Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

Gdy zaczyna┼éem swoj─ů pierwsz─ů przygod─Ö z rynkami finansowymi by┼éem przekonany, ┼╝e aby skutecznie inwestowa─ç, nale┼╝y skutecznie odgadn─ů─ç przysz┼éo┼Ť─ç. To takie naturalne my┼Ťlenie pocz─ůtkuj─ůcego inwestora ÔÇô je┼Ťli na przyk┼éad odgadn─Ö, ┼╝e w przysz┼éym roku rynek akcji w Polsce b─Ödzie r├│s┼é, to na tym zarobi─Ö. Nie ma innej drogi. Tak przynajmniej nam si─Ö cz─Östo wydaje.

Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e prognozy ciesz─ů si─Ö ogromn─ů popularno┼Ťci─ů. Im prognoza opakowana w bardziej sprawnie opowiedzian─ů histori─Ö, tym lepiej ÔÇô sprawia lepsze wra┼╝enie dla odbiorcy, daje poczucie zrozumienia rynk├│w i kontroli nad sytuacj─ů. A to w┼éa┼Ťnie niepewno┼Ť─ç na rynku powoduje najwi─Ökszy dyskomfort u inwestor├│w. Jeszcze lepiej jak ca┼éo┼Ť─ç podlana jest sensacyjnym sosem czy teori─ů spiskow─ů. To generuje dodatkowe emocje u odbiorcy takich tre┼Ťci co z kolei przek┼éada si─Ö na szersze audytorium dla autora tre┼Ťci. Co ciekawe bardzo skupiamy si─Ö na analizowaniu bie┼╝─ůcych prognoz, ale ju┼╝ z mniejszym zapa┼éem analizujemy prognozy tworzone w przesz┼éo┼Ťci. Szkoda, bo w┼éa┼Ťnie tu uzyskaliby┼Ťmy najwi─Öcej informacji o ich przydatno┼Ťci w inwestowaniu.

W tym odcinku

  • Dlaczego lubimy czyta─ç prognozy rynkowe?
  • Dlaczego staramy si─Ö przewidywa─ç przysz┼éo┼Ť─ç?
  • Czy znajomo┼Ť─ç przysz┼éo┼Ťci jest niezb─Ödna do inwestowania na rynku?
  • Jaka jest przydatno┼Ť─ç prognoz rynkowych w inwestowaniu?
  • Czy mo┼╝na skutecznie inwestowa─ç w oparciu o teorie spiskowe?
  • Dlaczego proces decyzyjny oparty na zbiorze jednoznacznych regu┼é mo┼╝e by─ç pomocny na rynku?

Pobierz aplikacj─Ö System Trader

WI─śCEJ O OPROGRAMOWANIU…

  • Projektuj portfel w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi─Ö wed┼éug w┼éasnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie┼╝─ůce dane rynkowe z darmowych ┼║r├│de┼é
  • Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji
Pobierz
 

Ôťĺ TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wst─Öp

Dzie┼ä dobry, witam was serdecznie w 58. odcinku podcastu System Trader i zarazem w nowym 2021 roku. Poniewa┼╝ jest to nowy rok, to porozmawiamy o prognozowaniu rynk├│w finansowych, a raczej o szale┼ästwie prognozowania rynk├│w finansowych. Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e pocz─ůtek roku to jest taki okres, kiedy wr─Öcz mamy wysyp r├│┼╝nych prognoz finansowych. Niemal┼╝e ka┼╝dy stara si─Ö przewidzie─ç, co te┼╝ nowy rok przyniesie, je┼╝eli chodzi o rynki finansowe. Dla jasno┼Ťci, w tym odcinku nie b─Öd─Ö nic m├│wi┼é na temat tego, jak faktycznie b─Ödzie wygl─ůda┼é rynek w 2021 roku, bo, m├│wi─ůc zupe┼énie wprost, tego nie wiem. Jednak pomimo tego, ┼╝e nie wiem, jak w 2021 roku b─Ödzie wygl─ůda┼é rynek finansowy, to wci─ů┼╝ z powodzeniem inwestuj─Ö. Ty r├│wnie┼╝ mo┼╝esz inwestowa─ç na rynkach finansowych. Nie sp─Ödzam przy tym wielu godzin, aby analizowa─ç rynki.

Zanim przejdziemy do szczeg├│┼é├│w odcinka, chcia┼éem przypomnie─ç, ┼╝e jest organizowana przedsprzeda┼╝ oprogramowania System Trader. B─Ödzie ona trwa┼éa do 12 stycznia w┼é─ůcznie, do godziny 22. To ostatnia szansa, aby naby─ç to oprogramowanie w atrakcyjnej cenie. Kolejna pojawi si─Ö w marcu 2021 roku. Kupuj─ůc je ju┼╝ teraz, zyskujecie nie tylko gwarancj─Ö najni┼╝szej ceny w przysz┼éo┼Ťci, ale tak┼╝e dost─Öp do pe┼énej wersji aplikacji, poniewa┼╝ obecnie darmowa wersja demo jest ograniczona funkcjonalnie.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e pocz─ůtek roku jest dobrym momentem na to, aby rozpocz─ů─ç prac─Ö nad swoim portfelem. Je┼╝eli to zaniedbali┼Ťcie, jeste┼Ťcie niezadowoleni z tego, jak wygl─ůda wasze inwestowanie i chcecie to robi─ç z g┼éow─ů, z planem, to moje oprogramowanie mo┼╝e wam pom├│c, aby to wszystko uporz─ůdkowa─ç i w ┼Ťwiadomy, rozs─ůdny spos├│b inwestowa─ç ci─Ö┼╝ko zarobione pieni─ůdze na rynku kapita┼éowym.

Dla os├│b, kt├│re by─ç mo┼╝e pierwszy raz s┼éuchaj─ů mojego podcastu, albo w og├│le nie wiedz─ů, o czym m├│wi─Ö, to oprogramowanie System Trader jest szczeg├│lnie interesuj─ůce dla ka┼╝dego, kto my┼Ťli o budowaniu w┼éasnego portfela, w┼éasnej strategii, gdzie wykorzystuje si─Ö fundusze ETF. Mo┼╝na sobie przetestowa─ç takie portfele nawet za okres ostatnich 120 lat. Jest wi─Öc to niesamowita szansa na to, aby zobaczy─ç, jak dany portfel na przestrzeni ponad wieku zachowywa┼é si─Ö w bardzo r├│┼╝nych, skrajnych sytuacjach rynkowych.

W sk┼éadzie oprogramowania znajduje si─Ö te┼╝ baza ponad 2500 ETF-├│w, wszystko po polsku. Mamy tam informacje o tym, w jakiej s─ů walucie, na jakiej gie┼édzie, czy wyp┼éacaj─ů dywidendy czy je akumuluj─ů, czyli w┼éa┼Ťciwie wszystko, co potrzeba, je┼╝eli chodzi o informacje na temat konkretnego ETF-a.

Praktyczne aspekty budowania pasywnych portfeli opartych na funduszach ETF ÔÇô na co uwa┼╝a─ç i jak je testowa─ç przed zainwestowaniem swojego kapita┼éu

Fundusze ETF s─ů ┼Ťwietnym instrumentem dla kogo┼Ť, kto chce samodzielnie zbudowa─ç sensowny portfel inwestycyjny niewymagaj─ůcy ci─ůg┼éego skupiania na nim uwagi. Niestety osoba stawiaj─ůca pierwsze kroki w tym ┼Ťwiecie nara┼╝ona jest na wiele pu┼éapek, kt├│re w praktyce mog─ů ko┼äczy─ç si─Ö kosztownymi b┼é─Ödami. W tym wpisie wyja┼Ťniam jak z palety tysi─Öcy dost─Öpnych funduszy ETF dobra─ç do portfela […]

Czytaj dalej Ôćĺ

Poza takimi pasywnymi portfelami s─ů r├│wnie┼╝ dwie aktywne strategie. Jedna wykorzystuje ETF-y, to jest strategia momentum, kt├│r─ů szeroko opisywa┼éem na swoim blogu, tzw. strategia GEM, czyli Global Equity Momentum. I kolejna strategia momentum, ale dla sp├│┼éek dobieranych indywidualnie do portfela, tzw. Advanced Equity Momentum.

Zamykaj─ůc temat oprogramowania System Trader chcia┼éem powiedzie─ç, ┼╝e my┼Ťl─Ö o wystartowaniu w lutym ze swoim publicznie prowadzonym portfelem IKZE, czyli portfelem emerytalnym. W oparciu o strategi─Ö Advanced Equity Momentum b─Öd─Ö tam inwestowa┼é pieni─ůdze, korzystaj─ůc z akcji notowanych na Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie. To jest o tyle ciekawe, bo stanowi przyziemny przyk┼éad, kt├│ry by─ç mo┼╝e jest podobny do wielu os├│b, kt├│re staraj─ů si─Ö budowa─ç kapita┼é w ramach konta IKE czy IKZE.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e lepiej wyda─ç dolne kilkaset z┼éotych na takie oprogramowanie i odrobi─ç zadanie domowe, bazuj─ůc na faktach, ni┼╝ wydawa─ç pieni─ůdze, czy to w postaci b┼é─Öd├│w pope┼énianych na rynku, czy te┼╝ jakich┼Ť materia┼é├│w co najmniej w─ůtpliwej jako┼Ťci, cz─Östo w cenie o wiele wy┼╝szej ni┼╝ koszt tego oprogramowania. By─ç mo┼╝e jest to bardzo marketingowe, ale wydaje mi si─Ö, ┼╝e dla rozs─ůdnej osoby takie oprogramowanie mo┼╝e by─ç po prostu najlepsz─ů inwestycj─ů ┼╝ycia. Dzi─Öki temu mo┼╝emy opracowa─ç solidny plan dzia┼éania na rynkach finansowych.

Dlaczego nie prognozuj─Ö rynk├│w?

Przejd┼║my do meritum dzisiejszego podcastu. Je┼╝eli chodzi o prognozowanie rynk├│w finansowych, to tworz─ůc sw├│j blog, sw├│j podcast, kana┼é na YouTubie, zdecydowa┼éem, ┼╝e b─Öd─ů to tre┼Ťci evergreenowe, ponadczasowe, uniwersalne. Nie skupiam si─Ö na tym, aby analizowa─ç rynek tu i teraz i m├│wi─ç na przyk┼éad co si─Ö sta┼éo z CD Projektem, jak to b─Ödzie wp┼éywa┼éo na wycen─Ö tej sp├│┼éki w przysz┼éo┼Ťci, bo z premier─ů ich gry Cyberpunk 2077 sta┼éo si─Ö to, co si─Ö sta┼éo. Nie wiem te┼╝, jak wp┼éynie na nasz─ů gospodark─Ö i jakie b─Ödzie mia┼éo prze┼éo┼╝enie na gie┼édy to, co si─Ö sta┼éo w aspekcie epidemii COVID-19 itd. Nie prognozuj─Ö rynk├│w.

Przywo┼éam tutaj chi┼äskiego filozofa i poet─Ö Lao Tzu, kt├│ry powiedzia┼é, ┼╝e ci, kt├│rzy maj─ů wiedz─Ö, nie przewiduj─ů. Ci za┼Ť, kt├│rzy przewiduj─ů, nie maj─ů wiedzy. Gdyby si─Ö nad tym zastanowi─ç, to my┼Ťl─Ö, ┼╝e jest w tym sporo sensu. Bo tak naprawd─Ö nie chodzi o to, aby┼Ťmy przewidywali co┼Ť, co jest nieprzewidywalne. Najlepszym przyk┼éadem na to niech b─Ödzie epidemia COVID-19. Kto przewidzia┼é, ┼╝e co┼Ť takiego si─Ö stanie? Nikt nie przewidzia┼é. G┼é─Öboko za┼Ť wierz─Ö w wiedz─Ö, na bazie kt├│rej mo┼╝emy zbudowa─ç sensowne strategie poruszania si─Ö po rynku. Dla przyk┼éadu takie strategie, kt├│re w momencie tworzenia nie uwzgl─Ödnia┼éy, ┼╝e wyst─ůpi co┼Ť takiego jak COVID-19, mog┼éy sobie poradzi─ç w trudnym 2020 roku i przej┼Ť─ç normalnie przez te rynki nie zeruj─ůc kont. Nikt wtedy nie mia┼é poj─Öcia, ┼╝e tak si─Ö podzieje, nikt nie by┼é w stanie tego przewidzie─ç. Pr├│ba przewidywania tego, co si─Ö wydarzy na rynku, jest strat─ů czasu, a stawianie na prognozy mo┼╝e oznacza─ç strat─Ö pieni─Ödzy.

Ci, kt├│rzy maj─ů wiedz─Ö, nie przewiduj─ů. Ci za┼Ť, kt├│rzy przewiduj─ů, nie maj─ů wiedzy

Lao Tzu

Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e inwestorzy maj─ů wr─Öcz obsesj─Ö na punkcie informacji. Zamiast skupia─ç si─Ö na kilku istotnych kwestiach, wolimy tworzy─ç r├│┼╝ne scenariusze na przysz┼éo┼Ť─ç, kt├│re im bardziej s─ů rozbudowane, tym wi─Öksze daj─ů poczucie bezpiecze┼ästwa i kontroli, co jest zwyczajn─ů pu┼éapk─ů. Tymczasem naprawd─Ö wystarczy si─Ö skupi─ç na kilku istotnych kwestiach. To, jakie s─ů to kwestie, zale┼╝y od tego, jak─ů filozofi─Ö inwestycyjn─ů wyznajemy (jak─ů┼Ť musimy mie─ç) i na bazie kt├│rej budujemy strategi─Ö inwestowania.

Dla przyk┼éadu, je┼╝eli mamy inwestora, kt├│ry wierzy w filozofi─Ö inwestowania w warto┼Ť─ç, to b─Ödzie on spogl─ůda┼é np. na wska┼║niki wyceny fundamentalnej danej sp├│┼éki i tyle. Czytanie o tym, jak wygl─ůda ciekawe czy nieciekawe ┼╝ycie prywatne prezesa tej sp├│┼éki, na pewno nie b─Ödzie nas przybli┼╝a┼éo do podj─Öcia decyzji, czy kupi─ç jej akcje lub ich nie kupi─ç. Nie sprawi, ┼╝e proces decyzyjny na bazie takich informacji b─Ödzie lepszy. Mo┼╝e si─Ö sta─ç zupe┼énie odwrotnie, bo mo┼╝emy wyci─ůgn─ů─ç bardzo niew┼éa┼Ťciwe wnioski. Dlatego, je┼╝eli chcemy zobiektywizowa─ç sw├│j proces decyzyjny, to musimy go opiera─ç na danych, a nie domys┼éach czy naszych ma┼éo konkretnych, rozmytych analizach.

Je┼╝eli kto┼Ť wyznaje filozofi─Ö inwestowania w momentum, o kt├│rym wiele m├│wi┼éem w podca┼Ťcie i pisa┼éem na blogu, to w┼éa┼Ťciwie wystarczaj─ůc─ů informacj─ů, by m├│c skutecznie inwestowa─ç na rynku, jest np. znajomo┼Ť─ç tego, jaka jest stopa zwrotu konkretnego rynku akcji za ostatnie 12 miesi─Öcy. Na bazie tej informacji jeste┼Ťmy w stanie podj─ů─ç decyzj─Ö, czy b─Ödziemy inwestowa─ç w ten rynek, czy nie; czy to momentum jest pozytywne, rynek idzie do g├│ry i b─Ödziemy si─Ö pod niego podpina─ç, a by─ç mo┼╝e ju┼╝ na nim jeste┼Ťmy i b─Ödziemy z nim nadal p┼éyn─ů─ç, czy te┼╝ stopa zwrotu jest negatywna i zejdziemy z niego. Albo pojawi┼éy si─Ö na rynku lepsze okazje, jak to si─Ö m├│wi ÔÇô inny rynek ÔÇ×performujeÔÇŁ lepiej ÔÇô wi─Öc prze┼é─ůczymy si─Ö na ten, kt├│ry rozwija si─Ö lepiej. Generalnie s─ů to bardzo mierzalne, bardzo praktyczne metody, kt├│re pozwol─ů opracowa─ç skuteczn─ů strategi─Ö, chocia┼╝ mo┼╝e si─Ö to wydawa─ç na pierwszy rzut oka takie ma┼éo ÔÇ×seksiÔÇŁ, ma┼éo atrakcyjne, wr─Öcz prostackie. Mam nadziej─Ö, ┼╝e wr├│cimy do tego tematu w trakcie tego nagrania, aby r├│wnie┼╝ to sobie wyja┼Ťni─ç.

Z nadmiarem informacji, jakie mo┼╝emy przyswaja─ç jako inwestorzy, wi─ů┼╝e si─Ö jeszcze jeden problem, kolejna pu┼éapka, a mianowicie nadmierna pewno┼Ť─ç siebie. Je┼╝eli wiemy o czym┼Ť wi─Öcej, to mo┼╝emy mie─ç jeszcze wi─Öksz─ů pewno┼Ť─ç, ┼╝e nasza decyzja jest poprawna. Nie m├│wimy tu o takich sytuacjach, gdzie poruszamy si─Ö po obiektywnych danych, weryfikowalnych, twardych danych liczbowych. Ale gdy np. przeczytamy sobie co┼Ť o prezesie danej sp├│┼éki, to nam si─Ö mo┼╝e wydawa─ç, ┼╝e wiemy co┼Ť wi─Öcej na temat tej sp├│┼éki ni┼╝ m├│wi─ů twarde dane i nasza prognoza b─Ödzie by─ç mo┼╝e lepsza ni┼╝ to, co my┼Ťli o niej wi─Ökszo┼Ť─ç rynku.

Nadmierna pewno┼Ť─ç siebie to grzech numer jeden wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w. To jest b┼é─ůd behawioralny, kt├│ry m├│wi, ┼╝e nam si─Ö wydaje, ┼╝e jeste┼Ťmy lepsz─ů wersj─ů siebie samych. Je┼╝eli chodzi o rynki finansowe, to zwykle to si─Ö ┼║le ko┼äczy, bo musimy mie─ç konkretny plan dzia┼éania. A je┼╝eli kto┼Ť pyta o dowody, to mo┼╝na sobie uruchomi─ç w oprogramowaniu System Trader strategi─Ö GEM i zobaczy─ç, jak ona sobie performuje na przestrzeni prawie 100 lat. S─ů momenty, kiedy ta strategia jest lepsza od rynku, s─ů te┼╝ takie, w kt├│rych wypada gorzej, ale per saldo w d┼éugim okresie pobija rynek.

Nadmierna pewno┼Ť─ç siebie to grzech numer jeden wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w. To jest b┼é─ůd behawioralny, kt├│ry m├│wi, ┼╝e nam si─Ö wydaje, ┼╝e jeste┼Ťmy lepsz─ů wersj─ů siebie samych

Nie chodzi o ten fakt, ale ┼╝e przede wszystkim pokazuje jednoznacznie, jak mamy si─Ö na tym rynku zachowa─ç. Jednoznaczny proces decyzyjny, dyscyplina i prosty zbi├│r regu┼é post─Öpowania na rynku, to wszystko, czego potrzebujemy, ┼╝eby z sukcesem si─Ö po nim porusza─ç. Co nie oznacza, ┼╝e to wszystko jest takie ┼éatwe. Bo o ile inwestowanie jest proste, to nie jest ┼éatwe, o czym wielokrotnie wspomina┼éem, cytuj─ůc Warrena Buffetta. Warto to sobie przyswoi─ç, bo taki prosty zestaw regu┼é rozk┼éada na ┼éopatki wi─Ökszo┼Ť─ç jajog┼éowych czy gadaj─ůcych g┼é├│w, kt├│re analizuj─ů rynek na wszelkie mo┼╝liwe sposoby. Tymczasem ten zbi├│r powoduje, ┼╝e ta strategia przez kilkadziesi─ůt lat po prostu zarabia.

Oczywi┼Ťcie, zaraz pojawi─ů si─Ö g┼éosy, ┼╝e teraz rynki s─ů inne, ┼╝e wszystko jest inne itd. Jednak tutaj warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na jedn─ů kwesti─Ö, ┼╝e ludzie od zawsze maj─ů poczucie ┼╝ycia w wyj─ůtkowych czasach, ┼╝e ÔÇ×kiedy┼Ť to by┼éo lepiej, ┼éatwiej by┼éo wszystko przewidzie─ç, zw┼éaszcza na tych rynkach, a dzi┼Ť wszystko jest nieprzewidywalneÔÇŁ.

Gdzie┼Ť widzia┼éem artyku┼é m├│wi─ůcy o tym, ┼╝e dzisiaj z rynk├│w zrobi┼éo si─Ö kasyno, kt├│rego wcze┼Ťniej nie by┼éo, ale teraz banki centralne itd. My┼Ťl─Ö, ┼╝e fajne zobrazowanie tego problemu jest zawarte w s┼éowach Meba Fabera, kt├│ry go┼Ťci┼é u mnie w podca┼Ťcie ÔÇô podlinkuj─Ö wywiad z nim do tego odcinka. On powiedzia┼é co┼Ť takiego: tysi─ůce lat na sawannach Afryki nie nauczy┼éo cz┼éowieka i nie spowodowa┼éo, ┼╝e wiemy, jak inwestowa─ç na rynkach finansowych, jak kupowa─ç akcje Google, Amazona, jak inwestowa─ç w kontrakty terminowe na stop─Ö procentow─ů itd.

Uczenie si─Ö przez tysi─ůce lat, zbieranie do┼Ťwiadcze┼ä itd. nie spowodowa┼éo, ┼╝e my te do┼Ťwiadczenia mo┼╝emy w prosty spos├│b przeszczepi─ç i zastosowa─ç na rynkach finansowych. Tak niestety si─Ö nie dzieje. Pope┼éniamy mn├│stwo b┼é─Öd├│w, nie jeste┼Ťmy tak racjonalni, jakby nam si─Ö to mog┼éo wydawa─ç. Dlatego te┼╝ warto mie─ç w sobie troch─Ö pokory i wiedzie─ç, ┼╝e tak naprawd─Ö na rynku nie trzeba by─ç wcale idealnym i perfekcyjnym w tym, co robimy, tylko trzeba przede wszystkim dzia┼éa─ç z dyscyplin─ů. Oczywi┼Ťcie musimy mie─ç konkretny plan dzia┼éania i wiedzie─ç, ┼╝e on ma sens, jest zweryfikowany i ┼╝e ma szanse doprowadzi─ç nas do celu. P├│┼║niej natomiast musimy si─Ö przede wszystkim wykaza─ç odpowiedni─ů dyscyplin─ů w tym, ┼╝eby pod─ů┼╝a─ç za obranym planem.

Je┼Ťli wi─Öc teraz nam si─Ö wydaje, ┼╝e mamy takie bardzo wyj─ůtkowe czasy, bo mamy zerowe czy wr─Öcz ujemne stopy procentowe, bo mamy ┼Ťwiatow─ů pandemi─Ö wirusa COVID-19, to pomy┼Ťlmy sobie jak si─Ö czuli ludzie, kt├│rzy przechodzili przez okres I wojny ┼Ťwiatowej, a chwil─Ö p├│┼║niej przez okres II wojny ┼Ťwiatowej. To by┼éy dopiero kataklizmy, gdzie gin─Ö┼éo jeszcze wi─Öcej os├│b. Mimo wszystko, gdyby┼Ťmy spojrzeli sobie na rynki finansowe przez pryzmat naprawd─Ö d┼éugiej historii, chocia┼╝by ostatniego wieku, okazuje si─Ö, ┼╝e na rynkach finansowych w takim d┼éugim uj─Öciu jakiego┼Ť specjalnego wra┼╝enia to nie zrobi┼éo. Te rynki zachowywa┼éy si─Ö dalej ca┼ékiem podobnie do tego, co robi─ů dzi┼Ť, z prostego powodu: rynek to nie jest jaki┼Ť abstrakcyjny tw├│r, tylko za rynkiem stoj─ů ludzie, a ludzie maj─ů dzisiaj te same emocje, kt├│re mieli 100 lat temu. Nawet je┼╝eli ca┼éa ta otoczka, technologia, to wszystko si─Ö zmieni┼éo wzgl─Ödem tego, co mieli┼Ťmy 100 lat temu, to my jako ludzie w ┼Ťrodku nadal jeste┼Ťmy ca┼ékiem podobni, wr─Öcz identycznie tacy sami, jak wygl─ůdali┼Ťmy 100 lat temu.

Magia prognoz

Na czym polega magia tych prognoz, szale┼ästwa prognoz? My┼Ťl─Ö, ┼╝e tutaj jest bardzo, bardzo wa┼╝ny aspekt emocjonalny. W du┼╝ej cz─Ö┼Ťci tych prognoz wida─ç bardzo wyra┼║nie zaakcentowane emocje. Nawet je┼╝eli czytamy sobie prognoz─Ö tego, co ma si─Ö wydarzy─ç, to jest zwykle wpleciony jaki┼Ť mocny w─ůtek emocjonalny. Rynki akcji nie za┼éama┼éy si─Ö, ale przecie┼╝ banki centralne manipulowa┼éy ich kursami, czyli np. staramy si─Ö t┼éumaczy─ç najpierw to, ┼╝e co┼Ť wcze┼Ťniej nam mog┼éo nie wyj┼Ť─ç w tych prognozach, ale poniewa┼╝ by┼éa ta manipulacja bank├│w centralnych, te rynki nie za┼éama┼éy si─Ö wcze┼Ťniej, no to teraz trzeba ju┼╝ na to uwa┼╝a─ç.

Tesla ÔÇô tutaj te┼╝ jest ciekawy przypadek. Wielu inwestor├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie mocno si─Ö przejecha┼éo, oczywi┼Ťcie powsta┼éo du┼╝o spekulacji i teorii spiskowych o tym, kim jest lub kim nie jest Elon Musk i jak sko┼äczy si─Ö jego mocne pogrywanie na rynku. Tymczasem Tesla, kt├│ra mia┼éa by─ç ┼Ťmieciow─ů sp├│┼ék─ů, nagle znalaz┼éa si─Ö w indeksie S&P 500. W kr├│tkim czasie potrafi┼éa przynie┼Ť─ç kilkusetprocentowe stopy zwrotu. No i co? Gdyby kto┼Ť trafi┼é, ┼╝e faktycznie za┼éama┼é si─Ö kurs Tesli, poniewa┼╝ by┼éa tak mocno na j─Özykach, to wtedy mieliby┼Ťmy oczywi┼Ťcie wielkiego guru inwestycyjnego, kt├│ry przewidzia┼é, ┼╝e Tesla si─Ö nagle za┼éamie. Gorzej, je┼Ťli kto┼Ť pr├│bowa┼é kopa─ç si─Ö z bykiem i dosta┼é mocnego kopniaka od tego byka rynkowego, bo Tesla nic sobie nie robi┼éa z tego, ┼╝e kto┼Ť tworzy┼é sobie teorie spiskowe i uros┼éa kilkaset procent. Wtedy tw├│rcy takich tre┼Ťci raczej nie m├│wi─ů w ka┼╝dym wyst─ůpieniu, ┼╝e ÔÇ×ja to przewidzia┼éem, ┼╝e Tesla p├│jdzie w d├│┼éÔÇŁ, bo jest troch─Ö wstyd, ┼╝e zrobi┼éo si─Ö na rynku co┼Ť innego.

Oczywi┼Ťcie mamy jako ludzie bardzo kr├│tk─ů pami─Ö─ç i z ch─Öci─ů wys┼éuchujemy, wyczekujemy kolejnych prognoz inwestycyjnych, doszukujemy si─Ö r├│┼╝nych wzorc├│w, wr─Öcz na si┼é─Ö, w tym, co si─Ö sta┼éo ostatnio. Przyk┼éadowo cykle prezydenckie na S&P 500. Ostatnio co prawda by┼éy wybory w USA, wi─Öc mo┼╝na by┼éo sobie o tym pos┼éucha─ç. Jeszcze wcze┼Ťniej, gdy Barack Obama by┼é jeszcze u w┼éadzy i zosta┼é zaprzysi─Ö┼╝ony na drug─ů kadencj─Ö, to wtedy m├│wiono, ┼╝e prezydentowi w drugiej kadencji ju┼╝ tak nie zale┼╝y na rynkach kapita┼éowych. Nale┼╝y si─Ö wi─Öc spodziewa─ç, ┼╝e wariant, w kt├│rym rynki akcji i indeks S&P 500 b─Öd─ů sz┼éy w d├│┼é, jest wi─Ökszy ni┼╝ wcze┼Ťniej.

Kompletna strategia dla rynku akcji

Konkretna, weryfikowalna i prosta w u┼╝yciu strategia, kt├│ra wymaga niewielkiej uwagi inwestora raz w miesi─ůcu.

Czytaj dalej Ôćĺ

I co si─Ö sta┼éo? To, co ja skr├│ci┼éem do kilkunastosekundowej wypowiedzi, wtedy przek┼éada┼éo si─Ö na godzinne materia┼éy o tym, jak to nale┼╝y si─Ö szykowa─ç na spadki na rynku ameryka┼äskim. Tymczasem od 2017 roku i jeszcze wcze┼Ťniej, za drugiej kadencji Obamy, rynki kapita┼éowe w USA by┼éy w najmocniejszej hossie od dziesi─Öcioleci i nic sobie z tych wszystkich analiz nie robi┼éy.

Cz─Östo jest te┼╝ tak, ┼╝e spogl─ůdamy na pewne doniesienia przez pryzmat wr─Öcz magii. Takim bardzo rozpalaj─ůcym tematem jest np. z┼éoto. Uwielbiaj─ů to niemal wszyscy. W latach 70. ubieg┼éego wieku uwolniono kurs z┼éota do dolara, czyli kurs z┼éota nie by┼é ju┼╝ powi─ůzany z dolarem. Przypominam, ┼╝e wcze┼Ťniej, a w┼éa┼Ťciwie do lat 70. ubieg┼éego wieku kurs z┼éota i jego zachowanie bardziej przypomina┼éo zachowanie bon├│w skarbowych ni┼╝ z┼éota, jakie znamy dzi┼Ť. Gdy odci─Öto po┼é─ůczenie pomi─Ödzy dolarem a z┼éotym, w├│wczas pojawia┼éy si─Ö teorie o wielkiej inflacji i ┼╝e je┼Ťli chcemy zabezpieczy─ç sw├│j kapita┼é, to musimy to zrobi─ç przy pomocy z┼éota.

W latach 70. z┼éoto sz┼éo faktycznie do g├│ry. Je┼╝eli kto┼Ť pos┼éucha┼é tych rad i wszystkich m─ůdrych g┼é├│w co do tego, ┼╝e przysz┼éo┼Ť─ç dolara i innych klas aktyw├│w jest niemal┼╝e pewna, i zainwestowa┼é sw├│j kapita┼é w 1980 roku w z┼éoto, to do ko┼äca 2020 roku jego stopa zwrotu wynosi ÔÇô uwaga ÔÇô -0,2 %. Je┼╝eli na to na┼éo┼╝ymy sobie inflacj─Ö, to stopa zwrotu ze z┼éota za ostatnie 40 lat jest po prostu ujemna, negatywna.

Do┼Ť─ç s┼éabo si─Ö to wi─Öc zachowuje, je┼Ťliby┼Ťmy na to na┼éo┼╝yli przyk┼éad ameryka┼äskiego rynku akcji czy nawet obligacji, kt├│re w tym w┼éa┼Ťnie okresie zachowywa┼éy si─Ö znakomicie, a mia┼éy by─ç przegrane. Z┼éoto sobie natomiast w tym czasie wypracowa┼éo ujemn─ů stop─Ö zwrotu, pomimo ┼╝e mia┼éo by─ç najlepsz─ů form─ů zachowania warto┼Ťci naszego kapita┼éu. Oczywi┼Ťcie mo┼╝emy si─Ö pociesza─ç, ┼╝e za ostatnie dwie dekady z┼éoto mia┼éo bardzo dobry okres i faktycznie wygenerowa┼éo mocn─ů stop─Ö zwrotu, natomiast to nie o to chodzi.

Wcale nie trzeba przewidywa─ç, jak z┼éoto b─Ödzie si─Ö zachowywa┼éo w przysz┼éo┼Ťci. Ja te┼╝ nie wiem, jak b─Ödzie wygl─ůda┼éo kolejne 20 lat z┼éota. Spogl─ůdaj─ůc na nie teraz, chocia┼╝by za ostatni rok, widz─Ö jedno: ┼╝e w 2020 roku wygenerowa┼éo ponad 20-procentow─ů stop─Ö zwrotu, dodatni─ů stop─Ö zwrotu. Jako cz┼éowiek, kt├│ry wie, ┼╝e momentum dzia┼éa, mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e z┼éoto ma w tym momencie pozytywne momentum. Dop├│ki tak si─Ö b─Ödzie dzia┼éo, to faktycznie z┼éoto mo┼╝e by─ç na tyle interesuj─ůcym aktywem, ┼╝eby go mie─ç w portfelu. Nawet nie przewiduj─ůc tego, czy ono b─Ödzie ros┼éo, czy nie, to w pasywnym, d┼éugoterminowym portfelu z┼éoto mo┼╝na mie─ç bez wzgl─Ödu na to, jak to jego momentum w tej chwili wygl─ůda.

M├│wi─Ö o tym tylko dlatego, ┼╝e wcale nie musimy skupia─ç swojej analizy i swoich wysi┼ék├│w na tym, ┼╝eby przewidywa─ç jak z┼éoto zachowa si─Ö w kolejnych 10, 20 latach i co zn├│w ci bankierzy centralni sobie wymy┼Ťl─ů. Po prostu mo┼╝emy opiera─ç si─Ö na danych, a nie na domys┼éach. Je┼╝eli kto┼Ť np. stosuje momentum, to mo┼╝e sobie ┼éatwo sprawdzi─ç, ┼╝e momentum za kilka wiek├│w ma udokumentowany track record. Jest to anomalia, kt├│ra funkcjonuje i dzia┼éa, mo┼╝na z tego skorzysta─ç bez czytania ┼╝adnych teorii spiskowych.

Nie zr├│b sobie krzywdy teoriami spiskowymi

Chodzi o to, ┼╝e pr├│bowanie przewidywania rynku albo bazowanie na emocjach nic nam nie daje. To, ┼╝e sobie poczytamy o tym, jak politycy, jak banki centralne gdzie┼Ť tam spiskuj─ů w zaciszu gabinet├│w, to nam nic wprost nie da. Nawet, je┼Ťli tak si─Ö faktycznie dzieje (nie b─Öd─Ö o tym przes─ůdza┼é) musimy mie─ç powtarzalny, namacalny plan inwestowania. Je┼Ťli b─Ödziemy bazowa─ç tylko na emocjach i b─Ödziemy wyszukiwa─ç kolejne newsy, domys┼éy, spekulacje, mo┼╝e to nam da─ç niebezpieczne poczucie pewno┼Ťci siebie. Mo┼╝emy wr─Öcz mie─ç poczucie, ┼╝e inni s─ů idiotami i to my jeste┼Ťmy bezpieczni, bo wiemy wi─Öcej ni┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi na rynku. W inwestowaniu trzeba nam precyzyjnego, cho─ç wcale nie perfekcyjnego procesu decyzyjnego, dlatego te┼╝ ogl─ůdni─Öcie kolejnych materia┼é├│w o teoriach spiskowych bynajmniej nie przybli┼╝y nas do bycia lepszymi inwestorami.

Je┼Ťli b─Ödziemy bazowa─ç tylko na emocjach i b─Ödziemy wyszukiwa─ç kolejne newsy, domys┼éy, spekulacje, mo┼╝e to nam da─ç niebezpieczne poczucie pewno┼Ťci siebie

George Soros, kt├│ry swoj─ů drog─ů te┼╝ jest postrzegany jako kolejny facet, kt├│ry tworzy spiski, powiedzia┼é kiedy┼Ť, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť w inwestowaniu prze┼╝ywa mocne emocje, to oznacza, ┼╝e najpewniej nie zarabia pieni─Ödzy bo inwestowanie jest po prostu cholernie, ale to cholernie nudne. Dlatego te┼╝ warto zda─ç sobie z tego spraw─Ö, ┼╝e cho─ç kochamy dobrze opowiedziane historie, to nawet je┼╝eli lepiej one do nas przemawiaj─ů ni┼╝ twarde liczby, to jednak lepiej opiera─ç si─Ö na twardych liczbach bez takich ozdobnik├│w autora, kt├│ry jeszcze dopisuje jakie┼Ť swoje uwagi i swoje teorie. Je┼╝eli chodzi o inwestowanie, to musimy twardo st─ůpa─ç po ziemi i podejmowa─ç decyzje zerojedynkowe: albo co┼Ť kupujemy, albo czego┼Ť nie kupujemy lub sprzedajemy. Natomiast to, ┼╝e zrobimy sobie tysi─ůc odcieni szaro┼Ťci w tej palecie kolor├│w, bynajmniej nie pozwoli nam na to, ┼╝eby by─ç bardziej skutecznym inwestorem; wr─Öcz przeciwnie ÔÇô b─Ödzie to dzia┼éa┼éo na nasz─ů niekorzy┼Ť─ç.

Amerykanie maj─ů taki zwrot, kt├│ry brzmi mniej wi─Öcej tak: trust the process, czyli ufaj procesowi. Generalnie jest to powiedzenie, kt├│re funkcjonuje nie tylko w aspekcie inwestowania, nie tylko w bran┼╝y inwestycyjnej, ale na r├│┼╝nych gruntach ┼╝ycia. Na gruncie inwestycyjnym jak najbardziej ma to r├│wnie┼╝ zastosowanie. Najkr├│cej mo┼╝na powiedzie─ç tak: zamiast wierzy─ç bajkom, domys┼éom, spekulacjom, teoriom spiskowym lepiej ufa─ç sprawdzonemu, weryfikowalnemu procesowi.

To jest co┼Ť takiego, co przy┼Ťwieca┼éo te┼╝ mi przy tworzeniu oprogramowania System Trader. I dla jasno┼Ťci, tutaj nie chodzi o to, ┼╝eby szuka─ç tzw. ┼Üwi─Ötego Graala, czyli maszynki do robienia pieni─Ödzy, gdzie z jednej strony wk┼éadamy pieni─ůdze, a z drugiej strony w magiczny spos├│b, szybko, ┼éatwo i przyjemnie, wypadaj─ů pieni─ůdze w wi─Ökszej ilo┼Ťci. Chodzi o to, ┼╝eby┼Ťmy mieli po prostu pewien tzw. gorset decyzyjny, proces decyzyjny, kt├│ry jest sprawdzony, weryfikowalny, powtarzalny i w przysz┼éo┼Ťci mo┼╝na go zastosowa─ç w praktyce.

Z┼éa wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e nawet pos┼éugiwanie si─Ö takim procesem, tak─ů strategi─ů niestety nie oznacza zarabiania w ka┼╝dym momencie, w ka┼╝dej chwili, bez ryzyka, bez ┼╝adnego zawahania w tym, co robimy, ┼╝e robimy to dobrze. Jak to m├│wi─ů Amerykanie: no pain, no gain. ┼╗eby ÔÇ×spi─ç ┼Ťmietank─ÖÔÇŁ, musimy by─ç gotowi na ÔÇ×prze┼╝ycie pewnego cierpieniaÔÇŁ. No nie fizycznego, ale te┼╝ mo┼╝e by─ç takie w pewnym sensie. Inwestowanie po prostu wcale nie musi oznacza─ç i zwykle nie oznacza komfortu psychicznego. Nie bez powodu pewna premia za ryzyko istnieje, np. na rynku akcji. Nie bez powodu rynek akcji p┼éaci wi─Öcej ni┼╝ obligacje, czy wi─Öcej ni┼╝ lokata w banku ÔÇô w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e tam jest wi─Öksze ryzyko.

W ┼Ťwiecie akademickim to ryzyko jest mierzone przez zmienno┼Ť─ç. Mo┼╝e nie jest to idealna forma ryzyka, je┼╝eli chodzi o to, jak w og├│le opisa─ç ryzyko. Jest to generalnie co┼Ť, co powoduje dyskomfort u wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w. I je┼╝eli kto┼Ť jest w stanie ÔÇ×wzi─ů─ç ten dyskomfort na klat─ÖÔÇŁ, to ma szans─Ö na spicie tej ┼Ťmietanki i zgarni─Öcie premii za inwestowanie i za ponoszone ryzyko.

W tym wszystkim musimy uwzgl─Ödni─ç swoje osobiste ograniczenia. Jak to powiedzia┼é znany inwestor Seth Klarman: najwa┼╝niejsz─ů metryk─ů w inwestycji nie jest to, ile ta inwestycja zarabia, ale jak wygl─ůda stosunek zwrotu z tej inwestycji wzgl─Ödem tego, jak dobrze ┼Ťpimy w nocy. Nie o to chodzi, ┼╝eby bra─ç na siebie ryzyko, z kt├│rym b─Ödziemy si─Ö bardzo, ale to bardzo ┼║le czu─ç, poniewa┼╝ prawdopodobnie pr─Ödzej czy p├│┼║niej sko┼äczy si─Ö to tym, ┼╝e wy┼éamiemy si─Ö z dyscypliny w pod─ů┼╝aniu za tak─ů strategi─ů i per saldo sko┼äczy si─Ö to dla nas ┼║le.

Najwa┼╝niejsz─ů metryk─ů w inwestycji nie jest to, ile ta inwestycja zarabia, ale jak wygl─ůda stosunek zwrotu z tej inwestycji wzgl─Ödem tego, jak dobrze ┼Ťpimy w nocy

Dlatego jest pewn─ů sztuk─ů, ┼╝eby dobra─ç ten poziom ryzyka do w┼éasnych preferencji, do w┼éasnych mo┼╝liwo┼Ťci. Ka┼╝dy z nas jest inny, ma inn─ů konstrukcj─Ö psychiczn─ů, ma inn─ů sytuacj─Ö prywatn─ů, ma inny horyzont czasowy, ma inne ┼║r├│d┼éa zarabiania pieni─Ödzy, kt├│re daj─ů nam inne bezpiecze┼ästwo finansowe. Musimy te wszystkie nasze specyficzne czynniki uwzgl─Ödni─ç i dobra─ç strategi─Ö czy j─ů odpowiednio skonfigurowa─ç do w┼éa┼Ťnie naszej konkretnej sytuacji.

Na koniec przysz┼éa mi te┼╝ na my┼Ťl taka konstatacja, kt├│r─ů us┼éysza┼éem u Meba Fabera w podca┼Ťcie, ┼╝e ka┼╝da inwestycja czyni ci─Ö bogatszym lub m─ůdrzejszym, ale nigdy r├│wnocze┼Ťnie. Starajmy si─Ö wykona─ç nasze zadanie domowe jak najlepiej na sucho, jeszcze przed zainwestowaniem pieni─Ödzy. Nie starajmy si─Ö jako┼Ť bardzo improwizowa─ç w inwestowaniu na rynku, tylko zrozumiejmy, ┼╝e inwestowanie mo┼╝e by─ç cholernie nudne i trudne w takim sensie mentalnym, ale proste w sensie czysto technicznym. Wcale nie chodzi o to, ┼╝eby┼Ťmy przeprowadzali jakie┼Ť wielce skomplikowane transakcje na rynku. Im pro┼Ťciej, tym lepiej. Natomiast starajmy si─Ö wykona─ç to zadanie domowe wcze┼Ťniej, najlepiej, jak to jest mo┼╝liwe ÔÇô PRZED zainwestowaniem realnych pieni─Ödzy.

W ┼Ťwietle powiedzenia, o kt├│rym wspomnia┼éem (ÔÇ×Zaufaj procesowiÔÇŁ) warto sobie te┼╝ przyswoi─ç, ┼╝e decyzj─Ö lepiej jest opiera─ç na danych, a nie na emocjach. Traktowanie np. inwestowania podobnie jak traktuje si─Ö polityk─Ö, w kt├│rej ka┼╝dy ma swoj─ů opini─Ö, swoje zdanie, mo┼╝e wr─Öcz sprawi─ç, ┼╝e kto┼Ť do tego tak podchodzi, ┼╝e jest przekonany, ┼╝e on i tylko on ma racj─Ö, a z drugiej strony s─ů sami idioci. Taka postawa w przypadku inwestowania mo┼╝e by─ç bardzo niedobra i mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e b─Ödzie nas kosztowa┼éa bardzo wiele w postaci b┼é─Öd├│w pope┼énianych na rynku.

Z┼éa wiadomo┼Ť─ç, je┼╝eli chodzi o zaufanie procesowi inwestycyjnemu, jest taka, ┼╝e z regu┼éy nie lubimy modeli czy te┼╝ algorytm├│w, prostych regu┼é, zbior├│w regu┼é, bo czujemy si─Ö jako ludzie zwyczajnie ograniczeni. Wolimy tak─ů analiz─Ö, kt├│ra nie jest w ┼╝adnej mierze ograniczona przez jakiekolwiek zasady, gdzie mo┼╝emy w┼é─ůczy─ç nasz m├│zg na dzia┼éanie na najwy┼╝szych obrotach i analizowa─ç najbardziej abstrakcyjne przyk┼éady i przypadki. Bardzo niech─Ötnie podchodzimy natomiast do sytuacji, w kt├│rych decyzje o tym, ┼╝e co┼Ť kupimy lub nie kupimy b─ůd┼║ sprzedamy, b─Ödziemy podejmowa─ç na bazie bardzo prostych regu┼é.

Dlaczego posiadanie planu na rynku jest konieczno┼Ťci─ů oraz jak zachowa─ç si─Ö podczas krachu gie┼édowego ÔÇô opowiada Meb Faber

Meb Faber w ekskluzywnym wywiadzie w prosty spos├│b t┼éumaczy jak w prosty spos├│b w rzetelny spos├│b podej┼Ť─ç do zagadnie┼ä zwi─ůzanych z inwestowaniem na rynkach kapita┼éowych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Ta nieufno┼Ť─ç do algorytm├│w jest czym┼Ť jak najbardziej naturalnym. Warto sobie zdawa─ç z tego spraw─Ö i warto stara─ç w sobie przem├│c, aby zredukowa─ç sw├│j proces decyzyjny do zbioru prostych regu┼é. Nie chodzi o to, ┼╝ebym si─Ö wym─ůdrza┼é i m├│wi┼é, ┼╝e tak warto robi─ç, bo ja sobie tak wymy┼Ťli┼éem, nagrywaj─ůc ten podcast, ale warto pos┼éucha─ç os├│b, kt├│re maj─ů o wiele wi─Öcej do powiedzenia ni┼╝ ja. Np. Daniel Kahneman, czyli cz┼éowiek, kt├│ry m.in. za wk┼éad do psychologii behawioralnej otrzyma┼é Nagrod─Ö Nobla. On twierdzi, ┼╝e na gruncie inwestycyjnym warto proces decyzyjny zredukowa─ç do zbioru prostych, powtarzalnych, weryfikowalnych regu┼é, bo to dobrze zrobi nam i naszym inwestycjom.

Nawet je┼╝eli kto┼Ť si─Ö zdecyduje, ┼╝eby inwestowa─ç wed┼éug jakiego┼Ť procesu, jakiej┼Ť strategii, zbioru regu┼é, to inna pu┼éapka jest taka, ┼╝e staramy si─Ö je od razu poprawia─ç. Czasami to obserwuj─Ö: jest jaka┼Ť strategia, gdzie widzimy wyniki np. za 50 lat. Pierwsze pytania wielu os├│b nie brzmi─ů: ÔÇ×Jak sobie poradzi─ç z t─ů strategi─ů od strony mentalnej? Czy b─Ödziemy w stanie unie┼Ť─ç zwi─ůzane z ni─ů ryzyko i b─Ödziemy w stanie z dyscyplin─ů pod─ů┼╝a─ç za t─ů strategi─ů?ÔÇŁ Rzadko pojawiaj─ů si─Ö pytania tego typu albo wr─Öcz wcale. Najcz─Ö┼Ťciej albo niemal┼╝e zawsze pojawiaj─ů si─Ö pytania, jak zrobi─ç, ┼╝eby ta strategia by┼éa jeszcze lepsza. Jak jeszcze podkr─Öci─ç wynik, jak j─ů zoptymalizowa─ç?

Cz─Östo takie podej┼Ťcie ko┼äczy si─Ö tym, ┼╝e mo┼╝emy co┼Ť ÔÇ×przeoptymalizowa─çÔÇŁ, przedobrzy─ç. To si─Ö ko┼äczy tym, ┼╝e je┼Ťli b─Ödziemy torturowa─ç dane historyczne, to one nam w pewnym momencie zeznaj─ů cokolwiek zechcemy. Tu nie o to chodzi, ┼╝eby┼Ťmy si─Ö doszukiwali si─Ö jakich┼Ť cudownych rozwi─ůza┼ä, grzebi─ůc w danych historycznych, tylko chodzi o to, ┼╝eby┼Ťmy mieli powtarzalny zbi├│r regu┼é. I tylko tyle. On na pewno nie b─Ödzie nam idealnie pozwala┼é na poruszanie si─Ö po tym rynku. To nie oznacza, ┼╝e 100 proc. naszych decyzji b─Ödzie gwarantowa┼éo zysk. Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e nawet mniej ni┼╝ 50 proc. naszych transakcji b─Ödzie zyskowne, a o dziwo, ca┼éy proces inwestycyjny mo┼╝e by─ç zyskowny.

Je┼Ťli b─Ödziemy torturowa─ç dane historyczne, to one nam w pewnym momencie zeznaj─ů cokolwiek zechcemy

W rozmowie z koleg─ů o oprogramowaniu System Trader powiedzia┼éem kiedy┼Ť, ┼╝e ca┼ékiem dobrym has┼éem do tego oprogramowania by┼éoby powiedzenie ÔÇ×Nie dla idiot├│wÔÇŁ. Z ca┼éym szacunkiem dla ka┼╝dego, kto s┼éucha tego podcastu, chodzi o to, ┼╝e z jednej strony to jest proste, co w tym oprogramowaniu, w tym podej┼Ťciu, kt├│re proponuj─Ö, jest, natomiast to nie jest ┼éatwe. Proste rzeczy paradoksalnie wymagaj─ů nies┼éychanie du┼╝ego wysi┼éku intelektualnego, ┼╝eby m├│c je w pe┼éni doceni─ç i w pe┼éni zrozumie─ç.

Zwykle jest tak, ┼╝e my niezbyt ch─Ötnie podchodzimy do takich rzeczy, kt├│re ÔÇô tak jak powiedzia┼éem ÔÇô ograniczaj─ů nasz─ů swobod─Ö analityczn─ů. Mimo wszystko wolimy sobie przeczyta─ç analiz─Ö jakiego┼Ť znanego guru inwestycyjnego, kt├│ry w emocjonalny i przekonywaj─ůcy spos├│b nam wyja┼Ťni, co zn├│w z┼éego naskroba┼éy banki centralne. Bardzo trudno jest natomiast wkomponowa─ç emocje do opisu, kt├│ry powie nam ÔÇ×ÔÇŽ z┼éoto za ostatni okres wzros┼éo, wi─Öc czysto statystycznie, maj─ůc pozytywne momentum, jest szansa, ┼╝e to z┼éoto b─Ödzie dalej ros┼éoÔÇŁ. Bez dorysowywania kolejnych ozdobnik├│w, ┼╝e ÔÇ×zn├│w banki centralneÔÇŽÔÇŁ itd. Niestety tak to wygl─ůda.

Pytanie jest nie o to, czy my lubimy teorie spiskowe, czy ich nie lubimy, tylko pytanie jest takie: po co my wchodzimy na ten rynek i czy my faktycznie chcemy na tym rynku pomna┼╝a─ç nasz zarobiony gdzie┼Ť kapita┼é, i chcemy to robi─ç w spos├│b rozs─ůdny? Czy te┼╝ wchodzimy na ten rynek po to, ┼╝eby si─Ö emocjonowa─ç, ┼╝eby doznawa─ç jakiej┼Ť zabawy intelektualnej, poniewa┼╝ taka zabawa mo┼╝e by─ç kosztowna ze wzgl─Ödu na zaanga┼╝owanie tam kapita┼éu.

Etapy rozwoju inwestora

Ostatnio w wywiadzie udzielonym w ramach mojego podcastu Rick Ferri powiedzia┼é mi (chocia┼╝ omawiali┼Ťmy g┼é├│wnie przypadek inwestora pasywnego, czyli takiego, kt├│ry z natury rzeczy nie stara si─Ö pobija─ç rynku), ┼╝e taki przeci─Ötny inwestor, cho─ç ma filozofi─Ö inwestowania pasywnego, przechodzi zwykle cztery etapy. Najpierw jest na etapie totalnej ciemno┼Ťci, kiedy zupe┼énie nie wie, na czym polega inwestowanie na rynkach finansowych. Nawet je┼╝eli s┼éysza┼é o inwestowaniu pasywnym, kompletnie to nie rezonuje, kompletnie tego nie rozumie, jak mo┼╝na sobie kupi─ç globalny indeks rynku akcji, trzyma─ç go przez 20-30 lat w portfelu i jeszcze na tym zarobi─ç. Gdy my tymczasem powinni┼Ťmy mie─ç w pokoju 10 monitor├│w i analizowa─ç ka┼╝de posuni─Öcie rynku, w ka┼╝dej sekundzie. Jest to wi─Öc taka totalna ciemno┼Ť─ç.

W pewnym momencie przechodzimy natomiast do kolejnego etapu ÔÇô zupe┼énie na drugim biegunie ÔÇô jest to etap o┼Ťwiecenia. Wtedy ju┼╝ rozumiemy, o co chodzi w tych rynkach, wiemy, jak one funkcjonuj─ů i wiemy, ┼╝e cz─Östo nie warto si─Ö za bardzo stara─ç, tylko przede wszystkim warto mie─ç proces decyzyjny i za nim pod─ů┼╝a─ç. Nie oznacza to jednak, ┼╝e od razu jeste┼Ťmy w niebie i mo┼╝emy si─Ö cieszy─ç z tego o┼Ťwiecenia, bo wtedy zaczynamy t─Ö wiedz─Ö i to o┼Ťwiecenie wykorzystywa─ç w ten spos├│b, ┼╝e staramy si─Ö komplikowa─ç swoje ┼╝ycie. Staramy si─Ö dobiera─ç portfel, kt├│ry b─Ödzie od razu uwzgl─Ödnia┼é nasze przeczucia co do rynku. Zamiast wi─Öc zbudowa─ç sobie portfel globalny ÔÇô je┼╝eli m├│wimy o pasywnym inwestowaniu ÔÇô to b─Ödziemy si─Ö zastanawia─ç, czy teraz faktycznie dowa┼╝y─ç Chin, bo one b─Öd─ů powoli wypiera─ç USA. A by─ç mo┼╝e powinni┼Ťmy wi─Öcej inwestowa─ç na rynku kraj├│w wschodz─ůcych, bo kraje rozwini─Öte by┼éy przez ostatnie lata mocno na fali wzrostowej itd. Zaczynamy bardzo mocno komplikowa─ç swoje za┼éo┼╝enia inwestycyjne.

Wreszcie, po tym komplikowaniu, przechodzimy do ostatniego etapu naszego cyklu ┼╝ycia inwestora ÔÇô do prostoty. Jeste┼Ťmy w punkcie, kiedy prze┼╝yli┼Ťmy na tym rynku bardzo wiele, kiedy pr├│bowali┼Ťmy wielu r├│┼╝nych rzeczy, zwykle z mizernym skutkiem, kiedy naczytali┼Ťmy si─Ö najdziwniejszych, najr├│┼╝niejszych opinii, analiz, teorii spiskowych itd. Wreszcie przychodzi taki moment, zbawienny wr─Öcz, kt├│ry Rick Ferry nazwa┼é prostot─ů. Mamy naprawd─Ö proste rozwi─ůzania, tak proste, ┼╝e trudno uwierzy─ç, ┼╝e takie rozwi─ůzania mog─ů by─ç skuteczne.

Tak to ju┼╝ niestety jest, jak ju┼╝ wspomnia┼éem, ┼╝e proste rozwi─ůzania wymagaj─ů wysi┼éku intelektualnego, ┼╝eby je zrozumie─ç i ┼╝eby je zaakceptowa─ç. Oczywi┼Ťcie nie chodzi o to, ┼╝e mo┼╝na wy┼é─ůcznie w pasywny spos├│b inwestowa─ç na rynku, nie jestem tutaj dogmatyczny. Uwa┼╝am, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť jest got├│w na to, ┼╝eby do swojego portfela wnie┼Ť─ç wi─Öcej ÔÇ×polotuÔÇŁ, to mo┼╝e jak najbardziej pr├│bowa─ç aktywnych strategii, wykorzystuj─ůcych znane, udokumentowane anomalie rynkowe, jak chocia┼╝by inwestowanie w warto┼Ť─ç, inwestowanie przy u┼╝yciu momentum.

Proste rozwi─ůzania wymagaj─ů wysi┼éku intelektualnego, ┼╝eby je zrozumie─ç i ┼╝eby je zaakceptowa─ç

Teraz pojawia si─Ö pytanie: jak to jest mo┼╝liwe, ┼╝e takie proste rzeczy niby dzia┼éaj─ů, a nie powinny dzia┼éa─ç. Je┼╝eli to momentum jest takie proste, ┼╝e wystarczy kupowa─ç to, co przez ostatni rok ros┼éo, to przecie┼╝ ka┼╝dy by to robi┼é i ka┼╝dy by zarabia┼é miliony, i taka anomalia powinna przesta─ç istnie─ç. Sprawa jest taka, ┼╝e to, co jest proste, to nie znaczy, ┼╝e jest ┼éatwe.

Wiele os├│b, widz─ůc wyniki za wiele lat takich strategii momentum mo┼╝e powiedzie─ç: ÔÇ×O tak, zdecydowanie b─Öd─Ö w to inwestowa┼é, bo wida─ç, ┼╝e to pobija┼éo rynki przez ostatnie 100 latÔÇŁ. Tylko, ┼╝e ogrom b├│lu i cierpienia, takiego emocjonalnego, jaki jest z tym zwi─ůzany po drodze, jest tak wielki, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b pomimo, ┼╝e si─Ö zarzeka, ┼╝e na pewno b─Ödzie za t─ů strategi─ů post─Öpowa─ç, wy┼éamuje si─Ö z dyscypliny i nie inwestuje. Jak przyjdzie tylko pierwsze mocniejsze t─ůpni─Öcie na rynku, to takie osoby zaczynaj─ů szuka─ç dziury w ca┼éym i zaczynaj─ů usprawnie┼ä albo po prostu porzucaj─ů ca┼é─ů strategi─Ö i ko┼äczy si─Ö ju┼╝ ca┼éy sen o tym pod─ů┼╝aniu. Wtedy od razu bardzo ┼éatwo jest kwestionowa─ç swoje za┼éo┼╝enia i dochodzi─ç do wniosku: ÔÇ×No tak, mo┼╝e dzia┼éa┼éo to za ostatnie 100 lat, ale teraz to ju┼╝ nie b─Ödzie dzia┼éa┼éoÔÇŁ.

O inwestowaniu i najlepszym inwestorze wszechczas├│w, Warrenie Buffecie, opowiada Tomasz Jaroszek

Piguła wiedzy o inwestowaniu na rynkach kapitałowych oraz o tym, czego nauczyć może nas najlepszy inwestor w historii - Warren Buffett

Czytaj dalej Ôćĺ

No i faktycznie jest tak, ┼╝e na przyk┼éad niekt├│re anomalie mog─ů przez 10 lat i d┼éu┼╝ej zawodzi─ç. Zawodzi─ç w tym sensie, ┼╝e inwestowanie w prosty indeks gie┼édowy b─Ödzie przynosi┼éo lepsze wyniki, co nie znaczy, ┼╝e te anomalie ju┼╝ nie funkcjonuj─ů. Paradoksalnie, w┼éa┼Ťnie dzi─Öki temu one funkcjonuj─ů, ┼╝e s─ů na tyle trudne, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b z nich po drodze przestaje korzysta─ç i one zn├│w mog─ů dzia┼éa─ç. Pope┼éniane b┼é─Ödy behawioralne powoduj─ů, ┼╝e co pewien czas zn├│w i zn├│w pojawiaj─ů si─Ö te konkretne anomalia rynkowe. Bardzo ma┼éo jest prawdopodobne, ┼╝eby one kiedykolwiek przesta┼éy funkcjonowa─ç z tego powodu, ┼╝e my jako ludzie z natury nie jeste┼Ťmy racjonalni.

Tylko te nieliczne osoby, kt├│re maj─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç pope┼énianych b┼é─Öd├│w i w pewnym sensie ÔÇô mo┼╝e jest to nieco cyniczne ÔÇô wykorzystuj─ůc b┼é─Ödy pope┼éniane przez innych uczestnik├│w rynku, te osoby s─ů w stanie spi─ç t─Ö dodatkow─ů ┼Ťmietank─Ö, t─Ö dodatkow─ů premi─Ö za ryzyko, w┼éa┼Ťnie inwestuj─ůc aktywnie, co jest ÔÇô nie b─Öd─Ö tutaj ukrywa┼é ÔÇô bardzo trudne, nawet je┼╝eli mamy na podor─Ödziu konkretn─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů.

Wytrwa─ç z tak─ů strategi─ů nie jest ┼éatwo. Dobrym przyk┼éadem jest chocia┼╝by inwestowanie w warto┼Ť─ç. Warren Buffett od lat s┼éyszy od wielu inwestor├│w, ┼╝e pewnie zapomnia┼é, jak si─Ö inwestuje, bo ju┼╝ od tylu lat przegrywa z zwyk┼éym indeksem S&P 500. Tymczasem ten biedny, no mo┼╝e nie biedny akurat w przypadku Warrena Buffetta, ale ten ju┼╝ starszy, poczciwy pan dalej robi swoje, inwestuje i ÔÇô jakim┼Ť przypadkiem chyba ÔÇô po 70 latach to on w┼éa┼Ťnie jest najlepszym inwestorem na ┼Ťwiecie, a nie ci, kt├│rzy co rusz udzielaj─ů mu lekcji, jak powinno si─Ö inwestowa─ç.

Zakończenie

Dlatego te┼╝ ju┼╝ ko┼äcz─ůc ten m├│j dzisiejszy podcast chcia┼ébym, ┼╝eby przes┼éanie by┼éo takie, i┼╝ naprawd─Ö nie warto przewidywa─ç rynk├│w. Zdecydowanie warto za to odrobi─ç swoje zadanie domowe ÔÇô dopracowa─ç tak─ů filozofi─Ö i tak─ů strategi─Ö, kt├│re b─Öd─ů nam odpowiada┼éy, kt├│re pozwol─ů nam jak najlepiej wpasowa─ç si─Ö w nasz─ů konkretn─ů sytuacj─Ö, w nasze oczekiwania, w nasze mo┼╝liwo┼Ťci. To wcale nie musi p├│┼║niej zabiera─ç nam wiele czasu, ┼╝eby w ten spos├│b inwestowa─ç. Mo┼╝na naprawd─Ö po┼Ťwi─Öca─ç na rynki dos┼éownie kilka minut w miesi─ůcu czy wr─Öcz w roku i by─ç bardzo skutecznym inwestorem. ┼╗eby natomiast doj┼Ť─ç do tego punktu, trzeba po prostu by─ç gotowym na pewien wysi┼éek intelektualny, na wykonanie pewnej pracy domowej, ┼╝eby to zrozumie─ç, doceni─ç, a p├│┼║niej zastosowa─ç, czego ┼╝ycz─Ö wszystkim w roku 2021 i jeszcze dalej.

Je┼╝eli chodzi o ten odcinek, to zapis w formie tekstowej znajdziesz na stronie systemtrader.pl/058. Raz jeszcze przypominam, ┼╝e przedsprzeda┼╝ mojego oprogramowania System Trader jest tylko do 12 stycznia tego roku, a kolejne okienko sprzeda┼╝owe pojawi si─Ö dopiero w marcu tego roku. Zach─Öcam tym bardziej do podejmowania decyzji jak najszybciej, poniewa┼╝ uwa┼╝am, ┼╝e w tym momencie ta cena jest po prostu absurdalnie niska. Je┼╝eli kto┼Ť chce powa┼╝nie my┼Ťle─ç o inwestowaniu, to wydanie dolnych kilkuset z┼éotych w perspektywie inwestowania przez kilka dekad, chocia┼╝by w ramach swojego konta emerytalnego ÔÇô to jest po prostu nic.

To, co znajduje si─Ö na pok┼éadzie takiej aplikacji, ca┼éa filozofia, jaka za t─ů aplikacj─ů stoi, to jest co┼Ť, co z otwart─ů przy┼ébic─ů m├│wi─Ö ka┼╝demu. Warto zg┼é─Öbi─ç i nawet zastosowa─ç na rynku i to nie chodzi o to, ┼╝eby znale┼║─ç tutaj jakiego┼Ť ┼Üwi─Ötego Graala i ┼╝eby w magiczny spos├│b wykr─Öca─ç jakie┼Ť niesamowite stopy zwrotu. ┼╗eby po prostu w spos├│b ┼Ťwiadomy, rozs─ůdny inwestowa─ç z g┼éow─ů swoje ci─Ö┼╝ko zarobione pieni─ůdze. Serdecznie pozdrawiam. Bye-bye!

2 komentarzy

  1. Jak zwykle kolejny ┼Ťwietny wpis. Dla podkre┼Ťlenia g┼é├│wnej tezy pozwol─Ö sobie zacytowa─ç:
    William James: ┼╗ycie polega na ryzykowaniu godzina po godzinie.
    Cytat własny:-):
    Jeszcze jedna bardzo wa┼╝na kwestia: nie wierz─Ö w sprawiedliwo┼Ť─ç, szcz─Ö┼Ťcie i przypadek. Sprawiedliwo┼Ť─ç jako taka w przyrodzie nie istnieje. Istnieje za to r├│wnowaga. Wol─Ö powtarza─ç za Robertem Kiyosaki: ÔÇ×Ja nie mia┼éem szcz─Ö┼Ťcia, wszystko zawdzi─Öczam swojej dotychczasowej pracy oraz nauceÔÇŁ.
    Jacek, szczere gratulacje i wyrazy podziwu za Twoja prac─Ö:-).

    • Andrzej,

      Serdecznie Ci dzi─Ökuj─Ö za wszystkie ciep┼ée s┼éowa — doceniam! ­čÖé

      Zgadzam si─Ö — sprawiedliwo┼Ťci nie ma. Co wi─Öcej — szcz─Ö┼Ťcie te┼╝ ma spory wp┼éyw na wiele aspekt├│w w naszym ┼╝yciu. Natomiast warto za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e o ile na sprawiedliwo┼Ť─ç czy szcz─Ö┼Ťcie nie mamy wp┼éywu, o tyle praca i wytrwa┼éo┼Ť─ç s─ů w cenie. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

Napisz sw├│j komentarz

Zaprojektuj sw├│j portfel inwestycyjny

#ST to oprogramowanie, kt├│re w prosty spos├│b pozwoli Ci dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.