Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

Larry Connors to cz┼éowiek z ponad trzydziestoletnim do┼Ťwiadczeniem na rynkach finansowych, bardzo powa┼╝any w bran┼╝y, zw┼éaszcza w kontek┼Ťcie kr├│tkoterminowego handlu algorytmicznego. Jest autorem wielu uznanych pozycji ksi─ů┼╝kowych, takich jak How Markets Really Work czy Short Term Trading Strategies That Work.

Larry jest r├│wnie┼╝ wsp├│┼éautorem ksi─ů┼╝ki Street Smarts, kt├│r─ů napisa┼é wraz z Lind─ů Raschke, go┼Ťciem odcinka numer 5. Ksi─ů┼╝ka ta zosta┼éa wybrana przez The Technical Analysis of STOCKS & COMMODITIES Magazine jako klasyka XX wieku, po┼Ťr├│d ksi─ů┼╝ek po┼Ťwi─Öconych tradingowi.

W tym odcinku rozmawiam z Larrym o jego najnowszej ksi─ů┼╝ce zatytu┼éowanej ÔÇťBuy the fear, sell the greed: 7 behavioural quant strategies for tradersÔÇŁ. Jest to ┼Ťwietny dow├│d na to, ┼╝e ekonomia behawioralna nie tylko dzia┼éa, ale mo┼╝na j─ů skwantyfikowa─ç i u┼╝y─ç na rynku.

W pewnych okresach, w pewnych warunkach rynkowych, zw┼éaszcza w kr├│tkim okresie, strach i chciwo┼Ť─ç przyt┼éaczaj─ů rynki. Zdarza si─Ö irracjonalne zachowanie, kt├│re jest zasadniczo cech─ů ludzk─ů. Utrwala┼éo si─Ö ono przez setki lat, a┼╝ wpisa┼éo si─Ö na sta┼ée w ludzk─ů natur─Ö. A zatem przez bardzo kr├│tki czas ceny bywaj─ů ┼║le wykalkulowane, tworz─ůc wzorzec przewagi, kt├│ry byli┼Ťmy w stanie wielokrotnie obserwowa─ç. Niekt├│re takie przypadki zosta┼éy skwantyfikowane kilka dziesi─Öcioleci temu, a obserwujemy kolejne dziesi─Öciolecia i widzimy, ┼╝e to samo zachowanie powtarza si─Ö w k├│┼éko. Na rynek wchodzi strach — ceny id─ů w d├│┼é.

W tym odcinku

  • Przebieg profesjonalnej kariery Larry’ego
  • Dlaczego traderom ci─Ö┼╝ko jest zawiera─ç transakcje, kt├│re statystycznie daj─ů du┼╝e prawdopodobie┼ästwo osi─ůgni─Öcia sporych zysk├│w?
  • Dlaczego emocje odgrywaj─ů tak istotn─ů rol─Ö na rynkach finansowych?
  • Co oznacza termin trading the data?
  • Jak zmieniaj─ů si─Ö rynki pod wp┼éywem rewolucji technologicznej?
  • Dlaczego strategie oparte na strachu i chciwo┼Ťci generuj─ů bardzo stabilne wyniki?
  • Dlaczego podej┼Ťcie algorytmiczne pomaga w realizowaniu strategii opartej na strachu i chciwo┼Ťci?

Przydatne linki

PowerZones, czyli przykładowa strategia


Larry w wywiadzie podzieli┼é si─Ö jedn─ů ze strategii zawartych w jego najnowszej ksi─ů┼╝ce o nazwie PowerZones (Amerykanie lubuj─ů si─Ö w nazywaniu wszystkiego ­čśë ). W gruncie rzeczy to klasyka ÔÇô kupowanie strachu, gdy zanikaj─ů ch─Ötni do kupna (np. w oczekiwaniu na odczyt wa┼╝nego raportu ekonomicznego), a sprzedaj─ůcy popadaj─ů w panik─Ö.

Strategia oryginalnie testowana by┼éa w ksi─ů┼╝ce dla najp┼éynniejszych ETF akcyjnych, ale nie stoi nic na przeszkodzie zastosowa─ç j─ů na innym instrumencie. To, co j─ů charakteryzuje, to bardzo du┼╝a skuteczno┼Ť─ç ÔÇô w zale┼╝no┼Ťci od rynku powy┼╝ej 80-90%. Wynik taki m├│g┼éby budzi─ç podejrzenia o przetrzymywanie strat, tym bardziej, ┼╝e strategia nie ma wbudowanego klasycznego stop-lossa, ustalanego w oparciu o zmienno┼Ť─ç rynku, procentowo, czy kwotowo. Ale bez obaw — wszystko jest w porz─ůdku. Poni┼╝ej kompletna strategia:

  • Cena jest powy┼╝ej ┼Ťredniej krocz─ůcej liczonej za okres 200 dni
  • Wska┼║nik RSI za okres czterech dni schodzi poni┼╝ej 30 ÔÇô kupujemy wtedy na zamkni─Öciu rynku pierwsz─ů pozycj─Ö
  • Drug─ů pozycje kupujemy, gdy RSI spada poni┼╝ej 25
  • Wychodzimy z rynku, gdy RSI wraca na poziom powy┼╝ej 55

Jak widzimy, strategia jest tylko dla pozycji d┼éugich. Ale nie przeszkadza to w niczym, by generowa─ç imponuj─ůce wyniki. Dla ETF SPY, w latach 1993-2017, na 202 transakcje, 183 by┼éy zyskowne, a ka┼╝da przeci─Ötnie generowa┼éa wynik 1.73%. Dla RSI na poziomie 25 (pierwsza pozycja), 20 (druga pozycja), wyniki by┼éy jeszcze lepsze.

Osobi┼Ťcie przetestowa┼éem to podej┼Ťcie dla kontrakt├│w terminowych na indeks S&P500 (symbol ES) oraz NASDAQ (symbol NQ). Po uwzgl─Ödnieniu koszt├│w prowizji i po┼Ťlizg├│w cenowych, w obu przypadkach strategia okazywa┼éa si─Ö stabilna i zyskowna. Link poni┼╝ej.

Budujemy strategi─Ö transakcyjn─ů, krok po kroku

Przewodnik krok po kroku przedstawiaj─ůcy jak poprawnie budowa─ç i testowa─ç kr├│tkoterminow─ů strategie transakcyjn─ů na podstawie pomys┼éu Larry Connorsa.

Czytaj dalej Ôćĺ

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci─Ö do komentowania i zadawania pyta┼ä, bezpo┼Ťrednio na tej stronie poni┼╝ej, lub na mojej stronie na FacebookÔÇÖu lub moim profilu TwitterÔÇÖowym.

Alternatywnie mo┼╝esz zada─ç pytanie g┼éosowe, nagrywaj─ůc si─Ö na SpeakPipe. Pami─Ötaj tylko, ┼╝e masz 90 sekund na nagranie ­čÖé

Bardzo zale┼╝y mi na Twoim g┼éosie, za kt├│ry ju┼╝ teraz z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö ­čÖé

Ôťĺ TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wywiad przeprowadzony 10 grudnia, 2018.

Jacek Lempart: Cze┼Ť─ç, Larry!

Larry Connors: Cze┼Ť─ç, Jacek!

JL: Dzi─Ökuj─Ö Ci bardzo, ┼╝e zgodzi┼ée┼Ť si─Ö u mnie go┼Ťci─ç. Jeste┼Ť bardzo znan─ů osob─ů w bran┼╝y finansowej, tak┼╝e jako autor licznych ┼Ťwietnych ksi─ů┼╝ek. Czy mo┼╝esz nam opowiedzie─ç troch─Ö wi─Öcej o sobie, szczeg├│lnie z perspektywy swojej kariery w tradingu?

LC: Zacz─ů┼éem zajmowa─ç si─Ö tradingiem kilkadziesi─ůt lat temu. Na studiach zacz─ů┼éem samodzieln─ů dzia┼éalno┼Ť─ç tradingow─ů. W zasadzie pracowa┼éem w├│wczas w kilku miejscach, prowadz─ůc w┼éasn─ů firm─Ö. Uda┼éo mi si─Ö zarobi─ç troch─Ö pieni─Ödzy i wszed┼éem w handel akcjami groszowymi. W 1982 roku, wkr├│tce po uko┼äczeniu studi├│w, poszed┼éem do pracy w Merrill Lynch.

Zajmowa┼éem si─Ö t─ů stron─ů bran┼╝y, czyli sprzeda┼╝─ů, przez 13 lat. Ostatecznie jednak odszed┼éem, aby zajmowa─ç si─Ö tradingiem na w┼éasny rachunek, a w 1994 utworzy┼éem firm─Ö badawcz─ů o zasi─Ögu mi─Ödzynarodowym. Tworzymy stron─Ö tradingmarkets.com, opublikowali┼Ťmy wiele ksi─ů┼╝ek, w tym ÔÇ×Street SmartsÔÇŁ z Lind─ů Raschke.

Wchodzi┼éem w bran┼╝─Ö, gdy indeks Dow wynosi┼é oko┼éo 700 — w ciekawych czasach, wiele tysi─Öcy punkt├│w temu.

JL: Fascynuj─ůce. Wynika z tego, ┼╝e masz cztery dekady do┼Ťwiadczenia na rynkach finansowych.

LC: Tak, to prawda.

JL: W┼éa┼Ťnie opublikowa┼ée┼Ť swoj─ů najnowsz─ů ksi─ů┼╝k─Ö zatytu┼éowan─ů ÔÇ×Buy the fear, sell the greed: seven behavioral quant strategies for tradersÔÇŁ. To ┼Ťwietny punkt wyj┼Ťcia do dyskusji, kt├│ra moim zdaniem mo┼╝e zainteresowa─ç wielu trader├│w. Ju┼╝ na pierwszej stronie odrzucasz hipotez─Ö rynku efektywnego (EMH), zgodnie z kt├│r─ů ceny aktyw├│w w pe┼éni odzwierciedlaj─ů wszystkie dost─Öpne informacje.

Zanim przejdziesz do bardziej szczeg├│┼éowych informacji, czy m├│g┼éby┼Ť wyja┼Ťni─ç, dlaczego wielu trader├│w jest psychologicznie niezdolnych do zawierania transakcji w czasach, kt├│re, jak pokaza┼éa p├│┼║niej historia, dawa┼éy du┼╝e mo┼╝liwo┼Ťci handlowe?

LC: Tak, to ┼Ťwietne pytanie, poniewa┼╝ jest to teza ksi─ů┼╝ki, wynikaj─ůca z danych statystycznych. W pewnych okresach, w pewnych warunkach rynkowych, zw┼éaszcza w kr├│tkim okresie, strach i chciwo┼Ť─ç przyt┼éaczaj─ů rynki lub same akcje. Zdarza si─Ö irracjonalne zachowanie, kt├│re jest zasadniczo cech─ů ludzk─ů. Utrwala┼éo si─Ö przez setki lat, a┼╝ wpisa┼éo si─Ö na sta┼ée w ludzk─ů natur─Ö. A zatem przez bardzo kr├│tki czas ceny bywaj─ů ┼║le wykalkulowane, tworz─ůc wzorzec przewagi, kt├│ry byli┼Ťmy w stanie wielokrotnie obserwowa─ç. Niekt├│re takie przypadki zosta┼éy skwantyfikowane kilka dziesi─Öcioleci temu, a obserwujemy kolejne dziesi─Öciolecia i widzimy, ┼╝e to samo zachowanie powtarza si─Ö w k├│┼éko. Na rynek wchodzi strach — ceny id─ů w d├│┼é.

Ceny papier├│w warto┼Ťciowych i innych rynk├│w lub ETF czy poszczeg├│lnych akcji s─ů w├│wczas b┼é─Ödnie wycenione, cho─ç trwa to kr├│tko, a strach ostatecznie ust─Öpuje. Kiedy ju┼╝ ust─ůpi, znowu rozpocznie si─Ö kupowanie, a ceny powr├│c─ů do poziom├│w, na kt├│rych powinny by─ç.

Dlaczego ludzie cz─Östo nie s─ů w stanie wstrzeli─ç si─Ö w takie okazje? Jest wiele powod├│w.

Po pierwsze: strach wp┼éywa na proces podejmowania decyzji. Ta prawda dotyczy ca┼éej ludzko┼Ťci i wida─ç to w wojsku, wida─ç to w biznesie, wida─ç to na rynkach. To z tego powodu mo┼╝na obserwowa─ç kr├│tkie okresy nieracjonalnych decyzji.

Po drugie: istnieje wiele system├│w kontroli. Na przyk┼éad w przypadku pieni─Ödzy instytucjonalnych lub bankowych, istniej─ů mened┼╝erowie ryzyka, kt├│rzy nadzoruj─ů transakcje. Zadaniem mened┼╝era ryzyka jest ochrona organizacji, mi─Ödzy innymi poprzez zamkni─Öcie transakcji. Traderzy, kt├│rzy maj─ů do┼Ťwiadczenie i s─ů w stanie dzia┼éa─ç, zazwyczaj maj─ů przewag─Ö. Uda┼éo nam si─Ö to teraz potwierdzi─ç danymi statystycznymi zbieranymi przez lata.

Strach wp┼éywa na proces podejmowania decyzji. Ta prawda dotyczy ca┼éej ludzko┼Ťci i wida─ç to w wojsku, wida─ç to w biznesie, wida─ç to na rynkach. To z tego powodu mo┼╝na obserwowa─ç kr├│tkie okresy nieracjonalnych decyzji.

Co to jest ETF?

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si─Ö tym zainteresowa─ç i na co uwa┼╝a─ç

Czytaj dalej Ôćĺ

JL: W twojej ksi─ů┼╝ce skwantyfikowa┼ée┼Ť g┼é├│wnie przewag─Ö, kt├│ra wynika z czynnik├│w behawioralnych. Czy to oznacza, ┼╝e s─ů takie momenty, w kt├│rych nie korzystamy z takich narz─Ödzi analitycznych, jak analiza techniczna lub analiza fundamentalna, poniewa┼╝ emocje graj─ů pierwsze skrzypce?

LC: Przewag─Ö generuj─ů w┼éa┼Ťnie emocje. Ceny s─ů b┼é─Ödnie wyceniane g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na pewne czynniki behawioralne, a zw┼éaszcza – strach. Strach jest najsilniejszym czynnikiem emocjonalnym. Wp┼éywa na decyzje, mo┼╝e je utrudnia─ç. Niezale┼╝nie od tego, czy patrzymy na odcinki czasu d┼éugo┼Ťci dnia tygodnia czy ca┼éego ┼╝ycia, gdy na rynku pojawia si─Ö strach, ceny si─Ö zmieniaj─ů. Wida─ç, ┼╝e zmienia si─Ö zachowanie, co z kolei powoduje b┼é─Ödn─ů wycen─Ö.

Ceny s─ů b┼é─Ödnie wyceniane g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na pewne czynniki behawioralne, a zw┼éaszcza – strach. Strach jest najsilniejszym czynnikiem emocjonalnym.

JL: Bardzo cz─Östo traderzy, a wi─Öc tak┼╝e i ja, zadaj─ů sobie pytanie, jak zmieniaj─ů si─Ö rynki w czasie. Obecnie dysponujemy bardzo szybkimi komputerami, szybkimi ┼é─ůczami internetowymi, mediami spo┼éeczno┼Ťciowymi, transakcjami o wysokiej cz─Östotliwo┼Ťci (HFT), sztuczn─ů inteligencj─ů i tak dalej. Jak to wszystko wp┼éywa na rynki? Czy nasza ludzka natura zmienia si─Ö wraz z technologi─ů, czy jedynym czynnikiem jest tu czas?

LC: To istotne kwestie. Wymieni┼ée┼Ť zmiany strukturalne na rynku, a zmiany strukturalne zawsze zachodz─ů i b─Öd─ů zachodzi─ç.

Nie zmieni┼éo si─Ö jednak ludzkie zachowanie. Model zachowa┼ä ludzi jest sta┼éy. Genera┼é George Patton napisa┼é w 1924 roku, ┼╝e ┼╝o┼énierze odczuwaj─ů te same emocje, kt├│re przed wiekami odczuwali wojownicy. I to prawda, je┼Ťli chodzi o wojsko, je┼Ťli chodzi o wojn─Ö, i to prawda, je┼Ťli chodzi o trading. Wchodz─ů w gr─Ö te same emocje. Wszystkie te strukturalne czynniki, o kt├│rych w┼éa┼Ťnie wspomnia┼ée┼Ť, to prawda. Nie zmienili si─Ö jednak ludzie, ani ich zachowanie.

JL: Czy my┼Ťlisz, ┼╝e kiedy strategia opiera si─Ö w du┼╝ej mierze na strachu, a tak┼╝e na chciwo┼Ťci, lepiej si─Ö sprawdza? Zdarza si─Ö, ┼╝e strategie z czasem ulegaj─ů degradacji, problemem jest d┼éugotrwa┼éo┼Ť─ç. Mo┼╝emy wi─Öc znale┼║─ç pewn─ů przewag─Ö rynkow─ů, kt├│ra nagle znika, gdy coraz wi─Öcej trader├│w zauwa┼╝a i zaczyna stosowa─ç t─Ö sam─ů nieefektywno┼Ť─ç. Czy uwa┼╝asz, ┼╝e je┼Ťli mamy strategi─Ö opart─ů na obawie i strachu, taka strategia mo┼╝e by─ç bardziej niezawodna na realnym rynku?

LC: Wierz─Ö, ┼╝e tak. Niekt├│re strategie z ksi─ů┼╝ki pierwotnie sprawdzili┼Ťmy ponad pi─Ötna┼Ťcie lat wcze┼Ťniej. Mamy szans─Ö przyjrze─ç si─Ö okresowi 15 lat, a w niekt├│rych przypadkach mo┼╝na obserwowa─ç to w pewnych prostych strategiach. Niekt├│re wzmocni┼éy si─Ö nawet w tym okresie. Tak wi─Öc, mimo ┼╝e strategie te zosta┼éy opublikowane w domenie publicznej 15 lat temu, nadal si─Ö potwierdzaj─ů na rynku.

Aspekt behawioralny jest nieod┼é─ůczny i nie wierz─Ö, ┼╝e kiedykolwiek zmieni si─Ö u ludzi. I tu w┼éa┼Ťnie ma znaczenie rola tradera. Opieraj─ůc si─Ö na pewnych uwarunkowaniach rynkowych, mo┼╝e wykorzysta─ç sytuacj─Ö, gdy na rynku pojawia si─Ö strach.

Chc─Ö doda─ç jedn─ů rzecz, o kt├│rej wspomnia┼éem w ksi─ů┼╝ce, o zachowaniu ÔÇ×rynku bykaÔÇŁ. Zdefiniowa┼éem rynki byka jako rynki, kt├│re s─ů powy┼╝ej 200-dniowej ┼Ťredniej krocz─ůcej. Wi─ů┼╝e si─Ö to z innym zachowaniem ni┼╝ w przypadku poni┼╝ej 200-dniowej ┼Ťredniej krocz─ůcej. Kiedy rynki przekraczaj─ů 200-dniow─ů ┼Ťredni─ů krocz─ůc─ů, zapewniaj─ů lepsze mo┼╝liwo┼Ťci, gdy strach pojawia si─Ö na rynku powoduj─ůc wycofywanie innych trader├│w, zanik strony kupuj─ůcej.

Aspekt behawioralny jest nieod┼é─ůczny i nie wierz─Ö, ┼╝e kiedykolwiek zmieni si─Ö u ludzi. I tu w┼éa┼Ťnie ma znaczenie rola tradera. Opieraj─ůc si─Ö na pewnych uwarunkowaniach rynkowych, mo┼╝e wykorzysta─ç sytuacj─Ö, gdy na rynku pojawia si─Ö strach.

JL: Kiedy wspominasz o strachu i chciwo┼Ťci, m├│wisz g┼é├│wnie o kierunku kr├│tkoterminowym. Niekt├│re strategie maj─ů tutaj bardzo wysoki procent wygranych. Co z prognozami d┼éugoterminowymi? Czy mo┼╝emy tutaj r├│wnie┼╝ wykorzysta─ç czynniki behawioralne?

LC: Tu nale┼╝y zaznaczy─ç dwie sprawy. W perspektywie kr├│tkoterminowej ceny wykazuj─ů tendencj─Ö do powrotu do ┼Ťredniej (mean reversion). Powiedzmy, ┼╝e mamy do czynienia z ponad 200-dniow─ů ┼Ťredni─ů krocz─ůc─ů i wyprzedany rynek — w├│wczas zauwa┼╝ymy tendencj─Ö do powrotu cen. A przynajmniej obserwowali┼Ťmy to przez ca┼ée dziesi─Öciolecia — oznacza to powr├│t cen akcji. Co istotne i warte podkre┼Ťlenia, widzimy to w cenach akcji, widzimy mniej, na przyk┼éad w towarach i walutach.

Kiedy jednak przyjrzymy si─Ö cenom akcji, na przyk┼éad w Stanach Zjednoczonych, ceny maj─ů tendencj─Ö do powrotu do ┼Ťredniej. W d┼éu┼╝szej perspektywie ceny bazowe maj─ů tendencj─Ö do pod─ů┼╝ania za trendem (trend following).

Chris Cain z mojego zespo┼éu badawczego zamierza wyda─ç ksi─ů┼╝k─Ö, kt├│ra zasadniczo okre┼Ťla, w jaki spos├│b czynniki behawioralne wp┼éywaj─ů na ceny w d┼éu┼╝szej perspektywie, i jakie wykazuj─ů tendencj─Ö. Mo┼╝esz znale┼║─ç Chrisa na LinkedIn.

Przeczyta┼éem kilka pierwszych fragment├│w jego ksi─ů┼╝ki, kt├│ra niebawem wychodzi. Jego obserwacje s─ů fascynuj─ůce — na podstawie behawioralnej, w perspektywie d┼éugoterminowej, zachowania stadne maj─ů wiele wsp├│lnego z wzrostem cen, wyznaczaniem trend├│w cenowych.

Podsumowuj─ůc: na kr├│tk─ů met─Ö mamy powr├│t do ┼Ťredniej, w d┼éu┼╝szej perspektywie — pod─ů┼╝anie za trendami.

M├│j wywiad z Lind─ů Raschke

Moja najwi─Öksza pozycja kr├│tka w ca┼éej karierze o warto┼Ťci 60 milion├│w dolar├│w i od razu znalaz┼éam si─Ö po z┼éej stronie rynku. (...)

Czytaj dalej Ôćĺ

JL: Czy uwa┼╝asz, Larry, ┼╝e stosowanie ilo┼Ťciowego, w pe┼éni systematycznego podej┼Ťcia, pomaga czerpa─ç zyski z anomalii rynkowych, w kt├│rych odgrywaj─ů rol─Ö strach i chciwo┼Ť─ç? Wszyscy s┼éyszeli o kupowaniu strachu i sprzeda┼╝y chciwo┼Ťci, ale wszyscy wiemy, ┼╝e jest to bardzo trudne. Dlatego w┼éa┼Ťnie kryje si─Ö w nich potencja┼é przewagi. Innymi s┼éowy, czy uwa┼╝asz, ┼╝e uznaniowe podej┼Ťcie do handlu jest trudniejsze pod wzgl─Ödem wykorzystania takich zdarze┼ä w por├│wnaniu z podej┼Ťciem algorytmicznym?

LC: Tak, zdecydowanie trudniejsze. Od kilkudziesi─Öciu lat pracuj─Ö indywidualnie z traderami. Z moich obserwacji wynika, ┼╝e najtrudniej jest wykonywa─ç transakcje, gdy strach jest na najwy┼╝szym poziomie. To fascynuj─ůce.

Pracowa┼éem z wieloma traderami od profesjonalist├│w z parkiet├│w gie┼édowych do biznesmen├│w, kt├│rzy chcieli rozwin─ů─ç karier─Ö w tradingu. Pracowali w korporacjach, a chcieli sta─ç si─Ö pe┼énoetatowymi traderami. Jedyn─ů wsp├│ln─ů cech─ů, kt├│r─ů widz─Ö, jest mo┼╝liwo┼Ť─ç wej┼Ťcia w dzia┼éania w momencie, w kt├│rym rynki si─Ö wyprzedaj─ů, w czasie najwi─Ökszego szumu. Ten szum pochodzi z kana┼é├│w informacyjnych; z CNBC; a teraz — szczeg├│lnie z medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych. To utrudnia dzia┼éanie.

Tak wi─Öc, maj─ůc podej┼Ťcie systemowe w pewnym sensie nie trzeba fizycznie wykonywa─ç tych transakcji, a to moim zdaniem tworzy przewag─ů, poniewa┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi naprawd─Ö ma problemy z wykonaniem transakcji, gdy poziom strachu jest najwi─Ökszy. Mam na my┼Ťli to, ┼╝e wszyscy jeste┼Ťmy lud┼║mi, a posiadanie wsparcia systemowego jest du┼╝─ů przewag─ů konkurencyjn─ů w stosunku do wszystkich innych.

JL: Ale z drugiej strony, jedn─ů z pu┼éapek handlu algorytmicznego jest nadmierne dopasowanie. Szczeg├│lnie teraz, gdy mamy bardzo pot─Ö┼╝ne komputery i programowanie genetyczne itd., niedo┼Ťwiadczeni traderzy maj─ů tendencj─Ö do realizowania „transakcji na danych”, jak m├│wimy. Nawet je┼Ťli model bazowy nie jest logiczny i nie ma sensu. Czy uwa┼╝asz, ┼╝e ilo┼Ťciowe, algorytmiczne powtarzanie ludzkich zachowa┼ä pomaga unikn─ů─ç nadmiernego dopasowania do danych?

LC: Dobrze, ┼╝e powiedzia┼ée┼Ť, ┼╝e wykonuj─ů „transakcje na danych”. Te┼╝ u┼╝ywam tego wyra┼╝enia.

JL: Tak, wzi─ů┼éem to z twojej ksi─ů┼╝ki. ­čÖé

LC: Bra┼éem udzia┼é we wspania┼éej konferencji w Nowym Jorku na pocz─ůtku tego roku — QuantCon, zorganizowana przez Quantopian. Udzia┼é w niej to cenne do┼Ťwiadczenie dla ludzi z ca┼éego ┼Ťwiata. Prelegenci byli fantastyczni. Wielu mia┼éo imponuj─ůce do┼Ťwiadczenie w zakresie twardych danych, byli w┼Ťr├│d nich ÔÇ×mistrzowie danych”, in┼╝ynierowie, naukowcy ze stopniem doktora. I mo┼╝na by┼éo obserwowa─ç w┼éa┼Ťnie mentalno┼Ť─ç ÔÇ×transakcji na danychÔÇŁ.

A to cz─Östo zawodzi. Wida─ç to szczeg├│lnie w tym roku — wiele funduszy ilo┼Ťciowych ma sporo trudno┼Ťci. Niekt├│re z g┼é├│wnych funduszy mia┼éy w ostatnim miesi─ůcu dwucyfrowe obsuni─Öcie kapita┼éu.
Kiedy zaczynam analizowa─ç sytuacj─Ö, po pierwsze — zanim przedstawi─Ö strategi─Ö — chc─Ö zrozumie─ç: co si─Ö dzieje z rynkiem? Dlaczego tak si─Ö dzieje? Jaka przewaga jest wpisana w t─Ö sytuacj─Ö, i jak najlepiej skonstruowa─ç strategi─Ö w ramach portfela?

W przypadku ÔÇ×transakcji na danychÔÇŁ nie rozumiemy, jakie s─ů aspekty behawioralne. Sk─ůd bierze si─Ö przewaga? Wielokrotnie by┼éem ┼Ťwiadkiem wysadzania kont w powietrze. Ten spos├│b po prostu dzia┼éa tylko do czasu. A to mi─Ödzy innymi z powodu nadmiernego dopasowania modelu do danych.

Jedn─ů z zasad, kt├│r─ů ka┼╝dy mo┼╝e zastosowa─ç, jest zasadniczo zastosowanie mo┼╝liwie najmniejszej liczby regu┼é. Wracam do tego w wielu miejscach w mojej ksi─ů┼╝ce. Wi─Ökszo┼Ť─ç z siedmiu strategii zawartych w ksi─ů┼╝ce ma niewielk─ů liczb─Ö regu┼é, a same zasady maj─ů zrozumia┼ée uzasadnienie. Wi─ů┼╝e si─Ö ono z przyczynami behawioralnymi, kt├│rymi popar┼éem historyczne wyniki test├│w.

JL: Warren Buffett m├│wi┼é: ÔÇ×b├│j si─Ö, kiedy inni s─ů chciwi; b─ůd┼║ chciwy, gdy inni si─Ö boj─ůÔÇŁ. Wiemy te┼╝ z twoich bada┼ä, ┼╝e mo┼╝na to udowodni─ç statystycznie — udowadniasz to m.in. w swojej ksi─ů┼╝ce.

Ale z drugiej strony mamy podej┼Ťcie do handlu, takie jak pod─ů┼╝anie za trendami d┼éugoterminowymi, gdzie zasadniczo kupujemy, gdy rynek ro┼Ťnie; kupujemy jego si┼é─Ö. Sprzedajemy, gdy rynek spada. Sprzedajemy s┼éabo┼Ť─ç rynku. Cho─ç wydaje si─Ö, ┼╝e credo Warrena Buffetta temu przeczy, takie podej┼Ťcie dzia┼éa.

LC: Tak. Jest to zwi─ůzane z zale┼╝no┼Ťciami, o kt├│rych m├│wili┼Ťmy wcze┼Ťniej — strach dzia┼éa lepiej w kr├│tkiej perspektywie. W d┼éu┼╝szej perspektywie zachowania stadne doprowadz─ů do pod─ů┼╝ania za trendami, niezale┼╝nie od sposobu pomiaru trendu: impetu, impetu absolutnego czy innych.

Buffett jest w stanie skojarzyć wiele różnych czynników, czym przerasta innych, którym nie udało się tego powtórzyć.

Po pierwsze: cz─Östo patrzy na panik─Ö. Z pewno┼Ťci─ů zrobi┼é to pod koniec 2008 roku i na pocz─ůtku 2009 roku dzi─Öki dw├│m swoim inwestycjom. Jedna z nich to Goldman Sachs.

Po drugie: uwa┼╝nie konstruuje swoje pozycje, a to wa┼╝ne. Ludzie nie po┼Ťwi─Öcaj─ů wystarczaj─ůcej ilo┼Ťci czasu na budow─Ö portfela i jest to r├│wnie wa┼╝ne, a mo┼╝e nawet wa┼╝niejsze ni┼╝ sama strategia.

Wyja┼Ťni─Ö, co to znaczy. Gdy przyjrzymy si─Ö, jak Buffett buduje portfel, to cz─Östo zobaczymy, ┼╝e ryzykuje sta┼é─ů kwot─Ö, aby zarobi─ç znacznie wi─Öksz─ů kwot─Ö. I mo┼╝e rozwiniemy nieco ten temat i opowiem, o tym, co zrobiono na przyk┼éad w kryzysie mieszkaniowym w 2008 roku tutaj, w Stanach Zjednoczonych, z rynkiem nied┼║wiedzia.

Warto pami─Öta─ç, ┼╝e niekt├│rzy ludzie zarobili ogromne sumy pieni─Ödzy, na przyk┼éad, John Paulson zosta┼é multimiliarderem. Ich dzia┼éanie polega┼éo zasadniczo na tym, ┼╝e za┼éo┼╝yli si─Ö, ┼╝e nast─ůpi kryzys mieszkaniowy, kt├│ry ostatecznie doprowadzi do za┼éamania cen nieruchomo┼Ťci. Innymi s┼éowy, za┼éamania ca┼éego systemu kredytowego. Mieli racj─Ö. Konstruowali transakcje w niekt├│rych przypadkach ju┼╝ w 2004 roku. W wielu przypadkach mylili si─Ö. By┼éo za wcze┼Ťnie, dzia┼éali w roku 2004, 2005, 2006. Wiesz, widzieli, co si─Ö dzieje. Byli jednak w stanie pozosta─ç w grze, dobieraj─ůc elementy konstrukcji w taki spos├│b, aby ponie┼Ť─ç niewielkie ryzyko w celu uzyskania du┼╝ych korzy┼Ťci. Opcje s─ů jednym ze sposob├│w, aby to zrobi─ç.

Byli w stanie skonstruowa─ç pozycje w taki spos├│b, ┼╝e gdy okaza┼éo si─Ö, ┼╝e mieli racj─Ö i ca┼éy system upad┼é, byli w stanie w niekt├│rych przypadkach zarobi─ç dziesi─ůtki tysi─Öcy razy wi─Öcej ni┼╝ zainwestowali. Buffett jest tu mistrzem, a jego dzia┼éanie to nie jest zwyk┼ée podejmowanie decyzji rynkowych. To raczej metoda budowania pozycji i konstruowania portfela.

JL: To bardzo interesuj─ůce. A teraz — je┼Ťli mog─Ö — chcia┼ébym Ci─Ö poprosi─ç o przedstawienie moim s┼éuchaczom jednej prostej strategii z siedmiu, kt├│re opisa┼ée┼Ť w swojej ksi─ů┼╝ce.

LC: Jasne. Ilekro─ç pisz─Ö ksi─ů┼╝k─Ö, staram si─Ö rozpoczyna─ç moj─ů ulubion─ů strategi─ů. Zrobi┼éem to celowo: ksi─ů┼╝k─Ö rozpoczynam „strefami mocy” (power zones) RSI, bardzo prost─ů strategi─ů. Zrobi┼éem to z kilku powod├│w.

Po pierwsze, jak wida─ç, wyniki historyczne s─ů bardzo wysokie.

Po drugie: strategia zosta┼éa opracowana wiele lat temu i mamy okazj─Ö da─ç czytelnikowi mo┼╝liwo┼Ť─ç prze┼Ťledzenia jej od czasu pierwszej publikacji przez ca┼ée dziesi─Öciolecie oraz obserwacji, jak dzia┼éa.

Strefy mocy RSI (Relative Strength Index) mog─ů by─ç wykorzystywane z ETF. W ksi─ů┼╝ce u┼╝ywam go jako cztero-okresowego RSI, ale mo┼╝esz go u┼╝ywa─ç z innymi okresami — np. 2 lub 3.

Nast─Öpnie szukasz odczytu poni┼╝ej 30, gdy rynek jest powy┼╝ej 200-dniowej ┼Ťredniej krocz─ůcej. Chcesz kupi─ç jednostk─Ö, a je┼Ťli ceny spadn─ů jeszcze bardziej, za ka┼╝dym razem, gdy znajdziesz si─Ö na pozycji, podwoisz ilo┼Ť─ç na tej pozycji. Aby wyj┼Ť─ç, po prostu czekamy na podniesienie RSI. Mo┼╝emy u┼╝y─ç tutaj r├│┼╝nych poziom├│w: 50, 55 a nawet 70, je┼Ťli chcesz dzia┼éa─ç bardziej d┼éugoterminowo.

Mo┼╝na zaobserwowa─ç, kiedy rynek jest powy┼╝ej 200-dniowej ┼Ťredniej krocz─ůcej, ┼╝e 4- okresowy RSI ┼Ťwietnie si─Ö sprawdza jako wyznacznik pojawienia si─Ö strachu na rynku. Niekoniecznie musi to by─ç wielki strach.

Je┼Ťli na przyk┼éad na rynku wiadomo, ┼╝e zostanie og┼éoszona istotna informacja, powiedzmy, ┼╝e wybory prezydenckie lub decyzja w sprawie Rezerwy Federalnej i st├│p procentowych, niekoniecznie oznacza to, ┼╝e nast─ůpi sprzeda┼╝. Mo┼╝e jednak oznacza─ç przyhamowanie kupna w kr├│tkim okresie. Tak jakby nabywcy m├│wili: ÔÇ×Poczekam, a┼╝ to minie, zanim wejd─Ö na rynekÔÇŁ.

Brak kupna w naturalny spos├│b powoduje pojawienie si─Ö sprzeda┼╝y nie powi─ůzanej z kupnem. Tak wi─Öc kupuj─ůcy si─Ö wstrzymuj─ů, wska┼║nik RSI spada poni┼╝ej 30, a┼╝ ostatecznie to zdarzenie mija lub zmniejsza si─Ö strach, gdy┼╝ historycznie ceny wraca┼éy do wy┼╝szego poziomu. I wida─ç to na przyk┼éadzie SPY ETF, gdzie analizujemy wiele dziesi─Öcioleci. Wyniki wskazuj─ů, ┼╝e warto┼Ť─ç zosta┼éa wyceniona wy┼╝ej przez 90 procent czasu w ci─ůgu 3 do 7 dni. To naprawd─Ö wysoki procent i byli┼Ťmy w stanie wykaza─ç to pi─Ötna┼Ťcie lat temu i ci─ůgle b─Ödziemy mogli to obserwowa─ç.

Zarabianie na rynkach kapitałowych

Czy z inwestowania na rynkach kapitałowych można się utrzymać?

Czytaj dalej Ôćĺ

JL: Tak, to niesamowite, ┼╝e w zasadzie ponad 90 procent transakcji generuj─ů zysk. Jeszcze jedno: nie ma zlece┼ä obronnych ÔÇ×stop loss„, prawda?

LC: Tak. To interesuj─ůce zagadnienie, kt├│re wywo┼éa┼éo wiele dyskusji swego czasu w przestrzeni publicznej. Kiedy przeprowadzamy testy, mamy pewne strategie z ci─Öciem strat ÔÇ×stop lossÔÇŁ i bez niego, mamy tak┼╝e strategie z celami zysku (profit target).

Na podstawie mean reversion w perspektywie kr├│tkoterminowej, kiedy podejmiesz te same strategie i zastosujesz ÔÇ×stop loss”, zmniejszy to pozytywny wyniki testu.

I rzeczywi┼Ťcie pokazali┼Ťmy to w poprzedniej ksi─ů┼╝ce „Short term trading strategies that work„, stosuj─ůc zlecenia obronne na 10 procent, 20 procent, u┼╝yli┼Ťmy nawet 50 procent ÔÇ×stop lossÔÇŁ, czyli bardzo du┼╝o.

Ryzykiem mo┼╝na zarz─ůdza─ç lepiej np. opcjami lub wielko┼Ťci─ů pozycji.

Ci─Öcie strat przy pomocy ÔÇ×stop loss” mo┼╝e odgrywa─ç pewn─ů rol─Ö, ale trzeba zrozumie─ç, ┼╝e gdy zdarzy si─Ö to kilka razy, w├│wczas gromadz─ů si─Ö straty, kt├│re z czasem narastaj─ů. Jednak, jak wida─ç z wynikami test├│w na podstawie ┼Ťredniej rewersji, rozmiar pozycji i opcje mog─ů by─ç lepszymi sposobami zarz─ůdzania pozycjami.

JL: Dzi─Ökuj─Ö ci bardzo, Larry. Zbli┼╝amy si─Ö do ko┼äca wywiadu. Czy chcia┼éby┼Ť co┼Ť doda─ç przed zako┼äczeniem?

LC: Przede wszystkim dzi─Ökuj─Ö za zaproszenie. Bardzo dzi─Ökuj─Ö. Podoba mi si─Ö Tw├│j podcast. To jeden z najlepszych podcast├│w dla trader├│w.

Je┼Ťli kto┼Ť chce si─Ö ze mn─ů skontaktowa─ç, oto m├│j adres e-mail: lconnors@cg3.com. Mam tak┼╝e informacje na mojej stronie tradingmarkets.com.

JL: W porz─ůdku. Dzi─Ökuj─Ö bardzo za to, ┼╝e jeste┼Ť tu dzisiaj ze mn─ů, Larry. Wszystkiego dobrego i do zobaczenia.

LC: Do zobaczenia.

4 komentarzy

  1. Fajnie piszesz, wyrazy uznania i szacun za Twoj─ů prac─Ö. W celach edukacyjnych stale czytam kilka podobnych blog├│w – mi─Ödzy innymi Czarka G┼éucha, Tomka Treli i jeszcze kilka innych. Ja ucz─Ö si─Ö przez ca┼ée ┼╝ycie, to tak jak filozofia d┼╝udo – ci─ůg┼ée trenowanie i d─ů┼╝enie do doskona┼éo┼Ťci, kt├│ra jest nieosi─ůgalna – zawsze mo┼╝na trafi─ç na lepszego przeciwnika:-) .
    Pozdrawiam

    • Hej Andrzej!

      Dzi─Öki za dobre s┼éowo. ­čÖé Zgadzam si─Ö, ka┼╝dego dnia mo┼╝na poznawa─ç co┼Ť nowego i nigdy nie przestawa─ç si─Ö uczy─ç. Poza tym wedle wszelkich bada┼ä nasz m├│zg nie ma ogranicze┼ä, wi─Öc bez obaw mo┼╝na korzysta─ç z tego faktu.

      Pozdrawiam,
      Jacek

Napisz sw├│j komentarz

Trwa sprzeda┼╝ nowej wersji #ST! Oferta ograniczona czasowo!

#ST to oprogramowanie umo┼╝liwiaj─ůce w prosty spos├│b dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.