Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach! ­čÖé

Robert Carver przez lata pracowa┼é w londy┼äskim City jako quant trader w du┼╝ym funduszu hedge o nazwie Man AHL, zarz─ůdzaj─ůcym obecnie aktywami o warto┼Ťci ponad 30 miliard├│w USD. Wsp├│┼éza┼éo┼╝ycielem tego funduszu by┼é David Harding ÔÇô cz┼éowiek ikona w ┼Ťwiecie inwestycyjnym, a przy okazji miliarder i sta┼éy bywalec najbogatszych os├│b w Wielkiej Brytanii.

Robert bez owijania w bawe┼én─Ö opowiada jak wygl─ůda inwestowanie z wykorzystaniem algorytm├│w na rynkach i dlaczego wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi nie b─Ödzie w stanie inwestowa─ç z powodzeniem podejmuj─ůc decyzje w spos├│b uznaniowy ÔÇô tak, tak ÔÇô bez algorytm├│w.

Przytacza fantastyczn─ů histori─Ö, jak pewnego dnia we wrze┼Ťniu 2008, w samym ┼Ťrodku najwi─Ökszego kryzysu finansowego od dekad, wszyscy w londy┼äskim biurze byli spanikowani i blisko o w┼éos od podj─Öcia decyzji opuszczenia rynku, p├│ki istnia┼éa jeszcze taka mo┼╝liwo┼Ť─ç.

Ca┼éy handel funduszu by┼é zautomatyzowany, strategie dzia┼éa┼éy zgodnie z za┼éo┼╝eniami, a mimo wszystko by┼é strach, czy nie zawali si─Ö ┼Ťwiatowy system ekonomiczny, a wraz z nim nie wyparuj─ů wszystkie pieni─ůdze. Totalny brak wiary w jutro. I pytanie ÔÇô czy relatywnie prosta strategia mo┼╝e podj─ů─ç lepsze decyzje od ludzi?!

Podczas narady w sali konferencyjnej, gdy ludzie w stresie zacz─Öli dzieli─ç w┼éos na czworo, mechaniczne strategie funduszu pierwszy raz w historii firmy zarobi┼éy okr─ůg┼éy MILIARD dolar├│w! Miliard dolar├│w zysku w jeden dzie┼ä!

Robert rozprawia si─Ö w tym wywiadzie z wieloma mitami, uproszczeniami, przeinaczeniami i przes─ůdami, kt├│re w pewnym sensie prze┼Ťladuj─ů ┼Ťwiat inwestor├│w indywidualnych. Funkcjonuj─ů one jako chwytliwe medialnie uproszczenia, nie maj─ůc wiele wsp├│lnego z rzeczywisto┼Ťci─ů.

Jest to mimo wszystko materia┼é z pozytywnym przes┼éaniem ÔÇô ka┼╝dy z nas, w domowych warunkach mo┼╝e realizowa─ç proste strategie, kt├│re dzia┼éaj─ů wr─Öcz od stuleci. Nie trzeba odkrywa─ç ┼Ťwiata na nowo, ale nale┼╝y wiedzie─ç co si─Ö robi, w szczeg├│lno┼Ťci kontroluj─ůc ryzyko. To tu jest zakopane z┼éoto.

UWAGA Niestety wywiad jest dost─Öpny tylko w j─Özyku angielskim. W przeci─ůgu kilku tygodni pojawi si─Ö jego transkrypcja. Materia┼é jest dla os├│b bardziej zaawansowanych — je┼Ťli jeste┼Ť pocz─ůtkuj─ůcy, niekt├│re tematy mog─ů by─ç niezrozumia┼ée. Mam te┼╝ pro┼Ťb─Ö: je┼Ťli uznasz, ┼╝e prezentowane przeze mnie tre┼Ťci maj─ů dla Ciebie warto┼Ť─ç, podziel si─Ö tym z innymi i wystaw recenzj─Ö w Apple Podcasts ÔÇô to pozwoli dotrze─ç mi do szerszej publiczno┼Ťci, a kto wie ÔÇô w przysz┼éo┼Ťci mo┼╝e i sfinansowa─ç t┼éumaczenie takich materia┼é├│w jak ten. Z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö!

KIM JEST quant ? Najpro┼Ťciej m├│wi─ůc, to osoba buduj─ůca strategie inwestycyjne oparte na algorytmach. ­čÖé

Niekt├│rzy ludzie uwa┼╝aj─ů, ┼╝e hazard jest z┼éy, natomiast inwestowanie jest dobre, a trading jest gdzie┼Ť pewnie po ┼Ťrodku. Nie zgadzam si─Ö z tym stwierdzeniem. Ka┼╝da z tych aktywno┼Ťci oznacza wystawianie pieni─Ödzy na ryzyko, a jej wynik nie jest pewny. To, co jest z┼ée, to wystawianie pieni─Ödzy na ryzyko przez kogo┼Ť, gdy przeci─Ötnie ma on gwarantowan─ů strat─Ö, gdy nara┼╝a na ryzyko zbyt du┼╝y kapita┼é, lub gdy robi te dwie rzeczy r├│wnocze┼Ťnie. Takie zachowanie jest rzadkie po┼Ťr├│d zawodowych pokerzyst├│w, ale jest powszechne u amator├│w hazardu i tradingu. Ot├│┼╝ nie ma niczego z┼éego w hazardzie, inwestowaniu czy tradingu o ile wiesz, co robisz i nigdy nie podejmujesz ryzyka, gdy prawdopodobie┼ästwo jest przeciwko tobie.

W tym odcinku

  • Kariera i do┼Ťwiadczenie Roba
  • Czy praca dla funduszu hedgingowego jest dobrym sposobem na nauk─Ö inwestowania?
  • Czy inwestor indywidualny mo┼╝e zdoby─ç wiedz─Ö profesjonalist├│w?
  • Kr├│tki przegl─ůd ksi─ů┼╝ek Roba
  • Jakie jest podej┼Ťcie Roba do inwestowania?
  • Ile czasu Rob po┼Ťwi─Öca na inwestowanie?
  • Czy jest r├│┼╝nica pomi─Ödzy tradingiem/spekulacj─ů, a inwestowaniem?
  • Czy jest sens inwestowa─ç pieni─ůdze poprzez fundusz inwestycyjny?
  • Czy u┼╝ywanie robo-doradcy (robo-advisor) ma sens?
  • Co to jest ryzyko?
  • Jak mierzy─ç ryzyko?
  • Style inwestowania:
    • statyczne vs. dynamiczne
    • pozytywna vs. negatywna sko┼Ťno┼Ť─ç rozk┼éadu
    • szybko┼Ť─ç
    • analiza techniczna vs. analiza fundamentalna
  • Dlaczego strategia pod─ů┼╝ania za trendem jest wiarygodna?
  • Na czym polega strategia powrotu do ┼Ťredniej?
  • Dlaczego day-trading jest trudniejszy, ni┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç s─ůdzi?
  • Czy analiza techniczna dzia┼éa i dlaczego ma tak z┼é─ů reputacj─Ö?
  • Co to jest ÔÇťhandel systematycznyÔÇŁ?
  • Komputery vs. ludzie ÔÇô czy cz┼éowiek zawsze podejmuje najlepsze decyzje?
  • Dlaczego wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi negatywnie postrzega inwestowanie w oparciu o twarde regu┼éy?
  • Co oznacza, ┼╝e strategia jest poprawnie zaprojektowana?
  • Co Rob my┼Ťli o zastosowaniu sztucznej inteligencji na rynkach finansowych?
  • Ile potrzeba danych do test├│w?
  • Z jakich narz─Ödzi i j─Özyk├│w programowania korzysta Rob?
  • Co Rob s─ůdzi o tradingu wysokich cz─Östotliwo┼Ťci (HFT)?
  • Czy przeci─Ötny inwestor powinien obawia─ç si─Ö HFT?
  • Porady Roba dla pocz─ůtkuj─ůcych
  • Opinia Roba o ksi─ů┼╝ce nt. Jima Simonsa (The Man Who Solved the Market: How Jim Simons Launched the Quant Revolution)

Kr├│tkie bio Roberta

Rob Carver przez ponad dekad─Ö pracowa┼é jako trader w londy┼äskim City, m.in. dla AHL ÔÇô jednego z najwi─Ökszych funduszy hedgingowych na ┼Ťwiecie.

W 2013 roku przeszed┼é na wczesn─ů emerytur─Ö, zajmuj─ůc si─Ö inwestowaniem na w┼éasny rachunek. Jak sam m├│wi, poniewa┼╝ wszystko opiera na algorytmach, zajmuje mu to nie wi─Öcej ni┼╝ 5-10 minut dziennie. Jako, ┼╝e rynki to jego pasja, pozosta┼éy czas po┼Ťwi─Öca na ich studiowanie, pisanie ksi─ů┼╝ek i bloga, konferencje oraz wyk┼éadanie na Uniwersytecie Londy┼äskim.

Rob handluje kontraktami terminowymi (w portfelu posiada oko┼éo 40 r├│┼╝nych kontrakt├│w terminowych), akcjami notowanymi na londy┼äskiej gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych (LSE) oraz ETF.

Jest wielkim fanem j─Özyka programowania Python.

Subiektywny komentarz do wywiadu

Wywiad jest p├│ki co dost─Öpny tylko w j─Özyku angielskim, wi─Öc dla tych z Was, dla kt├│rych stanowi to pewn─ů przeszkod─Ö, napisa┼éem kr├│tkie streszczenie niekt├│rych temat├│w.

Niecz─Östo nadarza si─Ö okazja rozmowy z kim┼Ť, kto zarz─ůdza┼é miliardami dolar├│w, a przy tym w otwarty spos├│b dzieli si─Ö wiedz─ů.

Po pierwsze: trading vs. inwestowanie

Pr├│by rozgraniczania tych dw├│ch rzeczy to zaj─Öcie bardziej dla prof. Miodka, poniewa┼╝ technicznie rzecz bior─ůc to jedno i to samo ÔÇö w jednym i drugim przypadku ryzykujemy pieni─ůdze, a wynik transakcji nie jest pewny. Istotne jest u┼Ťwiadomienie sobie tego ÔÇö dumne nazwanie si─Ö inwestorem nic tu nie zmieni, je┼Ťli nie wiemy co robimy. Lepiej by─ç profesjonalnym hazardzist─ů, ni┼╝ s┼éomianym inwestorem, je┼Ťli chcemy zarobi─ç pieni─ůdze.

Dlatego te┼╝ pierwsz─ů najwa┼╝niejsz─ů, drug─ů najwa┼╝niejsz─ů i trzeci─ů najwa┼╝niejsz─ů kwesti─ů w inwestowaniu i tradingu jest ryzyko. Dlaczego? Poniewa┼╝ kontrola nad zyskami jest bardzo ograniczona, ale za to relatywnie ┼éatwo jest kontrolowa─ç ryzyko. To, ┼╝e b─Ödziemy trzyma─ç akcje do ko┼äca ┼╝ycia i jeden dzie┼ä d┼éu┼╝ej niekoniecznie pomo┼╝e w zbli┼╝eniu si─Ö do wynik├│w Warenna Buffetta.

Po drugie: czy Analiza Techniczna (AT) działa?

C├│┼╝, pad┼éo takie pytanie do mnie. ­čÖé

Kontrowersje wok├│┼é tego tematu wynikaj─ů z tego, ┼╝e w ┼Ťwiecie indywidualnych inwestor├│w jest ona zwykle wykorzystywana w spos├│b bardzo naiwny ÔÇô kto┼Ť wierzy, ┼╝e kluczem do sukcesu jest poznanie magicznej formu┼éy odgaduj─ůcej ruchy rynku. Kolejnym krokiem jest ju┼╝ tylko m├│wienie ÔÇ×AT nie dzia┼éaÔÇ×, poniewa┼╝ to faktycznie tak nie dzia┼éa.

Przez analogi─Ö: czy m┼éotek dzia┼éa? M┼éotek to tylko narz─Ödzie ÔÇö je┼Ťli nie zadzia┼éa ÔÇ×m┼éotkowyÔÇŁ, to wynik b─Ödzie bolesny (dos┼éownie). M├│wi─ůc inaczej: dla jednych dzia┼éa, dla innych nie.

AT mo┼╝na wykorzysta─ç na wiele sposob├│w, np. do wyznaczania trendu w postaci przecinaj─ůcych si─Ö dw├│ch ┼Ťrednich krocz─ůcych. Tyle i a┼╝ tyle ÔÇô tu nie ma magii, chodzi tylko o obiektywn─ů i powtarzaln─ů metod─Ö. Kluczowe jest, aby to by┼éo cz─Ö┼Ťci─ů kompletnej strategii, kt├│ra ma przewag─Ö rynkow─ů i jest umiej─Ötnie wkomponowana w portfel. Przy okazji ostrze┼╝enie: usilne dobieranie ÔÇ×optymalnychÔÇŁ parametr├│w zwykle ko┼äczy si─Ö ┼║le ÔÇô sw├│j wysi┼éek lepiej zaalokowa─ç w┼éa┼Ťnie w zarz─ůdzanie ryzykiem na poziomie portfela.

I teraz co┼Ť, co zdziwi mo┼╝e niekt├│rych: Rob Carver w funduszu przerzucaj─ůcym miliardy dolar├│w ameryka┼äskich korzysta┼é g┼é├│wnie z AT. Ba, wi─Ökszo┼Ť─ç profesjonalnych funduszy hedge dzia┼éa w oparciu o AT. Dlaczego?

Bo AT jest du┼╝o ┼éatwiejsze do wykorzystania w praktyce ÔÇô jest to analiza cen (albo m─ůdrzej ÔÇô szereg├│w czasowych). ┼üatwiej mo┼╝na si─Ögn─ů─ç dalej wstecz analizuj─ůc rynek, a dane s─ů bardziej dost─Öpne. Z tego powodu Rob obecnie w swoim portfelu stosuje tylko AT ÔÇô jak m├│wi, gdyby mia┼é 10 os├│b do pomocy, to wykorzysta┼éby r├│wnie┼╝ dla dywersyfikacji Analiz─Ö Fundamentaln─ů. Poniewa┼╝ inwestuje samodzielnie, robi to, co mo┼╝e robi─ç w tej sytuacji najlepiej.

Po trzecie: działaj w oparciu o sprawdzony proces

Jeste┼Ťmy tylko lud┼║mi ÔÇö pope┼éniamy b┼é─Ödy behawioralne/poznawcze. I dzi─Öki temu na rynku paradoksalnie mo┼╝na zarabia─ç, poniewa┼╝ nie s─ů one zawsze efektywne, co nie znaczy, ┼╝e jest to ┼éatwe.

Przyk┼éadowo, kryzysy na rynkach finansowych bior─ů si─Ö z nadmiernego optymizmu, wr─Öcz euforii, kt├│re nast─Öpnie podlegaj─ů korekcie. Ludzie ze stanu totalnego podniecenia popadaj─ů w totaln─ů depresj─Ö. Nie ka┼╝dy jednak potrafi niczym Howard Marks by─ç wytrawnym kontrarianinem ÔÇö wi─Ökszo┼Ť─ç z nas potrzebuje sztywnego gorsetu w postaci jasnego procesu dzia┼éania. Nie musi by─ç to zautomatyzowany algorytm, dzia┼éaj─ůcy na komputerze w czasie rzeczywistym, ale jednak musi by─ç to jednoznaczny proces decyzyjny.

Dobrym zobrazowaniem tego problemu jest rok 2008 ÔÇö Rob bra┼é udzia┼é w spotkaniach, gdzie planowano wycofanie si─Ö z rynku, pomimo, ┼╝e strategie dzia┼éa┼éy zgodnie z planem. Presja rynku by┼éa tak ogromna, ┼╝e profesjonali┼Ťci nie byli pewni jutra (przerzucanie na rynku miliardami dolar├│w te┼╝ jest wyzwaniem samym w sobie).

Czy serio my┼Ťlisz, ┼╝e jeste┼Ť inny ni┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi? Ogrom bada┼ä wykazuje, ┼╝e cz┼éowiek w sytuacji niepewno┼Ťci i stresu (np. rynki finansowe, czy pole walki) lepiej podejmuje decyzje w oparciu o proste regu┼éy. Te regu┼éy s─ů budowane i analizowane wcze┼Ťniej na bazie do┼Ťwiadcze┼ä, ale ich stosowanie w praktyce jest czysto mechaniczne.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s┼éynnej serii ksi─ů┼╝ek J. SchwagerÔÇÖa, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi─Ödzy innymi o swoich do┼Ťwiadczeniach podczas wielkich krach├│w finansowych. Daje r├│wnie┼╝ wiele praktycznych porad dla ka┼╝dego kto chce zarabia─ç na rynkach finansowych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Po czwarte: r├│b to, co masz szans─Ö robi─ç bardzo dobrze

Przyk┼éadowo, nie ma sensu pr├│bowa─ç konkurowa─ç z profesjonalistami dzia┼éaj─ůcymi na niskich interwa┼éach czasowych. B─Ödziemy walczy─ç nie tylko z rynkiem, ale i z kosztami, albo wr─Öcz g┼é├│wnie z kosztami. Duzi gracze mog─ů by─ç cz─Ö┼Ťci─ů gie┼édy, mog─ů mie─ç bardzo niskie koszty transakcyjne i mog─ů inwestowa─ç w bardzo drog─ů infrastruktur─Ö, pozostawiaj─ůc inwestora indywidualnego daleko w tyle ju┼╝ na samym starcie.

Rada? ÔÇô bardzo prosta: inwestuj w d┼éu┼╝szych horyzontach czasowych. Najszybsze strategie Roba otwieraj─ů pozycje na kilka/kilkana┼Ťcie dni, najwolniejsze trzymaj─ů wr─Öcz pozycje latami (statyczne portfele oparte na ETF/akcjach/obligacjach).

Po pi─ůte: jako inwestor indywidualny zapomnij o sztucznej inteligencji

Poniek─ůd wynika to z poprzedniego punktu. Fundusz AHL dla kt├│rego pracowa┼é Rob, ma pod sob─ů ponad 30 miliard├│w USD — konkurowanie z nimi na polu machine learning stawia nas w trudnym po┼éo┼╝eniu. To tak jak by zesp├│┼é pi┼ékarski z klasy okr─Ögowej w Polsce chcia┼é nawi─ůza─ç r├│wnorz─Ödn─ů walk─Ö z Realem Madryt.

Rob wspomina o wykorzystaniu sztucznej inteligencji w tradingu wysokich cz─Östotliwo┼Ťci (HFT), przy obr├│bce bardzo du┼╝ych wolumen├│w danych. Pr├│by aplikowania sztucznej inteligencji na wy┼╝szych interwa┼éach czasowych, czyli przy du┼╝o bardziej ograniczonym zbiorze danych (nawet je┼Ťli s─ů to notowania minutowe czy godzinowe), to czysty ÔÇ×overfittingÔÇŁ, czyli przeoptymalizowanie modelu: w testach wyniki b─Öd─ů pi─Ökne, w rzeczywisto┼Ťci nie maj─ů znaczenia statystycznego.

Po sz├│ste: nie trzeba odkrywa─ç Ameryki na nowo

Aby zbudowa─ç sensown─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů, nie trzeba by─ç geniuszem rynku. Rob Carver uwa┼╝a wr─Öcz, ┼╝e jest ograniczona liczba pomys┼é├│w inwestycyjnych, czy anomalii rynkowych. Wystarczy po nie si─Ögn─ů─ç, chocia┼╝by strategie oparte na pod─ů┼╝aniu za trendem (kt├│re regularnie s─ů ÔÇ×u┼ŤmiercaneÔÇŁ pod wp┼éywem s┼éabszych wynik├│w, by p├│┼║niej by─ç ÔÇ×odkryciem dekadyÔÇŁ, jak w 2008 roku, gdy przynosz─ů du┼╝e zyski), czy powrotu do ┼Ťredniej.

Carver idzie nawet dalej: uwa┼╝a, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie anomalia, kt├│re regularnie dzia┼éaj─ů na rynkach od stuleci (jak chocia┼╝by momentum), s─ů najlepszym materia┼éem na strategie ÔÇô przesz┼éy pr├│b─Ö czasu. Ich wyst─Öpowanie wynika z ogranicze┼ä nas jako ludzi, naszych b┼é─Öd├│w poznawczych, a tym samym ma┼éo realne jest, by przesta┼éy one wyst─Öpowa─ç w przysz┼éo┼Ťci.

I sprawa ostatnia, ale bynajmniej nie najmniej wa┼╝na: dywersyfikacja. I nie chodzi o to, by w portfelu mie─ç X sp├│┼éek, ale dywersyfikacja d─ů┼╝─ůca do minimalizacji zmienno┼Ťci w portfelu. A wi─Öc inwestowanie w oparciu o zestaw strategii, kt├│re s─ů jak najmniej ze sob─ů powi─ůzane (skorelowane).

To tylko mu┼Ťni─Öcie tego, co do przekazania ma w tym wywiadzie Rob, ale mam nadziej─Ö, ┼╝e niekt├│rym z Was da nieco do my┼Ťlenia. ­čÖé

Praktyczno┼Ť─ç przede wszystkim

Rob jest bardzo praktycznym facetem, kt├│ry nie lubi imponowa─ç na pokaz rzeczami materialnymi. Przyk┼éadowo wielu m┼éodych adept├│w tradingu skupia si─Ö na wyposa┼╝eniu swojego „centrum dowodzenia” w wypasione gad┼╝ety: drogie komputery, wiele monitor├│w, trac─ůc z oczu to, co najwa┼╝niejsze ÔÇô umiej─Ötno┼Ť─ç poruszania si─Ö po rynku. Tymczasem wystarcz─ů proste i tanie rozwi─ůzania ÔÇô zaoszcz─Ödzone pieni─ůdze lepiej przeznaczy─ç na trading.

Osoby wspomniane w wywiadzie

Przydatne linki

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko proste, ale nie musi zabiera─ç te┼╝ masy czasu. Przedstawiam prost─ů strategi─Ö, kt├│ra za ostatnie 70 lat zarabia┼éa przeci─Ötnie 15% rocznie.

Czytaj dalej Ôćĺ

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci─Ö do komentowania i zadawania pyta┼ä, bezpo┼Ťrednio na tej stronie poni┼╝ej, lub na mojej stronie na FacebookÔÇÖu lub moim profilu TwitterÔÇÖowym.

Alternatywnie mo┼╝esz zada─ç pytanie g┼éosowe, nagrywaj─ůc si─Ö na SpeakPipe. Pami─Ötaj tylko, ┼╝e masz 90 sekund na nagranie ­čÖé

Bardzo zale┼╝y mi na Twoim g┼éosie, za kt├│ry ju┼╝ teraz z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö ­čÖé

  1. Nie ma trudno┼Ťci w tradingu gdy dysponuje sie portfelem 1 mln usd i gdy jest sie w stanie wyznacza─ç kierunki trendu. Trudno┼Ť─ç jest wtedy gdy tego sie nie ma

    • Hej Freetrader,

      Nie wiem co masz na my┼Ťli pisz─ůc o portfelu 1 milion USD. Je┼Ťli idzie o trendy, strategi─Ö pod─ů┼╝ania za trendem, to najlepiej sprawdzaj─ů si─Ö do ich wyznaczania najprostsze metody. ­čÖé

      Milion USD owszem przydaje si─Ö na rynku futures, ale przede wszystkim do tego, by dobrze zdywersyfikowa─ç portfel i kontrolowa─ç ryzyko. Dok┼éadnie temat opisuje np. w swojej ksi─ů┼╝ce „Following the trendAndreas Clenow.

      Pozdrawiam,
      Jacek

    • Masz chyba mylne poj─Öcie o rynku, po pierwsze 1mln to nieznacz─ůce drobne w przypadku kszta┼étowania ceny, zw┼éaszcza w USA, po drugie mityczne „grubasy” maj─ů cz─Östo trudniej ni┼╝ p┼éotki, dlaczego?
      Spr├│buj pogra─ç na ma┼éo p┼éynnych rynkach krypto lub newconnect, bez problemu wyci─ůgniesz cen─Ö w g├│r─Ö czy to w d├│┼é, tylko nast─Öpnie postaraj si─Ö to wszystko sprzeda─ç w taki spos├│b aby na tym zarobi─ç, powinno Ci si─Ö wiele rozja┼Ťni─ç. Do tego dochodzi fakt ┼╝e za┼éadowany grubas podczas nieprzewidzianych zdarze┼ä ma wielokrotnie trudniej z wyj┼Ťciem z rynku ni┼╝ retail z ma┼éym kontem, o CFD nawet nie ma co wspomina─ç.

      • Mnie to ju┼╝ s┼éabi─ů te rozmowy o ÔÇ×grubasachÔÇŁ. ­čÖé

        Odnosz─Ö wra┼╝enie, bliskie pewno┼Ťci, ┼╝e o niecne czyny ÔÇ×grubas├│wÔÇŁ obwiniaj─ů g┼é├│wnie te osoby, co zwyczajnie nie odrobi┼éy swojego zadania domowego i nie zarabiaj─ů na rynku. Tyle, ┼╝e to b┼é─Ödna droga ÔÇô zamiast szuka─ç problemu w swoim warsztacie (tudzie┼╝ jego braku), to zaczyna si─Ö szukanie winnych dooko┼éa.

  2. Dla wszystkich przera┼╝onych j─Özykiem Anielskim, je┼Ťli kto┼Ť ma ju┼╝ podstawy angielskiego, to mo┼╝e ┼Ťmia┼éo zobaczy─ç materia┼é na YT i w┼é─ůczy─ç automatyczne t┼éumaczenie na j─Özyk Polski jak wspomaganie, nie b─Ödzie to idealne t┼éumaczenie, ale w ten spos├│b mo┼╝na te┼╝ mocno douczy─ç si─Ö angielskiego.

    • Dzi─Öki Pawe┼é, to fajna uwaga. Faktycznie nie pomy┼Ťla┼éem, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť ma du┼╝─ů barier─Ö j─Özykow─ů, to nie jest to owszem rozwi─ůzanie idealne, ale zawsze co┼Ť. Ja te┼╝ powinienem poprawi─ç m├│j zardzewia┼éy j─Özyk. ­čśÇ

  3. Jacek, du┼╝o m├│wisz o momentum. Jestem ciekaw twojej opinii o efektach 52 week high i all time high.

    • Hej Manik,

      Niech przem├│wi─ů du┼╝o m─ůdrzejsi ode mnie –> Meb Faber. ­čÖé

      No, itÔÇÖs not a good idea, which should surprise no one.

      The fact that it is a GREAT idea, well, that should surprise everyone.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Przed chwil─ů akurat to czyta┼éem. ­čÖé Bardziej mnie interesuje selekcja sp├│┼éek gie┼édowych. Kiedy┼Ť chyba czyta┼éem badanie, kt├│re pokaza┼éo, ┼╝e sp├│┼éki na historycznych szczytach s─ů gorsz─ů inwestycj─ů ni┼╝ na rocznych szczytach. Niestety ju┼╝ nie pami─Ötam jak to znalaz┼éem.

        • Rozumiem. ­čÖé

          Osobi┼Ťcie bym tego nie rozgranicza┼é ÔÇô momentum, to momentum. To co jest na ATH, jest zarazem i na rocznym plusie. Osobi┼Ťcie tego nie bada┼éem, ale szczerze m├│wi─ůc preferuje popracowa─ç nad portfelem (ryzykiem), zamiast szuka─ç ÔÇ×optymalnejÔÇŁ regu┼éy, co p├│┼║niej w praniu zwykle i tak okazuje si─Ö tylko nadmiernym dopasowywaniem modelu do danych.

          Ale mog─Ö zrobi─ç taki test i por├│wna─ç, korzystaj─ůc z mojej sporej bazy danych dla rynku akcji w USA.

          • Momentum i 52 week high to osobne efekty.

            Cytaty z badania „The 52-Week High and Momentum Investing” THOMAS J. GEORGE and CHUAN-YANG HWANG:

            „nearness to the 52-week high has predictive
            power whether or not stocks have experienced extreme past returns”

            „Future returns
            forecast using the 52-week high do not reverse in the long run”

          • Pozwol─Ö sobie nie zgodzi─ç si─Ö z Tob─ů ÔÇô to r├│wnie┼╝ forma momentum. ­čÖé

            Je┼Ťli cena przebija od do┼éu kana┼é wyznaczony przez najwy┼╝sz─ů cen─Ö z okresu 52 tygodni, to jest to jak najbardziej momentum.

            Otwieramy d┼éug─ů pozycj─Ö w nadziei na kontynuacj─Ö tego ruchu (czyli liczymy, ┼╝e impet/momentum jest wystarczaj─ůce, by cena pi─Ö┼éa si─Ö w g├│r─Ö).

  4. Pewnie masz racj─Ö, dzi─Öki za wszystkie odpowiedzi.

    Tradycyjne momentum mierzone jako decyl o najwy┼╝szej stopie zwrotu z comiesi─Öcznym rebalancingiem nie podoba mi si─Ö ze wzgl─Ödu na du┼╝e koszty. Szukam strategii, kt├│ra powoli mi kupi─ç sp├│┼ék─Ö w trendzie wzrostowym i trzyma─ç j─ů przez wiele miesi─Öcy dop├│ki trend si─Ö nie zmieni.

    Na stronie Stockbroker w artykule Nowe maksimum ÔÇô czy warto kupowa─ç ÔÇ×drogoÔÇŁ zosta┼éa przetestowana strategia, w kt├│rej ┼Ťredni czas inwestycji wynosi┼é rok. Niestety autor nie dysponowa┼é danymi wysokiej jako┼Ťci i nie uwzgl─Ödni┼é sp├│┼éek, kt├│re nie s─ů ju┼╝ notowane na GPW i sk┼éadu indeks├│w w przesz┼éo┼Ťci.

    Pozdrawiam,
    Paweł.

    • Hej Pawe┼é,

      Osobi┼Ťcie lubi─Ö podej┼Ťcie jakie jest, niespodzianka (!), w GEM: czyli patrzymy na stop─Ö zwrotu z 12-miesi─Öcy. W 1937 Cowles & Jones w swoich badaniach stosowali tak─ů metod─Ö i dzia┼éa ona do dzi┼Ť.

      Momentum jest najcz─Ö┼Ťciej wykorzystywane z indywidualnymi sp├│┼ékami, ale stosowanie jego do indeks├│w pozwala na o wiele lepsze skalowanie i ni┼╝sze koszty transakcyjne. Co wi─Öcej, badania wykaza┼éy (Geczy & Samonov: ÔÇ×Two Centuries of Multi-Asset MomentumÔÇŁ), ┼╝e momentum aplikowane do indeks├│w daje lepsze wyniki, ni┼╝ dla indywidualnych sp├│┼éek ÔÇô i to nawet przed kosztami!

      Co do GPW ÔÇô niestety ci─Ö┼╝ko o porz─ůdne dane, ┼╝eby nie pope┼éni─ç b┼é─Ödu prze┼╝ywalno┼Ťci. Zwraca┼éem si─Ö z pro┼Ťb─ů o dane do GPW ÔÇô pomijaj─ůc, ┼╝e na odpowied┼║ czeka si─Ö tygodniami, to jak ju┼╝ odpowiedzieli, to krzykn─Öli sobie cen─Ö 50 000 PLN (nie pomy┼éka: pi─Ö─çdziesi─ůt tysi─Öcy z┼éotych). To jest podej┼Ťcie do klienta ÔÇô p├│┼║niej zdziwienie, ┼╝e ludzie coraz cz─Ö┼Ťciej emigruj─ů na gie┼édy poza Polsk─ů.

      Niebawem poka┼╝─Ö jak to wygl─ůda dla akcji w USA od roku 1950.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  5. Ciekawy pomysł żeby momentum aplikować na spółki. No ale takich spółek jest mnóstwo w porównaniu do kilku etfow w strategii Momentum.

    Liczysz wtedy dla wszystkich stopę zwrotu z 12 miesiecy i porównujesz z czym? BIL? Innymi spółkami? Czy może SP500?

      • Ale tego jest za du┼╝o. To chyba trzeba dorzucic jakie┼Ť inne kryteria filtrowania.

        • Pewnie mo┼╝na doda─ç co┼Ť, co poprawi wyniki, ale nawet proste strategie momentum s─ů skuteczne.

          • Postaram si─Ö kr├│tko opisa─ç jak ja do tego tematu podszed┼éem, o ile uda mi sie dorwa─ç na kilka minut do laptopa dzi┼Ť/jutro. ­čÖé

          • Jak obieca┼éem wcze┼Ťniej, przedstawi─Ö tu bardzo pobie┼╝nie model inwestowania dla akcji oparty na momentum, jaki zaimplementowa┼éem u siebie, a kt├│ry przybli┼╝─Ö na blogu mam nadziej─Ö szybciej, ni┼╝ p├│┼║niej.

            Pomys┼é nie jest m├│j, gdy┼╝ opiera┼éem si─Ö na tym co zrobi┼é Andreas Clenow, m.in. w swojej ksi─ů┼╝ce.

            Po pierwsze momentum jest liczone w spos├│b nieco bardziej skomplikowany (w przysz┼éo┼Ťci poka┼╝─Ö, czy koniecznie lepszy): wykorzystywana jest wyk┼éadnicza regresja liniowa i wsp├│┼éczynnik determinacji (brzmi mo┼╝e gro┼║nie, ale idea jest prosta, szukamy takich sp├│┼éek, kt├│re rosn─ů). Momentum w ten spos├│b mierzymy dla dw├│ch okres├│w (6 miesi─Öcy i 12 miesi─Öcy) i na bazie oblicze┼ä robimy ranking sp├│┼éek. To jest klucz ÔÇô spo┼Ťr├│d S&P 500 typujemy np. 20 sp├│┼éek do portfela.

            Zastosowany jest te┼╝ pr├│g wej┼Ťcia: w portfelu mo┼╝e by─ç mniej ni┼╝ 20 sp├│┼éek, je┼Ťli nie spe┼éniaj─ů wymogu momentum, a w skrajnej sytuacji w portfelu mo┼╝e nie by─ç ┼╝adnej sp├│┼éki (w ich miejsce l─ůduj─ů obligacje).

            Rebalancing robiony mo┼╝e by─ç wed┼éug preferencji, np. co tydzie┼ä, co miesi─ůc, co kwarta┼é.

            I jeszcze jedno: to, ┼╝e w portfelu mo┼╝e by─ç np. 20 sp├│┼éek, nie znaczy, ┼╝e w tej samej kwocie ÔÇô stosowane jest tzw. risk parity, tak by ryzyko dla portfela pochodz─ůce z poszczeg├│lnych sp├│┼éek by┼éo podobne dla wszystkich sp├│┼éek. To samo w sobie jest do┼Ť─ç du┼╝ym tematem, ale postaram si─Ö opisa─ç, o ile b─Ödzie zainteresowanie. ­čÖé

            Testy robi─Ö na danych z rynku USA od 1950 roku, zgodnie z tym jak wygl─ůda┼éy sk┼éady indeks├│w w czasie (np. S&P 100, S&P 500, NASDAQ). I tu my┼Ťl─Ö, jest spore ograniczenie dla wielu — testowanie bowiem tego na okresie zaledwie 10-20 lat, bez uwzgl─Ödnienienia zmiany w indeksach daje zaburzone wyniki.

            Stay tuned! ­čÖé

            Pozdrawiam,
            Jacek

  6. Hej, super pomys┼é z tym momentum dla akcji. Czekam cierpliwie na taki artyku┼é (pewnie nie tylko ja! ) ­čśë

    • Hej Julian,

      Niestety najwi─Öksza trudno┼Ť─ç (przeszkoda) w testowaniu takiej strategii to dost─Öp do dobrej jako┼Ťci danych za d┼éugi okres czasu. Z tego powodu artyku┼é b─Ödzie odnosi┼é si─Ö do ameryka┼äskiego rynku akcji (p├│ki co).

      ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Wydaje mi si─Ö, ┼╝e firma Quant Research udost─Öpnia dobre dane. Sprawdza┼ée┼Ť to?

        • Zrobi┼éem integracj─Ö z danymi Norgate, kt├│re s─ů bardzo dobrej jako┼Ťci — na nich robi─Ö obecnie testy. Tyle, ┼╝e w skali roku potrafi─ů kosztowa─ç kilkaset USD.

          • Mia┼éem na my┼Ťli dane GPW z quantresearch.pl
            Dane od 2004 roku, jednak nie wiem czy zawieraj─ů wszystkie wycofane sp├│┼éki od pocz─ůtku tego okresu.

          • OK, teraz rozumiem. ­čÖé

            Nie znam ich us┼éug. Natomiast dla WIG20 mam dane (wraz z histori─ů zmiany indeksu), pobieraj─ůc dane ze strony GPW. Ale i tak jest pod g├│rk─Ö, bo jeszcze na to na┼éo┼╝y─ç trzeba korekt─Ö o splity, dywidendy, itd. — a tu pojawia si─Ö k┼éopot ze sp├│┼ékami, kt├│rych ju┼╝ nie ma.

            GPW za┼Ťpiewa┼éo sobie za komplet danych (a i tak do obr├│bki) ponad 50 000 PLN (to nie liter├│wka).

            Dlatego na razie, w kontek┼Ťcie tego modelu, GPW zawiesi┼éem na ko┼éku i skupiam si─Ö na rynku w USA.

Napisz sw├│j komentarz

Ostatnia w tym roku szansa zakupu #ST!

#ST to oprogramowanie umo┼╝liwiaj─ůce w prosty spos├│b dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.