Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

Przyznam, ┼╝e nigdy nie by┼éem specjalnym fanem publicznego pokazywania swojego portfela inwestycyjnego. Nie dlatego, ┼╝e chcia┼ébym co┼Ť ukry─ç czy przemilcze─ç, bo wprost wielokrotnie pisa┼éem i m├│wi┼éem o moich b┼é─Ödach. Nie bardzo widzia┼éem sens praktyczny takiego dzia┼éania, poza marketingowym, bior─ůc pod uwag─Ö, ┼╝e w swoim inwestowaniu stosuj─Ö podej┼Ťcie oparte na jednoznacznych regu┼éach, kt├│re opisuj─Ö na blogu. Ka┼╝dy mo┼╝e sprawdzi─ç i zweryfikowa─ç dzia┼éanie opisywanych przeze mnie strategii.

Sytuacja zmieni┼éa si─Ö w momencie, gdy zacz─ů┼éem oferowa─ç oprogramowanie #ST, kt├│rego rol─ů jest edukacja i wsparcie w procesie inwestowania. W my┼Ťl zasady, ┼╝e nie tylko piek─Ö i sprzedaj─Ö ciasteczka, ale r├│wnie┼╝ sam je spo┼╝ywam, postanowi┼éem nagi─ů─ç swoje podej┼Ťcie. Poka┼╝─Ö jak w praktyce wykorzystuj─Ö na moim koncie IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) strategi─Ö, kt├│r─ů szeroko opisywa┼éem w minionym roku ÔÇô Advanced Equity Momentum (AEM) ÔÇô wspomagaj─ůc si─Ö oprogramowaniem #ST.

To jest materiał edukacyjny

Absolutnie nie namawiam do stosowania tej strategii, czy jakiejkolwiek innej na realnym rynku z realnym kapita┼éem. Zawsze wszystko nale┼╝y samodzielnie sprawdzi─ç, policzy─ç i bra─ç odpowiedzialno┼Ť─ç za swoje decyzje. Strategia inwestycyjna zawsze musi uwzgl─Ödnia─ç czynnik ludzki i sytuacj─Ö inwestora. Obranie strategii, kt├│ra nie jest dostosowana do konkretnej osoby, mo┼╝e prowadzi─ç do braku dyscypliny w pod─ů┼╝aniu za ni─ů, porzucenia jej i strat finansowych oraz emocjonalnych.

Nie jestem doradc─ů inwestycyjnym w rozumieniu Rozporz─ůdzenia Ministra Finans├│w z dnia 19 pa┼║dziernika 2005 roku w sprawie informacji stanowi─ůcych rekomendacje dotycz─ůce instrument├│w finansowych, ich emitent├│w lub wystawc├│w (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Trust, but verify! ­čÖé

Wprowadzenie

Wiem, ┼╝e konkretne liczby z realnego rachunku przemawiaj─ů do ludzi bardziej ni┼╝ suche opisy, nawet je┼Ťli s─ů one okraszone rzetelnymi obliczeniami historycznych symulacji. Mimo wszystko prosz─Ö, ┼╝eby traktowa─ç niniejszy wpis i to co robi─Ö na swoim koncie jako materia┼é do nauki i przemy┼Ťle┼ä, a nie spos├│b do ┼Ťlepego, bezrefleksyjnego na┼Ťladowania. ┼╗eby z powodzeniem inwestowa─ç nale┼╝y dobrze rozumie─ç co i dlaczego robimy. Nie liczmy na szcz─Ö┼Ťcie, nie chod┼║my drogami na skr├│ty ÔÇô chodzi o nasze pieni─ůdze.

Dlaczego IKZE i GPW?

Chc─ůc zaprezentowa─ç wykorzystanie strategii w praktyce co┼Ť wybra─ç musia┼éem. Poniewa┼╝ ustawodawca w Polsce stworzy┼é mechanizmy pozwalaj─ůce na prost─ů i legaln─ů optymalizacj─Ö podatkow─ů, to warto z tego korzysta─ç. Dodatkowo inwestuj─ůc w akcje z GPW nie zap┼éacimy podatk├│w u ┼║r├│d┼éa, kt├│re nawet na IKZE mog─ů si─Ö pojawi─ç (cho─ç nie ma podatku ÔÇ×BelkiÔÇŁ do zap┼éacenia w Polsce), gdy inwestujemy za granic─ů i otrzymujemy stamt─ůd dywidendy. To darmowy obiad, a tych w inwestowaniu niewiele ÔÇô warto zatem z tego korzysta─ç. ­čÖé Dla jasno┼Ťci ÔÇô opisywana tu strategia mo┼╝e by─ç wykorzystana r├│wnie┼╝ poza kontem IKZE, czy na innym dowolnym rynku akcji na ┼Ťwiecie.

Kolejny pow├│d jest czysto edukacyjny. Bardzo mocno zach─Öcam absolutnie ka┼╝dego do tego, by odk┼éada─ç samodzielnie kapita┼é z my┼Ťl─ů o emeryturze, by nie liczy─ç na to, ┼╝e ÔÇ×jako┼Ť to b─ÖdzieÔÇŁ. Nie chodzi o to, by na kilka dekad przed emerytur─ů rozmy┼Ťla─ç o niej ka┼╝dego dnia, bo to by┼éoby wr─Öcz niezdrowe. Warto jednak uzmys┼éowi─ç sobie, ┼╝e je┼Ťli odpowiednio wcze┼Ťnie wdro┼╝ymy w ┼╝ycie pewne mechanizmy zwi─ůzane z finansami, to przynajmniej w tym aspekcie wkroczenie w jesie┼ä ┼╝ycia b─Ödzie mog┼éo by─ç pozbawione niepotrzebnych rozterek. Przy okazji wcale nie musi to oznacza─ç dzi┼Ť jakich┼Ť potwornych wyrzecze┼ä. Ziarno do ziarnka i zbierze si─Ö miarka ÔÇô serio! ­čÖé

Posłużmy się konkretnym przykładem. Obecnie roczny limit wpłaty na IKZE to nieco ponad 6 tysięcy złotych i każdego roku jest on zwykle nieco wyższy. Załóżmy taki scenariusz:

  • Ka┼╝dego roku odk┼éadamy 6000 z┼é (500 z┼é miesi─Öcznie)
  • Inwestujemy 30 lat
  • ┼Üredniorocznie portfel zarabia 4% powy┼╝ej inflacji (historycznie globalne rynki akcji za ostatnie 100 lat zarabia┼éy realnie nieco ponad 5% rocznie)

Przy takich za┼éo┼╝eniach po 30 latach mamy portfel o warto┼Ťci 337 tysi─Öcy z┼éotych (ju┼╝ uwzgl─Ödniaj─ůc inflacj─Ö). Dla wi─Ökszo┼Ťci emeryt├│w to niez┼éa sumka (i to nawet, je┼Ťli przyjdzie nam zap┼éaci─ç w przypadku IKZE 10% podatku przy wyp┼éacie ┼Ťrodk├│w na emeryturze). Je┼Ťli portfel jest oparty na dw├│ch kontach IKZE (np. ma┼é┼╝e┼ästwo), to mamy 674 tysi─Öcy z┼éotych ÔÇô to ju┼╝ nie w kij dmucha┼é kwota. A przecie┼╝ mamy jeszcze do wykorzystania IKE, Indywidualne Konto Emerytalne, gdzie roczne limity wp┼éaty przekraczaj─ů obecnie 15 000 z┼éotych na osob─Ö.

Co to jest IKZE?

Skr├│t IKZE pochodzi od s┼é├│w Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego i stanowi element III filaru emerytalnego. Dzi─Öki IKZE mo┼╝emy odk┼éada─ç dodatkowe pieni─ůdze na swoj─ů emerytur─Ö (w ka┼╝dym roku obowi─ůzuje limit wp┼éaty, przyk┼éadowo w roku 2021 jest to kwota 6310,80 z┼é, a dla os├│b samozatrudnionych 9466,20 z┼é). Ustawodawca celem zach─Öty do oszcz─Ödzania w ramach tej formu┼éy oferuje dwie ulgi podatkowe. Pierwsza to tarcza podatkowa polegaj─ůca na tym, ┼╝e wp┼éacone w danym roku pieni─ůdze na takie konto mo┼╝na odliczy─ç od dochodu i tym samym zap┼éaci─ç mniejszy podatek na corocznym rozliczeniu PIT. Druga korzy┼Ť─ç polega na tym, ┼╝e w ramach konta IKZE nie ma podatku od zrealizowanych zysk├│w kapita┼éowych (pozdrowienia dla prof. Marka Belki ­čÖé ). W skali lat to pot─Ö┼╝na korzy┼Ť─ç.

Niestety obok marchewki jest i kij ÔÇô po osi─ůgni─Öciu uprawnie┼ä emerytalnych do zap┼éacenia b─Ödzie 10% podatku od ca┼éo┼Ťci kapita┼éu. Ale przez nawet dekady mo┼╝emy si─Ö cieszy─ç ca┼ékowitym brakiem podatk├│w i dodatkowo zyskiwa─ç na uldze od podatku dochodowego. Tak przynajmniej wygl─ůda to dzi┼Ť, bo oczywi┼Ťcie cytuj─ůc klasyka ÔÇ×wszystko si─Ö mo┼╝e zdarzy─çÔÇŁ, ale to ju┼╝ temat na inn─ů dyskusj─Ö.

OPTYMALIZUJ PODATKI Inwestuj─ůc pieni─ůdze na rynku warto optymalizowa─ç podatki, poniewa┼╝ z pozoru niewielkie kwoty po wielu latach maj─ů ogromny wp┼éyw na wynik portfela. Co wi─Öcej o ile trudno kontrolowa─ç zyski, tak podatki (jak r├│wnie┼╝ i ponoszone koszty) mo┼╝na kontrolowa─ç w pewnym zakresie. Je┼Ťli inwestujemy aktywnie (czyli zmieniamy sk┼éad portfela w czasie w zale┼╝no┼Ťci od sytuacji na rynku), warto wykorzystywa─ç do tego miejsca w kt├│rych nie musimy odprowadza─ç podatku od zysk├│w kapita┼éowych. W Polsce takim miejscem jest w┼éa┼Ťnie III filar emerytalny (IKE/IKZE), cho─ç z pewnymi limitami ÔÇô nie wp┼éacimy tam jednorazowo wi─Ökszych ┼Ťrodk├│w ni┼╝ limit okre┼Ťlony na dany rok. Na kontach opodatkowanych korzystniej wypadaj─ů podatkowo strategie pasywne. W skrajnej sytuacji mo┼╝emy tam tylko dop┼éaca─ç kapita┼é, ale dop├│ki nie b─Ödziemy chcie─ç skorzysta─ç z niego, dop├│ty nie zap┼éacimy ani grosza podatku (mog─ů si─Ö co najwy┼╝ej pojawi─ç podatki u ┼║r├│d┼éa od wyp┼éacanych dywidend poza Polsk─ů).

Ca┼éy czas m├│wimy o spokojnym inwestowaniu bez specjalnych umiej─Ötno┼Ťci (na przyk┼éad pasywny portfel oparty o globalne rynki akcji), bez po┼Ťwi─Öcania du┼╝o czasu (dos┼éownie kilka minut w roku) relatywnie niewielkich kwot. Je┼Ťli mo┼╝emy regularnie odk┼éada─ç jeszcze wi─Öksze pieni─ůdze to procent sk┼éadany mo┼╝e z nas uczyni─ç dos┼éownie milioner├│w.

Dok┼éadanie 6000 z┼éotych rocznie do portfela jest w zasi─Ögu wielu Kowalskich (a je┼Ťli tak nie jest w naszym przypadku, to warto si─Ö postara─ç by tak by┼éo). Zale┼╝a┼éo mi, aby prezentowany przyk┼éad by┼é jak najbardziej bliski sytuacji wi─Ökszo┼Ťci potencjalnych inwestor├│w. Chc─Ö pokaza─ç, ┼╝e nie trzeba od razu dysponowa─ç setkami tysi─Öcy czy wr─Öcz milionami z┼éotych by wdro┼╝y─ç sensowny plan inwestowania. Owszem, zarobki na poziomie setek tysi─Öcy z┼éotych rocznie u┼éatwiaj─ů proces oszcz─Ödzania ÔÇô trudno temu przeczy─ç, ale nawet odk┼éadanie kilku tysi─Öcy z┼éotych rocznie przez d┼éugi okres pozwoli z czasem wypracowa─ç sensowny kapita┼é.

Pami─Ötaj, ┼╝e inwestowanie to nie droga na skr├│ty do szybkiego pomna┼╝ania pieni─Ödzy. Traktuj inwestowanie jako spos├│b na zagonienie swoich NADWY┼╗EK finansowych do bardziej intensywnej pracy. Przyjmij przy tym realistyczne za┼éo┼╝enia, d┼éugi horyzont i nie oczekuj cud├│w w kr├│tkim czasie. ­čÖé

Umiesz liczy─ç, licz na siebie, czyli czym jest Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE)

Zapraszam do trzycz─Ö┼Ťciowego cyklu pod tytu┼éem ÔÇ×Umiesz liczy─ç, licz na siebie, czyli samodzielnie oszcz─Ödzamy na emerytur─ÖÔÇ×

Czytaj dalej Ôćĺ

No dobrze, a ile to kosztuje?

Oczywi┼Ťcie kto┼Ť mo┼╝e mi zarzuci─ç, ┼╝e prezentowana strategia opiera si─Ö o wykorzystanie mojego oprogramowania #ST, kt├│re darmowe ju┼╝ nie jest, co generuje koszty. W przedsprzeda┼╝y by┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç zakupu #ST za 365 z┼éotych na rok. Je┼Ťli dopiero zaczynamy przygod─Ö z inwestowaniem, to traktowa┼ébym to przede wszystkim jako koszt nauki. B┼é─Ödy pope┼énione na rynku, wynikaj─ůce z braku przygotowania solidnego planu inwestowania mog─ů nas kosztowa─ç znacznie wi─Öcej ni┼╝ #ST.

Poza tym, je┼Ťli dojdziemy do wniosku, ┼╝e i tak nie jest to strategia dla nas, to mo┼╝emy w #ST opracowa─ç portfel pasywny (na kt├│rego pok┼éadzie znajdziemy kilkadziesi─ůt gotowc├│w inwestycyjnych) i ograniczy─ç koszt narz─Ödzia do jednorazowego zakupu. Dlaczego? Poniewa┼╝ taki portfel mo┼╝na prowadzi─ç bez wspomagania si─Ö narz─Ödziami ÔÇô budujemy portfel w #ST raz i po prostu trzymamy si─Ö go jak najd┼éu┼╝ej (nawet przez dekady) bez kombinowania. Wtedy te 365 z┼éotych mo┼╝e okaza─ç si─Ö najlepsz─ů inwestycj─ů ┼╝ycia. ­čÖé

UWAGA: Aplikacja obecnie nie jest w sprzedaży. Kolejne okienko sprzedażowe planowane jest na końcówkę marca 2021. Wersja darmowa jest ograniczona funkcjonalnie.

Pobierz aplikacj─Ö System Trader

WI─śCEJ O OPROGRAMOWANIU…

  • Projektuj portfel w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi─Ö wed┼éug w┼éasnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie┼╝─ůce dane rynkowe z darmowych ┼║r├│de┼é
  • Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji
Pobierz

Moja sytuacja jest inna ni┼╝ Twoja

Brzmi jak truizm pisanie, ┼╝e ka┼╝dy ma inn─ů sytuacj─Ö, kt├│ra ma wp┼éyw na to jak (lub czy w og├│le) inwestujemy swoje pieni─ůdze. Ale jednak w ┼Ťwiecie inwestowania sam kiedy┼Ť my┼Ťla┼éem tak, ┼╝e oto jest gdzie┼Ť ten mityczny sekret inwestowania i gdybym tylko znalaz┼é klucz do niego to wyl─ůdowa┼ébym w inwestycyjnym niebie. To utopia, tak nigdy si─Ö nie dzieje, poniewa┼╝ inwestowanie to nie tylko strategia, ale te┼╝ cz┼éowiek. Je┼Ťli w doborze strategii kompletnie pominiemy czynnik ludzki najpewniej za to zap┼éacimy w najgorszym momencie, gdy w naszym portfelu kapita┼é b─Ödzie topnie─ç. A takie okresy s─ů nieuchronne!

Opisuj─Ö tu konkretny przyk┼éad strategii na konkretnym koncie. Sama strategia umo┼╝liwia wiele mo┼╝liwo┼Ťci konfiguracji ÔÇô mo┼╝e ona bowiem by─ç ustawiona bardzo konserwatywnie, ale te┼╝ bardzo agresywnie. To jaki wariant wybieramy powinno by─ç skrupulatnie przemy┼Ťlane, bo kierowanie si─Ö tylko maksymalizacj─ů zysku jest bardzo s┼éabym pomys┼éem. Powinni┼Ťmy tak dobiera─ç strategie, by stanowi┼éo to najlepszy balans pomi─Ödzy zyskiem i gotowo┼Ťci─ů do zachowania dyscypliny w pod─ů┼╝aniu za ni─ů.

Jaka zatem jest moja sytuacja? Ot├│┼╝ publicznie poka┼╝─Ö, jak prowadz─Ö sw├│j portfel IKZE, kt├│rego warto┼Ť─ç obecnie wynosi oko┼éo 34 000 PLN (ju┼╝ po wykorzystaniu limitu wp┼éaty na 2021 rok). Je┼Ťli idzie o m├│j III filar emerytalny, posiadam jeszcze konto IKE na kt├│rym obecnie mam kapita┼é w wysoko┼Ťci oko┼éo 124 000 PLN. Czyli IKZE stanowi nieco ponad 20% moich oszcz─Ödno┼Ťci budowanych w ramach III filaru. Zar├│wno IKE jak i IKZE to ┼Ťrodki, kt├│rych nie planuj─Ö wyp┼éaca─ç wcze┼Ťniej ni┼╝ za 25-30 lat.

O strategii inwestowania na IKE w tym momencie nie b─Öd─Ö si─Ö rozpisywa┼é. Dodam tylko tyle, ┼╝e generalnie moje konta emerytalne w tym momencie w 100% opieraj─ů si─Ö o polskie akcje i obligacje.

Kto┼Ť mo┼╝e by─ç zdziwiony, bo tyle pisz─Ö o dywersyfikacji i globalnym inwestowaniu. C├│┼╝, m├│j portfel IKE/IKZE to niewielka cz─Ö┼Ť─ç mojego ca┼éego portfela inwestycyjnego. Wi─Ökszo┼Ť─ç mojego kapita┼éu zainwestowana jest w┼éa┼Ťnie na rynkach zagranicznych (poza IKE/IKZE). Tu uwaga ÔÇô zarabiam i wydaj─Ö obecnie g┼é├│wnie w EUR.

Czy Ty te┼╝ tak mo┼╝esz inwestowa─ç?

Niestety na to pytanie musisz odpowiedzie─ç sobie samodzielnie. Mo┼╝e b─Öd─Ö uznany za nudziarza, ale uwa┼╝am, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi powinna inwestowa─ç pasywnie, po┼Ťwi─Öcaj─ůc rynkom jak najmniej czasu (cho─ç opisywana tu strategia wymaga te┼╝ niewielkiej uwagi ÔÇô kilka/kilkana┼Ťcie minut raz w miesi─ůcu). Takie podej┼Ťcie r├│wnie┼╝ wymaga zrozumienia, ale wystarczy raz odrobi─ç porz─ůdnie zadanie domowe, a p├│┼║niej ÔÇ×zapomnie─çÔÇŁ o rynku, skupiaj─ůc si─Ö na ┼╝yciu, regularnie dop┼éacaj─ůc nadwy┼╝ki kapita┼éu do portfela inwestycyjnego.

Praktyczne aspekty budowania pasywnych portfeli opartych na funduszach ETF ÔÇô na co uwa┼╝a─ç i jak je testowa─ç przed zainwestowaniem swojego kapita┼éu

Fundusze ETF s─ů ┼Ťwietnym instrumentem dla kogo┼Ť, kto chce samodzielnie zbudowa─ç sensowny portfel inwestycyjny niewymagaj─ůcy ci─ůg┼éego skupiania na nim uwagi. Niestety osoba stawiaj─ůca pierwsze kroki w tym ┼Ťwiecie nara┼╝ona jest na wiele pu┼éapek, kt├│re w praktyce mog─ů ko┼äczy─ç si─Ö kosztownymi b┼é─Ödami. W tym wpisie wyja┼Ťniam jak z palety tysi─Öcy dost─Öpnych funduszy ETF dobra─ç do portfela […]

Czytaj dalej Ôćĺ

Moje obawy co do prowadzenia publicznego portfela?

Kr├│tkowzroczno┼Ť─ç inwestor├│w. Tak najkr├│cej m├│g┼ébym opisa─ç moj─ů podstawow─ů obaw─Ö co do prezentowania wynik├│w strategii na ┼╝ywo. Chodzi o to, ┼╝e w okresie kilku lat (a nawet kilkunastu!) wynik b─Ödzie mocno obci─ů┼╝ony zwyk┼éym szcz─Ö┼Ťciem, przypadkiem, z┼é─ů koniunktur─ů rynkow─ů, etc. Wiem ÔÇô to szokuje i wiele os├│b niedowierza w to, ale takie s─ů fakty. Przyk┼éad? ÔÇô Warren Buffett uznawany za najlepszego inwestora wszechczas├│w od kilkunastu lat nie pobija indeksu S&P500 (pomin─Ö tu komentarze „ekspert├│w”, ┼╝e Warren „zapomnia┼é” jak si─Ö inwestuje). Strategia, nawet najlepsza, mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z potrzeb─ů przechodzenia przez trudne okresy i paradoksalnie, dlatego w┼éa┼Ťnie dzia┼éa. Pos┼éugiwanie si─Ö dzia┼éaj─ůc─ů strategi─ů nie oznacza zawsze natychmiastowych wynik├│w. Gdyby inwestowanie by┼éo proste nikt nie korzysta┼éby z lokat bankowych.

Zdaj─Ö sobie spraw─Ö, ┼╝e w przypadku prezentowania przeze mnie publicznie portfela ┼éatwo o pochopne i skrajne oceny tej strategii (czy mojej osoby). Je┼Ťli mi si─Ö ÔÇ×poszcz─Ö┼ŤciÔÇŁ, mog─Ö wyrosn─ů─ç na lokalnego guru od inwestowania. Je┼Ťli portfel straci na warto┼Ťci po kilku miesi─ůcach (a co gorsza np. szeroki indeks zyska w tym czasie), mog─Ö wyj┼Ť─ç na totalnego idiot─Ö. Bior─Ö to jednak na klat─Ö, poniewa┼╝ aktywne inwestowanie cz─Östo wi─ů┼╝e si─Ö z tego rodzaju b├│lem i dobrze, aby ka┼╝dy kto si─Ö tego podejmuje zdawa┼é sobie z tego spraw─Ö. Potraktuj─Ö to jako wyzwanie edukacyjne w ┼Ťwiecie zdominowanym przez wr├│┼╝bit├│w operuj─ůcych na silnych emocjach (wielki reset, banki centralne, szczepionki i cokolwiek innego, je┼Ťli tylko jest odpowiednio no┼Ťne ­čśë ).

Inna obawa jest taka, ┼╝e kto┼Ť b─Ödzie usi┼éowa┼é na┼Ťladowa─ç moje ruchy. Przestrzegam przed tym, poniewa┼╝ jest ryzyko, ┼╝e w ten spos├│b inwestujemy bez zrozumienia i rozczarowani porzucimy strategi─Ö. Celem mojego portfela IKZE nie jest dawanie sygna┼é├│w inwestycyjnych czy wykazanie, ┼╝e posiadam oto cudown─ů maszynk─Ö do robienia pieni─Ödzy. Chc─Ö w m─ůdry, odpowiedzialny spos├│b pokaza─ç, ┼╝e inwestowanie to w gruncie rzeczy nudny proces i nie warto si─Ö emocjonowa─ç zanadto bie┼╝─ůcymi fluktuacjami w portfelu.

Jak długo będę prowadził ten portfel publicznie?

┼╗eby eksperyment mia┼é sens, najlepiej, aby trwa┼é jak najd┼éu┼╝ej, wr─Öcz dekadami. Ale nie obiecuj─Ö niczego. Je┼Ťli na przyk┼éad uznam, ┼╝e zwyczajnie mog─Ö swoj─ů energi─Ö wykorzysta─ç w lepszy spos├│b, to pozostawiam sobie prawo do anulowania tego eksperymentu w dowolnym momencie.

Je┼Ťli jednak nawet zaprzestan─Ö kiedy┼Ť publicznie prowadzi─ç ten portfel, ka┼╝dy nadal b─Ödzie mia┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç sprawdzenia jak radzi sobie strategia, poniewa┼╝ jej regu┼éy s─ů jednoznaczne. To wielka zaleta skwantyfikowanego, opartego na algorytmie podej┼Ťcia do inwestowania. Tu trudniej maj─ů inwestorzy, kt├│rzy sw├│j proces decyzyjny maj─ů oparty na nieostrych przes┼éankach, kt├│rych nie da si─Ö jednoznacznie odtworzy─ç. Ale to ju┼╝ temat na inn─ů okazj─Ö.

Strategia Advanced Equity Momentum (AEM) w pigułce, czyli o co w tym chodzi?

Prezentowana strategia jest w 100% skwantyfikowana, czyli oparta na jednoznacznych regu┼éach. Te same dane ÔÇô te same decyzje. Zero zgadywania, rumakowania, wr├│┼╝enia z fus├│w. Wydaje si─Ö to mocno ogranicza─ç nasz─ů swobod─Ö decyzyjn─ů, bo de facto oddajemy j─ů w r─Öce bezdusznego algorytmu, ale dzi─Öki temu mamy szans─Ö poskromi─ç naszego najwi─Ökszego wroga ÔÇô nas samych. Brzmi niedorzecznie? Sytuacj─Ö dobrze oddaj─ů s┼éowa go┼Ťcia w moim podca┼Ťcie ÔÇô Meba Fabera:

Tysi─ůce lat ewolucji cz┼éowieka na sawannach Afryki nie przygotowa┼éo nas do handlowania akcjami AmazonÔÇÖa i GoogleÔÇÖa, stopami procentowymi, towarami, czy innymi instrumentami finansowymi. Wiele prawid┼éowych decyzji inwestycyjnych jest sprzecznych z nasz─ů codzienn─ů ┼╝yciow─ů intuicj─ů i do┼Ťwiadczeniem.

– Meb Faber, podcast System Trader, odcinek 49

Wielu go┼Ťci w moim podca┼Ťcie, ekspert├│w w dziedzinie inwestowania, podziela t─Ö opini─Ö. Polecam tu w szczeg├│lno┼Ťci wywiady z Wesem Gray, czy Andreasem Clenow, na kt├│rym to w┼éa┼Ťnie wzorowa┼éem implementacj─Ö tej strategii. Wielu badaczy psychologii r├│wnie┼╝ zaleca wypracowanie regu┼é decyzyjnych (tu jak zwykle odsy┼éam do Daniela Kahnemana), po to, by by┼éy one powtarzalne oraz by nie podejmowa─ç decyzji pod wp┼éywem emocji.

Niejako ÔÇ×w pakiecieÔÇŁ dzi─Öki inwestowaniu przy u┼╝yciu regu┼éowego procesu decyzyjnego otrzymujemy dodatkowy bonus: oszcz─Ödno┼Ť─ç czasu. Je┼Ťli mamy inwestora A, kt├│ry generuje roczn─ů stop─Ö zwrotu 10%, po┼Ťwi─Öcaj─ůc swojemu portfelowi 50 godzin w miesi─ůcu, oraz inwestora B, osi─ůgaj─ůcego podobn─ů stop─Ö zwrotu przy anga┼╝owaniu 30 minut w miesi─ůcu to wed┼éug mnie ta sytuacja nie jest por├│wnywalna. Po┼Ťwi─Öcenie w skali roku 600 godzin versus 6 godzin robi r├│┼╝nic─Ö ÔÇô przynajmniej dla mnie ÔÇô cho─ç rozumiem, ┼╝e to sprawa indywidualna. Dla kogo┼Ť innego inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko sposobem pomna┼╝ania pieni─Ödzy, ale i swego rodzaju rozrywk─ů intelektualn─ů.

Inwestowanie w oparciu o tak ÔÇ×ciasnyÔÇŁ gorset decyzyjny nie jest jednak zawsze sielank─ů. Liczne s─ů sytuacje, gdy strategia m├│wi ÔÇ×kupuj sp├│┼ék─Ö XÔÇŁ, podczas gdy serce podpowiada nam co┼Ť zupe┼énie innego, a Internet huczy ÔÇ×nie!!!ÔÇŁ. Nie┼éatwo zachowa─ç dyscyplin─Ö w takich chwilach, ale jest ona absolutnie kluczowa. Pami─Ötaj ÔÇô intuicja na rynku to trudny temat ÔÇô nie jest to dar, co raczej przejaw ogromnego do┼Ťwiadczenia. Je┼Ťli nie masz do┼Ťwiadczenia to uwa┼╝aj z intuicj─ů na rynku.

Fundament strategii

Fundamentem strategii jest często przywoływana przeze mnie anomalia momentum, a jej zastosowanie w tej strategii bardzo szczegółowo przedstawiłem w artykule poniżej, dlatego też tu ograniczę się do pobieżnego opisu.

Kompletna strategia inwestowania w akcje, czyli o tym jak zarz─ůdza─ç ryzykiem w portfelu i jak przej┼Ť─ç do defensywy, gdy na rynku leje si─Ö krew

W tym wpisie przedstawiam konkretn─ů, weryfikowaln─ů i prost─ů w u┼╝yciu strategi─Ö dla rynku akcji, kt├│ra wymaga niewielkiej uwagi inwestora raz w miesi─ůcu. Mo┼╝esz zastosowa─ç j─ů na gie┼édzie w Warszawie, Frankfurcie, Nowym Jorku czy na ka┼╝dym innym dowolnym parkiecie. Przy tym wcale nie musisz dysponowa─ç ogromnym kapita┼éem. I jeszcze jedno ÔÇô mo┼╝esz skorzysta─ç z mojego oprogramowania, […]

Czytaj dalej Ôćĺ

Polecam te┼╝ m├│j kana┼é YouTube, gdzie znajduje si─Ö kilka materia┼é├│w po┼Ťwi─Öconych tej strategii. W szczeg├│lno┼Ťci polecam poni┼╝szy film. Co prawda tam wykorzystane s─ů sp├│┼éki z indeksu NASDAQ-100, ale w gruncie rzeczy wszystko o czym m├│wi─Ö ma zastosowanie na dowolnym innym rynku ÔÇô w tym na GPW.

W najwi─Ökszym skr├│cie strategia polega na tym, ┼╝e co pewien czas (tu co kwarta┼é) robimy ranking sp├│┼éek z okre┼Ťlonego uniwersum (np. indeksu mWIG40). Na jego szczycie znajduj─ů si─Ö te sp├│┼éki, kt├│rych wyceny w przeci─ůgu ostatnich 6-12 miesi─Öcy charakteryzowa┼éy si─Ö stabilnym wzrostem.

Co to znaczy stabilny wzrost? ÔÇô stosowany jest tu aparat matematyczny w postaci regresji wyk┼éadniczej (je┼Ťli z┼╝era Ci─Ö ciekawo┼Ť─ç odsy┼éam do artyku┼éu lub do ksi─ů┼╝ki Andreasa Clenowa ­čÖé ). Do portfela wybierana jest nast─Öpnie ÔÇ×najlepszaÔÇŁ pi─ůtka sp├│┼éek (tak robi─Ö w tym przypadku ja ÔÇô liczba sp├│┼éek w tej strategii mo┼╝e by─ç dowolna, cho─ç 5 to takie absolutne minimum), o ile spe┼éniaj─ů one za┼éo┼╝enie minimalnego momentum, czy te┼╝ inaczej impetu.

Waga sp├│┼éek w portfelu dobierana jest w oparciu o tak zwany parytet ryzyka: im sp├│┼éka bardziej zmienna tym jej waga w portfelu jest mniejsza. W ten spos├│b strategia dba o to, by sp├│┼éki w portfelu reprezentowa┼éy podobny poziom ryzyka (tak naprawd─Ö z punktu widzenia matematyki do portfela ÔÇ×wk┼éadamyÔÇŁ ryzyko i chcemy, by ka┼╝da sp├│┼éka wa┼╝y┼éa tyle samo w┼éa┼Ťnie pod k─ůtem ryzyka). Nast─Öpnie po up┼éyni─Öciu kwarta┼éu liczymy ranking na nowo i nanosimy zmiany do portfela ÔÇô do portfela wybieramy 5 sp├│┼éek ze szczytu rankingu. Je┼Ťli sp├│┼éka ju┼╝ by┼éa w portfelu to ewentualnie mo┼╝e zmieni─ç si─Ö ilo┼Ť─ç akcji. Mo┼╝e okaza─ç si─Ö, ┼╝e w rankingu na szczycie nie ma 5 sp├│┼éek spe┼éniaj─ůcych minimalny pr├│g momentum ÔÇô w├│wczas w portfelu mo┼╝e by─ç mniej sp├│┼éek (w ich miejsce l─ůduje got├│wka), lub wr─Öcz ca┼éy portfel mo┼╝e by─ç w got├│wce.

Podsumowuj─ůc, tak wygl─ůda algorytm:

  1. Co kwartał robimy ranking spółek w oparciu o momentum.
  2. Kupujemy spółki ze szczytu rankingu:
    • Nak┼éadamy dodatkowy filtr ÔÇô tu minimalne wymagane momentum.
    • Wagi dla poszczeg├│lnych sp├│┼éek w portfelu dobierane s─ů na podstawie parytetu ryzyka.
  3. Powtarzamy krok 1.

Dlaczego momentum działa?

Momentum to mocno nieintuicyjna anomalia. Zaobserwowano, ┼╝e je┼Ťli w przeci─ůgu 3-12 miesi─Öcy rynek akcji (uwaga ÔÇô momentum wyst─Öpuje te┼╝ na innych klasach aktyw├│w, np. obligacjach, towarach, walutach) ro┼Ťnie to jest wi─Öksze prawdopodobie┼ästwo tego, ┼╝e ten ruch b─Ödzie kontynuowany, ni┼╝ to, ┼╝e trend si─Ö zako┼äczy. Dlaczego tak si─Ö dzieje? No i dlaczego, je┼Ťli tak faktycznie jest, ka┼╝dy z niej nie korzysta? ÔÇô przecie┼╝ brzmi to prosto. Po kolei.

Momentum ma swoje podłoże na dwóch podstawowych postawach inwestorów:

  1. Pocz─ůtkowa niedostateczna reakcja. Gdy tworzy si─Ö trend wzrostowy nie jest to takie oczywiste od samego pocz─ůtku dla inwestor├│w. Podlegaj─ů oni wielu b┼é─Ödom behawioralnym.
    • B┼é─ůd zakotwiczenia ÔÇô trudno uwierzy─ç, ┼╝e wzrosty cen mog─ů by─ç trwa┼ée, bo mamy przekonanie, ┼╝e cena uros┼éa zbyt mocno. Nasz umys┼é jest ÔÇ×zakotwiczonyÔÇŁ na ni┼╝szych wycenach w kt├│rych walor si─Ö znajdowa┼é.
    • Gdy inwestor zarobi┼é na wzro┼Ťcie ceny, uruchamia si─Ö efekt dyspozycji ÔÇô ch─Ötniej realizujemy zyski ni┼╝ straty. Czemu? ÔÇô poniewa┼╝ boimy si─Ö, aby zyski nam nie umkn─Ö┼éy, albo co gorsza zamieni┼éy si─Ö w strat─Ö. Gdy za┼Ť mamy strat─Ö ┼éatwiej si─Ö przekona─ç (do pewnego momentu), ┼╝e by─ç mo┼╝e los jeszcze si─Ö do nas u┼Ťmiechnie i wyjdziemy cho─çby na przys┼éowiowe zero. Realizacja straty to jak przyznanie si─Ö do pora┼╝ki. M├│wi─ůc kr├│tko ÔÇô ch─Ötnie hodujemy straty w portfelu, ale jak ju┼╝ mamy zysk, to przebieramy nogami by si─Ö tylko nam nie wymkn─ů┼é z r─ůk.
    • Powolny przep┼éyw informacji to kolejny fenomen maj─ůcy wp┼éyw na niedostateczn─ů reakcj─Ö. To, ┼╝e ┼╝yjemy w erze informacji nie oznacza, ┼╝e ka┼╝dy inwestor konsumuje j─ů r├│wnie szybko oraz, ┼╝e wyci─ůga z informacji takie same wnioski jak inni.
  2. P├│┼║niejsza nadmierna reakcja. Tak jak we wczesnej fazie trendu wzrostowego niewielu inwestor├│w jest zainteresowanych podr├│┼╝─ů tym jad─ůcym w g├│r─Ö poci─ůgiem, tak w pewnym momencie, gdy poci─ůg pokona┼é ju┼╝ spor─ů drog─Ö coraz wi─Öcej inwestor├│w chce wskoczy─ç do niego jak najszybciej. To tak zwane FOMO, fear of missing out ÔÇô strach przed strat─ů okazji.
    • Mamy tu tak zwany owczy p─Öd ÔÇô nie liczy si─Ö nic, poza tym, ┼╝e nas r├│wnie┼╝ nie mo┼╝e zabrakn─ů─ç w tym ruchu ceny (hej, nawet nasz fryzjer w to inwestuje, cho─ç nigdy wcze┼Ťniej nie m├│wi┼é z pasj─ů o inwestowaniu). Co z tego, ┼╝e cena odrywa si─Ö od fundament├│w ÔÇô wa┼╝ne by ros┼éa, a to jedyny s┼éuszny kierunek.
    • Inwestorzy, kt├│rzy pocz─ůtkowo bali si─Ö o swoje ma┼ée zyski, teraz maj─ů coraz wi─Öksze apetyty ÔÇô nadmierna pewno┼Ť─ç siebie zaczyna coraz bardziej dominowa─ç nastroje inwestor├│w.
    • Inwestorzy skupiaj─ů si─Ö na najnowszych wzrostach ceny nadaj─ůc im wi─Öksz─ů wag─Ö ni┼╝ odleg┼éym notowaniom rynkowym. To tak zwany b┼é─ůd najnowszych danych.
UWAGA Pr├│by przewidywania ko┼äca zakupowej paniki s─ů mocno ryzykowne i skrajnie trudne. To, ┼╝e co┼Ť oderwa┼éo si─Ö od fundament├│w przez d┼éugi czas mo┼╝e nie mie─ç wp┼éywu na dalszy wzrost cen. Otwieranie kr├│tkich pozycji na rynku akcji w takich sytuacjach to pisz─ůc wprost ÔÇô g┼éupota. Uwa┼╝aj! ­čÖé

Oczywi┼Ťcie nic nie trwa w niesko┼äczono┼Ť─ç i dotyczy to r├│wnie┼╝ rynk├│w finansowych. Tym jednak r├│┼╝ni si─Ö strategia oparta na anomalii momentum od ┼Ťlepej pogoni za rosn─ůcymi wycenami, ┼╝e ta pierwsza nie tylko okre┼Ťla warunki wej┼Ťcia na rynek, ale r├│wnie┼╝ jego opuszczenia.

Rozumiemy ju┼╝ jak tworzy si─Ö trend, jak powstaje momentum (impet ceny) na rynku. To, dlaczego ka┼╝dy z tego nie korzysta, je┼Ťli wygl─ůda to na tak─ů prost─ů sytuacj─Ö? Przecie┼╝ to samograj ÔÇô wrzucamy pieni─ůdze do poci─ůgu jad─ůcego na p├│┼énoc, czekamy, a p├│┼║niej tylko liczymy zyski. W tym czasie moczymy nogi na Seszelach, popijaj─ůc Martini w cieniu dostojnej palmy kokosowej. ┼╗y─ç, nie umiera─ç. ­čÖé

Klasyka ÔÇô prosto, nie znaczy ┼éatwo. Strategie momentum cz─Östo zawodz─ů, a co gorsza pora┼╝ki chodz─ů parami (┼éatwo wtedy kwestionowa─ç swoje za┼éo┼╝enia inwestycyjne je┼Ťli nie odrobili┼Ťmy porz─ůdnie zadania domowego wcze┼Ťniej i nie rozumiemy co si─Ö dzieje). Wynika to z tego, ┼╝e nie ma tu przewidywania tego co rynek zrobi (to fajnie wygl─ůda tylko w reklamach szkole┼ä o inwestowaniu przy pomocy sekretnej metody) a tylko odpowiadamy na zmiany rynkowe. W efekcie zawsze inwestor jest krok za rynkiem (przepraszam, je┼Ťli kto┼Ť czuje si─Ö zawiedziony ­čÖé ). Gdy inwestor wchodzi na rynek, ten mo┼╝e chwil─Ö p├│┼║niej zawr├│ci─ç w d├│┼é, generuj─ůc fa┼észywy sygna┼é i strat─Ö w portfelu. Innym razem, gdy ju┼╝ jeste┼Ťmy na rynku czas jaki┼Ť ciesz─ůc si─Ö papierowym zyskiem, ten mo┼╝e zawr├│ci─ç na chwil─Ö w d├│┼é, na tyle g┼é─Öboko, ┼╝e z niego wyjdziemy. Tymczasem rynek niczym najwi─Ökszy z┼éo┼Ťnik w┼éa┼Ťnie wtedy wraca do trendu wzrostowego ÔÇô bez nas na pok┼éadzie. To mega frustruj─ůce.

Podsumowuj─ůc ÔÇô momentum to znakomity budulec aktywnej strategii inwestowania, ale wymaga ogromnej cierpliwo┼Ťci i odporno┼Ťci psychicznej, by spi─ç przys┼éowiow─ů ┼Ťmietank─Ö, gdy wi─Ökszo┼Ť─ç uczestnik├│w rynku w tym czasie li┼╝e rany maj─ůc serdecznie gdzie┼Ť to ca┼ée inwestowanie.

I to w┼éa┼Ťnie paradoksalnie z tego powodu strategia dzia┼éa. No pain, no gain. ­čÖé

Jak będę korzystał ze strategii na koncie IKZE?

JESTEM QUANTEM Dane, liczby i weryfikowalne wyniki dyktuj─ů moje decyzje inwestycyjne. Komentarze i opinie innych nie maj─ů wp┼éywu na m├│j proces decyzyjny. U┼Ťmiecham si─Ö, gdy czasami obserwuj─Ö te komentarze t┼éumacz─ůce, dlaczego rynek zrobi┼é to albo tamto, by chwil─Ö p├│┼║niej uzasadnia─ç to samo w zupe┼énie innym tonie. ­čÖé

Strategia AEM jest bardzo elastyczna ÔÇô mo┼╝na j─ů skonfigurowa─ç na wiele sposob├│w. Poza tym, ┼╝e mo┼╝na wykorzysta─ç j─ů na dowolnym rynku akcji, mo┼╝na r├│wnie┼╝ okre┼Ťli─ç wiele r├│┼╝nych aspekt├│w maj─ůcych wp┼éyw na profil ryzyka portfela. Wszystko bardzo dok┼éadnie opisa┼éem we wspomnianych wcze┼Ťniej materia┼éach, do kt├│rych odsy┼éam ponownie, je┼Ťli co┼Ť nie jest w pe┼éni jasne po przeczytaniu tego wpisu.

Rynek

Strategi─Ö wykorzystam do inwestowania w akcje notowane na Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie, a konkretniej papiery wchodz─ůce w sk┼éad indeks├│w:

  • WIG20 ÔÇô 20 najwi─Ökszych i najbardziej p┼éynnych sp├│┼éek na warszawskim parkiecie
  • mWIG40 ÔÇô 40 sp├│┼éek o ┼Ťredniej kapitalizacji
  • sWIG80 ÔÇô 80 sp├│┼éek o ma┼éej kapitalizacji

┼ü─ůcznie jest to zatem tak zwane uniwersum z┼éo┼╝one ze 140 sp├│┼éek. Z tego zbioru b─Öd─Ö wybiera┼é sp├│┼éki do portfela.

Założenia

Portfel w momencie startu ma kwot─Ö oko┼éo 34 000 z┼éotych. Pisz─Ö oko┼éo, poniewa┼╝ wci─ů┼╝ oko┼éo 70% portfela jest zainwestowana w ETF na indeks WIG20 i mWIG40 i nie wiem jeszcze po jakiej cenie sprzedam je na rynku, ┼╝eby mie─ç got├│wk─Ö do zainwestowania strategi─ů AEM.

Kapita┼é ten dziel─Ö na trzy r├│wne cz─Ö┼Ťci (transze), tak by ka┼╝d─ů zarz─ůdza─ç oddzielnie. O co chodzi?

Ot├│┼╝ co kwarta┼é b─Öd─Ö wybiera┼é do portfela maksymalnie 5 sp├│┼éek spe┼éniaj─ůcych odpowiednie warunki (opisane w kolejnym podpunkcie). Czyli po kupnie sp├│┼éek przez 3 miesi─ůce nie b─Öd─Ö z nimi robi┼é absolutnie nic (co mo┼╝e by─ç mega trudnym wyzwaniem ÔÇô vide marzec 2020 i rynkowa panika wskutek pandemii koronowirusa). Pomimo, ┼╝e ka┼╝da transza b─Ödzie zarz─ůdzana t─ů sam─ů strategi─ů jej rebalancing b─Ödzie realizowany w innym miesi─ůcu.

Najlepiej zobrazować to konkretnym przykładem:

  1. W lutym do portfela kupuj─Ö maksymalnie 5 sp├│┼éek w ramach pierwszej transzy (1/3 warto┼Ťci portfela). Rewizja sk┼éadu tej transzy b─Ödzie mia┼éa miejsce dopiero w maju.
  2. W marcu do portfela kupuje maksymalnie 5 kolejnych spółek w ramach drugiej transzy, której skład będzie zmieniony dopiero w czerwcu.
  3. W kwietniu do portfela wybior─Ö kolejne maksymalnie 5 sp├│┼éek, w ramach trzeciej transzy ÔÇô jej sk┼éad b─Ödzie aktualizowany w lipcu.

Czyli w portfelu mo┼╝e by─ç r├│wnocze┼Ťnie maksymalnie 15 sp├│┼éek. W praktyce mo┼╝e by─ç ich jednak mniej z dw├│ch powod├│w:

  • Ta sama sp├│┼éka znajdzie si─Ö w wi─Öcej ni┼╝ jednej transzy.
  • Sytuacja na rynku jest taka, ┼╝e po┼Ťr├│d 140 sp├│┼éek znalaz┼éo si─Ö mniej ni┼╝ 5 sp├│┼éek (w skrajnej sytuacji ┼╝adna), a na nieobsadzonym miejscu l─ůduje po prostu got├│wka.

Niekt├│rzy z Was mog─ů zada─ç pytanie, dlaczego dziel─Ö portfel na 3 transze?

Ot├│┼╝ po pierwsze, dzi─Öki podzieleniu portfela na trzy transze zmniejszam wp┼éyw tak zwanego z┼éego ÔÇ×timinguÔÇŁ. Wyobra┼║ sobie, ┼╝e dzi┼Ť przypada termin rewizji portfela ÔÇô po brzegi wype┼éniony zostaje on akcjami. Za┼é├│┼╝my, ┼╝e nast─Öpnego dnia na rynku rozpoczyna si─Ö wielka fala spadk├│w, tymczasem my musimy cierpliwie czeka─ç 3 miesi─ůce zanim mo┼╝emy wprowadzi─ç zmian─Ö sk┼éadu portfela. Poza tym, ┼╝e jest to trudne z perspektywy psychologii inwestowania, to mo┼╝e r├│wnie┼╝ oznacza─ç g┼é─Öbokie spadki w portfelu. Dzi─Öki transzowaniu portfela w danym miesi─ůcu rebalancing portfela jest przeprowadzany na 1/3 jego cz─Ö┼Ťci, co z kolei pozwala szybciej reagowa─ç na zmiany rynkowe.

I tu dochodzimy do drugiej kwestii, dlaczego ÔÇ×utrudniamyÔÇŁ sobie ┼╝ycie transzami zamiast po prostu raz w miesi─ůcu robi─ç rebalancing ca┼éego portfela. Owszem, mo┼╝na by tak robi─ç i na blogu jak i w materia┼éach wideo prezentowa┼éem taki wariant w┼éa┼Ťnie. Tylko, ┼╝e tam opiera┼éem si─Ö g┼é├│wnie na rynku ameryka┼äskim, kt├│ry jest o wiele bardziej p┼éynny, a prowizje maklerski znacznie ni┼╝sze ÔÇô m├│wi─ůc kr├│tko koszt rebalancingu jest mniej znacz─ůcy na wynik inwestycji. Wyd┼éu┼╝aj─ůc okres rebalancingu do 3 miesi─Öcy mog─Ö obni┼╝y─ç koszty transakcyjne. R├│wnie┼╝ p┼éynno┼Ť─ç, zw┼éaszcza na ma┼éych sp├│┼ékach, jest mniejszym problemem, poniewa┼╝ przy rebalancingu operujemy 1/3 warto┼Ťci portfela.

Konfiguracja

Poniżej szczegółowa konfiguracja strategii na poziomie oprogramowania #ST:

  1. Okres ┼Ťrednioterminowego / d┼éugoterminowego momentum. Aplikacja liczy momentum z dw├│ch okres├│w: p├│┼é roku (125 dni sesyjnych) i roku (250 dni sesyjnych), a nast─Öpnie brana jest warto┼Ť─ç ┼Ťrednia.
  2. Minimalne wymagane momentum. W uproszczeniu ÔÇô im wy┼╝sza warto┼Ť─ç, tym sp├│┼éka ÔÇ×mocniejÔÇŁ ro┼Ťnie. Warto┼Ť─ç tego wska┼║nika jest abstrakcyjna (wynik operacji matematycznych opisanych w tym artykule) , natomiast warto┼Ť─ç powy┼╝ej 20 (zbadane empirycznie) wskazuje na sp├│┼ék─Ö w trendzie wzrostowym. Im warto┼Ť─ç wy┼╝sza, tym strategia bardziej konserwatywna (trudniej sp├│┼ékom w rankingu osi─ůgn─ů─ç wy┼╝sze odczyty momentum).
  3. Minimalna zmienno┼Ť─ç odwr├│cona. Ten filtr nie jest w┼é─ůczony, przez co portfel jest bardziej zmienny (i mo┼╝e potencjalnie generowa─ç wy┼╝sze stopy zwrotu). To w┼éa┼Ťnie zmienno┼Ť─ç (rozumiane przez niekt├│rych jako ryzyko) jest walut─ů jak─ů p┼éacimy za zyski w portfelu.
  4. Nie kupuj spółek, które urosły więcej niż 50% w ostatnich 90 dniach.
  5. Wykonanie sygna┼éu kupna/sprzeda┼╝y. W dniu liczenia rankingu i sygna┼é├│w do zmian w portfelu nie mo┼╝emy ju┼╝ zrobi─ç transakcji, poniewa┼╝ potrzebne s─ů ceny zamkni─Öcia sesji. Dlatego sygna┼éy kupna/sprzeda┼╝y realizowane s─ů na nast─Öpnej sesji po cenach zamkni─Öcia.
  6. Wolna got├│wka le┼╝y na koncie ÔÇô nie ma niestety na GPW prostego sposobu, by zainwestowa─ç j─ů na przyk┼éad w obligacje ze wzgl─Ödu na nisk─ů p┼éynno┼Ť─ç tego rynku.
  7. Rozmiar portfela (liczba sp├│┼éek) ustawiona jest na 5. Tu uwaga ÔÇô 5 odnosi si─Ö do transzy, a transz jak ju┼╝ wspomina┼éem mamy 3.
  8. Cz─Östotliwo┼Ť─ç rebalansowania portfela. Co 3 miesi─ůce (dan─ů transz─Ö).
  9. Dzie┼ä rebalansowania portfela. Rebalansowanie b─Öd─Ö realizowa┼é po zamkni─Öciu 9 sesji miesi─ůca. Transakcje zawierane b─Öd─ů na 10 sesji miesi─ůca. Dlaczego? Po prostu chc─Ö mniej wi─Öcej w po┼éowie miesi─ůca robi─ç rewizj─Ö sk┼éadu jednej z transz. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Pocz─ůtek miesi─ůca mam zwykle zaprz─ůtni─Öty ksi─Ögowo┼Ťci─ů w firmach wi─Öc nie chc─Ö dodawa─ç sobie kolejnego obowi─ůzku na kark. ­čÖé
  10. Parytet ryzyka. Zmienno┼Ť─ç sp├│┼éek liczona b─Ödzie dla okresu 50 sesji.
  11. Koszty transakcyjne. Minimalny koszt za transakcję wynosi 5 PLN. Zakładam, że kupno lub sprzedaż będzie kosztować 0.5%.

Jak strategia radziła sobie historycznie na tych ustawieniach?

Nie stara┼éem si─Ö optymalizowa─ç parametr├│w strategii. Kierowa┼éem si─Ö tylko poziomem ÔÇ×agresywno┼ŤciÔÇŁ ustawie┼ä ÔÇô ten jest postawiony wysoko i mo┼╝e portfelem mocno buja─ç. Co to znaczy, ┼╝e strategia jest ÔÇ×agresywnaÔÇŁ?

Ot├│┼╝ dopuszczam do portfela du┼╝─ů zmienno┼Ť─ç (wy┼é─ůczaj─ůc filtr zmienno┼Ťci). Je┼Ťli sp├│┼éka ro┼Ťnie, ale jest mocno zmienna ÔÇô ma szans─Ö wyl─ůdowa─ç w portfelu. Gdybym taki filtr w┼é─ůczy┼é, portfel by┼éby ÔÇ×spokojniejszyÔÇŁ, cz─Ö┼Ťciej pojawia┼éaby si─Ö w nim wolna got├│wka w pochmurne dni na rynku. C├│┼╝ ÔÇô mog─Ö sobie pozwoli─ç na odrobin─Ö szale┼ästwa, licz─ůc si─Ö z mocnymi t─ůpni─Öciami na poziomie by─ç mo┼╝e przekraczaj─ůcymi nawet 50% warto┼Ťci portfela.

Optymalizowanie parametr├│w zawsze rodzi ryzyko zbytniego dopasowania modelu do danych historycznych. W przypadku symulacji na danych z GPW jest to szczeg├│lnie gro┼║ne, poniewa┼╝ dane historyczne pochodz─ů z portalu Stooq. Owszem, uwzgl─Ödniaj─ů one korekt─Ö o dywidendy, ale niestety nie zawieraj─ů historii zmiany indeks├│w w czasie. M├│wi─ůc prostym j─Özykiem: sk┼éad indeksu WIG20, mWIG40 czy sWIG80 by┼é inny w przesz┼éo┼Ťci. Zatem je┼Ťli robimy test historyczny zak┼éadaj─ůc, ┼╝e sk┼éad indeks├│w na przyk┼éad 10 lat temu wygl─ůda┼é tak jak dzi┼Ť to pope┼éniamy b┼é─ůd. Jak du┼╝y? W przypadku GPW niestety nie mam mo┼╝liwo┼Ťci sprawdzenia. Takie eksperymenty robi┼éem na gie┼édzie ameryka┼äskiej i r├│┼╝nica w rocznej stopie zwrotu za okres 20 lat mo┼╝e wynosi─ç nawet kilka punkt├│w procentowych na nasz─ů niekorzy┼Ť─ç rzecz jasna.

Jakie zatem by┼éy wyniki? W zale┼╝no┼Ťci od momentu startu symulacji dla poszczeg├│lnych transz wyniki od roku 2010 je┼Ťli idzie o roczn─ů stop─Ö zwrotu (CAGR) s─ů w zakresie 16-29%, przy maksymalnym obsuni─Öciu kapita┼éu przekraczaj─ůcym -46% i ogromnej zmienno┼Ťci portfela. Nie wchodz─Ö tu w detale, bo mam i tak ograniczone zaufanie do tych wynik├│w ze wzgl─Ödu na niekompletne dane. Jako punkt odniesienia dodam, ┼╝e szeroki indeks WIG w podobnym okresie ma CAGR na poziomie 3.5% przy maksymalnym obsuni─Öciu na poziomie -46%.

Wyniki portfela wskazuj─ů na jedn─ů charakterystyczn─ů rzecz: 5 sp├│┼éek w portfelu to bardzo ma┼éo i zmienno┼Ť─ç mo┼╝e by─ç ogromna. Co wi─Öcej – po latach wyniki mog─ů si─Ö znacz─ůco r├│┼╝ni─ç dla poszczegolnych transz. Decyduj─Ö si─Ö na to tylko ze wzgl─Ödu na fakt, ┼╝e de facto maj─ůc 3 transze, wielko┼Ť─ç portfela zwykle b─Ödzie wynosi─ç przy tej konfiguracji wi─Öcej ÔÇô do 15 sp├│┼éek i wyniki si─Ö u┼Ťredni─ů. Wci─ů┼╝ jest to bardzo mocno skoncentrowany portfel. Niestety wynika to r├│wnie┼╝ z niewielkiego kapita┼éu ÔÇô ci─Ö┼╝ko budowa─ç portfel o warto┼Ťci 30 000 z┼éotych w oparciu o 30 czy wi─Öcej sp├│┼éek. W przysz┼éo┼Ťci, je┼Ťli kapita┼é portfela b─Ödzie wi─Ökszy to liczba sp├│┼éek te┼╝ mo┼╝e si─Ö zwi─Ökszy─ç.

Poni┼╝ej przyk┼éadowy wynik jednej z transz, kt├│ra poradzi┼éa sobie najlepiej od roku 2010 (bardzo w─ůtpi─Ö w powt├│rzenie takiego wyniku, wi─Öc si─Ö nim nie ekscytuj─Ö).

Ponieważ portfel jest skonfigurowany agresywnie zakładam, że będzie w stanie pobić szeroki indeks WIG dla wieloletniego okresu. Zobaczymy.

Dla kontrastu wyniki „najgorszej” transzy w symulacji od 2010 roku. Zwr├│─çcie uwag─Ö, ┼╝e by┼é okres w kt├│rym po 5 latach stopa zwrotu by┼éa negatywna! Owszem, na ko┼äcu po 11 latach stopa zwrotu wynios┼éa a┼╝ 457% (!!!), ale ┼╝eby spi─ç t─Ö ┼Ťmietank─Ö trzeba by┼éo wykaza─ç si─Ö tward─ů dyscyplin─ů.

Praktyczne uwagi

W niniejszej sekcji zebra┼éem gar┼Ť─ç praktycznych uwag i obserwacji. Z czasem, wraz z nowymi do┼Ťwiadczeniami zdobytymi w boju b─Öd─Ö tu dopisywa─ç nowe tre┼Ťci.

Rebalancing kapitału pomiędzy transzami portfela

Raz w miesi─ůcu realizowany b─Ödzie rebalancing jednej transzy portfela. Te pocz─ůtkowo maj─ů podobn─ů wielko┼Ť─ç ÔÇô oko┼éo 33% kapita┼éu ka┼╝da. Z czasem jednak wielko┼Ťci transz b─Öd─ů si─Ö nieco rozje┼╝d┼╝a─ç ÔÇô zatem ten podzia┼é na 3 r├│wne transze jest takim stanem do kt├│rego b─Öd─Ö d─ů┼╝y─ç ale idealnie nigdy go nie osi─ůgn─Ö.

Je┼Ťli w danym miesi─ůcu b─Öd─Ö robi┼é rebalancing transzy, kt├│rej wielko┼Ť─ç przekracza 33% warto┼Ťci portfela, b─Öd─Ö stara┼é si─Ö zostawi─ç woln─ů got├│wk─Ö, kt├│ra ÔÇ×przejdzieÔÇŁ do kolejnej transzy w kolejnym rebalancingu. W ten spos├│b kapita┼é b─Ödzie przelewa┼é si─Ö pomi─Ödzy transzami, aby stara─ç si─Ö utrzyma─ç ich wielko┼Ť─ç pod wzgl─Ödn─ů kontrol─ů.

To nie apteka, serio ­čÖé

Strategia wymaga dyscypliny, ale te┼╝ nie musimy zachowywa─ç si─Ö jak w aptece. Przyk┼éadowo, je┼Ťli rebalancing b─Ödzie zrealizowany nawet kilka dni wcze┼Ťniej/p├│┼║niej, to nic si─Ö nie stanie z┼éego (w perspektywie miesi─Öcy czy lat b─Ödzie to wr─Öcz niezauwa┼╝alne). Nie zalecam, ani nie planuj─Ö tutaj robi─ç tego ┼Ťwiadomie, ale ┼╝ycie jest ┼╝yciem i zwyczajnie mo┼╝e si─Ö tak zdarzy─ç, ┼╝e z jakiego┼Ť obiektywnego powodu nie zrobimy czego┼Ť zgodnie z kalendarzem. Przy okazji, je┼Ťli kto┼Ť te┼╝ inwestuje przy pomocy tej strategii ÔÇô odradzam pr├│b spekulowania, celowego przy┼Ťpieszania/op├│┼║niania momentu rebalancingu w nadziei ÔÇ×wyczuciaÔÇŁ rynku. Po to mamy strategi─Ö by eliminowa─ç emocje i chaos w procesie decyzyjnym.

Nie lubi─Ö (i nie chc─Ö) po┼Ťwi─Öca─ç rynkom wiele czasu

B─Öd─Ö stara┼é si─Ö ograniczy─ç czas na prowadzenie tej strategii do absolutnego minimum. Idealnie b─Ödzie to oko┼éo 15 minut w miesi─ůcu, by zaktualizowa─ç sk┼éad jednej transzy portfela, kt├│rej kolej akurat wypada. Idea┼éem by┼éoby r├│wnie┼╝, abym w ci─ůgu miesi─ůca nie zagl─ůda┼é na konto o ile nie dzieje si─Ö co┼Ť nadzwyczajnego (np. sp├│┼éka zdejmowana jest z gie┼édy).

Kwartalna korekta portfeli indeks├│w

Gie┼éda Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie co kwarta┼é (3 pi─ůtek marca, czerwca, wrze┼Ťnia i grudnia) przeprowadza zmiany w sk┼éadach swoich indeks├│w. Cz─Ö┼Ť─ç sp├│┼éek opuszcza indeks, inne do niego wchodz─ů. To co jest wa┼╝ne z mojego punktu widzenia, to aby sp├│┼éka zawiera┼éa si─Ö w jednym z trzech indeks├│w: WIG20, mWIG40 lub sWIG80, tworz─ůc uniwersum 140 sp├│┼éek. Je┼Ťli nowa sp├│┼éka wchodzi do tego uniwersum, lub go opuszcza, b─Ödzie mie─ç to wp┼éyw przy liczeniu rankingu sp├│┼éek podczas rebalancingu. Je┼Ťli w danej transzy podczas rebalancingu znajduje si─Ö sp├│┼éka, kt├│ra wypad┼éa z tego zbioru, zostaje ona sprzedana, a jej miejsce mo┼╝e zast─ůpi─ç inna sp├│┼éka. Podobnie w drug─ů stron─ů ÔÇô gdy do tego uniwersum wchodzi nowa sp├│┼éka, jest ona uwzgl─Ödniana przy budowaniu rankingu sp├│┼éek i mo┼╝e w efekcie wej┼Ť─ç do portfela.

Polityka komunikowania zmian w portfelu lub strategii

O zmianach w portfelu b─Öd─Ö informowa┼é zwykle najdalej nast─Öpnego dnia po przeprowadzeniu zmian w portfelu w danym miesi─ůcu. Gdzie? Bezpo┼Ťrednio pod tym artyku┼éem, tak by w jednym miejscu mo┼╝na by┼éo odszuka─ç komplet informacji.

B─Ödzie to kr├│tka wiadomo┼Ť─ç o nowym sk┼éadzie transzy oraz o warto┼Ťci ca┼éego portfela. Z pocz─ůtkiem przysz┼éego roku pojawi si─Ö pewnie wi─Öksze podsumowanie.

W gruncie rzeczy informowanie o prowadzeniu tej strategii zajmie na pewno wi─Öcej czasu ni┼╝ samo inwestowanie. ­čÖé

Strategii nie planuj─Ö zmienia─ç, a ju┼╝ z pewno┼Ťci─ů pochopnie. Mo┼╝e si─Ö jednak zdarzy─ç, ┼╝e pod wp┼éywem do┼Ťwiadczenia zdobytego w boju b─Öd─Ö wprowadza┼é pewne zmiany, g┼é├│wnie pod k─ůtem specyfiki rynku akcji na GPW (np. p┼éynno┼Ť─ç, koszt prowizji, etc.).

Zakończenie

Niniejszy wpis mia┼é za zadanie przybli┼╝y─ç szczeg├│┼éy strategii jak─ů b─Öd─Ö stosowa┼é w ramach mojego portfela IKZE. Zapraszam do komentowania i zadawania pyta┼ä. Wyobra┼╝am sobie ten wpis jako nieco inny od pozosta┼éych w tym sensie, ┼╝e b─Ödzie on na bie┼╝─ůco aktualizowany ÔÇô czy to informacjami o zmianach w portfelu, czy to nowymi do┼Ťwiadczeniami/przemy┼Ťleniami z pola walki.

Cytuj─ůc mojego go┼Ťcia z podcastu, Toma Basso: enjoy the ride! ­čÖé

 

Ôťĺ HISTORIA PORTFELA

aktualizowana raz w miesi─ůcu

Pierwsze zakupy w ramach pierwszej transzy portfela b─Öd─ů zrobione 12 lutego 2021, a kolejne na 10-tej sesji danego miesi─ůca.

Kapitał startowy (29/01/2021): 34 691,34 PLN

12/02/2021, warto┼Ť─ç rachunku: 34 894,49 PLN, WIG: 57 428,07 – RAPORT

12/03/2021, warto┼Ť─ç rachunku: 37 049,92 PLN (+6,18%), WIG: 59 443,12 (+3.51%) – RAPORT

  1. Cze┼Ť─ç Jacku,
    ┼Ťwietny artyku┼é. Podziwiam odwag─Ö – mam pewne w─ůtpliwo┼Ťci co do Twoich ch─Öci publikacji sk┼éadu portfela – nie obawiasz si─Ö, ┼╝e mimo Twoich przestr├│g, znajdzie si─Ö rzesza ludzi, kt├│rzy potraktuj─ů to jako sygna┼éy do wej┼Ťcia? To dobrze dzia┼éa, p├│ki s─ů zyski, ale pr─Ödzej czy p├│┼║niej przyjdzie stratny miesi─ůc. Obserwuj─Ö na fintweecie r├│┼╝ne konta os├│b, kt├│re m.in. podaj─ů swoje predykcje (g┼é├│wnie dot. ES/NQ) i w momencie b┼é─Öd├│w, wylewa si─Ö na nie pot─Ö┼╝na fala szamba, a┼╝ z─Öby bol─ů. Z reszt─ů Dawid-Spekulant te┼╝ swego czasu musia┼é zmieni─ç strategi─Ö publikacji wpis├│w na blogu, bo mierzy┼é si─Ö z inwektywami i hejtem. Szkoda by by┼éo, ┼╝eby i na ST tak si─Ö sta┼éo.
    Mo┼╝e rozwi─ůzaniem jest publikowanie wej┼Ť─ç op├│┼║nione o miesi─ůc/kwarta┼é?

    • Hej Jan,

      Dzi─Öki za komentarz. ­čÖé

      C├│┼╝, ja ostrzeg┼éem. Je┼Ťli kto┼Ť chodzi─ç chce na skr├│ty, to ja na to wp┼éywu ju┼╝ nie mam. Przy czym i tak b─Öd─Ö sk┼éad portfela prezentowa┼é z op├│┼║nieniem, wi─Öc idealnie mojego portfela i tak si─Ö nie da skopiowa─ç. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  2. Podsumowuj jako nowe wpisy. Inaczej RSS nie powiadomi mnie o zmianach. Mo┼╝esz jako┼Ť otagowa─ç, albo w inny spos├│b oznacza─ç ten cykl ┼╝eby by┼éa ci─ůg┼éo┼Ť─ç, ale jestem za oddzielnym wpisami.

    • Hej Bartek,

      Tym lepiej — nie jest moim celem generowanie sygna┼é├│w transakcyjnych tylko edukowanie i pokazywanie procesu inwestowania w czasie. ­čÖé Informacje o zmianie dam te┼╝ pewnie na mediach spo┼éeczno┼Ťciowych.

      Oddzielne wpisy mog─ů si─Ö pojawi─ç, np. jakie┼Ť wi─Öksze podsumowania. Ale nie przy miesi─Öcznych rewizjach.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  3. Cze┼Ť─ç Jacku,
    ciekawy pomys┼é i z wielk─ů ch─Öci─ů b─Öd─Ö ┼Ťledzi┼é Twoje wyniki…
    powodzenia w wytrwa┼éo┼Ťci ­čÖé

  4. Czesc Jacek,
    Fajny artyku┼é , jak zwykle rzeczowo i na temat . Mam natomiast pytanie z racji tego , ze mieszkasz w Belgii ­čśÄ( dowiedzia┼éem si─Ö o tym niedawno mimo , ze ju┼╝ s┼éucham twoich podcast├│w/ film├│w na YouTube od roku). Masz wiec rezydencje podatkowa w Belgii . Wiec jakie s─ů korzy┼Ťci z ike/ikze? Chyba , ze planujesz wrocic do pl. Pytam si─Ö bo mieszkam po s─ůsiedzku w Holandii. Kiedy┼Ť interesowa┼éem si─Ö tym tematem No ale nie znalaz┼éem wyra┼║nych korzy┼Ťci dla os├│b przebywaj─ůcych zagranica . By┼ébym wdzi─Öczny za odpowiedz,
    A przy okazji ┼Ťwietna robot─Ö robisz ­čĹî

    • Hej Marcin,

      Witam S─ůsiada! ­čÖé

      IKZE mam jeszcze z okresu, gdy mia┼éem dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů w Polsce. Obecnie IKZE wykorzystuj─Ö do optymalizowania podatku z wynajmu jednego z mieszka┼ä. Do Polski faktycznie planuj─Ö wr├│ci─ç — tu miesza COVID p├│ki co. Teoretycznie mog─Ö swoj─ů prac─Ö wykonywa─ç z dowolnego miejsca.

      IKE natomiast traktuj─Ö ca┼ékowicie przysz┼éo┼Ťciowo — jest to najlepsze miejsce do aktywnego inwestowania na GPW bo nie ma ┼╝adnych podatk├│w. Wi─Öc tu docelowo te┼╝ b─Öd─Ö „aktywizowa─ç” ten rachunek bo obecnie jest tam nudno. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  5. Cze┼Ť─ç Jacku! Jestem typowym u┼╝ytkownikiem internetu – czytam, ale praktycznie nigdy nie komentuj─Ö (jak zapewne cicha wi─Ökszo┼Ť─ç). I dotyczy to ca┼éego internetu i sieci spo┼éeczno┼Ťciowych, a nie jedynie ST. Mimo tego, twoja praca zmotywowa┼éa mnie do napisania. Jestem pod ogromnym wra┼╝eniem wszystkiego co tutaj robisz, rzetelno┼Ťci wpis├│w i ich warto┼Ťci. Jak dot─ůd, wyci─ůgn─ů┼éem dla siebie z tego bloga najwi─Öcej w temacie realnego inwestowania. I wbrew pozorom jedn─ů z najwa┼╝niejszych rzeczy dla mnie jest to, ┼╝e mo┼╝e nie warto si─Ö kopa─ç z rynkiem, tylko przej┼Ť─ç bardziej na autopilota, a wolny czas wykorzysta─ç w innych obszarach. A do tego wszystkiego Napisa┼ébym: „tak trzymaj”, ale bez presji. Po prostu dzi─Ökuj─Ö ­čÖé
    Sam w ramach cz─Ö┼Ťci funduszy na IKE pr├│buj─Ö stosowania GEM, w po┼éowie lutego kolejny zakup. Jako, ┼╝e ┼Ťrodki nie s─ů ogromne to sprawdzam (lub dokupuj─Ö) raz na kwarta┼é.

    • Hej Mateusz,

      Dzi─Öki serdeczne za komentarz — doceniam! ­čÖé

      Zgadzam si─Ö, ┼╝e za bardzo szkoda si─Ö kopa─ç z rynkiem (cho─ç w ramach IKZE akurat troch─Ö spr├│buj─Ö). ­čÖé

      Powodzenia w realizacji Twoich plan├│w. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  6. Cze┼Ť─ç Jacku,

    Bardzo fajnie ┼╝e dzielisz si─Ö swoj─ů strategi─ů. Mam kilka pyta┼ä bo nie do ko┼äca rozumiem mechanizmy jej dzia┼éania.

    Po jakich cenach zamykasz i otwierasz pozycje? Zak┼éadaj─ůc, ┼╝e masz sprzeda─ç 5 pozycji i kupi─ç 5 pozycji z transzy? To s─ů zlecenia PKC?

    Widzia┼éem tylko wersj─Ö demo, ale nie mam tam opcji transz? To znaczy, ┼╝e musisz sobie gdzie┼Ť zapisywa─ç co masz w kt├│rej┼Ť transzy np. w excelu i to ┼Ťledzi─ç?

    Czy mo┼╝na w symulacji wy┼é─ůczy─ç parytet ryzyka? Tak by kupowa─ç 5 najlepszych sp├│┼éek po r├│wno?

    I co to jest to ATR? ­čÖé

    Franek

    • Hej Franek,

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz. ­čÖé

      W symulacjach historycznych, jak i w rzeczywistym ┼Ťwiecie transakcje b─Öd─Ö realizowa┼é na zamkni─Öciu sesji, dzie┼ä po wygenerowaniu sygna┼é├│w (buduowie nowego rankingu sp├│┼éek).

      Czyli np. w przysz┼éy czwartek po sesji pobior─Ö aktualne dane i sprawdz─Ö jaki powinien by─ç sk┼éad portfela (transzy) na kolejny kwarta┼é. Nast─Öpnie w kolejnym dniu (pi─ůtek) b─Öd─Ö chcia┼é kupi─ç sp├│┼éki po cenach najbli┼╝szych cenie zamkni─Öcia w pi─ůtek (czyli pod koniec sesji w pi─ůtek). Nie b─Öd─Ö stosowa┼é zlece┼ä PKC, poniewa┼╝ to mog┼éoby si─Ö wi─ůza─ç z ogromnymi po┼Ťlizgami cenowymi na mniej p┼éynnych walorach.

      Nie ma mo┼╝liwo┼Ťci w ST testu z transzami, ale mo┼╝esz je po prostu sobie „zasymulowa─ç” robi─ůc to samemu. Czyli na przyk┼éad jedna transza startuje w styczniu i co kwarta┼é jest aktualizowana. Kolejna w lutym a ostatnia w marcu. W ten spos├│b ka┼╝dego miesi─ůca obs┼éugujesz jedn─ů transz─Ö.

      Obecnie w ST nie mo┼╝na wy┼é─ůczy─ç parytetu ryzyka, ale mog─Ö tak─ů opcj─Ö doda─ç. ­čÖé

      ATR to Average True Range, czyli zmienno┼Ť─ç (cenowa) sp├│┼éki w czasie.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  7. Hej Jacek
    Podobnie jak Micha┼é jestem w cichej wi─Ökszo┼Ťci u┼╝ytkownik├│w internetu.
    Wynika to w moim przypadku z braku wiedzy w dziedzinie, kt├│r─ů si─Ö z tak─ů ┼éatwo┼Ťci─ů pos┼éugujesz.
    Słucham, czytam, uczę się i jestem bardzo wdzięczna za to, że przekazujesz swoja wiedzę w sposób dostępny dla takich laików jak ja.
    Mam konto IKE i IKZE w funduszach inwestycyjnych AXA. My┼Ťl─Ö o zmianie wi─Öc przygl─ůdam si─Ö innym sposobom zgonienia do pracy funduszy tam zgromadzonych.
    Wspaniale, ┼╝e poka┼╝esz krok po kroku jak zrobi─ç to na polskim rynku.
    Strategia GEM wydaje si─Ö interesuj─ůca, cho─ç nie wiem czy to nie za wysoka p├│┼éka dla nowicjuszy (┼éatwo z┼éapa─ç si─Ö w pu┼éapk─Ö np. „fa┼észywych zwy┼╝ek”).
    Powiedz, czemu z rezygnowa┼ée┼Ť z ETF-├│w w ca┼ée indeksy, na rzecz wyboru tylko po 5 sp├│┼éek z ka┼╝dego indeksu? Przecie┼╝ ETF-y na ca┼ée indeksy ograniczy┼éyby bujanie portfelem w stosunku do tego co planujesz zrobi─ç ( z tego co zrozumia┼éam z wyk┼éad├│w).
    By─ç mo┼╝e moje pytanie jest trywialne, prosz─Ö o wyrozumia┼éo┼Ť─ç dla pocztkuj─ůcej ­čÖé
    Pzdr
    Danuta

    • Hej Danuta,

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz. ­čÖé Nie ma g┼éupich pyta┼ä ÔÇô po to tworz─Ö tego bloga, by wyja┼Ťnia─ç i uczy─ç.

      Co do inwestowania w ETF ÔÇô nie rezygnuj─Ö z tego. Na koncie w Interactive Brokers wykorzystuj─Ö m.in. strategi─Ö GEM.

      Natomiast konta nieopodatkowane jak IKE/IKZE ┼Ťwietnie nadaj─ů si─Ö do GPW i aktywnego inwestowania, poniewa┼╝ nie ma podatku od zysk├│w kapita┼éowych. Gdy konto jest opodatkowane korzystniej (podatkowo) jest inwestowa─ç pasywnie, by─ç nie realizowa─ç zysk├│w kapita┼éowych i obowi─ůzku podatkowego.

      Liczba 5 sp├│┼éek jest niestety podyktowana niewielkim kapita┼éem na IKZE. Ale poniewa┼╝ s─ů de facto 3 transze, to sp├│┼éek mo┼╝e by─ç nawet 15 (o ile nie powtarzaj─ů si─Ö w transzach). Gdy kapita┼é b─Ödzie wi─Ökszy liczba sp├│┼éek r├│wnie┼╝ b─Ödzie przeze mnie podniesiona.

      ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  8. Hej Jacku, pod┼é─ůczam si─Ö pod pytanie.

    Co to znaczy b─Öd─Ö chcia┼é kupi─ç sp├│┼éki po cenach najbli┼╝szych cenie zamkni─Öcia w pi─ůtek ?

    Znaczy siedzisz przy terminalu i obserwujesz notowania?

    Ja mam AEM dla rynku ameryka┼äskiego i mam bardzo du┼╝e po┼Ťlizgi cenowe.

    Szczeg├│lnie gdy rebalancing wypada po weekendzie. Zdarza si─Ö nawet 2%.

    Dwa ostatnie rebalancing mia┼éem skrajnie niekorzystne. Sprzedawa┼éem po du┼╝ym spadku, a gdy zacz─ů┼éem kupowa─ç to rynek zawr├│ci┼é. W wyniku tego strategia wysz┼éa w tym miesi─ůcu na minus.

    Rozumiem, ┼╝e w d┼éu┼╝szej perspektywie pewnie to si─Ö u┼Ťredni. Ale mo┼╝e masz jaki┼Ť lepszy pomys┼é?

    • Hej Artur ­čÖé

      Symulacja zak┼éada, ┼╝e transakcje realizowane s─ů dnia nast─Öpnego po cenach zamkni─Öcia. Je┼Ťli sp├│┼éka jest p┼éynna to nie ma z tym k┼éopotu. Je┼Ťli sp├│┼éka nie jest zbyt p┼éynna, to czekanie do ko┼äca dnia mo┼╝e spowodowa─ç brak mo┼╝liwo┼Ťci przeprowadzenia transakcji.

      Ideałem byłoby mieć dane aktualizowane w czasie rzeczywistym (czyli jeszcze przed końcem sesji) i wtedy budować ranking i realizować zmiany w portfelu. Rebalancingi z opóźnieniem może raz kończyć się niekorzystnie, innym razem wręcz przeciwnie.

      W testach robi┼éem wsz─Ödzie, ┼╝e transakcje realizowane s─ů na kolejnej sesji, aby wyniki by┼éy najbli┼╝sze rzeczywisto┼Ťci. Zrobi┼éem przed chwil─ů test dla S&P 500 (dane Norgate) i wyniki s─ů nast─Öpuj─ůce (mniejsza o ustawienia, natomiast symulacja realizowana za ostatnie 32 lata):

      • transakcje realizowane tego samego dnia na zamkni─Öciu sesji: CAGR = 11.87%, maxDD =-43%
      • transakcje realizowane na kolejnej sesji: CAGR = 11.12%, maxDD = -45%

      Niestety na giełdzie amerykańskiej nawet Norgate daje notowania z danego dnia z opóźnieniem.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  9. Cze┼Ť─ç Jacku,

    Jak zawsze ciekawe i warte rozwa┼╝enia pomys┼éy – i rzeczowy tekst. Trzymam kciuki za powodzenie eksperymentu chocia┼╝ sam mam zupe┼énie inne podej┼Ťcie. 'Nie czuj─Ö' momentum, nie przekonuje mnie – bo tak jak wszystkie systemy trendowe jest op├│┼║nione. Zawsze kupujesz co┼Ť, co ju┼╝ wzros┼éo – i sprzedajesz co┼Ť, co ju┼╝ spad┼éo. Zamiast tego wol─Ö konwekwentne zarz─ůdzanie (rebalansing) zdywersyfikowanym portfelem permanentnym, ze sta┼éymi proporcjami aktyw├│w i instrument├│w (ETF i fundusze indeksowe). Gdy wzros┼éo – to redukuj─Ö zmniejszaj─ůc ryzyko, gdy spad┼éo – to kupuj─Ö bo jest ta┼äsze. Nudne jak flaki z olejem ­čÖé ale konsekwentnie stosowane – dzia┼éa. Je┼Ťli tak samo w d┼éugim terminie dzia┼éa momentum – trzymam kciuki!
    Fajna rzecz, na kt├│r─ů zwr├│ci┼ée┼Ť uwag─Ö a kt├│ra jest cz─Östo pomijana to transzowanie na etapie budowy portfela. Wiele os├│b to ignoruje, a wg mnie to bardzo bardzo istotne – to przecie┼╝ dodatkowa, tyle ┼╝e czasowa dywersyfikacja. W og├│le sam temat 'budowania' portfela jest pewnie wart osobnej dyskusji – wykorzystywanie trategii DCA lub VCA zamiast jednorazowej transakcji. Testy statystyczne pokazuj─ů, ┼╝e to ostatnie podej┼Ťcie ma niby statystycznie wy┼╝sz─ů warto┼Ť─ç oczekiwan─ů – ale moim zdaniem to zbyt w─ůskie podej┼Ťcie. Inwestowanie to nie jest gra komputerowa, gdzie masz wiele ┼╝y─ç – czasem warto po┼Ťwi─Öci─ç cz─Ö┼Ť─ç potencjalnego zysku w zamian za mniejsz─ů zmienno┼Ť─ç portfela i mniejsze ryzyko, ┼╝e akurat b─Ödziemy tymi, kt├│rzy kupili 'na g├│rce'. A w skrajnym wypadku jak wejdziesz 'all in' w naprawd─Ö z┼éym momencie to mo┼╝esz czeka─ç wiele lat na 'statystycznie oczekiwan─ů' stop─Ö zwrotu. Statystycznie jak id─Ö z psem na spacer to mamy po 3 nogi…

    • Hej Marcin,

      Dzi─Öki za komentarz. ­čÖé

      I to jest odpowiedzialne w┼éa┼Ťnie, by powiedzie─ç sobie ÔÇ×ta strategia nie jest dla mnieÔÇŁ. Ka┼╝da aktywna strategia jest op├│┼║niona o ile kto┼Ť nie przewiduje przysz┼éo┼Ťci ÔÇô czego i tak si─Ö nie da zrobi─ç powtarzalnie.

      Portfel permanentny to pasywne podej┼Ťcie, cho─ç z┼éo┼╝one te┼╝ z indeks├│w, kt├│rych konstrukcja de facto jest te┼╝ form─ů strategii momentum (prym w indeksie maj─ů sp├│┼éki najmocniejsze). Je┼Ťli ono Ci wystarcza ÔÇô jak najbardziej jest to OK. ­čÖé To, ┼╝e jest to nudne ÔÇô bardzo dobrze, takie ma by─ç. ­čÖé Jak to m├│wi┼é George Soros ÔÇô jak kto┼Ť si─Ö emocjonuje podczas inwestowania, to najpewniej nie zarabia pieni─Ödzy w d┼éugim okresie.

      Pozdrawiam ­čÖé
      Jacek

      • Wed┼éug mojej wiedzy indeksy wa┼╝one kapitalizacj─ů nie s─ů form─ů momentum, a buy and hold daje wy┼╝sz─ů stop─Ö zwrotu przy ni┼╝szym poziomie ryzyka ni┼╝ indeksy wa┼╝one kapitalizacj─ů.

        Źródła:
        Long-Term Returns on the Original S&P 500 Companies
        Why market cap-weighted benchmarks are not good momentum bets

        • Hej Manik,

          C├│┼╝, jak to trafnie wg. mnie powiedzia┼é prof. Damodaran — nawet inwestorzy w warto┼Ť─ç s─ů na ┼éasce momentum. Gdyby nie by┼éo go w indeksach wa┼╝onych kapitalizacj─ů, te sta┼éy by w miejscu.

          Jak rozumiesz B&H i wg. jakiego klucza dobierać spółki do portfela?

          Dzi─Öki i pozdrawiam! ­čÖé
          Jacek

          • BH to przyk┼éadowo kupno sp├│┼éek, kt├│re obecnie znajduj─ů si─Ö w indeksie bez dokonywania ┼╝adnych zmian w przysz┼éo┼Ťci. Domy┼Ťlam si─Ö, ┼╝e kupno losowych sp├│┼éek by┼éoby r├│wnie dobre.

            „the buy-and-hold returns of the 500 original companies have been higher than the returns to the continually updated S&P 500 and with lower risk”

          • OK, nie twierdz─Ö, ┼╝e indeks mierzony kapitalizacj─ů jest idealn─ů strategi─ů momentum. ­čÖé Twierdz─Ö tylko, ┼╝e to forma momentum. I, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w najlepiej wyjdzie kupuj─ůc takie indeksy w formie pasywnego/sta┼éego portfela.

            Nawet losowe wybranie sp├│┼éek mo┼╝e nie by─ç tak proste i oczywiste, jak we┼║miemy pod uwag─Ö to o czym ostatnio pisa┼é Morgan Housel na Twitterze wrzucaj─ůc ciekawe opracowanie Uniwersytetu Arizona dla ameryka┼äskiego rynku akcji za lata 1927-2017:

            • 58% sp├│┼éek nie pobi┼éo nigdy bon├│w skarbowych (odpowiednik lokaty w banku)
            • 38% sp├│┼éek pobi┼éo bony skarbowe tylko nieznacznie
            • 4% sp├│┼éek odpowiada za wi─Ökszo┼Ť─ç zysk├│w wypracowanych przez ca┼éy rynek akcji

            Pozdrawiam,
            Jacek

        • Niekoniecznie. Rynek kapita┼éowy ma r├│┼╝ne obszary, a informacje nie docieraj─ů w nie wszystkie jednocze┼Ťnie. Na rynku ameryka┼äskim mo┼╝na np. zbudowa─ç strategie inwestowania w akcje sp├│┼éek na podstawie sygna┼é├│w generowanych przez kursy obligacji korporacyjnych tych samych sp├│┼éek. Poniewa┼╝ w┼Ťr├│d handluj─ůcych obligacjami sp├│┼éek jest wiecej inwestor├│w instytucjonalnych, informacje szybciej s─ů odzwierciedlane w tym segmencie rynku. Podobnie gdy chodzi o szeroki rynek, mo┼╝na zbudowa─ç strategi─Ö, kt├│ra b─Ödzie alokowala kapita┼é albo w SP & 500 albo w TLT na podstawie sygna┼é├│w generowanych na indeksie VIX, gdzie te┼╝ z wyprzedzeniem w stosunku do rynku akcji docieraj─ů informacje (w┼Ťr├│d handluj─ůcych opcjami jest wiecej inwestor├│w instytucjonalnych).

  10. Witaj Jacku!
    ┼Üwietny artyku┼é. Piszesz o 3 transzach i to jest zrozumia┼ée, jednak jak je traktowa─ç przy niskich ┼Ťrodkach na koncie IKZE?
    Problem polega na tym, i┼╝ konto IKZE za┼éo┼╝y┼éem dopiero w 2020r i mam wp┼éacony bie┼╝─ůcy i ubieg┼éoroczny limit.
    Zakup 5 spółek w 3 transzach przy tak niskim kapitale, czy dalej ma to sens?

    Pozdrawiam Jarek

    • Hej Jarek,

      Dzi─Öki za komentarz. ­čÖé

      Je┼Ťli masz bardzo niewielki kapita┼é, to po prostu zacznij od jednej transzy. Ja obecnie na jedn─ů transz─Ö b─Öd─Ö przeznacza┼é nieco ponad 11 tysi─Öcy z┼éotych. Nie jest to „fajne”, bo niestety 5 sp├│┼éek nie daje super dywersyfikacji, ale na pocz─ůtku tego nie przeskoczymy, dop├│ki nie b─Ödziemy mie─ç pod palcem wi─Ökszego kapita┼éu.

      ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  11. tw├│j wpis to prawie ma┼éa ksi─ů┼╝ka.
    kibicuje i będę obserwował.

  12. Czy nie jeste┼Ť przypadkiem rezydentem innego kraju ni┼╝ Polska ?

    W takim przypadku IKZE moim zdaniem nie daje ci ┼╝adnych benefit├│w, bo nie ma odliczenia od podatku – chyba ┼╝e inny kraj to respektuje.

    Moim zdaniem IKE wg. ustawy mo┼╝esz utworzy─ç na podstawie „…IKE mo┼╝e otworzy─ç obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, bez wzgl─Ödu na ich miejsce zamieszkania, lub obywatelom innego pa┼ästwa cz┼éonkowskiego UE lub innego pa┼ästwa ÔÇô strony umowy o EOG.”

    • Hej Dominik,

      Tak, jestem obecnie rezydentem podatkowym w Belgii. IKZE zak┼éada┼éem wcze┼Ťniej, gdy w Polsce prowadzi┼éem JDG (obecnie zawieszona). Dzi─Öki IKZE mog─Ö jednak optymalizowa─ç podatek od wynajmu mieszkania. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Troch─Ö dziwne, bo podatku tego jest 8.5 procent na rycza┼écie. A podatek na koniec b─Ödzie 10 procent od ca┼éo┼Ťci i d┼éu┼╝szy okrez czekania ni┼╝ ikz. W przypadku ikze

        Dodatkowo z rynku wt├│rnego jest tarcza podatkowa np. 10 procent warto┼Ťci nieruchomo┼Ťci przez 10 lat z rynku wt├│rnego od dewelopera jest 1.5 procent max rocznie. Je┼╝eli nieruchomo┼Ť─ç generuje np. 5 procent to mo┼╝na amortyzowa─ç przez 20 lat

        Osobi┼Ťcie wi─Ökszo┼Ť─ç osob co rozmawiam nie p┼éaci podatku w┼éa┼Ťnie przez amortyzacj─Ö.

        Dlatego dziwi mnie, że wyskoczył ci podatek.

        • Mowa tu o kawalerce kupionej jeszcze przeze mnie za czas├│w studenckich. To moje obecnie jedyne ┼║r├│d┼éo dochodu w Polsce, wi─Öc podatek taki czy inny jest dla mnie marginalny przy tych kwotach. Do tego dochodzi kwota wolna od podatku => de facto podatku nie ma. Ze wzgl─Ödu na te niewielkie kwoty nie interesowa┼éem si─Ö bli┼╝ej tematem, robi to ksi─Ögowa. Ale to zupe┼énie nie tu jest najwi─Öksza potencjalna korzy┼Ť─ç.

          IKZE najwi─Öksz─ů korzy┼Ť─ç ma dla mnie w podatku od zysk├│w kapita┼éowych (mam jeszcze IKE). Nie planuj─Ö tych pieni─Ödzy wyp┼éaca─ç przed nabyciem do tego uprawnie┼ä. Przy aktywnej strategii to darmowy obiad bo nie ma na bie┼╝─ůco ┼╝adnych podatk├│w od zysku. ­čÖé Wiem, ┼╝e p├│┼║niej od ca┼éo┼Ťci jest 10%, ale w tym moja g┼éowa by zysk by┼é odpowiednio du┼╝y po tych 25-30 latach. ­čÖé

  13. Jacku, jak zwykle mega rzeczowo. Super!
    ┼╗ycz─Ö powodzenia w realizacji pod─ů┼╝ania za strategi─ů bo wiem po sobie ┼╝e AEM, z Twoim programem, jest prost─ů strategi─ů ale nie jest ┼éatwa ­čśÇ Od trzech miesi─Öcy trzymam si─Ö w siodle i „nie wymi─Ök┼éem”.

    • Dzi─Öki Daniel. ­čÖé To jeste┼Ť dalej ode mnie. Zdecydowanie to nie jest prosta strategia, zw┼éaszcza jak przez lata jest si─Ö na minusie, a wielu dooko┼éa wytyka nas palcami. ­čÖé

      Powodzenia! ­čÖé
      Jacek

  14. Hej Jacku,
    Mam kilka pyta┼ä odno┼Ťnie konfiguracji strategii.
    Piszesz, ┼╝e „Ja obecnie na jedn─ů transz─Ö b─Öd─Ö przeznacza┼é nieco ponad 11 tysi─Öcy z┼éotych.” ale wystawiasz 30000 jako pocz─ůtkowy kapita┼é. Czy nie jest tu bl─ůd?
    Nie mog─Ö wybra─ç w swojej wersji numer dnia sessji dla rebalancingu. Czy mo┼╝e mam niedpowiedn─ů wersj─Ö oprogramowania?
    Jestem totalnie poczatkuj─ůc─ů osob─ů w tym temacie i chcia┼éabym doskonalnie zrozumie─ç jak to dzia┼éa, ┼╝eby nie pope┼éni─ç bl─Öd├│w, bo to kosztuje. I naprawde troche si─Ö boj─Ö.

    Pozdrawiam,
    Anna

    • Hej Anna,

      Inwestuje nieco ponad 30k PLN, ale w 3 r├│wnych transzach. Dlatego wej┼Ťcie w rynek zajmie mi 3 miesi─ůce. ­čÖé

      W obecnej wersji tego nie ma (grafika pochodzi z mojej „roboczej” wersji). Ale b─Ödzie niebawem (w lutym?) wersja, kt├│ra umo┼╝liwi symulacj─Ö z wyborem numeru dnia miesi─ůca.

      Ju┼╝ w pi─ůtek zainwestuj─Ö pierwsz─ů transz─Ö co opisz─Ö tu. Wi─Öc na spokojnie wszystko b─Ödzie mo┼╝na zrozumie─ç. ­čÖé Nie musisz od razu inwestowa─ç realnego kapita┼éu — mo┼╝esz Anno zacz─ů─ç (i polecam to) inwestowa─ç „na sucho” kilka miesi─Öcy, a┼╝ nabierzesz pewno┼Ťci (przynajmniej od strony technicznej).

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Witam Jacku, ja rozumiem, ┼╝e inwestujesz w 3 transzach. Ale jedna to co┼Ť okolo 11 tys─Öcy. Czy nie powinna ta kwota (11K) wyst─Öpowa─ç w configuracji do wyboru 5 sp├│┼éek, bo same na t─ů kwot─Ö kupujesz?
        Dzi─Ökuj─Ö za polecenie i za twoj─ů prac─Ö.
        Pozdrawiam,
        Anna

        • Anna, rozumiem o co Ci teraz chodzi. Nie powinno mie─ç to znaczenia co do procentowych wag sp├│┼éek w portfelu. W kolejnej wersji aplikacji b─Ödzie „kalkulator” do kt├│rego mo┼╝na poda─ç dowoln─ů kwot─Ö aby przeliczy┼é liczb─Ö akcji dla naszej konkretnej sytuacji.

          Jak to zaprezentuj─Ö ju┼╝ niebawem na konkretnym przypadku to powinno by─ç jasne o co chodzi. ­čÖé

          Pozdrawiam,
          Jacek

  15. Hej,

    Trafi┼éem tu przypadkiem i od razu si─Ö wci─ůgn─ů┼éem. Odwo┼éujesz si─Ö do wszystkich moich inwestycyjnych guru (Clenow, Faber, Grey) wi─Öc takie podej┼Ťcie nie jest mi obce, na pewno b─Öd─Ö tu zagl─ůda┼é cz─Ö┼Ťciej.

    Pozdrawiam.

  16. Cze┼Ť─ç,
    Dzi┼Ť wystartowa┼éem. Konto IKZE z dw├│ch lat za┼éadowane pod korek. Dwa dni przed Twoim portfelem ┼╝eby si─Ö nie sugerowa─ç. Ustawienia strategii podobne. Je┼Ťli wszystko zadzia┼éa to za miesi─ůc ruszam z IKE. Mam troch─Ö mieszane uczucia jak zobaczy┼éem do zakupu Biomed, na kt├│rym zaliczy┼éem du┼╝─ů wpadk─Ö. Je┼Ťli jednak mam w przysz┼éo┼Ťci wypowiedzie─ç si─Ö na temat skuteczno┼Ťci strategii to b─Öd─Ö konsekwentnie realizowa┼é za┼éo┼╝enia.
    Pozdrawiam

    • Hej Maciej,

      Inwestowanie generalnie jest nudne i ci─Ö┼╝kie emocjonalnie. Przyk┼éadowo — wyobra┼║ sobie, ┼╝e po 3 latach b─Ödziesz mia┼é ujemn─ů stop─Ö zwrotu. Wielu ju┼╝ porzuci tak─ů strategi─Ö. Tymczasem bywa┼éy gorsze okresy historycznie dla takich strategii. ­čÖé Lub w drug─ů stron─Ö — po 3 latach podwajasz kapita┼é — wielu my┼Ťlu wtedy, ┼╝e ma maszynk─Ö do robienia pieni─Ödzy. Zaleta algorytmu jest taka, ┼╝e to wszystko ju┼╝ wiemy, ┼╝e mo┼╝na by┼éo sprawdzi─ç, ┼╝e takie sytuacje si─Ö zdarzaj─ů. Ale aby spi─ç t─Ö ┼Ťmietank─Ö, to trzeba by─ç MEGA cierpliwym. Nie jest to proste. Dajmy na to, ┼╝e teraz na Biomedzie stracisz — ┼éatwo sobie powiedzie─ç: wiedzia┼éem! ­čÖé

      Powodzenia! ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  17. ┼Üledz─Ö tego bloga do┼Ť─ç nied┼éugo, natomiast przekona┼é mnie do tego, ┼╝e jestem ewidentnym quantem. Pocz─ůtki mojej przygody z gie┼éd─ů to by┼éy „przeczucia”. O, b─Ödzie ros┼éo. A teraz co┼Ť si─Ö tam sta┼éo z g┼é├│wnym produktem, to b─Ödzie mala┼éo. I tego typu przewidywania. Operowa┼éem do┼Ť─ç niskim kapita┼éem. Po pierwsze, aby si─Ö nauczy─ç i jak co┼Ť mniej ┼╝a┼éowa─ç, ┼╝e si─Ö straci┼éo. Po drugie jestem raczej osob─ů kt├│ra si─Ö boi tego typu ryzyka i po prostu ba┼éem si─Ö tam zainwestowa─ç du┼╝y kapita┼é. Przez ten pocz─ůtkowy okres mia┼éem raczej szcz─Ö┼Ťcie ni┼╝ pecha i w ci─ůgu p├│┼é roku zyska┼éem ok. 5% kapita┼éu (czyli CAGR 10%, nie tak ┼║le!). Natomiast by┼éo to obarczone du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů stresu: „a co je┼Ťli spadnie?”, „mo┼╝e ju┼╝ warto skapitalizowa─ç zysk?”, a potem „czemu nie skapitalizowa┼éem, przecie┼╝ wiedzia┼éem, ┼╝e warto”.

    Po przyswojeniu sobie wi─Ökszo┼Ťci tre┼Ťci z Twojego bloga, przeszed┼éem na 'spokojniejsz─ů' stron─Ö mocy. Podzili┼éem sw├│j kapita┼é na:
    – poduszka finansowa (sta┼éa z g├│ry za┼éo┼╝ona kwota)
    – kapita┼é na inwestycje:
    – 50% portfel pasywny (70/20/10 – akcje ┼Ťwiatowe/obligacje/z┼éoto)
    – 25% portfel oparty na GEM (obecnie S&P500 :))
    – 25% portfel dla AEM na GPW

    Po tych zmianach zupe┼énie inaczej podchodz─Ö do wahni─Ö─ç na rynku. Spad┼éo? Eee, podro┼Ťnie. Przecie┼╝ przetestowa┼éem to wstecznie. By┼éy spadki, ale potem ros┼éo. Ju┼╝ nie ┼Ťledz─Ö z zapartym tchem ka┼╝dego picka na wykresie. Wiem kiedy usi─ů┼Ť─ç, przeliczy─ç za pomoc─ů ST, dostosowa─ç portfel i zapomnie─ç. Owszem, dalej si─Ö loguj─Ö codziennie i sprawdzam co tam si─Ö dzieje. Ale ju┼╝ zdecydowanie rzadziej. I my┼Ťl─Ö, ┼╝e za jaki┼Ť czas to ogranicz─Ö to tylko do zalogowania na czas rebalansingu.

    Dzi─Ökuj─Ö Ci Jacku za tre┼Ťci, kt├│e tu tworzysz. Sprawi┼ée┼Ť, ┼╝e wiele rzeczy pouk┼éada┼éem sobie w g┼éowie. ┼╗e nie boj─Ö si─Ö wi─Ökszo┼Ťci kapita┼éu pu┼Ťci─ç na rynki, bo strac─Ö. ┼╗e og├│lnie rynek jako taki gwarantuje zarobek w perspektywie d┼éugoterminowej. Tylko trzeba by─ç twardym i cierpliwym. BTW, na razie na AEM na GPW kapita┼é mi spad┼é o 8%. I w og├│le si─Ö tym nie przejmuj─Ö ­čÖé

  18. W┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e strategia AEM mo┼╝e przez wiele lat zachowa─ç si─Ö gorzej ni┼╝ rynek wol─Ö strategie oparte na interwale dziennym. Tam nie powinno by─ç takich sytuacji, jesli strategia jest naprawd─Ö dobra i nie przydarzy si─Ö co┼Ť ma┼éo prawdopodobnego. Mia┼ée┼Ť Jacku doda─ç jak─ů┼Ť strategi─Ö krotkoterminowa dla akcji ­čśë

    • Tak, jest nadal plan z tymi strategiami kr├│tkoterminowymi Piotrku. Co┼Ť pod k─ůtem maksymalnego wykupienia/wyprzedania przeciwtrendowego. ­čÖé Stay tuned! (potrzebuje czaaaaasu :)).

  19. podstawowy b┼é─ůd/s┼éaba strona tego portfela to to ze jest oparty o WIG od ktorego nic nie zalezy. A zawirowania na innych rynkach maja na niego negatywny wp┼éyw.
    Zdecydowanie lepiej oplaca sie zbudowac portfel na ETF , Globalny, Kraje rozwijajace, Obligacje.

    • Hej Thomas,

      Dzi─Öki za komentarz. ­čÖé

      Zwr├│─ç uwag─Ö, co napisa┼éem w artykule: GPW mam na IKZE. Wi─Ökszo┼Ť─ç portfela mam w Interactive Brokers na rynkach zagranicznych (poza IKE/IKZE). Gdyby IKZE mia┼éo by─ç moim jedynym portfelem inwestycyjnym nie ogranicza┼ébym go tylko do GPW. Powody potrzeby globalnej dywersyfikacji szeroko opisa┼éem cho─çby tu, ale te┼╝ i w wielu innych moich materia┼éach. Dlatego w ocenie nale┼╝y wg. mnie uwzgl─Ödni─ç kontekst. ­čÖé

      Przy okazji portfeli opartych na ETF i jak do tego podchodzi─ç, opisa┼éem cho─çby tu i tu. ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Na GPW te┼╝ da si─Ö zarabia─ç, naszego gamingu np. na pewno nie powinni┼Ťmy si─Ö wstydzi─ç! A jest te┼╝ biotechnologia, fotowoltanika (cho─ç tu chyba g┼é├│wnie NC), spolki „covidowe” (te┼╝ w znacznej mierze NC), a nawet sektor BigData (jedna sp├│┼éka co prawda, ale jest).
        Fundusz Rockbridge Gier i Innowacji wykr─Öci┼é naprawd─Ö fajny wynik ­čśâ

Napisz sw├│j komentarz

Trwa sprzeda┼╝ nowej wersji #ST! Oferta ograniczona czasowo!

#ST to oprogramowanie umo┼╝liwiaj─ůce w prosty spos├│b dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.