Robert Carver przez lata pracowa艂 w londy艅skim City jako quant trader w du偶ym funduszu hedge o nazwie Man AHL, zarz膮dzaj膮cym obecnie aktywami o warto艣ci ponad 30 miliard贸w USD. Wsp贸艂za艂o偶ycielem tego funduszu by艂 David Harding 鈥 cz艂owiek ikona w 艣wiecie inwestycyjnym, a przy okazji miliarder i sta艂y bywalec najbogatszych os贸b w Wielkiej Brytanii.

Robert bez owijania w bawe艂n臋 opowiada jak wygl膮da inwestowanie z wykorzystaniem algorytm贸w na rynkach i dlaczego wi臋kszo艣膰 ludzi nie b臋dzie w stanie inwestowa膰 z powodzeniem podejmuj膮c decyzje w spos贸b uznaniowy 鈥 tak, tak 鈥 bez algorytm贸w.

Przytacza fantastyczn膮 histori臋, jak pewnego dnia we wrze艣niu 2008, w samym 艣rodku najwi臋kszego kryzysu finansowego od dekad, wszyscy w londy艅skim biurze byli spanikowani i blisko o w艂os od podj臋cia decyzji opuszczenia rynku, p贸ki istnia艂a jeszcze taka mo偶liwo艣膰.

Ca艂y handel funduszu by艂 zautomatyzowany, strategie dzia艂a艂y zgodnie z za艂o偶eniami, a mimo wszystko by艂 strach, czy nie zawali si臋 艣wiatowy system ekonomiczny, a wraz z nim nie wyparuj膮 wszystkie pieni膮dze. Totalny brak wiary w jutro. I pytanie 鈥 czy relatywnie prosta strategia mo偶e podj膮膰 lepsze decyzje od ludzi?!

Podczas narady w sali konferencyjnej, gdy ludzie w stresie zacz臋li dzieli膰 w艂os na czworo, mechaniczne strategie funduszu pierwszy raz w historii firmy zarobi艂y okr膮g艂y MILIARD dolar贸w! Miliard dolar贸w zysku w jeden dzie艅!

Robert rozprawia si臋 w tym wywiadzie z wieloma mitami, uproszczeniami, przeinaczeniami i przes膮dami, kt贸re w pewnym sensie prze艣laduj膮 艣wiat inwestor贸w indywidualnych. Funkcjonuj膮 one jako chwytliwe medialnie uproszczenia, nie maj膮c wiele wsp贸lnego z rzeczywisto艣ci膮.

Jest to mimo wszystko materia艂 z pozytywnym przes艂aniem 鈥 ka偶dy z nas, w domowych warunkach mo偶e realizowa膰 proste strategie, kt贸re dzia艂aj膮 wr臋cz od stuleci. Nie trzeba odkrywa膰 艣wiata na nowo, ale nale偶y wiedzie膰 co si臋 robi, w szczeg贸lno艣ci kontroluj膮c ryzyko. To tu jest zakopane z艂oto.

UWAGA Niestety wywiad jest dost臋pny tylko w j臋zyku angielskim. W przeci膮gu kilku tygodni pojawi si臋 jego transkrypcja. Materia艂 jest dla os贸b bardziej zaawansowanych — je艣li jeste艣 pocz膮tkuj膮cy, niekt贸re tematy mog膮 by膰 niezrozumia艂e. Mam te偶 pro艣b臋: je艣li uznasz, 偶e prezentowane przeze mnie tre艣ci maj膮 dla Ciebie warto艣膰, podziel si臋 tym z innymi i wystaw recenzj臋 w Apple Podcasts 鈥 to pozwoli dotrze膰 mi do szerszej publiczno艣ci, a kto wie 鈥 w przysz艂o艣ci mo偶e i sfinansowa膰 t艂umaczenie takich materia艂贸w jak ten. Z g贸ry bardzo dzi臋kuj臋!

KIM JEST quant ? Najpro艣ciej m贸wi膮c, to osoba buduj膮ca strategie inwestycyjne oparte na algorytmach. 馃檪

Niekt贸rzy ludzie uwa偶aj膮, 偶e hazard jest z艂y, natomiast inwestowanie jest dobre, a trading jest gdzie艣 pewnie po 艣rodku. Nie zgadzam si臋 z tym stwierdzeniem. Ka偶da z tych aktywno艣ci oznacza wystawianie pieni臋dzy na ryzyko, a jej wynik nie jest pewny. To, co jest z艂e, to wystawianie pieni臋dzy na ryzyko przez kogo艣, gdy przeci臋tnie ma on gwarantowan膮 strat臋, gdy nara偶a na ryzyko zbyt du偶y kapita艂, lub gdy robi te dwie rzeczy r贸wnocze艣nie. Takie zachowanie jest rzadkie po艣r贸d zawodowych pokerzyst贸w, ale jest powszechne u amator贸w hazardu i tradingu. Ot贸偶 nie ma niczego z艂ego w hazardzie, inwestowaniu czy tradingu o ile wiesz, co robisz i nigdy nie podejmujesz ryzyka, gdy prawdopodobie艅stwo jest przeciwko tobie.

W tym odcinku

  • Kariera i do艣wiadczenie Roba
  • Czy praca dla funduszu hedgingowego jest dobrym sposobem na nauk臋 inwestowania?
  • Czy inwestor indywidualny mo偶e zdoby膰 wiedz臋 profesjonalist贸w?
  • Kr贸tki przegl膮d ksi膮偶ek Roba
  • Jakie jest podej艣cie Roba do inwestowania?
  • Ile czasu Rob po艣wi臋ca na inwestowanie?
  • Czy jest r贸偶nica pomi臋dzy tradingiem/spekulacj膮, a inwestowaniem?
  • Czy jest sens inwestowa膰 pieni膮dze poprzez fundusz inwestycyjny?
  • Czy u偶ywanie robo-doradcy (robo-advisor) ma sens?
  • Co to jest ryzyko?
  • Jak mierzy膰 ryzyko?
  • Style inwestowania:
    • statyczne vs. dynamiczne
    • pozytywna vs. negatywna sko艣no艣膰 rozk艂adu
    • szybko艣膰
    • analiza techniczna vs. analiza fundamentalna
  • Dlaczego strategia pod膮偶ania za trendem jest wiarygodna?
  • Na czym polega strategia powrotu do 艣redniej?
  • Dlaczego day-trading jest trudniejszy, ni偶 wi臋kszo艣膰 s膮dzi?
  • Czy analiza techniczna dzia艂a i dlaczego ma tak z艂膮 reputacj臋?
  • Co to jest 鈥渉andel systematyczny鈥?
  • Komputery vs. ludzie 鈥 czy cz艂owiek zawsze podejmuje najlepsze decyzje?
  • Dlaczego wi臋kszo艣膰 ludzi negatywnie postrzega inwestowanie w oparciu o twarde regu艂y?
  • Co oznacza, 偶e strategia jest poprawnie zaprojektowana?
  • Co Rob my艣li o zastosowaniu sztucznej inteligencji na rynkach finansowych?
  • Ile potrzeba danych do test贸w?
  • Z jakich narz臋dzi i j臋zyk贸w programowania korzysta Rob?
  • Co Rob s膮dzi o tradingu wysokich cz臋stotliwo艣ci (HFT)?
  • Czy przeci臋tny inwestor powinien obawia膰 si臋 HFT?
  • Porady Roba dla pocz膮tkuj膮cych
  • Opinia Roba o ksi膮偶ce nt. Jima Simonsa (The Man Who Solved the Market: How Jim Simons Launched the Quant Revolution)

Kr贸tkie bio Roberta

Rob Carver przez ponad dekad臋 pracowa艂 jako trader w londy艅skim City, m.in. dla AHL 鈥 jednego z najwi臋kszych funduszy hedgingowych na 艣wiecie.

W 2013 roku przeszed艂 na wczesn膮 emerytur臋, zajmuj膮c si臋 inwestowaniem na w艂asny rachunek. Jak sam m贸wi, poniewa偶 wszystko opiera na algorytmach, zajmuje mu to nie wi臋cej ni偶 5-10 minut dziennie. Jako, 偶e rynki to jego pasja, pozosta艂y czas po艣wi臋ca na ich studiowanie, pisanie ksi膮偶ek i bloga, konferencje oraz wyk艂adanie na Uniwersytecie Londy艅skim.

Rob handluje kontraktami terminowymi (w portfelu posiada oko艂o 40 r贸偶nych kontrakt贸w terminowych), akcjami notowanymi na londy艅skiej gie艂dzie papier贸w warto艣ciowych (LSE) oraz ETF.

Jest wielkim fanem j臋zyka programowania Python.

Subiektywny komentarz do wywiadu

Wywiad jest p贸ki co dost臋pny tylko w j臋zyku angielskim, wi臋c dla tych z Was, dla kt贸rych stanowi to pewn膮 przeszkod臋, napisa艂em kr贸tkie streszczenie niekt贸rych temat贸w.

Niecz臋sto nadarza si臋 okazja rozmowy z kim艣, kto zarz膮dza艂 miliardami dolar贸w, a przy tym w otwarty spos贸b dzieli si臋 wiedz膮.

Po pierwsze: trading vs. inwestowanie

Pr贸by rozgraniczania tych dw贸ch rzeczy to zaj臋cie bardziej dla prof. Miodka, poniewa偶 technicznie rzecz bior膮c to jedno i to samo 鈥 w jednym i drugim przypadku ryzykujemy pieni膮dze, a wynik transakcji nie jest pewny. Istotne jest u艣wiadomienie sobie tego 鈥 dumne nazwanie si臋 inwestorem nic tu nie zmieni, je艣li nie wiemy co robimy. Lepiej by膰 profesjonalnym hazardzist膮, ni偶 s艂omianym inwestorem, je艣li chcemy zarobi膰 pieni膮dze.

Dlatego te偶 pierwsz膮 najwa偶niejsz膮, drug膮 najwa偶niejsz膮 i trzeci膮 najwa偶niejsz膮 kwesti膮 w inwestowaniu i tradingu jest ryzyko. Dlaczego? Poniewa偶 kontrola nad zyskami jest bardzo ograniczona, ale za to relatywnie 艂atwo jest kontrolowa膰 ryzyko. To, 偶e b臋dziemy trzyma膰 akcje do ko艅ca 偶ycia i jeden dzie艅 d艂u偶ej niekoniecznie pomo偶e w zbli偶eniu si臋 do wynik贸w Warenna Buffetta.

Po drugie: czy Analiza Techniczna (AT) dzia艂a?

C贸偶, pad艂o takie pytanie do mnie. 馃檪

Kontrowersje wok贸艂 tego tematu wynikaj膮 z tego, 偶e w 艣wiecie indywidualnych inwestor贸w jest ona zwykle wykorzystywana w spos贸b bardzo naiwny 鈥 kto艣 wierzy, 偶e kluczem do sukcesu jest poznanie magicznej formu艂y odgaduj膮cej ruchy rynku. Kolejnym krokiem jest ju偶 tylko m贸wienie 鈥AT nie dzia艂a鈥, poniewa偶 to faktycznie tak nie dzia艂a.

Przez analogi臋: czy m艂otek dzia艂a? M艂otek to tylko narz臋dzie 鈥 je艣li nie zadzia艂a 鈥瀖艂otkowy鈥, to wynik b臋dzie bolesny (dos艂ownie). M贸wi膮c inaczej: dla jednych dzia艂a, dla innych nie.

AT mo偶na wykorzysta膰 na wiele sposob贸w, np. do wyznaczania trendu w postaci przecinaj膮cych si臋 dw贸ch 艣rednich krocz膮cych. Tyle i a偶 tyle 鈥 tu nie ma magii, chodzi tylko o obiektywn膮 i powtarzaln膮 metod臋. Kluczowe jest, aby to by艂o cz臋艣ci膮 kompletnej strategii, kt贸ra ma przewag臋 rynkow膮 i jest umiej臋tnie wkomponowana w portfel. Przy okazji ostrze偶enie: usilne dobieranie 鈥瀘ptymalnych鈥 parametr贸w zwykle ko艅czy si臋 藕le 鈥 sw贸j wysi艂ek lepiej zaalokowa膰 w艂a艣nie w zarz膮dzanie ryzykiem na poziomie portfela.

I teraz co艣, co zdziwi mo偶e niekt贸rych: Rob Carver w funduszu przerzucaj膮cym miliardy dolar贸w ameryka艅skich korzysta艂 g艂贸wnie z AT. Ba, wi臋kszo艣膰 profesjonalnych funduszy hedge dzia艂a w oparciu o AT. Dlaczego?

Bo AT jest du偶o 艂atwiejsze do wykorzystania w praktyce 鈥 jest to analiza cen (albo m膮drzej 鈥 szereg贸w czasowych). 艁atwiej mo偶na si臋gn膮膰 dalej wstecz analizuj膮c rynek, a dane s膮 bardziej dost臋pne. Z tego powodu Rob obecnie w swoim portfelu stosuje tylko AT 鈥 jak m贸wi, gdyby mia艂 10 os贸b do pomocy, to wykorzysta艂by r贸wnie偶 dla dywersyfikacji Analiz臋 Fundamentaln膮. Poniewa偶 inwestuje samodzielnie, robi to, co mo偶e robi膰 w tej sytuacji najlepiej.

Po trzecie: dzia艂aj w oparciu o sprawdzony proces

Jeste艣my tylko lud藕mi 鈥 pope艂niamy b艂臋dy behawioralne/poznawcze. I dzi臋ki temu na rynku paradoksalnie mo偶na zarabia膰, poniewa偶 nie s膮 one zawsze efektywne, co nie znaczy, 偶e jest to 艂atwe.

Przyk艂adowo, kryzysy na rynkach finansowych bior膮 si臋 z nadmiernego optymizmu, wr臋cz euforii, kt贸re nast臋pnie podlegaj膮 korekcie. Ludzie ze stanu totalnego podniecenia popadaj膮 w totaln膮 depresj臋. Nie ka偶dy jednak potrafi niczym Howard Marks by膰 wytrawnym kontrarianinem 鈥 wi臋kszo艣膰 z nas potrzebuje sztywnego gorsetu w postaci jasnego procesu dzia艂ania. Nie musi by膰 to zautomatyzowany algorytm, dzia艂aj膮cy na komputerze w czasie rzeczywistym, ale jednak musi by膰 to jednoznaczny proces decyzyjny.

Dobrym zobrazowaniem tego problemu jest rok 2008 鈥 Rob bra艂 udzia艂 w spotkaniach, gdzie planowano wycofanie si臋 z rynku, pomimo, 偶e strategie dzia艂a艂y zgodnie z planem. Presja rynku by艂a tak ogromna, 偶e profesjonali艣ci nie byli pewni jutra (przerzucanie na rynku miliardami dolar贸w te偶 jest wyzwaniem samym w sobie).

Czy serio my艣lisz, 偶e jeste艣 inny ni偶 wi臋kszo艣膰 ludzi? Ogrom bada艅 wykazuje, 偶e cz艂owiek w sytuacji niepewno艣ci i stresu (np. rynki finansowe, czy pole walki) lepiej podejmuje decyzje w oparciu o proste regu艂y. Te regu艂y s膮 budowane i analizowane wcze艣niej na bazie do艣wiadcze艅, ale ich stosowanie w praktyce jest czysto mechaniczne.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s艂ynnej serii ksi膮偶ek J. Schwager鈥檃, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi臋dzy innymi o swoich do艣wiadczeniach podczas wielkich krach贸w finansowych. Daje r贸wnie偶 wiele praktycznych porad dla ka偶dego kto chce zarabia膰 na rynkach finansowych.

Czytaj dalej 鈫

Po czwarte: r贸b to, co masz szans臋 robi膰 bardzo dobrze

Przyk艂adowo, nie ma sensu pr贸bowa膰 konkurowa膰 z profesjonalistami dzia艂aj膮cymi na niskich interwa艂ach czasowych. B臋dziemy walczy膰 nie tylko z rynkiem, ale i z kosztami, albo wr臋cz g艂贸wnie z kosztami. Duzi gracze mog膮 by膰 cz臋艣ci膮 gie艂dy, mog膮 mie膰 bardzo niskie koszty transakcyjne i mog膮 inwestowa膰 w bardzo drog膮 infrastruktur臋, pozostawiaj膮c inwestora indywidualnego daleko w tyle ju偶 na samym starcie.

Rada? 鈥 bardzo prosta: inwestuj w d艂u偶szych horyzontach czasowych. Najszybsze strategie Roba otwieraj膮 pozycje na kilka/kilkana艣cie dni, najwolniejsze trzymaj膮 wr臋cz pozycje latami (statyczne portfele oparte na ETF/akcjach/obligacjach).

Po pi膮te: jako inwestor indywidualny zapomnij o sztucznej inteligencji

Poniek膮d wynika to z poprzedniego punktu. Fundusz AHL dla kt贸rego pracowa艂 Rob, ma pod sob膮 ponad 30 miliard贸w USD — konkurowanie z nimi na polu machine learning stawia nas w trudnym po艂o偶eniu. To tak jak by zesp贸艂 pi艂karski z klasy okr臋gowej w Polsce chcia艂 nawi膮za膰 r贸wnorz臋dn膮 walk臋 z Realem Madryt.

Rob wspomina o wykorzystaniu sztucznej inteligencji w tradingu wysokich cz臋stotliwo艣ci (HFT), przy obr贸bce bardzo du偶ych wolumen贸w danych. Pr贸by aplikowania sztucznej inteligencji na wy偶szych interwa艂ach czasowych, czyli przy du偶o bardziej ograniczonym zbiorze danych (nawet je艣li s膮 to notowania minutowe czy godzinowe), to czysty 鈥overfitting鈥, czyli przeoptymalizowanie modelu: w testach wyniki b臋d膮 pi臋kne, w rzeczywisto艣ci nie maj膮 znaczenia statystycznego.

Po sz贸ste: nie trzeba odkrywa膰 Ameryki na nowo

Aby zbudowa膰 sensown膮 strategi臋 inwestycyjn膮, nie trzeba by膰 geniuszem rynku. Rob Carver uwa偶a wr臋cz, 偶e jest ograniczona liczba pomys艂贸w inwestycyjnych, czy anomalii rynkowych. Wystarczy po nie si臋gn膮膰, chocia偶by strategie oparte na pod膮偶aniu za trendem (kt贸re regularnie s膮 鈥瀠艣miercane鈥 pod wp艂ywem s艂abszych wynik贸w, by p贸藕niej by膰 鈥瀘dkryciem dekady鈥, jak w 2008 roku, gdy przynosz膮 du偶e zyski), czy powrotu do 艣redniej.

Carver idzie nawet dalej: uwa偶a, 偶e to w艂a艣nie anomalia, kt贸re regularnie dzia艂aj膮 na rynkach od stuleci (jak chocia偶by momentum), s膮 najlepszym materia艂em na strategie 鈥 przesz艂y pr贸b臋 czasu. Ich wyst臋powanie wynika z ogranicze艅 nas jako ludzi, naszych b艂臋d贸w poznawczych, a tym samym ma艂o realne jest, by przesta艂y one wyst臋powa膰 w przysz艂o艣ci.

I sprawa ostatnia, ale bynajmniej nie najmniej wa偶na: dywersyfikacja. I nie chodzi o to, by w portfelu mie膰 X sp贸艂ek, ale dywersyfikacja d膮偶膮ca do minimalizacji zmienno艣ci w portfelu. A wi臋c inwestowanie w oparciu o zestaw strategii, kt贸re s膮 jak najmniej ze sob膮 powi膮zane (skorelowane).

To tylko mu艣ni臋cie tego, co do przekazania ma w tym wywiadzie Rob, ale mam nadziej臋, 偶e niekt贸rym z Was da nieco do my艣lenia. 馃檪

Praktyczno艣膰 przede wszystkim

Rob jest bardzo praktycznym facetem, kt贸ry nie lubi imponowa膰 na pokaz rzeczami materialnymi. Przyk艂adowo wielu m艂odych adept贸w tradingu skupia si臋 na wyposa偶eniu swojego „centrum dowodzenia” w wypasione gad偶ety: drogie komputery, wiele monitor贸w, trac膮c z oczu to, co najwa偶niejsze 鈥 umiej臋tno艣膰 poruszania si臋 po rynku. Tymczasem wystarcz膮 proste i tanie rozwi膮zania 鈥 zaoszcz臋dzone pieni膮dze lepiej przeznaczy膰 na trading.

Osoby wspomniane w wywiadzie

Przydatne linki

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo偶e by膰 nie tylko proste, ale nie musi zabiera膰 te偶 masy czasu. Przedstawiam prost膮 strategi臋, kt贸ra za ostatnie 70 lat zarabia艂a przeci臋tnie 15% rocznie.

Czytaj dalej 鈫

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci臋 do komentowania i zadawania pyta艅, bezpo艣rednio na tej stronie poni偶ej, lub na mojej stronie na Facebook鈥檜 lub moim profilu Twitter鈥檕wym.

Alternatywnie mo偶esz zada膰 pytanie g艂osowe, nagrywaj膮c si臋 na SpeakPipe. Pami臋taj tylko, 偶e masz 90 sekund na nagranie 馃檪

Bardzo zale偶y mi na Twoim g艂osie, za kt贸ry ju偶 teraz z g贸ry bardzo dzi臋kuj臋 馃檪

  1. Nie ma trudno艣ci w tradingu gdy dysponuje sie portfelem 1 mln usd i gdy jest sie w stanie wyznacza膰 kierunki trendu. Trudno艣膰 jest wtedy gdy tego sie nie ma

    • Hej Freetrader,

      Nie wiem co masz na my艣li pisz膮c o portfelu 1 milion USD. Je艣li idzie o trendy, strategi臋 pod膮偶ania za trendem, to najlepiej sprawdzaj膮 si臋 do ich wyznaczania najprostsze metody. 馃檪

      Milion USD owszem przydaje si臋 na rynku futures, ale przede wszystkim do tego, by dobrze zdywersyfikowa膰 portfel i kontrolowa膰 ryzyko. Dok艂adnie temat opisuje np. w swojej ksi膮偶ce „Following the trendAndreas Clenow.

      Pozdrawiam,
      Jacek

    • Masz chyba mylne poj臋cie o rynku, po pierwsze 1mln to nieznacz膮ce drobne w przypadku kszta艂towania ceny, zw艂aszcza w USA, po drugie mityczne „grubasy” maj膮 cz臋sto trudniej ni偶 p艂otki, dlaczego?
      Spr贸buj pogra膰 na ma艂o p艂ynnych rynkach krypto lub newconnect, bez problemu wyci膮gniesz cen臋 w g贸r臋 czy to w d贸艂, tylko nast臋pnie postaraj si臋 to wszystko sprzeda膰 w taki spos贸b aby na tym zarobi膰, powinno Ci si臋 wiele rozja艣ni膰. Do tego dochodzi fakt 偶e za艂adowany grubas podczas nieprzewidzianych zdarze艅 ma wielokrotnie trudniej z wyj艣ciem z rynku ni偶 retail z ma艂ym kontem, o CFD nawet nie ma co wspomina膰.

      • Mnie to ju偶 s艂abi膮 te rozmowy o 鈥瀏rubasach鈥. 馃檪

        Odnosz臋 wra偶enie, bliskie pewno艣ci, 偶e o niecne czyny 鈥瀏rubas贸w鈥 obwiniaj膮 g艂贸wnie te osoby, co zwyczajnie nie odrobi艂y swojego zadania domowego i nie zarabiaj膮 na rynku. Tyle, 偶e to b艂臋dna droga 鈥 zamiast szuka膰 problemu w swoim warsztacie (tudzie偶 jego braku), to zaczyna si臋 szukanie winnych dooko艂a.

  2. Dla wszystkich przera偶onych j臋zykiem Anielskim, je艣li kto艣 ma ju偶 podstawy angielskiego, to mo偶e 艣mia艂o zobaczy膰 materia艂 na YT i w艂膮czy膰 automatyczne t艂umaczenie na j臋zyk Polski jak wspomaganie, nie b臋dzie to idealne t艂umaczenie, ale w ten spos贸b mo偶na te偶 mocno douczy膰 si臋 angielskiego.

    • Dzi臋ki Pawe艂, to fajna uwaga. Faktycznie nie pomy艣la艂em, 偶e je艣li kto艣 ma du偶膮 barier臋 j臋zykow膮, to nie jest to owszem rozwi膮zanie idealne, ale zawsze co艣. Ja te偶 powinienem poprawi膰 m贸j zardzewia艂y j臋zyk. 馃榾

  3. Jacek, du偶o m贸wisz o momentum. Jestem ciekaw twojej opinii o efektach 52 week high i all time high.

    • Hej Manik,

      Niech przem贸wi膮 du偶o m膮drzejsi ode mnie –> Meb Faber. 馃檪

      No, it鈥檚 not a good idea, which should surprise no one.

      The fact that it is a GREAT idea, well, that should surprise everyone.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Przed chwil膮 akurat to czyta艂em. 馃檪 Bardziej mnie interesuje selekcja sp贸艂ek gie艂dowych. Kiedy艣 chyba czyta艂em badanie, kt贸re pokaza艂o, 偶e sp贸艂ki na historycznych szczytach s膮 gorsz膮 inwestycj膮 ni偶 na rocznych szczytach. Niestety ju偶 nie pami臋tam jak to znalaz艂em.

        • Rozumiem. 馃檪

          Osobi艣cie bym tego nie rozgranicza艂 鈥 momentum, to momentum. To co jest na ATH, jest zarazem i na rocznym plusie. Osobi艣cie tego nie bada艂em, ale szczerze m贸wi膮c preferuje popracowa膰 nad portfelem (ryzykiem), zamiast szuka膰 鈥瀘ptymalnej鈥 regu艂y, co p贸藕niej w praniu zwykle i tak okazuje si臋 tylko nadmiernym dopasowywaniem modelu do danych.

          Ale mog臋 zrobi膰 taki test i por贸wna膰, korzystaj膮c z mojej sporej bazy danych dla rynku akcji w USA.

          • Momentum i 52 week high to osobne efekty.

            Cytaty z badania „The 52-Week High and Momentum Investing” THOMAS J. GEORGE and CHUAN-YANG HWANG:

            „nearness to the 52-week high has predictive
            power whether or not stocks have experienced extreme past returns”

            „Future returns
            forecast using the 52-week high do not reverse in the long run”

          • Pozwol臋 sobie nie zgodzi膰 si臋 z Tob膮 鈥 to r贸wnie偶 forma momentum. 馃檪

            Je艣li cena przebija od do艂u kana艂 wyznaczony przez najwy偶sz膮 cen臋 z okresu 52 tygodni, to jest to jak najbardziej momentum.

            Otwieramy d艂ug膮 pozycj臋 w nadziei na kontynuacj臋 tego ruchu (czyli liczymy, 偶e impet/momentum jest wystarczaj膮ce, by cena pi臋艂a si臋 w g贸r臋).

  4. Pewnie masz racj臋, dzi臋ki za wszystkie odpowiedzi.

    Tradycyjne momentum mierzone jako decyl o najwy偶szej stopie zwrotu z comiesi臋cznym rebalancingiem nie podoba mi si臋 ze wzgl臋du na du偶e koszty. Szukam strategii, kt贸ra powoli mi kupi膰 sp贸艂k臋 w trendzie wzrostowym i trzyma膰 j膮 przez wiele miesi臋cy dop贸ki trend si臋 nie zmieni.

    Na stronie Stockbroker w artykule Nowe maksimum 鈥 czy warto kupowa膰 鈥瀌rogo鈥 zosta艂a przetestowana strategia, w kt贸rej 艣redni czas inwestycji wynosi艂 rok. Niestety autor nie dysponowa艂 danymi wysokiej jako艣ci i nie uwzgl臋dni艂 sp贸艂ek, kt贸re nie s膮 ju偶 notowane na GPW i sk艂adu indeks贸w w przesz艂o艣ci.

    Pozdrawiam,
    Pawe艂.

    • Hej Pawe艂,

      Osobi艣cie lubi臋 podej艣cie jakie jest, niespodzianka (!), w GEM: czyli patrzymy na stop臋 zwrotu z 12-miesi臋cy. W 1937 Cowles & Jones w swoich badaniach stosowali tak膮 metod臋 i dzia艂a ona do dzi艣.

      Momentum jest najcz臋艣ciej wykorzystywane z indywidualnymi sp贸艂kami, ale stosowanie jego do indeks贸w pozwala na o wiele lepsze skalowanie i ni偶sze koszty transakcyjne. Co wi臋cej, badania wykaza艂y (Geczy & Samonov: 鈥Two Centuries of Multi-Asset Momentum鈥), 偶e momentum aplikowane do indeks贸w daje lepsze wyniki, ni偶 dla indywidualnych sp贸艂ek 鈥 i to nawet przed kosztami!

      Co do GPW 鈥 niestety ci臋偶ko o porz膮dne dane, 偶eby nie pope艂ni膰 b艂臋du prze偶ywalno艣ci. Zwraca艂em si臋 z pro艣b膮 o dane do GPW 鈥 pomijaj膮c, 偶e na odpowied藕 czeka si臋 tygodniami, to jak ju偶 odpowiedzieli, to krzykn臋li sobie cen臋 50 000 PLN (nie pomy艂ka: pi臋膰dziesi膮t tysi臋cy z艂otych). To jest podej艣cie do klienta 鈥 p贸藕niej zdziwienie, 偶e ludzie coraz cz臋艣ciej emigruj膮 na gie艂dy poza Polsk膮.

      Niebawem poka偶臋 jak to wygl膮da dla akcji w USA od roku 1950.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  5. Ciekawy pomys艂 偶eby momentum aplikowa膰 na sp贸艂ki. No ale takich sp贸艂ek jest mn贸stwo w por贸wnaniu do kilku etfow w strategii Momentum.

    Liczysz wtedy dla wszystkich stop臋 zwrotu z 12 miesiecy i por贸wnujesz z czym? BIL? Innymi sp贸艂kami? Czy mo偶e SP500?

      • Ale tego jest za du偶o. To chyba trzeba dorzucic jakie艣 inne kryteria filtrowania.

        • Pewnie mo偶na doda膰 co艣, co poprawi wyniki, ale nawet proste strategie momentum s膮 skuteczne.

          • Postaram si臋 kr贸tko opisa膰 jak ja do tego tematu podszed艂em, o ile uda mi sie dorwa膰 na kilka minut do laptopa dzi艣/jutro. 馃檪

          • Jak obieca艂em wcze艣niej, przedstawi臋 tu bardzo pobie偶nie model inwestowania dla akcji oparty na momentum, jaki zaimplementowa艂em u siebie, a kt贸ry przybli偶臋 na blogu mam nadziej臋 szybciej, ni偶 p贸藕niej.

            Pomys艂 nie jest m贸j, gdy偶 opiera艂em si臋 na tym co zrobi艂 Andreas Clenow, m.in. w swojej ksi膮偶ce.

            Po pierwsze momentum jest liczone w spos贸b nieco bardziej skomplikowany (w przysz艂o艣ci poka偶臋, czy koniecznie lepszy): wykorzystywana jest wyk艂adnicza regresja liniowa i wsp贸艂czynnik determinacji (brzmi mo偶e gro藕nie, ale idea jest prosta, szukamy takich sp贸艂ek, kt贸re rosn膮). Momentum w ten spos贸b mierzymy dla dw贸ch okres贸w (6 miesi臋cy i 12 miesi臋cy) i na bazie oblicze艅 robimy ranking sp贸艂ek. To jest klucz 鈥 spo艣r贸d S&P 500 typujemy np. 20 sp贸艂ek do portfela.

            Zastosowany jest te偶 pr贸g wej艣cia: w portfelu mo偶e by膰 mniej ni偶 20 sp贸艂ek, je艣li nie spe艂niaj膮 wymogu momentum, a w skrajnej sytuacji w portfelu mo偶e nie by膰 偶adnej sp贸艂ki (w ich miejsce l膮duj膮 obligacje).

            Rebalancing robiony mo偶e by膰 wed艂ug preferencji, np. co tydzie艅, co miesi膮c, co kwarta艂.

            I jeszcze jedno: to, 偶e w portfelu mo偶e by膰 np. 20 sp贸艂ek, nie znaczy, 偶e w tej samej kwocie 鈥 stosowane jest tzw. risk parity, tak by ryzyko dla portfela pochodz膮ce z poszczeg贸lnych sp贸艂ek by艂o podobne dla wszystkich sp贸艂ek. To samo w sobie jest do艣膰 du偶ym tematem, ale postaram si臋 opisa膰, o ile b臋dzie zainteresowanie. 馃檪

            Testy robi臋 na danych z rynku USA od 1950 roku, zgodnie z tym jak wygl膮da艂y sk艂ady indeks贸w w czasie (np. S&P 100, S&P 500, NASDAQ). I tu my艣l臋, jest spore ograniczenie dla wielu — testowanie bowiem tego na okresie zaledwie 10-20 lat, bez uwzgl臋dnienienia zmiany w indeksach daje zaburzone wyniki.

            Stay tuned! 馃檪

            Pozdrawiam,
            Jacek

  6. Hej, super pomys艂 z tym momentum dla akcji. Czekam cierpliwie na taki artyku艂 (pewnie nie tylko ja! ) 馃槈

    • Hej Julian,

      Niestety najwi臋ksza trudno艣膰 (przeszkoda) w testowaniu takiej strategii to dost臋p do dobrej jako艣ci danych za d艂ugi okres czasu. Z tego powodu artyku艂 b臋dzie odnosi艂 si臋 do ameryka艅skiego rynku akcji (p贸ki co).

      馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Wydaje mi si臋, 偶e firma Quant Research udost臋pnia dobre dane. Sprawdza艂e艣 to?

        • Zrobi艂em integracj臋 z danymi Norgate, kt贸re s膮 bardzo dobrej jako艣ci — na nich robi臋 obecnie testy. Tyle, 偶e w skali roku potrafi膮 kosztowa膰 kilkaset USD.

          • Mia艂em na my艣li dane GPW z quantresearch.pl
            Dane od 2004 roku, jednak nie wiem czy zawieraj膮 wszystkie wycofane sp贸艂ki od pocz膮tku tego okresu.

          • OK, teraz rozumiem. 馃檪

            Nie znam ich us艂ug. Natomiast dla WIG20 mam dane (wraz z histori膮 zmiany indeksu), pobieraj膮c dane ze strony GPW. Ale i tak jest pod g贸rk臋, bo jeszcze na to na艂o偶y膰 trzeba korekt臋 o splity, dywidendy, itd. — a tu pojawia si臋 k艂opot ze sp贸艂kami, kt贸rych ju偶 nie ma.

            GPW za艣piewa艂o sobie za komplet danych (a i tak do obr贸bki) ponad 50 000 PLN (to nie liter贸wka).

            Dlatego na razie, w kontek艣cie tego modelu, GPW zawiesi艂em na ko艂ku i skupiam si臋 na rynku w USA.

Napisz sw贸j komentarz

Zaprojektuj sw贸j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt贸re w prosty spos贸b pozwoli Ci dobra膰 strategi臋 inwestycyjn膮, spe艂niaj膮c膮 Twoje potrzeby i wymagania.