Larry Connors to cz艂owiek z ponad trzydziestoletnim do艣wiadczeniem na rynkach finansowych, bardzo powa偶any w bran偶y, zw艂aszcza w kontek艣cie kr贸tkoterminowego handlu algorytmicznego. Jest autorem wielu uznanych pozycji ksi膮偶kowych, takich jak How Markets Really Work czy Short Term Trading Strategies That Work.

Larry jest r贸wnie偶 wsp贸艂autorem ksi膮偶ki Street Smarts, kt贸r膮 napisa艂 wraz z Lind膮 Raschke, go艣ciem odcinka numer 5. Ksi膮偶ka ta zosta艂a wybrana przez The Technical Analysis of STOCKS & COMMODITIES Magazine jako klasyka XX wieku, po艣r贸d ksi膮偶ek po艣wi臋conych tradingowi.

W tym odcinku rozmawiam z Larrym o jego najnowszej ksi膮偶ce zatytu艂owanej 鈥Buy the fear, sell the greed: 7 behavioural quant strategies for traders鈥. Jest to 艣wietny dow贸d na to, 偶e ekonomia behawioralna nie tylko dzia艂a, ale mo偶na j膮 skwantyfikowa膰 i u偶y膰 na rynku.

W pewnych okresach, w pewnych warunkach rynkowych, zw艂aszcza w kr贸tkim okresie, strach i chciwo艣膰 przyt艂aczaj膮 rynki. Zdarza si臋 irracjonalne zachowanie, kt贸re jest zasadniczo cech膮 ludzk膮. Utrwala艂o si臋 ono przez setki lat, a偶 wpisa艂o si臋 na sta艂e w ludzk膮 natur臋. A zatem przez bardzo kr贸tki czas ceny bywaj膮 藕le wykalkulowane, tworz膮c wzorzec przewagi, kt贸ry byli艣my w stanie wielokrotnie obserwowa膰. Niekt贸re takie przypadki zosta艂y skwantyfikowane kilka dziesi臋cioleci temu, a obserwujemy kolejne dziesi臋ciolecia i widzimy, 偶e to samo zachowanie powtarza si臋 w k贸艂ko. Na rynek wchodzi strach — ceny id膮 w d贸艂.

W tym odcinku


  • Przebieg profesjonalnej kariery Larry’ego
  • Dlaczego traderom ci臋偶ko jest zawiera膰 transakcje, kt贸re statystycznie daj膮 du偶e prawdopodobie艅stwo osi膮gni臋cia sporych zysk贸w?
  • Dlaczego emocje odgrywaj膮 tak istotn膮 rol臋 na rynkach finansowych?
  • Co oznacza termin trading the data?
  • Jak zmieniaj膮 si臋 rynki pod wp艂ywem rewolucji technologicznej?
  • Dlaczego strategie oparte na strachu i chciwo艣ci generuj膮 bardzo stabilne wyniki?
  • Dlaczego podej艣cie algorytmiczne pomaga w realizowaniu strategii opartej na strachu i chciwo艣ci?

Przydatne linki

PowerZones, czyli przyk艂adowa strategia

Larry w wywiadzie podzieli艂 si臋 jedn膮 ze strategii zawartych w jego najnowszej ksi膮偶ce o nazwie PowerZones (Amerykanie lubuj膮 si臋 w nazywaniu wszystkiego 馃槈 ). W gruncie rzeczy to klasyka 鈥 kupowanie strachu, gdy zanikaj膮 ch臋tni do kupna (np. w oczekiwaniu na odczyt wa偶nego raportu ekonomicznego), a sprzedaj膮cy popadaj膮 w panik臋.

Strategia oryginalnie testowana by艂a w ksi膮偶ce dla najp艂ynniejszych ETF akcyjnych, ale nie stoi nic na przeszkodzie zastosowa膰 j膮 na innym instrumencie. To, co j膮 charakteryzuje, to bardzo du偶a skuteczno艣膰 鈥 w zale偶no艣ci od rynku powy偶ej 80-90%. Wynik taki m贸g艂by budzi膰 podejrzenia o przetrzymywanie strat, tym bardziej, 偶e strategia nie ma wbudowanego klasycznego stop-lossa, ustalanego w oparciu o zmienno艣膰 rynku, procentowo, czy kwotowo. Ale bez obaw — wszystko jest w porz膮dku. Poni偶ej kompletna strategia:

  • Cena jest powy偶ej 艣redniej krocz膮cej liczonej za okres 200 dni
  • Wska藕nik RSI za okres czterech dni schodzi poni偶ej 30 鈥 kupujemy wtedy na zamkni臋ciu rynku pierwsz膮 pozycj臋
  • Drug膮 pozycje kupujemy, gdy RSI spada poni偶ej 25
  • Wychodzimy z rynku, gdy RSI wraca na poziom powy偶ej 55

Jak widzimy, strategia jest tylko dla pozycji d艂ugich. Ale nie przeszkadza to w niczym, by generowa膰 imponuj膮ce wyniki. Dla ETF SPY, w latach 1993-2017, na 202 transakcje, 183 by艂y zyskowne, a ka偶da przeci臋tnie generowa艂a wynik 1.73%. Dla RSI na poziomie 25 (pierwsza pozycja), 20 (druga pozycja), wyniki by艂y jeszcze lepsze.

Osobi艣cie przetestowa艂em to podej艣cie dla kontrakt贸w terminowych na indeks S&P500 (symbol ES) oraz NASDAQ (symbol NQ). Po uwzgl臋dnieniu koszt贸w prowizji i po艣lizg贸w cenowych, w obu przypadkach strategia okazywa艂a si臋 stabilna i zyskowna. Link poni偶ej.

Budujemy strategi臋 transakcyjn膮, krok po kroku

Przewodnik krok po kroku przedstawiaj膮cy jak poprawnie budowa膰 i testowa膰 kr贸tkoterminow膮 strategie transakcyjn膮 na podstawie pomys艂u Larry Connorsa.

Czytaj dalej 鈫

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci臋 do komentowania i zadawania pyta艅, bezpo艣rednio na tej stronie poni偶ej, lub na mojej stronie na Facebook鈥檜 lub moim profilu Twitter鈥檕wym.

Alternatywnie mo偶esz zada膰 pytanie g艂osowe, nagrywaj膮c si臋 na SpeakPipe. Pami臋taj tylko, 偶e masz 90 sekund na nagranie 馃檪

Bardzo zale偶y mi na Twoim g艂osie, za kt贸ry ju偶 teraz z g贸ry bardzo dzi臋kuj臋 馃檪

鉁 TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wywiad przeprowadzony 10 grudnia, 2018.

Jacek Lempart: Cze艣膰, Larry!

Larry Connors: Cze艣膰, Jacek!

JL: Dzi臋kuj臋 Ci bardzo, 偶e zgodzi艂e艣 si臋 u mnie go艣ci膰. Jeste艣 bardzo znan膮 osob膮 w bran偶y finansowej, tak偶e jako autor licznych 艣wietnych ksi膮偶ek. Czy mo偶esz nam opowiedzie膰 troch臋 wi臋cej o sobie, szczeg贸lnie z perspektywy swojej kariery w tradingu?

LC: Zacz膮艂em zajmowa膰 si臋 tradingiem kilkadziesi膮t lat temu. Na studiach zacz膮艂em samodzieln膮 dzia艂alno艣膰 tradingow膮. W zasadzie pracowa艂em w贸wczas w kilku miejscach, prowadz膮c w艂asn膮 firm臋. Uda艂o mi si臋 zarobi膰 troch臋 pieni臋dzy i wszed艂em w handel akcjami groszowymi. W 1982 roku, wkr贸tce po uko艅czeniu studi贸w, poszed艂em do pracy w Merrill Lynch.

Zajmowa艂em si臋 t膮 stron膮 bran偶y, czyli sprzeda偶膮, przez 13 lat. Ostatecznie jednak odszed艂em, aby zajmowa膰 si臋 tradingiem na w艂asny rachunek, a w 1994 utworzy艂em firm臋 badawcz膮 o zasi臋gu mi臋dzynarodowym. Tworzymy stron臋 tradingmarkets.com, opublikowali艣my wiele ksi膮偶ek, w tym 鈥Street Smarts鈥 z Lind膮 Raschke.

Wchodzi艂em w bran偶臋, gdy indeks Dow wynosi艂 oko艂o 700 — w ciekawych czasach, wiele tysi臋cy punkt贸w temu.

JL: Fascynuj膮ce. Wynika z tego, 偶e masz cztery dekady do艣wiadczenia na rynkach finansowych.

LC: Tak, to prawda.

JL: W艂a艣nie opublikowa艂e艣 swoj膮 najnowsz膮 ksi膮偶k臋 zatytu艂owan膮 鈥Buy the fear, sell the greed: seven behavioral quant strategies for traders鈥. To 艣wietny punkt wyj艣cia do dyskusji, kt贸ra moim zdaniem mo偶e zainteresowa膰 wielu trader贸w. Ju偶 na pierwszej stronie odrzucasz hipotez臋 rynku efektywnego (EMH), zgodnie z kt贸r膮 ceny aktyw贸w w pe艂ni odzwierciedlaj膮 wszystkie dost臋pne informacje.

Zanim przejdziesz do bardziej szczeg贸艂owych informacji, czy m贸g艂by艣 wyja艣ni膰, dlaczego wielu trader贸w jest psychologicznie niezdolnych do zawierania transakcji w czasach, kt贸re, jak pokaza艂a p贸藕niej historia, dawa艂y du偶e mo偶liwo艣ci handlowe?

LC: Tak, to 艣wietne pytanie, poniewa偶 jest to teza ksi膮偶ki, wynikaj膮ca z danych statystycznych. W pewnych okresach, w pewnych warunkach rynkowych, zw艂aszcza w kr贸tkim okresie, strach i chciwo艣膰 przyt艂aczaj膮 rynki lub same akcje. Zdarza si臋 irracjonalne zachowanie, kt贸re jest zasadniczo cech膮 ludzk膮. Utrwala艂o si臋 przez setki lat, a偶 wpisa艂o si臋 na sta艂e w ludzk膮 natur臋. A zatem przez bardzo kr贸tki czas ceny bywaj膮 藕le wykalkulowane, tworz膮c wzorzec przewagi, kt贸ry byli艣my w stanie wielokrotnie obserwowa膰. Niekt贸re takie przypadki zosta艂y skwantyfikowane kilka dziesi臋cioleci temu, a obserwujemy kolejne dziesi臋ciolecia i widzimy, 偶e to samo zachowanie powtarza si臋 w k贸艂ko. Na rynek wchodzi strach — ceny id膮 w d贸艂.

Ceny papier贸w warto艣ciowych i innych rynk贸w lub ETF czy poszczeg贸lnych akcji s膮 w贸wczas b艂臋dnie wycenione, cho膰 trwa to kr贸tko, a strach ostatecznie ust臋puje. Kiedy ju偶 ust膮pi, znowu rozpocznie si臋 kupowanie, a ceny powr贸c膮 do poziom贸w, na kt贸rych powinny by膰.

Dlaczego ludzie cz臋sto nie s膮 w stanie wstrzeli膰 si臋 w takie okazje? Jest wiele powod贸w.

Po pierwsze: strach wp艂ywa na proces podejmowania decyzji. Ta prawda dotyczy ca艂ej ludzko艣ci i wida膰 to w wojsku, wida膰 to w biznesie, wida膰 to na rynkach. To z tego powodu mo偶na obserwowa膰 kr贸tkie okresy nieracjonalnych decyzji.

Po drugie: istnieje wiele system贸w kontroli. Na przyk艂ad w przypadku pieni臋dzy instytucjonalnych lub bankowych, istniej膮 mened偶erowie ryzyka, kt贸rzy nadzoruj膮 transakcje. Zadaniem mened偶era ryzyka jest ochrona organizacji, mi臋dzy innymi poprzez zamkni臋cie transakcji. Traderzy, kt贸rzy maj膮 do艣wiadczenie i s膮 w stanie dzia艂a膰, zazwyczaj maj膮 przewag臋. Uda艂o nam si臋 to teraz potwierdzi膰 danymi statystycznymi zbieranymi przez lata.

Strach wp艂ywa na proces podejmowania decyzji. Ta prawda dotyczy ca艂ej ludzko艣ci i wida膰 to w wojsku, wida膰 to w biznesie, wida膰 to na rynkach. To z tego powodu mo偶na obserwowa膰 kr贸tkie okresy nieracjonalnych decyzji.

Co to jest ETF?

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si臋 tym zainteresowa膰 i na co uwa偶a膰

Czytaj dalej 鈫

JL: W twojej ksi膮偶ce skwantyfikowa艂e艣 g艂贸wnie przewag臋, kt贸ra wynika z czynnik贸w behawioralnych. Czy to oznacza, 偶e s膮 takie momenty, w kt贸rych nie korzystamy z takich narz臋dzi analitycznych, jak analiza techniczna lub analiza fundamentalna, poniewa偶 emocje graj膮 pierwsze skrzypce?

LC: Przewag臋 generuj膮 w艂a艣nie emocje. Ceny s膮 b艂臋dnie wyceniane g艂贸wnie ze wzgl臋du na pewne czynniki behawioralne, a zw艂aszcza – strach. Strach jest najsilniejszym czynnikiem emocjonalnym. Wp艂ywa na decyzje, mo偶e je utrudnia膰. Niezale偶nie od tego, czy patrzymy na odcinki czasu d艂ugo艣ci dnia tygodnia czy ca艂ego 偶ycia, gdy na rynku pojawia si臋 strach, ceny si臋 zmieniaj膮. Wida膰, 偶e zmienia si臋 zachowanie, co z kolei powoduje b艂臋dn膮 wycen臋.

Ceny s膮 b艂臋dnie wyceniane g艂贸wnie ze wzgl臋du na pewne czynniki behawioralne, a zw艂aszcza – strach. Strach jest najsilniejszym czynnikiem emocjonalnym.

JL: Bardzo cz臋sto traderzy, a wi臋c tak偶e i ja, zadaj膮 sobie pytanie, jak zmieniaj膮 si臋 rynki w czasie. Obecnie dysponujemy bardzo szybkimi komputerami, szybkimi 艂膮czami internetowymi, mediami spo艂eczno艣ciowymi, transakcjami o wysokiej cz臋stotliwo艣ci (HFT), sztuczn膮 inteligencj膮 i tak dalej. Jak to wszystko wp艂ywa na rynki? Czy nasza ludzka natura zmienia si臋 wraz z technologi膮, czy jedynym czynnikiem jest tu czas?

LC: To istotne kwestie. Wymieni艂e艣 zmiany strukturalne na rynku, a zmiany strukturalne zawsze zachodz膮 i b臋d膮 zachodzi膰.

Nie zmieni艂o si臋 jednak ludzkie zachowanie. Model zachowa艅 ludzi jest sta艂y. Genera艂 George Patton napisa艂 w 1924 roku, 偶e 偶o艂nierze odczuwaj膮 te same emocje, kt贸re przed wiekami odczuwali wojownicy. I to prawda, je艣li chodzi o wojsko, je艣li chodzi o wojn臋, i to prawda, je艣li chodzi o trading. Wchodz膮 w gr臋 te same emocje. Wszystkie te strukturalne czynniki, o kt贸rych w艂a艣nie wspomnia艂e艣, to prawda. Nie zmienili si臋 jednak ludzie, ani ich zachowanie.

JL: Czy my艣lisz, 偶e kiedy strategia opiera si臋 w du偶ej mierze na strachu, a tak偶e na chciwo艣ci, lepiej si臋 sprawdza? Zdarza si臋, 偶e strategie z czasem ulegaj膮 degradacji, problemem jest d艂ugotrwa艂o艣膰. Mo偶emy wi臋c znale藕膰 pewn膮 przewag臋 rynkow膮, kt贸ra nagle znika, gdy coraz wi臋cej trader贸w zauwa偶a i zaczyna stosowa膰 t臋 sam膮 nieefektywno艣膰. Czy uwa偶asz, 偶e je艣li mamy strategi臋 opart膮 na obawie i strachu, taka strategia mo偶e by膰 bardziej niezawodna na realnym rynku?

LC: Wierz臋, 偶e tak. Niekt贸re strategie z ksi膮偶ki pierwotnie sprawdzili艣my ponad pi臋tna艣cie lat wcze艣niej. Mamy szans臋 przyjrze膰 si臋 okresowi 15 lat, a w niekt贸rych przypadkach mo偶na obserwowa膰 to w pewnych prostych strategiach. Niekt贸re wzmocni艂y si臋 nawet w tym okresie. Tak wi臋c, mimo 偶e strategie te zosta艂y opublikowane w domenie publicznej 15 lat temu, nadal si臋 potwierdzaj膮 na rynku.

Aspekt behawioralny jest nieod艂膮czny i nie wierz臋, 偶e kiedykolwiek zmieni si臋 u ludzi. I tu w艂a艣nie ma znaczenie rola tradera. Opieraj膮c si臋 na pewnych uwarunkowaniach rynkowych, mo偶e wykorzysta膰 sytuacj臋, gdy na rynku pojawia si臋 strach.

Chc臋 doda膰 jedn膮 rzecz, o kt贸rej wspomnia艂em w ksi膮偶ce, o zachowaniu 鈥瀝ynku byka鈥. Zdefiniowa艂em rynki byka jako rynki, kt贸re s膮 powy偶ej 200-dniowej 艣redniej krocz膮cej. Wi膮偶e si臋 to z innym zachowaniem ni偶 w przypadku poni偶ej 200-dniowej 艣redniej krocz膮cej. Kiedy rynki przekraczaj膮 200-dniow膮 艣redni膮 krocz膮c膮, zapewniaj膮 lepsze mo偶liwo艣ci, gdy strach pojawia si臋 na rynku powoduj膮c wycofywanie innych trader贸w, zanik strony kupuj膮cej.

Aspekt behawioralny jest nieod艂膮czny i nie wierz臋, 偶e kiedykolwiek zmieni si臋 u ludzi. I tu w艂a艣nie ma znaczenie rola tradera. Opieraj膮c si臋 na pewnych uwarunkowaniach rynkowych, mo偶e wykorzysta膰 sytuacj臋, gdy na rynku pojawia si臋 strach.

JL: Kiedy wspominasz o strachu i chciwo艣ci, m贸wisz g艂贸wnie o kierunku kr贸tkoterminowym. Niekt贸re strategie maj膮 tutaj bardzo wysoki procent wygranych. Co z prognozami d艂ugoterminowymi? Czy mo偶emy tutaj r贸wnie偶 wykorzysta膰 czynniki behawioralne?

LC: Tu nale偶y zaznaczy膰 dwie sprawy. W perspektywie kr贸tkoterminowej ceny wykazuj膮 tendencj臋 do powrotu do 艣redniej (mean reversion). Powiedzmy, 偶e mamy do czynienia z ponad 200-dniow膮 艣redni膮 krocz膮c膮 i wyprzedany rynek — w贸wczas zauwa偶ymy tendencj臋 do powrotu cen. A przynajmniej obserwowali艣my to przez ca艂e dziesi臋ciolecia — oznacza to powr贸t cen akcji. Co istotne i warte podkre艣lenia, widzimy to w cenach akcji, widzimy mniej, na przyk艂ad w towarach i walutach.

Kiedy jednak przyjrzymy si臋 cenom akcji, na przyk艂ad w Stanach Zjednoczonych, ceny maj膮 tendencj臋 do powrotu do 艣redniej. W d艂u偶szej perspektywie ceny bazowe maj膮 tendencj臋 do pod膮偶ania za trendem (trend following).

Chris Cain z mojego zespo艂u badawczego zamierza wyda膰 ksi膮偶k臋, kt贸ra zasadniczo okre艣la, w jaki spos贸b czynniki behawioralne wp艂ywaj膮 na ceny w d艂u偶szej perspektywie, i jakie wykazuj膮 tendencj臋. Mo偶esz znale藕膰 Chrisa na LinkedIn.

Przeczyta艂em kilka pierwszych fragment贸w jego ksi膮偶ki, kt贸ra niebawem wychodzi. Jego obserwacje s膮 fascynuj膮ce — na podstawie behawioralnej, w perspektywie d艂ugoterminowej, zachowania stadne maj膮 wiele wsp贸lnego z wzrostem cen, wyznaczaniem trend贸w cenowych.

Podsumowuj膮c: na kr贸tk膮 met臋 mamy powr贸t do 艣redniej, w d艂u偶szej perspektywie — pod膮偶anie za trendami.

M贸j wywiad z Lind膮 Raschke

Moja najwi臋ksza pozycja kr贸tka w ca艂ej karierze o warto艣ci 60 milion贸w dolar贸w i od razu znalaz艂am si臋 po z艂ej stronie rynku. (...)

Czytaj dalej 鈫

JL: Czy uwa偶asz, Larry, 偶e stosowanie ilo艣ciowego, w pe艂ni systematycznego podej艣cia, pomaga czerpa膰 zyski z anomalii rynkowych, w kt贸rych odgrywaj膮 rol臋 strach i chciwo艣膰? Wszyscy s艂yszeli o kupowaniu strachu i sprzeda偶y chciwo艣ci, ale wszyscy wiemy, 偶e jest to bardzo trudne. Dlatego w艂a艣nie kryje si臋 w nich potencja艂 przewagi. Innymi s艂owy, czy uwa偶asz, 偶e uznaniowe podej艣cie do handlu jest trudniejsze pod wzgl臋dem wykorzystania takich zdarze艅 w por贸wnaniu z podej艣ciem algorytmicznym?

LC: Tak, zdecydowanie trudniejsze. Od kilkudziesi臋ciu lat pracuj臋 indywidualnie z traderami. Z moich obserwacji wynika, 偶e najtrudniej jest wykonywa膰 transakcje, gdy strach jest na najwy偶szym poziomie. To fascynuj膮ce.

Pracowa艂em z wieloma traderami od profesjonalist贸w z parkiet贸w gie艂dowych do biznesmen贸w, kt贸rzy chcieli rozwin膮膰 karier臋 w tradingu. Pracowali w korporacjach, a chcieli sta膰 si臋 pe艂noetatowymi traderami. Jedyn膮 wsp贸ln膮 cech膮, kt贸r膮 widz臋, jest mo偶liwo艣膰 wej艣cia w dzia艂ania w momencie, w kt贸rym rynki si臋 wyprzedaj膮, w czasie najwi臋kszego szumu. Ten szum pochodzi z kana艂贸w informacyjnych; z CNBC; a teraz — szczeg贸lnie z medi贸w spo艂eczno艣ciowych. To utrudnia dzia艂anie.

Tak wi臋c, maj膮c podej艣cie systemowe w pewnym sensie nie trzeba fizycznie wykonywa膰 tych transakcji, a to moim zdaniem tworzy przewag膮, poniewa偶 wi臋kszo艣膰 ludzi naprawd臋 ma problemy z wykonaniem transakcji, gdy poziom strachu jest najwi臋kszy. Mam na my艣li to, 偶e wszyscy jeste艣my lud藕mi, a posiadanie wsparcia systemowego jest du偶膮 przewag膮 konkurencyjn膮 w stosunku do wszystkich innych.

JL: Ale z drugiej strony, jedn膮 z pu艂apek handlu algorytmicznego jest nadmierne dopasowanie. Szczeg贸lnie teraz, gdy mamy bardzo pot臋偶ne komputery i programowanie genetyczne itd., niedo艣wiadczeni traderzy maj膮 tendencj臋 do realizowania „transakcji na danych”, jak m贸wimy. Nawet je艣li model bazowy nie jest logiczny i nie ma sensu. Czy uwa偶asz, 偶e ilo艣ciowe, algorytmiczne powtarzanie ludzkich zachowa艅 pomaga unikn膮膰 nadmiernego dopasowania do danych?

LC: Dobrze, 偶e powiedzia艂e艣, 偶e wykonuj膮 „transakcje na danych”. Te偶 u偶ywam tego wyra偶enia.

JL: Tak, wzi膮艂em to z twojej ksi膮偶ki. 馃檪

LC: Bra艂em udzia艂 we wspania艂ej konferencji w Nowym Jorku na pocz膮tku tego roku — QuantCon, zorganizowana przez Quantopian. Udzia艂 w niej to cenne do艣wiadczenie dla ludzi z ca艂ego 艣wiata. Prelegenci byli fantastyczni. Wielu mia艂o imponuj膮ce do艣wiadczenie w zakresie twardych danych, byli w艣r贸d nich 鈥瀖istrzowie danych”, in偶ynierowie, naukowcy ze stopniem doktora. I mo偶na by艂o obserwowa膰 w艂a艣nie mentalno艣膰 鈥瀟ransakcji na danych鈥.

A to cz臋sto zawodzi. Wida膰 to szczeg贸lnie w tym roku — wiele funduszy ilo艣ciowych ma sporo trudno艣ci. Niekt贸re z g艂贸wnych funduszy mia艂y w ostatnim miesi膮cu dwucyfrowe obsuni臋cie kapita艂u.
Kiedy zaczynam analizowa膰 sytuacj臋, po pierwsze — zanim przedstawi臋 strategi臋 — chc臋 zrozumie膰: co si臋 dzieje z rynkiem? Dlaczego tak si臋 dzieje? Jaka przewaga jest wpisana w t臋 sytuacj臋, i jak najlepiej skonstruowa膰 strategi臋 w ramach portfela?

W przypadku 鈥瀟ransakcji na danych鈥 nie rozumiemy, jakie s膮 aspekty behawioralne. Sk膮d bierze si臋 przewaga? Wielokrotnie by艂em 艣wiadkiem wysadzania kont w powietrze. Ten spos贸b po prostu dzia艂a tylko do czasu. A to mi臋dzy innymi z powodu nadmiernego dopasowania modelu do danych.

Jedn膮 z zasad, kt贸r膮 ka偶dy mo偶e zastosowa膰, jest zasadniczo zastosowanie mo偶liwie najmniejszej liczby regu艂. Wracam do tego w wielu miejscach w mojej ksi膮偶ce. Wi臋kszo艣膰 z siedmiu strategii zawartych w ksi膮偶ce ma niewielk膮 liczb臋 regu艂, a same zasady maj膮 zrozumia艂e uzasadnienie. Wi膮偶e si臋 ono z przyczynami behawioralnymi, kt贸rymi popar艂em historyczne wyniki test贸w.

JL: Warren Buffett m贸wi艂: 鈥b贸j si臋, kiedy inni s膮 chciwi; b膮d藕 chciwy, gdy inni si臋 boj膮鈥. Wiemy te偶 z twoich bada艅, 偶e mo偶na to udowodni膰 statystycznie — udowadniasz to m.in. w swojej ksi膮偶ce.

Ale z drugiej strony mamy podej艣cie do handlu, takie jak pod膮偶anie za trendami d艂ugoterminowymi, gdzie zasadniczo kupujemy, gdy rynek ro艣nie; kupujemy jego si艂臋. Sprzedajemy, gdy rynek spada. Sprzedajemy s艂abo艣膰 rynku. Cho膰 wydaje si臋, 偶e credo Warrena Buffetta temu przeczy, takie podej艣cie dzia艂a.

LC: Tak. Jest to zwi膮zane z zale偶no艣ciami, o kt贸rych m贸wili艣my wcze艣niej — strach dzia艂a lepiej w kr贸tkiej perspektywie. W d艂u偶szej perspektywie zachowania stadne doprowadz膮 do pod膮偶ania za trendami, niezale偶nie od sposobu pomiaru trendu: impetu, impetu absolutnego czy innych.

Buffett jest w stanie skojarzy膰 wiele r贸偶nych czynnik贸w, czym przerasta innych, kt贸rym nie uda艂o si臋 tego powt贸rzy膰.

Po pierwsze: cz臋sto patrzy na panik臋. Z pewno艣ci膮 zrobi艂 to pod koniec 2008 roku i na pocz膮tku 2009 roku dzi臋ki dw贸m swoim inwestycjom. Jedna z nich to Goldman Sachs.

Po drugie: uwa偶nie konstruuje swoje pozycje, a to wa偶ne. Ludzie nie po艣wi臋caj膮 wystarczaj膮cej ilo艣ci czasu na budow臋 portfela i jest to r贸wnie wa偶ne, a mo偶e nawet wa偶niejsze ni偶 sama strategia.

Wyja艣ni臋, co to znaczy. Gdy przyjrzymy si臋, jak Buffett buduje portfel, to cz臋sto zobaczymy, 偶e ryzykuje sta艂膮 kwot臋, aby zarobi膰 znacznie wi臋ksz膮 kwot臋. I mo偶e rozwiniemy nieco ten temat i opowiem, o tym, co zrobiono na przyk艂ad w kryzysie mieszkaniowym w 2008 roku tutaj, w Stanach Zjednoczonych, z rynkiem nied藕wiedzia.

Warto pami臋ta膰, 偶e niekt贸rzy ludzie zarobili ogromne sumy pieni臋dzy, na przyk艂ad, John Paulson zosta艂 multimiliarderem. Ich dzia艂anie polega艂o zasadniczo na tym, 偶e za艂o偶yli si臋, 偶e nast膮pi kryzys mieszkaniowy, kt贸ry ostatecznie doprowadzi do za艂amania cen nieruchomo艣ci. Innymi s艂owy, za艂amania ca艂ego systemu kredytowego. Mieli racj臋. Konstruowali transakcje w niekt贸rych przypadkach ju偶 w 2004 roku. W wielu przypadkach mylili si臋. By艂o za wcze艣nie, dzia艂ali w roku 2004, 2005, 2006. Wiesz, widzieli, co si臋 dzieje. Byli jednak w stanie pozosta膰 w grze, dobieraj膮c elementy konstrukcji w taki spos贸b, aby ponie艣膰 niewielkie ryzyko w celu uzyskania du偶ych korzy艣ci. Opcje s膮 jednym ze sposob贸w, aby to zrobi膰.

Byli w stanie skonstruowa膰 pozycje w taki spos贸b, 偶e gdy okaza艂o si臋, 偶e mieli racj臋 i ca艂y system upad艂, byli w stanie w niekt贸rych przypadkach zarobi膰 dziesi膮tki tysi臋cy razy wi臋cej ni偶 zainwestowali. Buffett jest tu mistrzem, a jego dzia艂anie to nie jest zwyk艂e podejmowanie decyzji rynkowych. To raczej metoda budowania pozycji i konstruowania portfela.

JL: To bardzo interesuj膮ce. A teraz — je艣li mog臋 — chcia艂bym Ci臋 poprosi膰 o przedstawienie moim s艂uchaczom jednej prostej strategii z siedmiu, kt贸re opisa艂e艣 w swojej ksi膮偶ce.

LC: Jasne. Ilekro膰 pisz臋 ksi膮偶k臋, staram si臋 rozpoczyna膰 moj膮 ulubion膮 strategi膮. Zrobi艂em to celowo: ksi膮偶k臋 rozpoczynam „strefami mocy” (power zones) RSI, bardzo prost膮 strategi膮. Zrobi艂em to z kilku powod贸w.

Po pierwsze, jak wida膰, wyniki historyczne s膮 bardzo wysokie.

Po drugie: strategia zosta艂a opracowana wiele lat temu i mamy okazj臋 da膰 czytelnikowi mo偶liwo艣膰 prze艣ledzenia jej od czasu pierwszej publikacji przez ca艂e dziesi臋ciolecie oraz obserwacji, jak dzia艂a.

Strefy mocy RSI (Relative Strength Index) mog膮 by膰 wykorzystywane z ETF. W ksi膮偶ce u偶ywam go jako cztero-okresowego RSI, ale mo偶esz go u偶ywa膰 z innymi okresami — np. 2 lub 3.

Nast臋pnie szukasz odczytu poni偶ej 30, gdy rynek jest powy偶ej 200-dniowej 艣redniej krocz膮cej. Chcesz kupi膰 jednostk臋, a je艣li ceny spadn膮 jeszcze bardziej, za ka偶dym razem, gdy znajdziesz si臋 na pozycji, podwoisz ilo艣膰 na tej pozycji. Aby wyj艣膰, po prostu czekamy na podniesienie RSI. Mo偶emy u偶y膰 tutaj r贸偶nych poziom贸w: 50, 55 a nawet 70, je艣li chcesz dzia艂a膰 bardziej d艂ugoterminowo.

Mo偶na zaobserwowa膰, kiedy rynek jest powy偶ej 200-dniowej 艣redniej krocz膮cej, 偶e 4- okresowy RSI 艣wietnie si臋 sprawdza jako wyznacznik pojawienia si臋 strachu na rynku. Niekoniecznie musi to by膰 wielki strach.

Je艣li na przyk艂ad na rynku wiadomo, 偶e zostanie og艂oszona istotna informacja, powiedzmy, 偶e wybory prezydenckie lub decyzja w sprawie Rezerwy Federalnej i st贸p procentowych, niekoniecznie oznacza to, 偶e nast膮pi sprzeda偶. Mo偶e jednak oznacza膰 przyhamowanie kupna w kr贸tkim okresie. Tak jakby nabywcy m贸wili: 鈥濸oczekam, a偶 to minie, zanim wejd臋 na rynek鈥.

Brak kupna w naturalny spos贸b powoduje pojawienie si臋 sprzeda偶y nie powi膮zanej z kupnem. Tak wi臋c kupuj膮cy si臋 wstrzymuj膮, wska藕nik RSI spada poni偶ej 30, a偶 ostatecznie to zdarzenie mija lub zmniejsza si臋 strach, gdy偶 historycznie ceny wraca艂y do wy偶szego poziomu. I wida膰 to na przyk艂adzie SPY ETF, gdzie analizujemy wiele dziesi臋cioleci. Wyniki wskazuj膮, 偶e warto艣膰 zosta艂a wyceniona wy偶ej przez 90 procent czasu w ci膮gu 3 do 7 dni. To naprawd臋 wysoki procent i byli艣my w stanie wykaza膰 to pi臋tna艣cie lat temu i ci膮gle b臋dziemy mogli to obserwowa膰.

Zarabianie na rynkach kapita艂owych

Czy z inwestowania na rynkach kapita艂owych mo偶na si臋 utrzyma膰?

Czytaj dalej 鈫

JL: Tak, to niesamowite, 偶e w zasadzie ponad 90 procent transakcji generuj膮 zysk. Jeszcze jedno: nie ma zlece艅 obronnych 鈥stop loss„, prawda?

LC: Tak. To interesuj膮ce zagadnienie, kt贸re wywo艂a艂o wiele dyskusji swego czasu w przestrzeni publicznej. Kiedy przeprowadzamy testy, mamy pewne strategie z ci臋ciem strat 鈥stop loss鈥 i bez niego, mamy tak偶e strategie z celami zysku (profit target).

Na podstawie mean reversion w perspektywie kr贸tkoterminowej, kiedy podejmiesz te same strategie i zastosujesz 鈥瀞top loss”, zmniejszy to pozytywny wyniki testu.

I rzeczywi艣cie pokazali艣my to w poprzedniej ksi膮偶ce „Short term trading strategies that work„, stosuj膮c zlecenia obronne na 10 procent, 20 procent, u偶yli艣my nawet 50 procent 鈥stop loss鈥, czyli bardzo du偶o.

Ryzykiem mo偶na zarz膮dza膰 lepiej np. opcjami lub wielko艣ci膮 pozycji.

Ci臋cie strat przy pomocy 鈥stop loss” mo偶e odgrywa膰 pewn膮 rol臋, ale trzeba zrozumie膰, 偶e gdy zdarzy si臋 to kilka razy, w贸wczas gromadz膮 si臋 straty, kt贸re z czasem narastaj膮. Jednak, jak wida膰 z wynikami test贸w na podstawie 艣redniej rewersji, rozmiar pozycji i opcje mog膮 by膰 lepszymi sposobami zarz膮dzania pozycjami.

JL: Dzi臋kuj臋 ci bardzo, Larry. Zbli偶amy si臋 do ko艅ca wywiadu. Czy chcia艂by艣 co艣 doda膰 przed zako艅czeniem?

LC: Przede wszystkim dzi臋kuj臋 za zaproszenie. Bardzo dzi臋kuj臋. Podoba mi si臋 Tw贸j podcast. To jeden z najlepszych podcast贸w dla trader贸w.

Je艣li kto艣 chce si臋 ze mn膮 skontaktowa膰, oto m贸j adres e-mail: lconnors@cg3.com. Mam tak偶e informacje na mojej stronie tradingmarkets.com.

JL: W porz膮dku. Dzi臋kuj臋 bardzo za to, 偶e jeste艣 tu dzisiaj ze mn膮, Larry. Wszystkiego dobrego i do zobaczenia.

LC: Do zobaczenia.

Inne polecane odcinki podcastu SystemTrader

馃攰 ST 009

Perry Kaufman, czyli jak prze艂o偶y膰 do艣wiadczenia programu Apollo na trading algorytmiczny (EN)

Otw贸rz

馃攰 ST 005

Linda Bradford Raschke 鈥 czarodziejka z Wall Street (EN)

Otw贸rz

馃攰 ST 019

Robert Pardo, legendarny trader i wieloletni zarz膮dzaj膮cy funduszami hedgingowymi (EN)

Otw贸rz

4 komentarzy dodaj w艂asny

  1. Fajnie piszesz, wyrazy uznania i szacun za Twoj膮 prac臋. W celach edukacyjnych stale czytam kilka podobnych blog贸w – mi臋dzy innymi Czarka G艂ucha, Tomka Treli i jeszcze kilka innych. Ja ucz臋 si臋 przez ca艂e 偶ycie, to tak jak filozofia d偶udo – ci膮g艂e trenowanie i d膮偶enie do doskona艂o艣ci, kt贸ra jest nieosi膮galna – zawsze mo偶na trafi膰 na lepszego przeciwnika:-) .
    Pozdrawiam

    • Hej Andrzej!

      Dzi臋ki za dobre s艂owo. 馃檪 Zgadzam si臋, ka偶dego dnia mo偶na poznawa膰 co艣 nowego i nigdy nie przestawa膰 si臋 uczy膰. Poza tym wedle wszelkich bada艅 nasz m贸zg nie ma ogranicze艅, wi臋c bez obaw mo偶na korzysta膰 z tego faktu.

      Pozdrawiam,
      Jacek

Napisz sw贸j komentarz