Analiza Techniczna, a mo偶e Analiza Fundamentalna? Co dzia艂a, a co nie? Z czego najlepiej korzysta膰? Kt贸ra metoda generuje najwi臋ksze zyski? Tak postawione pytania najcz臋艣ciej nie maj膮 wi臋kszego sensu, poniewa偶 to nie okre艣lony rodzaj analizy rynkowej inwestuje, tylko ludzie za ni膮 stoj膮cy. Historia pokazuje, 偶e wielu osi膮ga sukcesy na rynku stosuj膮c z pozoru przecz膮ce sobie zupe艂nie metody.

Kluczem jest dopasowanie okre艣lonej metodologii rynkowej uwzgl臋dniaj膮c w tym nasz膮 konstrukcj臋 psychiczn膮 i nasze oczekiwania. Nie wystarczy opracowa膰 strategii, kt贸ra ma przewag臋 rynkow膮, bo b臋d膮c lud藕mi prze偶ywamy emocje, a pr贸ba ich ignorowania sko艅czy si臋 w najlepszym przypadku porzuceniem obranej metody, a w gorszym stratami finansowymi i emocjonalnymi.

W tym odcinku przybli偶臋 nieco tak zwan膮 Analiz臋 Fundamentaln膮 oraz m贸wi臋 dlaczego osobi艣cie z niej nie korzystam. Nie jest to jednak materia艂, kt贸rego g艂贸wnym przes艂aniem ma by膰 krytyka tego rodzaju metodologii rynkowej lub pr贸ba przekonania do stosowania czego艣 innego.

W tym odcinku

  • Na czym polega idea Analizy Fundamentalnej
  • Dlaczego Analiza Fundamentalna nie jest gotow膮 strategi膮 inwestycyjn膮?
  • Dlaczego podej艣cie kup i trzymaj (ang. buy & hold) jest ryzykowne?
  • Subiektywno艣膰 Analizy Fundamentalnej, czyli dlaczego ta sama sp贸艂ka mo偶e by膰 wyceniona na innym poziomie cenowym?
  • Analiza Fundamentalna, a wiedza insider贸w
  • Pracoch艂onno艣膰 Analizy Fundamentalnej

Osoby wspomniane w tym odcinku

Polecane materia艂y (ksi膮偶ki, linki)

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci臋 do komentowania i zadawania pyta艅, bezpo艣rednio na tej stronie poni偶ej, lub na mojej stronie na Facebook鈥檜 lub moim profilu Twitter鈥檕wym.

Alternatywnie mo偶esz zada膰 pytanie g艂osowe, nagrywaj膮c si臋 na SpeakPipe. Pami臋taj tylko, 偶e masz 90 sekund na nagranie 馃檪

Bardzo zale偶y mi na Twoim g艂osie, za kt贸ry ju偶 teraz z g贸ry bardzo dzi臋kuj臋 馃檪

鉁 TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wst臋p


Dzie艅 dobry, dzie艅 dobry, witam ci臋 serdecznie w 33. odcinku podcastu System Trader. Dzi艣 porozmawiamy sobie o analizie fundamentalnej, a wi臋c o analizie, kt贸ra jest wykorzystywana mi臋dzy innymi przez chyba jednego z najbardziej utytu艂owanych inwestor贸w wszech czas贸w 鈥 Warrena Buffetta.

Ale zanim przejdziemy do szczeg贸艂贸w, to taki ma艂y disclaimer z mojej strony. Ot贸偶 uczciwie przyznaj臋, 偶e analiza fundamentalna nie jest moj膮 specjalizacj膮. To znaczy, nie zajmuj臋 si臋 na co dzie艅 tym rodzajem analizy rynku, zreszt膮 z pewnych te偶 okre艣lonych osobistych powod贸w, o kt贸rych jeszcze b臋d臋 p贸藕niej w tym odcinku wspomina艂.

Nie znaczy to w 偶adnej mierze, 偶e ty nie powiniene艣 si臋 bli偶ej zainteresowa膰 analiz膮 fundamentaln膮. Wr臋cz przeciwnie 鈥 uwa偶am, 偶e je偶eli jeste艣 na pocz膮tku swojej drogi inwestycyjnej na rynkach kapita艂owych, to warto spr贸bowa膰 r贸偶nych metod, aby m贸c wybra膰 t臋 metod臋, kt贸ra jest ci najbli偶sza. Tak, 偶eby艣 m贸g艂 w bardziej 艣wiadomy spos贸b wybra膰 kierunek, w kt贸rym b臋dziesz chcia艂 si臋 rozwija膰.

Chc臋 te偶 zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e, pomimo i偶 w tym odcinku wyra偶臋 wiele krytycznych uwag pod adresem analizy fundamentalnej, to nie znaczy to, 偶e b臋d臋 stara艂 si臋 tutaj komu艣 na si艂臋 udowodni膰, 偶e na przyk艂ad analiza fundamentalna nie dzia艂a, bo by艂oby to po prostu idiotyczne. Wyra偶am pewnie opinie na bazie swoich do艣wiadcze艅, ale to ty tak naprawd臋 powiniene艣 sam p贸藕niej spr贸bowa膰 r贸偶nych metod na rynku i zdecydowa膰 co ci najbardziej odpowiada.

Idea analizy fundamentalnej

Na czym wi臋c polega analiza fundamentalna? Przede wszystkim analiza fundamentalna, mo偶e jeszcze jedna taka dygresja, jest wykorzystywana do inwestycji, kt贸re maj膮 charakter d艂ugoterminowy. Te inwestycje mo偶na liczy膰 w tygodniach, miesi膮cach, w latach, czy te偶 wr臋cz mo偶na m贸wi膰 o inwestycjach na 偶ycie. Warren Buffett m贸wi wr臋cz, 偶e najch臋tniej kupowa艂by sp贸艂ki do portfela z intencj膮 trzymania ich do ko艅ca 偶ycia, 偶eby ich po prostu nie sprzedawa膰, tylko 偶eby m贸c wraz z tymi sp贸艂kami si臋 rozwija膰.

Przede wszystkim analiza fundamentalna jest wykorzystywana do inwestycji, kt贸re maj膮 charakter d艂ugoterminowy

Tak膮 kwintesencj膮 idei analizy fundamentalnej, tak膮 podstawow膮 istot膮 analizy fundamentalnej jest wycena instrumentu, na przyk艂ad mo偶e by膰 to sp贸艂ka gie艂dowa.

Analiza fundamentalna m贸wi tutaj o liczeniu tak zwanej warto艣ci wewn臋trznej czy te偶 warto艣ci fundamentalnej, po angielsku nazywa si臋 to intrinsic value. By膰 mo偶e brzmi to w tym momencie troch臋 akademicko, ale tak naprawd臋, m贸wi膮c w prosty spos贸b, chodzi o to, 偶e szukamy okazji inwestycyjnych, czyli aktyw贸w, kt贸re s膮 niedocenione przez rynek.

Wyobra藕my sobie, 偶e mamy jak膮艣 sp贸艂k臋, kt贸rej akcja kosztuje 100 z艂. Po analizie fundamentalnej okazuje si臋, 偶e te akcje powinny by膰 wycenione na poziomie 150 z艂. Je偶eli mamy tak膮 sytuacj臋, to w 艣wietle analizy fundamentalnej m贸wimy, 偶e znale藕li艣my tutaj akcje, czy sp贸艂k臋, kt贸re s膮 niedowarto艣ciowane przez rynek. Z tego punktu widzenia jest to w艂a艣nie ta okazja inwestycyjna, czyli mo偶emy co艣 kupi膰 tanio z nadziej膮, 偶e to wzro艣nie i sprzedamy to na przyk艂ad z zyskiem.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s艂ynnej serii ksi膮偶ek J. Schwager鈥檃, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi臋dzy innymi o swoich do艣wiadczeniach podczas wielkich krach贸w finansowych. Daje r贸wnie偶 wiele praktycznych porad dla ka偶dego kto chce zarabia膰 na rynkach finansowych.

Czytaj dalej 鈫

Teoria, a praktyka

Teraz przejd臋 p艂ynnie do kilku problematycznych kwestii wykorzystania analizy fundamentalnej w praktyce.

Spadaj膮ce ceny — co dalej?

Jak przed chwil膮 powiedzia艂em, kwintesencja analizy fundamentalnej brzmi bardzo logicznie: kupujemy co艣 tanio i sprzedajemy dro偶ej. Ale co zrobi膰, gdy kupimy co艣 tanio, znajdziemy t臋 okazj臋 inwestycyjn膮, a to spadnie jeszcze bardziej?

Zwr贸膰my uwag臋, 偶e tu mamy troszk臋 inn膮 sytuacj臋 ni偶 na przyk艂ad na rynku nieruchomo艣ci. Kto艣 kupi niedocenion膮 nieruchomo艣膰, kupi co艣 naprawd臋 po okazjonalnej cenie. Nie by艂o 偶adnego powodu, 偶eby ta cena by艂a zani偶ona. Kto艣 na przyk艂ad potrzebowa艂 szybko pozby膰 si臋 jakiej艣 inwestycji, jakiej艣 nieruchomo艣ci i my mogli艣my naby膰 j膮 taniej. W takim przypadku z bardzo du偶ym prawdopodobie艅stwem uda nam si臋 sprzeda膰 tak膮 nieruchomo艣膰 dro偶ej i na tym zarobi膰.

Na rynku kapita艂owym wcale to tak dzia艂a膰 nie musi. Mo偶e si臋 zdarzy膰 co艣 takiego, 偶e znajdziemy tak膮 okazj臋 rynkow膮, czyli znajdziemy tak膮 niedowarto艣ciowan膮 sp贸艂k臋 wed艂ug naszej analizy fundamentalnej, kupimy jej akcje, natomiast zaraz po kupnie oka偶e si臋, 偶e cena tej sp贸艂ki spada i jest jeszcze taniej.

Co powinni艣my w takiej sytuacji zrobi膰? Je偶eli ju偶 kupili艣my tanio, mamy jeszcze taniej, no to jest jeszcze lepsza okazja inwestycyjna, to co, kupimy jeszcze wi臋cej? Mo偶na pr贸bowa膰 co艣 takiego zrobi膰, tylko 偶e praktyka pokazuje, 偶e je偶eli kupimy jeszcze wi臋cej i jeszcze wi臋cej na spadaj膮cym rynku, to sprzedamy w panice takie akcje na dnie i to jeszcze z ogromn膮 strat膮.

Mo偶e by膰 te偶 jeszcze inna sytuacja: kupimy co艣 tanio i okazuje si臋, 偶e p贸藕niej ta sp贸艂ka nie tylko robi si臋 jeszcze ta艅sza, ale wr臋cz bankrutuje albo w najlepszym razie zajmie jej dekady wyj艣cie ponad cen臋, za kt贸r膮 j膮 kupili艣my.

Takie rzeczy mia艂y miejsce. Chocia偶by na przyk艂ad WorldCom albo Lehman Brothers to s膮 sp贸艂ki, kt贸re kiedy艣 by艂y nie tylko, jak to si臋 m贸wi, zdrowe fundamentalnie. Okaza艂o si臋, 偶e te sp贸艂ki zbankrutowa艂y i te pieni膮dze, kt贸re by艂y zainwestowane przez inwestor贸w, po prostu wyparowa艂y.

buy&hold s艂贸w kilka

Czasami s艂ysz臋 od os贸b, kt贸re wykorzystuj膮 analiz臋 fundamentaln膮, 偶e co z tego, 偶e spada warto艣膰 akcji, je偶eli on ma w portfelu dobr膮 sp贸艂k臋, dobre aktywa, 偶e nie powinno si臋 ich sprzedawa膰, poniewa偶 to s膮 dobre aktywa i one jeszcze pozwol膮 zarobi膰. Nieco wychodz膮c poza rynek akcyjny, przez chwil臋 poka偶臋 na przyk艂adzie z艂ota jak inwestowanie w takie aktywa mo偶e naprawd臋 by膰 frustruj膮ce przy w艂a艣nie takim podej艣ciu buy and hold, czyli, 偶e kupujemy i trzymamy w portfelu.

Na pocz膮tku lat 80. XX wieku cena za uncj臋 z艂ota osi膮gn臋艂a pu艂ap 850 dolar贸w. P贸藕niej sta艂o si臋 co艣 niefajnego. Ot贸偶, je偶eli kto艣 kupi艂 z艂oto po takiej cenie na pocz膮tku lat 80., to musia艂 czeka膰 膰wier膰 wieku, 偶eby cena tego z艂ota wr贸ci艂a w艂a艣nie do tego pu艂apu 850 dolar贸w.
M贸wi si臋, 偶e niekt贸re aktywa s膮 warto艣ciowe i warto je trzyma膰. Jest taki paradoks ze z艂otem, o kt贸rym m贸wi si臋 cz臋sto, 偶e jest to dobra ochrona przed inflacj膮. Gratuluj臋, je偶eli kto艣 kupi艂 z艂oto, przez 25 lat trzyma艂 w portfelu i w ko艅cu wyszed艂 na zero. Tak naprawd臋 nadal by艂 pod kresk膮, bo jeszcze przecie偶 trzeba do tego do艂o偶y膰 inflacj臋. Ci臋偶ko tutaj m贸wi膰 o tym, 偶e jest to ochrona przed inflacj膮, je偶eli musimy czeka膰 przez mniej wi臋cej 1/3 swojego 偶ycia na to, 偶eby w og贸le zbli偶y膰 si臋 do zera ze swojej inwestycji. Nie jest to co艣, co mnie osobi艣cie przekonuje.

OK, nieco odszed艂em od tematu, natomiast chcia艂em tutaj zwr贸ci膰 uwag臋 na to, 偶e to podej艣cie buy and hold cz臋sto przewija si臋 przy inwestowaniu z wykorzystaniem analizy fundamentalnej. Wed艂ug mnie konkluzja, jaka powinna z tego p艂yn膮膰, jest taka, 偶e analiza fundamentalna jest tylko pewn膮 analiz膮. To nie jest jeszcze gotowa strategia inwestycyjna, bo nie mamy chocia偶by w艂a艣nie tej kontroli ryzyka, ale o tym te偶 nieco p贸藕niej postaram si臋 wspomnie膰.

Analiza fundamentalna jest tylko pewn膮 analiz膮. To nie jest jeszcze gotowa strategia inwestycyjna, bo nie mamy chocia偶by tej kontroli ryzyka

Ekstrapolacja, czyli co?

Inny problem na gruncie praktycznym, jaki widz臋 w analizie fundamentalnej, to jest to, 偶e opiera si臋 ona na ekstrapolacji, czyli na przewidywaniu przysz艂o艣ci na bazie przesz艂o艣ci, jak偶eby inaczej? Nikt nie wie, jak wygl膮daj膮 dane z przysz艂o艣ci. Jest to taki ciekawy paradoks, poniewa偶 cz臋sto osoby, kt贸re stosuj膮 analiz臋 fundamentaln膮, zarzucaj膮 na przyk艂ad tym, kt贸rzy korzystaj膮 z cho膰by analizy technicznej, 偶e oni na bazie wykres贸w z przesz艂o艣ci staraj膮 si臋 przewidywa膰, jak b臋dzie si臋 kszta艂towa艂a przysz艂o艣膰 i w ten spos贸b jak gdyby o艣mieszaj膮 ca艂膮 t臋 analiz臋. I nie chc臋 tutaj w tym momencie ju偶 wchodzi膰 w dyskusj臋 na temat analizy technicznej, zrobimy to mo偶e w innym odcinku.

W gruncie rzeczy analiza fundamentalna r贸wnie偶 wykorzystuje ca艂y czas to, co dzia艂o si臋 w przesz艂o艣ci. Ot贸偶 analitycy prognozuj膮 co艣 na bazie wcze艣niejszych danych. Na przyk艂ad: sp贸艂ka w styczniu mia艂a sprzeda偶, kt贸ra wzros艂a o 5 proc. W lutym ta sprzeda偶 te偶 wzros艂a o 5 proc. W tej sytuacji analityk mo偶e ekstrapolowa膰, 偶e ta dynamika sprzeda偶y b臋dzie utrzymana.

M贸wi膮c jeszcze inaczej: wyceniaj膮c firm臋 przy u偶yciu analizy fundamentalnej, analitycy bior膮 pod uwag臋 wiele czynnik贸w 鈥 prognoz臋 zysk贸w, przep艂ywy got贸wkowe przedsi臋biorstwa. Firma nie jest jednak samotn膮 wysepk膮 zawieszon膮 w pr贸偶ni, tylko dzia艂a w jakiej艣 gospodarce, w jakim艣 konkretnym 艣rodowisku. Nawet je偶eli w firmie wszystko dobrze si臋 dzieje, to wci膮偶 na jej rozw贸j ma du偶y wp艂yw to, co dzieje si臋 wok贸艂. Dlatego analityk musi przy wycenie sp贸艂ki uwzgl臋dnia膰 takie kwestie jak np. sytuacja makroekonomiczna regionu, kraju czy te偶 zagranicy.

Wyobra藕my sobie, 偶e sp贸艂ka, kt贸ra produkuje jakie艣 dobra, nast臋pnie sprzedaje je do partnera za granic膮. Ta sp贸艂ka mo偶e si臋 rozwija膰 艣wietnie, mo偶e mie膰 艣wietnych, fachowych pracownik贸w, 艣wietnych, fachowych mened偶er贸w. Tymczasem partner, kt贸remu sprzedaj膮, mo偶e mie膰 jakie艣 k艂opoty i my z tego powodu nie jeste艣my w stanie sprzedawa膰 mu naszych produkt贸w. Dostajemy niejako rykoszetem, a nasza sp贸艂ka nie b臋dzie ju偶 w stanie osi膮gn膮膰 takich fajnych wynik贸w, jakie mia艂a w przesz艂o艣ci.

Tak czy owak w analizie fundamentalnej na bazie przesz艂o艣ci analitycy staraj膮 si臋 przewidywa膰 przysz艂o艣膰, uwzgl臋dniaj膮c pewne ryzyka, pewne kwestie, kt贸re mog膮 wp艂ywa膰 na t臋 wycen臋. Ca艂y czas musz膮 jednak nieco wr贸偶y膰, bo nigdy nie s膮 w stanie przewidzie膰 wszystkich scenariuszy, jakie mog膮 mie膰 miejsce w przysz艂o艣ci.

Pracoch艂onno艣膰 i szybka deaktualizacja

Problematyczn膮 kwesti膮, je艣li chodzi o wykorzystanie analizy fundamentalnej, zw艂aszcza na poziomie inwestora indywidualnego, jest pracoch艂onno艣膰 tego typu analizy. Mianowicie trudno sobie wyobrazi膰, aby indywidualny inwestor m贸g艂 na bie偶膮co poddawa膰 analizie kilkaset sp贸艂ek notowanych na gie艂dzie.

Przyk艂adowo: wycena sp贸艂ki metod膮 DCF, bardzo znan膮, powszechnie wykorzystywan膮 w analizie fundamentalnej metod膮, discounted cash flow, czyli zdyskontowanych przep艂yw贸w pieni臋偶nych. Taka metoda wymaga nie tylko znajomo艣ci konkretnego zakresu analizy fundamentalnej, ale wymaga te偶 znajomo艣ci konkretnej bran偶y. S膮 firmy, kt贸re zajmuj膮 si臋 np. produkcj膮 odzie偶y, wydobywaniem miedzi, zajmuj膮 si臋 motoryzacj膮, prowadz膮 dzia艂alno艣膰 bankow膮. Ka偶da ta firma dzia艂a w innej bran偶y, a ka偶da ta bran偶a ma pewn膮 specyfik臋. Ta specyfika musi by膰 uwzgl臋dniona przy wycenie sp贸艂ki przy wykorzystaniu analizy fundamentalnej.

Problem si臋 robi jeszcze wi臋kszy, bo raz wykonana analiza fundamentalna bardzo szybko si臋 dezaktualizuje 鈥 艣wiat nie stoi w miejscu. Analiza fundamentalna przeprowadzona dzi艣 na temat jakiej艣 sp贸艂ki jest tylko tak膮 migawk膮, takim snapshotem, przedstawiaj膮cym obraz tej sp贸艂ki w oparciu o wiedz臋, kt贸ra by艂a dost臋pna w chwili tworzenia tej analizy. Jutro sytuacja mo偶e si臋 zmieni膰 diametralnie, niekoniecznie w samej sp贸艂ce, ale wok贸艂 sp贸艂ki. A 艣rodowisko zewn臋trzne na ni膮 oddzia艂uje. Jutro mo偶e si臋 okaza膰, 偶e ta analiza musi zosta膰 zaktualizowana i ta wycena sp贸艂ki mo偶e by膰 kompletnie inna.

15% rocznie, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji

Inwestowanie mo偶e by膰 nie tylko proste, ale nie musi zabiera膰 te偶 masy czasu. Przedstawiam prost膮 strategi臋, kt贸ra za ostatnie 70 lat zarabia艂a przeci臋tnie 15% rocznie.

Czytaj dalej 鈫

Dla mnie osobi艣cie, je偶eli chodzi o moj膮 drog臋 na rynkach kapita艂owych, wielk膮 wad膮 analizy fundamentalnej jest to, 偶e opiera si臋 ona w du偶ej mierze na subiektywnych za艂o偶eniach analityk贸w. Analiza fundamentalna tej samej sp贸艂ki, ale realizowana przez dw贸ch innych analityk贸w mo偶e doprowadzi膰 do innych wniosk贸w. Mo偶e by膰 nawet jeszcze gorzej. By艂y nawet takie przypadki, 偶e ten sam analityk wycenia艂 sp贸艂k臋, t膮 sam膮 metodologi膮 i potrafi艂 dos艂ownie z kwarta艂u na kwarta艂 wykaza膰 zupe艂nie r贸偶n膮 warto艣膰 tej sp贸艂ki. Oczywi艣cie zachodzi wtedy pytanie, czy analityk pope艂ni艂 b艂膮d? Czy jest to mo偶liwe, 偶e w I kwartale sp贸艂ka jest warta 100 dolar贸w, a w II kwartale ju偶 jest warta 5 mln dolar贸w? Takie sytuacje si臋 jednak zdarzaj膮.

Analiza fundamentalna to jest pewien model, do kt贸rego trzeba podstawi膰 wiele danych, wiele za艂o偶e艅, na kt贸rych podstawie otrzymamy na ko艅cu wynik. Wiele z tych za艂o偶e艅 ma jednak charakter subiektywny i zale偶y w du偶ej mierze od do艣wiadczenia czy od wiedzy konkretnego analityka.

Jak wspomina艂em, analizy fundamentalne bardzo szybko si臋 dezaktualizuj膮. Analityk musi poczyni膰 przy swojej wycenie pewne za艂o偶enia, np. odno艣nie kursu jakiej艣 waluty, odno艣nie tego czy sp贸艂ka zabezpiecza si臋 przed ryzykiem walutowym, czy nie. Mo偶e si臋 okaza膰, 偶e je艣li sp贸艂ka si臋 nie zabezpiecza przed ryzykiem kursowym, to wahni臋cia jakiej艣 waluty mog膮 spowodowa膰 pozytywne lub negatywne skutki, kt贸re w og贸le mog艂y by膰 niebrane pod uwag臋 na poziomie wyceny sp贸艂ki. Mo偶e si臋 te偶 zdarzy膰 tak, 偶e sp贸艂ka, np. KGHM, sprzedaje mied藕 i nagle z jakich艣 powod贸w ceny miedzi na 艣wiecie mocno rosn膮, co wp艂ywa oczywi艣cie pozytywnie na zyskowno艣膰 takiej firmy. Analitykowi jest jednak naprawd臋 ci臋偶ko z wielk膮 precyzj膮 powiedzie膰, ile b臋dzie na 艣wiatowych rynkach kosztowa艂a mied藕 za kwarta艂, za p贸艂 roku czy za rok, prawda? Te analizy ca艂y czas b臋d膮 musia艂y podlega膰 aktualizacji, aby te niespe艂niaj膮ce si臋 za艂o偶enia mo偶na by艂o na bie偶膮co korygowa膰.

Analizy fundamentalne bardzo szybko si臋 dezaktualizuj膮

Wed艂ug mnie, nie ma takiej mo偶liwo艣ci, 偶eby kto艣 by艂 w stanie w 100 proc. obiektywnie ustali膰 warto艣膰 jakiej艣 sp贸艂ki, jakich艣 aktyw贸w. Naprawd臋, nie ma takiej mo偶liwo艣ci. Oczywi艣cie rynek d膮偶y do tego, 偶eby aktywa by艂y wycenione w艂a艣ciwie, natomiast wielu analityk贸w i tak b臋dzie mia艂o odmienne zdanie co do warto艣ci danych aktyw贸w. Tak naprawd臋 nigdy nie b臋dziemy wiedzie膰, jaka powinna by膰 poprawna warto艣膰 jakich艣 aktyw贸w na rynku.

Ma艂a elastyczno艣膰

Osobi艣cie nie lubi臋 te偶 analizy fundamentalnej z takiego powodu jak brak uniwersalno艣ci. Ot贸偶 ta analiza jest cz臋sto wykorzystywana w kontek艣cie wyceny takich aktyw贸w jak sp贸艂ki gie艂dowe czy jak warto艣膰 jakiej艣 firmy. Ci臋偶ko ju偶 zastosowa膰 podobn膮 metodologi臋 do wyceny jakiego艣 towaru, np. z艂ota, miedzi czy jakiej艣 waluty, obligacji, czy innych aktyw贸w.

Tymczasem s膮 takie anomalia rynkowe, jak anomalia zwana momentum, o kt贸rej wspomina艂em ostatnio w podcastach wielokrotnie. Niedawno napisa艂em o tym te偶 du偶y artyku艂, gdzie pokaza艂em prost膮 strategi臋, wykorzystuj膮c膮 anomali臋 momentum, kt贸ra mo偶e by膰 wykorzystana dok艂adnie w ten sam spos贸b dla wielu klas aktyw贸w. Stosuj膮c t臋 sam膮 logik臋, raz na rynku akcji, raz na rynku obligacji, mog艂em uzyska膰 ten sam efekt.

Ci臋偶ko jest np. stosowa膰 wska藕niki analizy fundamentalnej w odniesieniu do z艂ota. Je偶eli jest co艣 takiego w analizie fundamentalnej, co si臋 nazywa analiz膮 wska藕nikow膮 i s膮 tam r贸偶ne wska藕niki, z kt贸rych mo偶emy korzysta膰, cho膰by cena do zysku (C/Z), to ci臋偶ko nanie艣膰 taki wska藕nik na takie aktywa, jakim jest z艂oto.

Warto te偶 zda膰 sobie spraw臋 z tego, 偶e je艣li ju偶 decydujemy si臋 na korzystanie z analizy fundamentalnej, to powinni艣my spogl膮da膰 na to realistycznie i mie膰 艣wiadomo艣膰 tzw. wiedzy insider贸w, kt贸rzy wiedz膮 wi臋cej. Wyobra藕my sobie jak膮艣 du偶膮 instytucj臋, za kt贸r膮 stoi du偶y kapita艂, kt贸ra r贸wnie偶 stosuje analiz臋 fundamentaln膮 i r贸wnie偶 stara si臋 wyceni膰 sp贸艂k臋. Ot贸偶 taka instytucja ma, z du偶ym prawdopodobie艅stwem, 艂atwiejszy dost臋p do os贸b z tych sp贸艂ek, lepszy dost臋p do informacji z wn臋trza tych firm, co mo偶e wp艂ywa膰 na wycen臋 sp贸艂ki w inny spos贸b ni偶 my, robi膮c to w zaciszu domowym i pos艂uguj膮c si臋 publicznie dost臋pnymi danymi.

Ed Seykota, nieco ekscentryczny, ale uwa偶any za jednego z najlepszych trader贸w wszech czas贸w, kiedy艣 powiedzia艂 co艣 takiego, 偶e analiza fundamentalna, czyli fundamental analysis, dla niego jest funny-mentals.

Je艣li kto艣 robi swoj膮 analiz臋 fundamentaln膮 w oparciu o dane publicznie dost臋pne i w odniesieniu zw艂aszcza do du偶ych sp贸艂ek, to tak naprawd臋 ci臋偶ko jest tutaj znale藕膰 jak膮艣 pere艂k臋 inwestycyjn膮, jak膮艣 okazj臋, bo zrobili to ju偶 szybciej i prawdopodobnie lepiej inni analitycy przed nami. Dlatego te偶 taka praktyczna uwaga: je偶eli kto艣 stara si臋 korzysta膰 z analizy fundamentalnej, to warto swojej przewagi szuka膰 na mniejszych sp贸艂kach, np. wchodz膮cych w sk艂ad indeksu sWIG80, je偶eli chodzi o GPW, czy wr臋cz na NewConnect, bo tam praktycznie nie analizuje sp贸艂ek 偶adna instytucja finansowa, bo one tam po prostu nie inwestuj膮, jest tam zbyt ma艂a p艂ynno艣膰, aby m贸c zainwestowa膰 w te sp贸艂ki du偶ym kapita艂em.

Z drugiej strony, jak ju偶 wejdziemy w takie sp贸艂ki, kt贸re s膮 gdzie艣 na peryferiach gie艂dy, to tutaj problemem mo偶e by膰 s艂aba jako艣膰 raportowania 鈥 jest problem z pozyskiwaniem rzetelnych informacji. A wiadomo, jak b臋dziemy mieli 艣mieci na wej艣ciu, to nawet je偶eli przeprowadzimy najlepsz膮 pod wzgl臋dem warsztatowym analiz臋, no to ci臋偶ko jest oczekiwa膰, 偶eby艣my na wyj艣ciu mieli warto艣ciowe wyniki.

Jak ju偶 wspomnia艂em przed chwil膮, analiza fundamentalna opiera si臋 na r贸偶nych wska藕nikach, m.in. ceny do zysku. Jest to wska藕nik, kt贸ry m贸wi nam, ile razy warto艣膰 rynkowa firmy przewy偶sza warto艣膰 wypracowanego w ci膮gu roku zysku. Oczywi艣cie w teorii niski poziom wska藕nika mo偶e sugerowa膰, 偶e inwestycja jest potencjalnie korzystna, poniewa偶 firma osi膮ga zyski przy relatywnie niskiej wycenie rynkowej. Niestety nie da si臋 uniwersalnie tego wska藕nika zastosowa膰 wsz臋dzie. Wracaj膮c do tej praktycznej uwagi o wiedzy insider贸w, mo偶e si臋 okaza膰, 偶e te du偶e, p艂ynne sp贸艂ki mog膮 mie膰 ten wska藕nik naturalnie wi臋kszy, poniewa偶 w pewnym sensie jest to koszt, jaki ci inwestorzy p艂ac膮 za to, 偶eby m贸c inwestowa膰 w p艂ynne aktywa. Sp贸艂ka, kt贸ra jest mniej p艂ynna, mo偶e mie膰 inny wska藕nik C/Z. M贸wi膮c inaczej, ci臋偶ko jest por贸wnywa膰 C/Z jednej sp贸艂ki do drugiej i wyci膮ga膰 na podstawie tego jednoznaczne wnioski, poniewa偶 trzeba uwzgl臋dni膰 pewne uwarunkowania, cho膰by p艂ynno艣ciowe czy jako艣ciowe, ale r贸wnie偶 bran偶owe czy jeszcze inne.

Ba艅ki spekulacyjne

Na koniec jeszcze taka uwaga, je偶eli chodzi o praktyczne wykorzystanie analizy fundamentalnej. Ta analiza nie ma zastosowania w przypadku baniek spekulacyjnych czy te偶 aktyw贸w, kt贸re s膮 kompletnie, powiedzia艂bym, abstrakcyjne. Jako przyk艂ad podam bitcoina. Ci臋偶ko jest mi sobie wyobrazi膰, aby kto艣 w rzeczowy spos贸b m贸g艂 wyceni膰 warto艣膰 bitcoina, naprawd臋 ci臋偶ko to zrobi膰.

Je偶eli chodzi o ba艅ki spekulacyjne, to nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na to, 偶e my jako ludzie wcale nie jeste艣my tak racjonalni, jak o sobie my艣limy. W przypadku takich baniek spekulacyjnych dzia艂aj膮 tak naprawd臋 emocje, dzia艂a owczy p臋d. 呕adne fundamenty mog膮 nie mie膰 znaczenia, mog膮 schodzi膰 na drugi, trzeci, pi膮ty plan, bo tak naprawd臋 rynek si臋 kieruje nie fundamentami, a bardziej emocjami. Wtedy analiza fundamentalna nie ma 偶adnego zastosowania.

Analiza fundamentalna nie ma zastosowania w przypadku baniek spekulacyjnych czy te偶 aktyw贸w, kt贸re s膮 kompletnie abstrakcyjne 鈥 np. bitcoin

OK, do艣膰 ju偶 narzekania na analiz臋 fundamentaln膮. Nie o to chodzi, 偶ebym ja tu podkre艣la艂, 偶e analiza fundamentalna jest po prostu do niczego i nie nale偶y z niej korzysta膰. Nale偶y natomiast zda膰 sobie spraw臋 z tego, o czym ju偶 te偶 wspomina艂em, a teraz to rozwin臋 bardziej, 偶e analiza fundamentalna nie jest gotow膮 strategi膮 inwestycyjn膮.

Analiza fundamentalna to nie gotowa strategia inwestycyjna

Ot贸偶 wycena sp贸艂ki czy jakich艣 innych aktyw贸w, to nie jest wszystko, je偶eli chodzi o proces inwestycyjny. Analiza fundamentalna sama z siebie nie da nam jednoznacznej odpowiedzi, kiedy kupi膰 dan膮 sp贸艂k臋, po jakiej cenie, ile tej sp贸艂ki kupi膰 albo kiedy j膮 sprzeda膰, przy jakim poziomie. A to ma tak naprawd臋 decyduj膮cy wp艂yw na zachowanie si臋 naszego portfela inwestycyjnego w czasie. C贸偶 z tego, 偶e sp贸艂ka wed艂ug analizy fundamentalnej ma superfundamenty, jest superzdrowa i w og贸le wszystko jest super, je偶eli na rynek akcji zawita bessa. B臋dzie po prostu wielki odwr贸t z rynku akcji i wszystko b臋dzie solidarnie spada膰, ceny b臋d膮 nurkowa膰 w przepa艣膰.

Musimy mie膰 strategi臋 nie tylko wej艣cia, ale i wyj艣cia z inwestycji. Nie wiem, czy b臋dziemy si臋 czu膰 lepiej, je偶eli powiemy sobie, 偶e 鈥M贸j portfel straci艂 50 proc. warto艣ci, to by艂y oszcz臋dno艣ci 偶ycia, ale co z tego, bo sp贸艂ki, kt贸re tam mam, s膮 genialne.鈥 Mo偶e komu艣 to wystarczy. Sam uwa偶am, 偶e wi臋kszo艣ci os贸b to nie wystarczy i nie ka偶dy jak Warren Buffett b臋dzie umia艂 przej艣膰 such膮 nog膮 przez spadki w portfelu przekraczaj膮ce 50 proc. Naprawd臋, u wielu os贸b przy znacznie mniejszych obsuni臋ciach na kapitale pojawi si臋 bardzo du偶o w膮tpliwo艣ci co do obranej strategii. Najcz臋艣ciej takie obroty rzeczy ko艅cz膮 si臋 tym 鈥 by膰 mo偶e s膮 to kwestie indywidualne 鈥 偶e albo z kr贸tkoterminowych inwestycji robi si臋 inwestycja d艂ugoterminowa albo bardzo, bardzo d艂ugoterminowa, albo kto艣 taki po prostu wychodzi z inwestycji, realizuj膮c bardzo du偶膮 strat臋.

Je偶eli chodzi o ten przypadek, gdzie zaciskamy z臋by i m贸wimy sobie 鈥濷K, zostaj臋 ze swoj膮 sp贸艂k膮 w portfelu na dobre i na z艂e pomimo ogromnych spadk贸w, poniewa偶 jest to dobra sp贸艂ka.鈥 Tu musimy wiedzie膰, 偶e takie post臋powanie niesie te偶 ze sob膮 pewne ryzyko. Im d艂u偶ej przyjdzie nam czeka膰, a偶 ta sp贸艂ka si臋 odbije, tym wi臋cej po drodze mo偶e zdarzy膰 si臋 rzeczy, kt贸re mog膮 mie膰 negatywny wp艂yw na nasz膮 sp贸艂k臋. W efekcie musimy si臋 liczy膰 z ryzykiem, 偶e wycena sp贸艂ki nie tylko si臋 ju偶 nie podniesie, a w skrajnym przypadku sp贸艂ka mo偶e w tym czasie wr臋cz zbankrutowa膰. I co wtedy?

Jest te偶 takie podej艣cie 鈥 inwestowanie dywidendowe. Wtedy kto艣 m贸wi: 鈥濵nie nie interesuje tak naprawd臋, ile kosztuje sp贸艂ka, poniewa偶 otrzymuj臋 dywidend臋.鈥 Co jednak zrobimy, je偶eli ta sp贸艂ka naprawd臋 zbankrutuje? Wtedy te dywidendy b臋d膮 na otarcie 艂ez, ale to b臋dzie jaki艣 niewielki procent ca艂ej naszej inwestycji i b臋dziemy mie膰 du偶膮 dziur臋 w portfelu.

Jak wi臋c widzimy, analiza fundamentalna nie jest jeszcze sam膮 z siebie gotow膮 strategi膮 inwestycyjn膮. To, 偶e Warren Buffett odnosi sukcesy i korzysta z analizy fundamentalnej, nie znaczy, 偶e nam 艂atwo jego dokonania zreplikowa膰. On faktycznie kupuje akcje sp贸艂ek, ale tak naprawd臋 kupuje biznesy w takich proporcjach, je偶eli chodzi o ilo艣膰 akcji, 偶e ma realny wp艂yw na to, jak te biznesy funkcjonuj膮. Ta jego strategia jest niepor贸wnywalna wed艂ug mnie do sytuacji, gdzie inwestor indywidualny kupuje do portfela sp贸艂ki akcji.

To, 偶e Warren Buffett odnosi sukcesy i korzysta z analizy fundamentalnej, nie znaczy, 偶e nam 艂atwo jego dokonania zreplikowa膰

Poza tym to jest zupe艂nie inna sytuacja, bo Warren Buffett ma dost臋p do takich instrument贸w finansowych, o kt贸rych wi臋kszo艣膰 z nas nie mo偶e nawet pomarzy膰. I to jest fakt. Taki znany case by艂 wtedy, kiedy Warren Buffett kupowa艂 akcje banku Goldman Sachs w 2008 czy 2009 roku, gdzie GS robi艂 specjalnie na zam贸wienie Buffeta jakie艣 cudowne derywaty, specjalnie skrojone, szyte na jego miar臋. Ci臋偶ko jest co艣 takiego zrealizowa膰 inwestorowi indywidualnemu, kt贸ry operuje na znacznie mniejszym kapitale.

Tom Basso, rynkowa legenda pod膮偶ania za trendem

Kolejny bohater s艂ynnej serii ksi膮偶ek J. Schwager鈥檃, Czarodzieje Rynku, kt贸ry zgodzi艂 si臋 udzieli膰 ekskluzywnego wywiadu dla Was w ramach mojego podcastu. 馃檪

Czytaj dalej 鈫

Zako艅czenie

OK, tutaj ju偶 b臋d臋 ko艅czy艂 swoje rozwa偶ania nad analiz膮 fundamentaln膮, jeszcze kilka ko艅cowych uwag. Starajmy si臋 nie 偶y膰 z艂udzeniami. Obserwuj臋 to zw艂aszcza u os贸b pocz膮tkuj膮cych, kt贸re np. w swoim 偶yciu nie widzia艂y jeszcze bessy inwestycyjnej. Im si臋 wydaje, 偶e jak prze偶y艂y spadek jakiej艣 sp贸艂ki w swoim portfelu inwestycyjnym o 20-30 proc., to to jest wszystko, co si臋 mog艂oby zdarzy膰. Tak im si臋 te偶 wydaje, 偶e nie by艂oby to nic strasznego, gdyby prze偶y艂y spadek w portfelu do tych 50 proc., skoro prze偶y艂y spadek do 30 proc.

Ot贸偶 inna jest sytuacja, kiedy mamy bess臋, gdzie z ka偶dej strony wszystkie media tr膮bi膮, 偶e jutra ju偶 nie b臋dzie, 偶e ca艂y system, ekonomiczny na 艣wiecie si臋 za艂amuje i 偶e naprawd臋 jest bardzo 藕le. Wtedy trzeba mie膰 ogromn膮 wiar臋 i 艣wiadomo艣膰 tego, co si臋 robi i jak si臋 robi, 偶ebym m贸c z dyscyplin膮 pod膮偶a膰 nadal za obran膮 strategi膮. Zw艂aszcza, je艣li na szali mamy powa偶ny kapita艂, s膮 to np. nasze oszcz臋dno艣ci 偶ycia z my艣l膮 o emeryturze. Wtedy te opowiastki o tym, 偶e b臋dziemy dzia艂a膰 jak Warren Buffett i b臋dziemy kupowa膰 te akcje na ca艂e 偶ycie, naprawd臋 mog膮 by膰 niewystarczaj膮ce, 偶eby z dyscyplin膮 robi膰 dalej to, co sobie wcze艣niej zaplanowali艣my.

Wspomina艂em te偶 o tym, 偶e analiza fundamentalna jest pracoch艂onna, dlatego warto zwr贸ci膰 uwag臋 na to, czy jeste艣my gotowi na to, aby np. sp臋dza膰 dziesi膮tki godzin w tygodniu, aby robi膰 takie analizy. Czy kapita艂, kt贸rym dysponujemy, i stopa zwrotu, kt贸r膮 wygenerujemy z tego kapita艂u, uzasadnia to, 偶eby sp臋dza膰 dziesi膮tki godzin w tygodniu, robi膮c to samemu? Mo偶e si臋 bowiem okaza膰, 偶e by膰 mo偶e wi臋cej by艣my zarobili pracuj膮c w tygodniu nawet na etacie.

To w艂a艣nie jest jeden z powod贸w, dla kt贸rych preferuj臋 podej艣cie ilo艣ciowe, takie algorytmiczne. Nie m贸wi臋 tutaj o takiej klasycznej, ksi膮偶kowej 鈥 jak to nazywam czasami 鈥 naiwnej analizie technicznej. By膰 mo偶e nagram inny odcinek o analizie technicznej, jak 藕le jest ona wykorzystywana przez wi臋kszo艣膰 uczestnik贸w rynku. Generalnie natomiast lubi臋 takie podej艣cie ilo艣ciowe, poniewa偶 jest ono du偶o prostsze do wykorzystania w praktyce. Poza tym jest mocno zakotwiczone w twardych liczbach i faktach. Uwa偶am, 偶e nawet bardziej ni偶 analiza fundamentalna, poniewa偶 w analizie fundamentalnej pierwiastek uznaniowo艣ci jest na du偶o, du偶o wy偶szym poziomie. Znacznie lepiej czuj臋 si臋 z podej艣ciem tym takim ilo艣ciowym, takim skwantyfikowanym, algorytmicznym, ni偶 z wchodzeniem w biznesy na poziomie analizy fundamentalnej. To jest m贸j personalny, osobisty wyb贸r.
Na koniec jeszcze taka obserwacja. Jak ju偶 wspomnia艂em, wielu ludzi wykorzystuje analiz臋 techniczn膮 w spos贸b taki bardzo naiwny, ale podobnie dzieje si臋 z inwestorami wykorzystuj膮cymi analiz臋 fundamentaln膮. Ludzie cz臋sto sobie wyobra偶aj膮 w ten spos贸b, 偶e je偶eli korzystaj膮 z analizy fundamentalnej, to od razu z automatu staj膮 si臋 inwestorami, co ma by膰 tak膮 pewn膮 form膮 wy偶szo艣ci nad tymi spekulantami, kt贸rzy kr贸tkoterminowo gdzie艣 tam dzia艂aj膮 w oparciu o analiz臋 techniczn膮.

Swoj膮 drog膮, podej艣cie ilo艣ciowe, o kt贸rym wspomina艂em, wcale nie musi by膰 tylko i wy艂膮cznie w wydaniu kr贸tkoterminowym. Zapraszam na swoj膮 stron臋, gdzie podlinkuj臋 do tego odcinka bardzo szeroki artyku艂, gdzie analizuj臋 strategi臋 d艂ugoterminow膮 dla rynku akcji i obligacji 鈥 jest to podej艣cie d艂ugoterminowe.

Ludzie, kt贸rzy stosuj膮 analiz臋 fundamentaln膮, tacy pocz膮tkuj膮cy, my艣l膮, 偶e s膮 inwestorami, poniewa偶 nie graj膮 na gie艂dzie, tylko inwestuj膮. Mo偶na si臋 tak pociesza膰, ale za tym musz膮 i艣膰 konkretne wyniki. Samo stosowanie analizy fundamentalnej nie uczyni nikogo zyskownym inwestorem. Tak to po prostu nie dzia艂a. Gdyby tak to dzia艂a艂o, mo偶na sobie zada膰 takie pytanie, dlaczego np. wyk艂adowcy z uczelni wy偶szych, kt贸rzy nauczaj膮 analizy fundamentalnej, nie s膮 najbogatszymi lud藕mi na 艣wiecie? Przecie偶 oni maj膮 ogromn膮 wiedz臋 na temat analizy fundamentalnej, a mimo wszystko wi臋kszo艣膰 z nich raczej pozostaje na tych uczelniach i uczy tam dalej, nie tylko dlatego, 偶e to kocha. Wi臋kszo艣膰 z nich nie jest najwidoczniej 艣wietnymi inwestorami. Wida膰 tutaj, 偶e rozjazd mi臋dzy teori膮 a praktyk膮 jest dosy膰 istotny.

Z mojej strony to ju偶 naprawd臋 na dzi艣 wszystko, zapraszam na stron臋 systemtrader.pl/033, jak numer tego odcinka. Znajdziesz tam dodatkowe linki z materia艂ami uzupe艂niaj膮cymi oraz zapis tego podcastu w formie tekstowej. B臋d臋 bardzo wdzi臋czny za twoje komentarze na mojej stronie, na Facebooku, na Twitterze czy na YouTubie. B臋d臋 te偶 ogromnie wdzi臋czny za pozytywne opinie o moim podca艣cie w iTunes, bo dzi臋ki temu 艂atwiej b臋dzie mi dociera膰 do szerszego grona s艂uchaczy i rozwijanie tego podcastu w 艣wiecie b臋dzie mia艂o wi臋kszy sens. I tym optymistycznym akcentem pozdrawiam wszystkich, 偶ycz臋 samych sukces贸w inwestycyjnych i nie tylko, trzymaj si臋 ciep艂o.

Bye-bye!

dodaj w艂asny

  1. „To, 偶e Warren Buffett odnosi sukcesy i korzysta z analizy fundamentalnej, nie znaczy, 偶e nam 艂atwo jego dokonania zreplikowa膰”
    https://blogs.cfainstitute.org/investor/2019/04/15/warren-buffett-the-greatest-factor-investor-of-all-time/
    Warto艣膰 – cena/przychody, cena/warto艣膰 ksi臋gowa, cena/zysk, cena/przep艂ywy operacyjne, EV/EBIT.
    Niska kapitalizacja.
    Niska zmienno艣膰 – niska beta lub odchylenie standardowe
    Jako艣膰 – np. Piotroski F-Score

    • Hej Manik,

      Dzi臋ki za komentarz.

      My艣l臋, 偶e kluczem jest dopasowanie strategii do siebie. Tak, by j膮 dobrze rozumie膰, by te偶 potrafi膰 z dyscyplin膮 za ni膮 pod膮偶a膰. Um贸wmy si臋: jednostki b臋d膮 w stanie przej艣膰 przez obsuni臋cia kapita艂u powy偶ej 40-50%, posiadaj膮c w r臋ku nawet najbardziej sprawdzon膮 w czasie strategi臋, gdy na szali jest powa偶ny kapita艂.

      Interesuje mnie te偶 por贸wnanie strategii (chocia偶 mo偶e to nie by膰 tak proste) wykorzystuj膮cej AF vs. momentum i ilo艣膰 niezb臋dnego czasu, kt贸ry nale偶y po艣wi臋ci膰 regularnie strategii (np. w godzinach na miesi膮c).

      Czy Ty osobi艣cie inwestujesz w oparciu o AF? A mo偶e 艂膮czysz r贸偶ne 艣wiaty (np. AF i AT). 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Dopiero si臋 ucz臋 i szukam odpowiednich narz臋dzi. Na t膮 chwil臋 wydaje mi si臋, 偶e najlepsz膮 strategi膮 jest co艣 na kszta艂t momentum (trend, si艂a relatywna, odleg艂o艣膰 ceny od rocznych maksim贸w).

        • Rozumiem.

          Do mnie momentum przemawia, poniewa偶 mamy kilkaset ostatnich lat, gdzie ta anomalia wyst臋powa艂a i wydaje si臋 by膰 mocno zakotwiczona w psychice ludzi. Jest niekomfortowa w stosowaniu i dlatego pewnie dzia艂a. 馃檪

          Jeszcze jedna rzecz dla mnie ma coraz wi臋ksze znaczenie: ilo艣膰 czasu po艣wi臋cona na inwestowanie. Chc臋 jak najmniej si臋 anga偶owa膰 w ten proces czasowo. I tu te偶 po drodze mi z momentum.

  2. Pami臋tam dzie艅,bodaj偶e w 2007 roku, w kt贸rym dwaj brokerzy jednocze艣nie wystawili rekomendacj臋 dla Budimexu . Pierwsza to „kupuj” z wycen膮 150 z艂, druga z kolei „sprzedaj” i wycena 50z艂. I to du偶o m贸wi o tym, do jakich wniosk贸w mo偶na doj艣膰 u偶ywaj膮c takich samych danych.
    Poza tym , warto zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e cz臋sto rekomendacje, czy wyceny s膮 „dopasowywane”/”pod膮偶aj膮” za bie偶膮c膮 cen膮 rynkow膮.
    Nie znaczy to, 偶e AF jako narz臋dzie, nie nadaje si臋 do niczego. Na pewno wycena aktyw贸w jest olbrzymim wyzwaniem, ale ju偶 na przyk艂ad analiza zagro偶enia firmy nadmiernym zad艂u偶eniem , ma sens.
    Dzi臋ki za ciekawy wpis.Pozdrawiam

    • Cze艣膰 Robert,

      Dzi臋ki za dobre s艂owo! 馃檪

      R贸wnie偶 nie chc臋 m贸wi膰, 偶e AF nie mo偶e by膰 baz膮 do zbudowania strategii. Natomiast wielu myli umiej臋tno艣膰 inwestowania przy wykorzystaniu AF (lub inn膮 metod膮) z hoss膮 na rynku.

      Historia te偶 zna przypadki jak np. firma Enron, gdzie fa艂szowano sprawozdania finansowe.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  3. Czesc, fajny artykul, sprowokowal mnie do skomentowania:)

    Stosuje strategie polatana z elementow AF i AT i wieze ze automatzacja pozwala nie poswiecac zbyt wiele wlasnego czasu na to – jak kiedys uznam strategie za zamknieta:).
    Jedna z powaznych wad AF jest wysilek w zebranie w miare spojnych danych – historycznych i aktualnych. Np okreslenie dat
    publikacji raportow okresowych jest parametrem „nie do zdobycia” powyzej kilku ostatnich lat. A kolejna wada jest to ze moga one byc opoznione znaczaco wzgledem raportowanych okresow czasu.

    Natomiast nie zgadzam sie z teza ze AF jest do bani a AT jest ok – moje „symulacje” pokazuja raczej ze AF jest w stanie wygrywac z AT,
    a przynajmniej bylo to latwiejsze do osiagnieca dla mnie. Ale „kluczem jest dopasowanie strategii do siebie”.
    Ja w AT nie moge zaakceptowac nie-deterministycznosci: mozna ja zastosowac do wszystkich aktywow, ale rowniez do prognizowania opadow deszczu albo ruchow browna…
    Pozatym AT wydaje sie byc pierwsza ofiara HFT – ktore w moim rozumieniu glownie polega na wpychaniu sie w kolejke zlecen przez „rekiny” parkietu – i niestety bedzie rosnac w sile (kongres usa probowal zakazac HFT ale lobbing sprawil ze sie nie udalo).

    Czytalem gdzes ze jednym z powodow sukcesu strategii Buffeta jest oprocentowanie lewaru / kredytu – o ile pamietam moze pozyczyc relatywnie wiecej i z nizszym oprocentowaniem niz konkurencja. Wiec jak potrzebuje to lewaruje sie wyzej i taniej niz inni – z tym trudno wygrac:)

    • Hej Przemek,

      Dzi臋ki za komentarz.

      My艣l臋, 偶e z AT jest ten problem, 偶e wielu ogranicza j膮 do kilku znanych wska藕nik贸w losowo nanoszonych na wykres, bez rozumienia tego, co tak naprawd臋 za tym stoi.

      Dla przyk艂adu, czy strategia, kt贸r膮 tu opisuj臋 zakwalifikowa艂by艣 do AT? Nie ma tam nic z AF, ale logika opiera si臋 na twardych rynkowych przes艂ankach.

      No i wreszcie — czy my艣lisz, 偶e HFT cokolwiek ma tu na rzeczy, gdy horyzont czasowy jest kompletnie na innym poziomie ni偶 tam (u艂amki sekund vs. tygodnie/miesi膮ce)?

      Nie uwa偶am, 偶e AF jest 鈥瀌o bani鈥. 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

  4. Cze艣膰,

    艢wietny materia艂, naprawd臋 otwiera oczy. Jestem na pocz膮tku mojej gie艂dowej drogi, w trakcie poszukiwa艅 odpowiedniej dla siebie metody/techniki. Na razie kieruj臋 si臋 w kierunku AF z pkt wej/wyj na bazie AT z zagraniami 艣rednioterminowymi:) Na pewno b臋d膮 zagl膮da艂 to cz臋艣ciej.

    • Hej Bartek,

      Dzi臋ki za komentarz. 馃檪

      Bardzo sensowne podej艣cie. Kluczem jest dobranie tego, w czym najlepiej si臋 czujemy. Wi臋kszo艣膰 z nas musi przej艣膰 przez r贸偶ne etapy, spr贸bowa膰 wielu r贸偶nych rzeczy, zanim znajdziemy 鈥瀟o鈥 o co nam chodzi艂o.

      Polecam wywiad z Arturem Wi艣niewskim, kt贸ry stosuje AF i AT, czyli co艣 podobnego do Ciebie.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Pierwsze 25 min to dla mnie ma艂a przyjemno艣膰, troch臋 m臋czarnia – mo偶e nie m贸j temat, dynamika te偶 nie wci膮ga. Z min na min na szcz臋艣cie by艂o coraz lepiej i warto by艂o przeczeka膰 pocz膮tek.

        B.

        • Masz na my艣li wywiad z Arturem i pytanie odnosz膮ce si臋 do zawodu maklera? Ten fragment mo偶e by膰 ma艂o interesuj膮cy dla wielu os贸b, ale s膮 te偶 tacy, kt贸rzy zastanawiaj膮 si臋 nad robieniem licencji, a na codzie艅 nie mam okazji rozmawia膰 z maklerem. 馃檪

          Je艣li jeste艣 na pocz膮tku drogi, to mam pigu艂臋 wiedzy w tym odcinku.

Napisz sw贸j komentarz