Przeci─Ötna osoba zwykle nie my┼Ťli przysz┼éo┼Ťciowo o potrzebie regularnego budowania swojego kapita┼éu, konsumuj─ůc najcz─Ö┼Ťciej wszystko na bie┼╝─ůco, nierzadko posi┼ékuj─ůc si─Ö jeszcze zaci─ůgni─Ötymi kredytami. Z drugiej strony, je┼Ťli nawet chcemy budowa─ç sw├│j kapita┼é z nadwy┼╝ek finansowych, cz─Östo nie wiemy jak si─Ö za to zabra─ç.

I tak, niekt├│rzy kieruj─ů strumie┼ä swoich pieni─Ödzy na gie┼éd─Ö, kt├│ra wzbudza skrajne skojarzenia: od mo┼╝liwo┼Ťci wypracowania super du┼╝ych i szybkich zysk├│w, po mo┼╝liwo┼Ť─ç utraty wszystkiego. Inni swoich szans poszukuj─ů na rynku nieruchomo┼Ťci, bo tu podobno straci─ç nie mo┼╝na, a ceny mieszka┼ä zdaj─ů si─Ö ca┼éy czas pi─ů─ç w g├│r─Ö. S─ů i tacy, kt├│rzy lokuj─ů swoje ci─Ö┼╝ko zarobione pieni─ůdze tylko na lokatach w banku, godz─ůc si─Ö na to, ┼╝e ich kapita┼é nierzadko wr─Öcz traci na warto┼Ťci po uwzgl─Ödnieniu podatk├│w i inflacji.

Dzi┼Ť rozmawiam z Micha┼éem Maninem z firmy Finax. Jest to licencjonowany dom maklerski na S┼éowacji, oferuj─ůcy us┼éug─Ö tak zwanego robo-doradcy (ang. robo-advisor). Dzi─Öki temu rozwi─ůzaniu pieni─ůdze mo┼╝na zagoni─ç do bardziej wyt─Ö┼╝onej pracy na rynkach kapita┼éowych, ale bez pr├│b ich pobijania, lokuj─ůc ┼Ťrodki w niskokosztowych funduszach ETF. Finax ho┼éduje idei tak zwanego pasywnego inwestowania, co zaleca wielu najlepszych specjalist├│w na ┼Ťwiecie. M├│wi─ůc kolokwialnie kopanie si─Ö z rynkowym bykiem, tudzie┼╝ nied┼║wiedziem, sprawia, ┼╝e statystycznie jeste┼Ťmy po przegranej stronie takiego pojedynku.

W tym odcinku

  • Kim jest jest Micha┼é i czym zajmuje si─Ö w firmie Finax
  • Co to jest robo-doradca i do kogo skierowane s─ů jego us┼éugi?
  • Czym r├│┼╝ni si─Ö us┼éuga robo-daradcy od klasycznego, aktywnie zarz─ůdzanego funduszu inwestycyjnego?
  • Jakiej wielko┼Ťci jest kapita┼é klient├│w zarz─ůdzany przez Finax?
  • Jakie s─ů op┼éaty za prowadzenie konta w Finax?
  • Jak wygl─ůda strategia inwestycyjna robo-doradcy?
  • Czy robo-doradca wykorzystuje tak zwane modelowe portfele (jak np. portfel All Weather Raya Dalio)?
  • Co to jest ETF i w jakie ETF inwestuje Finax?
  • Co to jest rebalancing, po co i jak jest on realizowany przez robo-doradc─Ö?
  • Jaki jest minimalny okres inwestowania z wykorzystaniem robo-doradcy?
  • Jakie stopy zwrotu s─ů generowane przez robo-doradc─Ö?
  • Jak zabezpieczone s─ů pieni─ůdze klient├│w w Finax?

UWAGA Otworzy┼éem konto w Finax i przela┼éem symboliczne 1 000 EUR, by m├│c sprawdzi─ç ich ofert─Ö w praktyce. Za kilka tygodni napisz─Ö kilka s┼é├│w o moich do┼Ťwiadczeniach i wra┼╝eniach z ich us┼éugi.

OPINIA Moim zdaniem robo-doradca to oferta dla kogo┼Ť, kto nie dysponuje kapita┼éem na tyle du┼╝ym, by zminimalizowa─ç wp┼éyw op┼éat w postaci prowizji brokerskich. Mo┼╝e to by─ç te┼╝ interesuj─ůca opcja dla kogo┼Ť, kto zupe┼énie nie zna si─Ö na rynkach finansowych i nie ma zamiaru samodzielnie na nich inwestowa─ç.

Pomocne linki

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci─Ö do komentowania i zadawania pyta┼ä, bezpo┼Ťrednio na tej stronie poni┼╝ej, lub na mojej stronie na FacebookÔÇÖu lub moim profilu TwitterÔÇÖowym.

Alternatywnie mo┼╝esz zada─ç pytanie g┼éosowe, nagrywaj─ůc si─Ö na SpeakPipe. Pami─Ötaj tylko, ┼╝e masz 90 sekund na nagranie ­čÖé

Bardzo zale┼╝y mi na Twoim g┼éosie, za kt├│ry ju┼╝ teraz z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö ­čÖé

Ôťĺ TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wst─Öp

JACEK: Cze┼Ť─ç, Micha┼é. Prosz─Ö przedstaw si─Ö, kim jeste┼Ť, co robisz, jakie masz do┼Ťwiadczenia na rynkach finansowych.

MICHA┼ü: Cze┼Ť─ç, Jacek. Witam wszystkich s┼éuchaczy. Nazywam si─Ö Micha┼é Manin, pracuj─Ö w firmie Finax. Jestem account managerem i jestem tak┼╝e odpowiedzialny za rozw├│j naszego biznesu w Polsce. Finansami interesuj─Ö si─Ö ju┼╝ od kilku lat. Tak naprawd─Ö praca w Finaxie to m├│j pierwszy prawdziwy kontakt z finansami. Oczywi┼Ťcie za┼éo┼╝yciele firmy, moi szefowie, moi koledzy, ca┼é─ů swoj─ů karier─Ö sp─Ödzili w finansach, czyli do┼Ťwiadczenie w tej firmie maj─ů du┼╝e.

M├│wisz ┼Ťwietnie po polsku, ale s┼éycha─ç delikatny akcent. Z tego co wiem, to jeste┼Ť ze S┼éowacji i chyba studiowa┼ée┼Ť w Polsce, prawda?

Tak. Studiowa┼éem w Polsce na Uniwersytecie Jagiello┼äskim i po studiach jeszcze jakie┼Ť siedem lat sp─Ödzi┼éem w Krakowie.

Studiowa┼ée┼Ť co┼Ť zwi─ůzanego z rynkami finansowymi czy co┼Ť zupe┼énie innego?

Studiowa┼éem stosunki mi─Ödzynarodowe na specjalizacji ekonomia polityczna. Troch─Ö gospodarki, troch─Ö ekonomii, troch─Ö te┼╝ polityki, jakie┼Ť tam j─Özyki obce.

Dzi┼Ť spotykamy si─Ö po to, ┼╝eby porozmawia─ç o tzw. robo-doradcach, po angielsku robo-advisor, bo to jest w┼éa┼Ťnie co┼Ť, w czym specjalizuje si─Ö Finax. Przybli┼╝ nam prosz─Ö, sk─ůd w og├│le wzi─ů┼é si─Ö pomys┼é na to, ┼╝eby w┼éa┼Ťnie zaj─ů─ç si─Ö tak─ů bran┼╝─ů jak robo-doradcy i co to w og├│le jest robo-doradca, bo by─ç mo┼╝e nie ka┼╝dy wie, co to takiego.

Za┼éo┼╝ycielami Finaxu s─ů moi szefowie: Juraj Hrbat├Ż i Radoslav Kasik. To oni wpadli na pomys┼é, ┼╝eby zaj─ů─ç si─Ö robo-doradcami. Juraj pracuje w finansach ponad 15 lar, Radoslav ponad 10 lat. Przedtem, kiedy pracowali dla innych dom├│w maklerskich, zajmowali si─Ö aktywnym zarz─ůdzaniem aktywami swoich klient├│w. Po tych kilku latach stwierdzili, ┼╝e aktywne zarz─ůdzanie jest bardzo trudne, ┼╝e pomimo tego, ┼╝e ka┼╝dy klient p┼éaci temu managerowi, czyli uiszcza ju┼╝ troch─Ö wy┼╝sz─ů op┼éat─Ö za mo┼╝liwo┼Ťci inwestowania, to aktywnie zarz─ůdzane fundusze nie s─ů tak naprawd─Ö w stanie przynie┼Ť─ç jakiej┼Ť edit value (wy┼╝szej stopy zwrotu) ni┼╝ ┼Ťrednia rynku, czyli ni┼╝ to, co przyniesie indeks.

Moi szefowie pracowali w r├│┼╝nych domach maklerskich, nie znali si─Ö i spotkali si─Ö zupe┼énie przypadkowo. Kiedy poznali si─Ö lepiej, to stwierdzili, ┼╝e maj─ů bardzo podobny pogl─ůd na inwestowanie, czyli ┼╝e inwestowanie powinno by proste, tanie, komfortowe i ┼╝e nie ma potrzeby spotyka─ç si─Ö z klientem, ale ┼╝e klient mo┼╝e sobie po prostu inwestowa─ç z domu.

Odkryli r├│wnie┼╝, ┼╝e robo-doradcy, kt├│rzy istniej─ů w USA ju┼╝ 15-20 lat, s─ů w stanie wi─Ökszo┼Ťci swoich klient├│w przynie┼Ť─ç lepsze wyniki, lepsze stopy zwrot├│w ni┼╝ aktywni managerowie. Czyli tak naprawd─Ö studiowali troch─Ö rynek zachodni, przeczytali r├│┼╝ne ksi─ů┼╝ki i odkryli, ┼╝e pasywne inwestowanie poprzez robo-advisor├│w jest w stanie da─ç przeci─Ötnemu klientowi, czyli jakiemu┼Ť tam klientowi detalicznemu lepsz─ů stop─Ö zwrotu ni┼╝ klasyczny fundusz inwestycyjny.

Robo-doradcy, kt├│rzy istniej─ů w USA ju┼╝ 15-20 lat, s─ů w stanie wi─Ökszo┼Ťci swoich klient├│w przynie┼Ť─ç lepsze wyniki, lepsze stopy zwrot├│w ni┼╝ aktywni managerowie

Rozumiem, ┼╝e zamiast stara─ç si─Ö pobija─ç rynki, robo-doradca stara si─Ö te rynki na┼Ťladowa─ç, replikowa─ç i po prostu zarobi─ç tyle, ile zarabia szeroki rynek. Oczywi┼Ťcie w r├│┼╝nej konfiguracji, o tych szczeg├│┼éach inwestycyjnych jeszcze sobie porozmawiamy. Chcia┼éem ci─Ö dopyta─ç, sk─ůd wzi─Ö┼éa si─Ö nazwa robo-doradca. Tak jakby tam by┼éo s┼éowo robot — od robota. Gdyby┼Ť m├│g┼é wyja┼Ťni─ç, bo by─ç mo┼╝e nie ka┼╝dy wie, o co tu chodzi.

Kiedy klient chce zainwestowa─ç, musi si─Ö zazwyczaj spotka─ç z jakim┼Ť agentem finansowym.  i musi odpowiedzie─ç na par─Ö pyta┼ä. Wszystkie te pytania mo┼╝na zaprogramowa─ç, czyli zaprogramowa─ç jaki┼Ť algorytm. Klient przed zainwestowaniem odpowiada na kilka pyta┼ä. Te pytania dotycz─ů np. celu inwestycji, stosunku do ryzyka, do┼Ťwiadczenia z inwestowaniem, horyzontu inwestycyjnego, kwot, kt├│re klient chce zainwestowa─ç.

Na podstawie prawdziwych odpowiedzi ten algorytm, czyli ten robo-doradca jest w stanie zaoferowa─ç idealny portfel dla tego klienta. U nas w Finaxie np. jest tak, ┼╝e mamy 10 ETF-├│w, z kt├│rych robimy 11 strategii. Je┼Ťli klient odpowie prawdziwie na wszystkie pytania, to nasz robo-doradca jest w stanie zaoferowa─ç klientowi idealny portfel dotycz─ůcy ryzyka dla tego konkretnego klienta i tak┼╝e podczas inwestowania.

Je┼Ťli klient sobie np. inwestuje na emerytur─Ö, to nasz robo-doradca, nasz algorytm jest zaprojektowany tak, ┼╝e daje rady klientowi, jak osi─ůgn─ů─ç jak─ů┼Ť korzystn─ů emerytur─Ö za 20, 25, 30 lat kiedy klient p├│jdzie na emerytur─Ö. Algorytm jest u nas zaprojektowany tak, ┼╝eby klient w przysz┼éo┼Ťci otrzymywa┼é jakie┼Ť 50 proc. swojej emerytury z Finaxu i 50 proc. z systemu emerytalnego pa┼ästwa.

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si─Ö tym zainteresowa─ç i na co uwa┼╝a─ç

Wprowadzenie w ┼Ťwiat funduszy ETF dla zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Rozumiem. Tak naprawd─Ö z robo-doradcy nie trzeba korzysta─ç tylko wtedy, gdy chce si─Ö inwestowa─ç z my┼Ťl─ů o emeryturze, ale w og├│le, je┼Ťli mamy jaki┼Ť plan inwestycyjny, jakie┼Ť za┼éo┼╝enia, jaki┼Ť cel, ┼╝e chcemy np. zbudowa─ç jaki┼Ť kapita┼é, to niekoniecznie musi to by─ç z my┼Ťl─ů o emeryturze. Mo┼╝e to by─ç te┼╝ kr├│tszy – jak rozumiem – horyzont czasowy.

Mo┼╝liwe jest inwestowanie w r├│┼╝ne cele. Mo┼╝na z nami inwestowa─ç kr├│tkoterminowo, czyli oko┼éo 5 lat i np. tylko sobie utworzy─ç poduszk─Ö finansow─ů. Dalej, mo┼╝na inwestowa─ç w przysz┼éo┼Ť─ç swoich dzieci, w ich edukacj─Ö albo po prostu zgromadzi─ç maj─ůtek. Mo┼╝liwo┼Ťci, cel├│w inwestycji jest wiele.

Z tego, co zrozumia┼éem, to robo-doradca tak naprawd─Ö powoduje, ┼╝e nie trzeba zatrudnia─ç sztabu analityk├│w, kt├│rzy b─Öd─ů starali si─Ö wybiera─ç np. poszczeg├│lne sp├│┼éki do portfela. Sp├│┼éki, kt├│re w ich mniemaniu maj─ů wi─Ökszy potencja┼é wzrostu, i b─Öd─ů generowa┼éy lepsze wyniki ni┼╝ ca┼éy rynek. To z kolei wi─ů┼╝e si─Ö z tym, ┼╝e je┼╝eli mamy tutaj z g┼éowy tych analityk├│w i mo┼╝e to by─ç wszystko zautomatyzowane, to mo┼╝ecie zaoferowa─ç produkt, kt├│ry b─Ödzie ta┼äszy dla ko┼äcowego klienta. Jak to w┼éa┼Ťnie wygl─ůda, je┼╝eli chodzi o koszty? W Polsce, w funduszu inwestycyjnym, w kt├│rym s─ů akcje, op┼éaty s─ů bardzo du┼╝e – nierzadko przekraczaj─ů 3 proc. Niebawem ma to zej┼Ť─ç do 2 proc., ale s─ů to wci─ů┼╝ spore op┼éaty. Jak to wygl─ůda w przypadku waszej oferty?

Nie mamy ┼╝adnego managera, kt├│ry by zarz─ůdza┼é i planowa┼éby co zrobi─ç, kt├│ry ETF sprzeda─ç, dlatego ┼╝e jest zbyt drogi i postara─ç si─Ö go kupi─ç troch─Ö taniej. Promujemy pasywne inwestowanie w fundusze ETF. Jedyna cz─Ö┼Ť─ç aktywna jest podczas wyboru ETF-├│w, ale my z g├│ry okre┼Ťlili┼Ťmy 10 ETF-├│w, w kt├│re si─Ö b─Ödzie inwestowa─ç. Odbywa si─Ö to oczywi┼Ťcie na tej podstawie, ┼╝e tych 10 ETF-├│w powinno kopiowa─ç rynek globalny tak, jak maksymalnie jest to tylko mo┼╝liwe. To znaczy, ┼╝e poprzez nasze 10 ETF-├│w klienci mog─ů inwestowa─ç a┼╝ w prawie 10 tysi─Öcy papier├│w warto┼Ťciowych z ca┼éego ┼Ťwiata.

Je┼Ťli np. m├│wimy o inwestowaniu pasywnym, tak samo starali┼Ťmy si─Ö odwzorowa─ç ten globalny rynek, Je┼Ťli np. ameryka┼äskie akcje tworz─ů 20 proc. globalnego rynku, to waga naszego ETF-a (lub ETF-├│w) kopiuj─ůcego ameryka┼äskie akcje b─Ödzie mie─ç 20 proc. Czyli je┼Ťli kto┼Ť zainwestuje 100 z┼éotych, to 20 z┼éotych p├│jdzie w te ameryka┼äskie akcje. Je┼Ťli europejskie akcje mia┼éy 15 proc., to 15 proc. p├│jdzie w europejskie akcje. ETF-y s─ů oczywi┼Ťcie ta┼äsze ni┼╝ przeci─Ötne fundusze inwestycyjne, czyli my ┼Ťrednio p┼éacimy tak 0,2 proc. za nasze ETF-y.
Op┼éaty: bierzemy sobie 1 proc., to taka op┼éata sta┼éa, op┼éata za zarz─ůdzanie. Plus niestety musimy p┼éaci─ç na S┼éowacji VAT, czyli 1,2 proc. To jest op┼éata roczna, ale jest naliczana na podstawie ka┼╝dego dnia, jako ┼Ťrednia za aktualne kwoty, jakie ma ka┼╝dy klient na koncie, czyli jest liczona jako 0,012 x aktualna kwota na koncie podzieli─ç przez 365 dni. To daje jak─ů┼Ť ma┼é─ů kwot─Ö i te kwoty si─Ö zliczaj─ů w ka┼╝dy dzie┼ä. Jest to spowodowane tym, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť regularnie inwestowa┼éby 100 z┼é co miesi─ůc, to pod koniec roku mia┼éby na koncie 1200 z┼é i je┼╝eli my z tych pieni─Ödzy odliczyliby┼Ťmy 1,2 proc., to by┼éoby to o wiele wi─Öcej ni┼╝ si─Ö liczy na podstawie ka┼╝dego dnia.

Potem mamy jeszcze drug─ů op┼éat─Ö i to jest op┼éata, kt├│ra dotyczy tylko wp┼éat, jakiejkolwiek wp┼éaty do wysoko┼Ťci 3999 z┼é. Jest to taka sama op┼éata, czyli 1 proc. plus VAT, czyli 1,2 proc. Je┼Ťli kto┼Ť prze┼Ťle na swoje konto jak─ůkolwiek kwot─Ö do 3999 z┼é, to my najpierw ┼Ťci─ůgniemy 1,2 proc. i reszt─Ö zainwestujemy. To s─ů takie dwie op┼éaty, kt├│re mamy. Nie mamy ┼╝adnych op┼éat za wyp┼éat─Ö z konta, za przechowywanie ETF-├│w. Je┼Ťli uda┼éoby nam si─Ö przekona─ç benchmark, tak ┼╝e nie mamy ┼╝adnej op┼éaty za jak─ů┼Ť nadwy┼╝k─Ö czy lepszy zysk, tak samo klienci raz na rok mog─ů sobie za darmo zmieni─ç swoj─ů strategi─Ö. Czyli je┼Ťli kto┼Ť na pocz─ůtku zdecyduje si─Ö na strategi─Ö 50/50, on nie musi zosta─ç przy niej do ko┼äca swojego ┼╝ycia, tylko raz na rok mo┼╝e sobie dostosowa─ç strategi─Ö. To chyba wszystko, co dotyczy op┼éat.

Je┼Ťli kto┼Ť na pocz─ůtku zdecyduje si─Ö na strategi─Ö 50/50, on nie musi zosta─ç przy niej do ko┼äca swojego ┼╝ycia, tylko raz na rok mo┼╝e sobie dostosowa─ç strategi─Ö

Podsumowuj─ůc: z punktu widzenia klienta, je┼╝eli kto┼Ť przyniesie do was pieni─ůdze i powie: ÔÇ×Prosz─Ö, tu jest sto tysi─Öcy z┼éotychÔÇŁ – to wy pobieracie w sumie za zarz─ůdzanie 1,4 proc. 1 proc. jest dla was, 20 proc. VAT-u i przeci─Ötnie 0,2 proc. za to, co pobieraj─ů dostawcy ETF-├│w. Czyli je┼Ťli przyszed┼ébym do was i powiedzia┼é: ÔÇ×Tutaj mam sto tysi─Öcy z┼éotychÔÇŁ, to w skali roku, je┼Ťli przez pe┼éen rok bym inwestowa┼é te pieni─ůdze, to w tym przypadku 1400 z┼éotych idzie na zarz─ůdzanie. Dodatkowo, je┼╝eli b─Öd─Ö dop┼éaca┼é do tego kapita┼éu, ale b─Öd─ů to kwoty powy┼╝ej czterech tysi─Öcy z┼éotych, to wtedy nie ma ┼╝adnej op┼éaty. Gdyby to jednak by┼éa mniejsza kwota, to wtedy 1,2 proc., je┼Ťli dobrze zapami─Öta┼éem.

Dok┼éadnie tak. Wr├│c─Ö jeszcze tylko do tego 1,4 proc., czyli expense ratio, Te 0,2 proc., kt├│re p┼éacimy za nasze ETF-y, kt├│re kupujemy, s─ů ju┼╝ wliczone w stop─Ö zwrotu. Czyli tak naprawd─Ö pobieramy 1,2 proc. plus stopa zwrotu jest obni┼╝ona o 0,2 proc., to expense ratio jest 1,4 proc.

Robo-doradca vs fundusze inwestycyjne

Je┼╝eli chodzi o takie klasyczne fundusze inwestycyjne, to tu wida─ç zdecydowanie przewag─Ö, bo to jest znacznie mniej ni┼╝ 2 proc., ale te op┼éaty s─ů jednak w skali wielu lat. Zaznacz─Ö: komu┼Ť mo┼╝e si─Ö wydawa─ç, ┼╝e 1 proc., 2 proc. czy 3 proc. w skali roku to wci─ů┼╝ ma┼éo, ale ma to ogromny wp┼éyw na to, jak nasza inwestycja b─Ödzie wygl─ůda┼éa w czasie i jak─ů b─Ödzie mia┼éa warto┼Ť─ç na ko┼äcu. Je┼╝eli przez 30 lat inwestujemy w opcj─Ö A, gdzie mamy 1 proc. za zarz─ůdzanie, a w opcji B za┼é├│┼╝my 3 proc., to na ko┼äcu s─ů ogromne r├│┼╝nice.
Powiedz mi prosz─Ö w takim razie, jak por├│wna─ç was np. do inPZU, kt├│ry do┼Ť─ç mocno wdar┼é si─Ö na polski rynek funduszy i ma bardzo niskie op┼éaty, zw┼éaszcza jak na polskie realia, bo to jest 0,5 proc. Dlaczego kto┼Ť m├│g┼éby wci─ů┼╝ chcie─ç p├│j┼Ť─ç do was, je┼╝eli inPZU oferuje co┼Ť, co jest ta┼äsze?

inPZU jest ta┼äszy ni┼╝ Finax. Na polskim rynku jest ju┼╝ rok albo i d┼éu┼╝ej. Trzeba powiedzie─ç, ┼╝e w inwestowaniu nie chodzi tylko o op┼éaty, ale tak┼╝e o jako┼Ť─ç inwestycji. Bardzo wa┼╝ne jest to, z czego, z jakich papier├│w warto┼Ťciowych jest z┼éo┼╝ony m├│j portfel. Jak ju┼╝ m├│wi┼éem, oferujemy naszemu klientowi 10 ETF-├│w i z tego jeste┼Ťmy w stanie zrobi─ç 11 portfeli. Te 10 ETF-├│w kopiuje ca┼éy rynek w 75 proc. Z tego, co czyta┼éem o inPZU, my┼Ťl─Ö, ┼╝e maj─ů tylko takich sze┼Ť─ç subfunduszy albo strategii inwestycyjnych, a z tego tak naprawd─Ö tylko dwa s─ů akcyjne. Nie mo┼╝na o tym m├│wi─ç jak o problemie, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e jest to co┼Ť bardzo typowego dla polskiego rynku, ┼╝e Polacy inwestuj─ů bardzo konserwatywnie.

Druga rzecz: Polacy inwestuj─ů bardzo polsko, czyli Polacy inwestuj─ů w polskie akcje (home bias). Tam samo dzia┼éaj─ů te dwa akcyjne fundusze inPZU. Jeden kopiuje rynek polski i WIG20, kt├│ry niestety w ostatnich pi─Öciu latach nie zrobi┼é dobrych wynik├│w. Ten drugi, z kt├│rego korzysta inPZU, to fundusz, kt├│ry kopiuje MSCI rynki rozwini─Öte. Tam po prostu cz┼éowiek inwestuje w jakich┼Ť 1600 akcji i przede wszystkim s─ů to akcje ameryka┼äskie, czyli pa┼ästwa rozwini─Öte.

Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e czego┼Ť tutaj brakuje. Na przyk┼éad: w roku 2008, do kryzysu w 2008 roku, rynki pa┼ästw raczkuj─ůcych, z rynk├│w wschodz─ůcych zachowywa┼éy si─Ö o wiele lepiej ni┼╝ rynki rozwini─Öte. Czyli je┼Ťli kto┼Ť zainwestuje za po┼Ťrednictwem inPZU, to ju┼╝ troch─Ö ryzykuje tym, ┼╝e ta dywersyfikacja nie jest taka, jak na przyk┼éad z Finaxem. Stawia na jedn─ů kart─Ö, stawia tylko na pa┼ästwa rozwini─Öte. Ale kto wie, co b─Ödzie, je┼Ťli przysz┼éa dekada, czyli 2020-2030, b─Ödzie dekad─ů pa┼ästw rynk├│w wschodz─ůcych, czyli tych, kt├│re nie s─ů gdzie┼Ť mi─Ödzy Uni─ů Europejsk─ů, USA a Kanad─ů, czyli ┼Ťwiatowym topem. Inwestuj─ůc z nami, z Finaxem, klient ma lepsz─ů dywersyfikacj─Ö, dlatego ┼╝e inwestujemy te┼╝ na rynkach mniej rozwini─Ötych i z tego powodu inwestujemy a┼╝ w oko┼éo 5500 akcji na ┼Ťwiecie, gdzie z inPZU to jest tylko 1600. Mo┼╝e dla kogo┼Ť jest to tylko detal, ale na d┼éugoterminowy wynik, czyli 10 i wi─Öcej lat, to mo┼╝e mie─ç bardzo wielki wp┼éyw.

Korzystacie z ETF-├│w, wi─Öc pojawia si─Ö jeszcze pytanie, czym jest ETF? M├│wili┼Ťmy o nich par─Ö razy, ale kto┼Ť mo┼╝e jeszcze nie wiedzie─ç, co to jest. I drugie pytanie, dlaczego kto┼Ť od razu sam, z pomini─Öciem was, nie otworzy sobie rachunku brokerskiego i nie zacznie inwestowa─ç w te ETF-y? Gdyby┼Ť m├│g┼é wyja┼Ťni─ç najpierw, co to jest ten ETF i dlaczego samemu tego nie zrobi─ç, je┼╝eli wydaje si─Ö to proste?

ETF, z j─Özyka angielskiego exchange traded funds, jest funduszem gie┼édowym. To znaczy, ┼╝e udzia┼éy ETF s─ů przedmiotem obrotu na gie┼édzie. Jak ju┼╝ m├│wi┼éem, ETF jest narz─Ödziem pasywnego inwestowania, czyli usuwa cz┼éowieka, jego decyzje przy wyborze akcji, w kt├│re b─Ödzie inwestowa─ç i dalsze decyzje podczas inwestowania.

ETF jest narzędziem pasywnego inwestowania, czyli usuwa człowieka, jego decyzje przy wyborze akcji, w które będzie inwestować i dalsze decyzje podczas inwestowania

Fundusze pasywne i fundusze ETF s─ů skonstruowane tak, by jak najlepiej odwzorowywa─ç jaki┼Ť benchmark, do kt├│rego si─Ö odnosz─ů. Czyli je┼Ťli m├│wimy o jakim┼Ť funduszu ETF, kt├│ry kopiuje indeks S&P 500, to dla niego benchmarkiem jest S&P 500 i ten fundusz ETF stara si─Ö jak najlepiej odwzorowa─ç zachowanie tego indeksu. Je┼Ťli idzie on do g├│ry, tak samo zachowuje si─Ö fundusz ETF, a klienci, kt├│rzy w niego zainwestowali, zarabiaj─ů pieni─ůdze. Analogicznie jest wtedy, gdy indeks spada.

Druga cech─ů ETF-├│w, cho─ç nie wszystkich, tylko tych, w kt├│re my inwestujemy, jest to, ┼╝e staraj─ů si─Ö odwzorowywa─ç indeks S&P 500 wed┼éug takich wag, jakie maj─ů firmy w ramach indeksu S&P 500. Je┼Ťli na pierwszym miejscu w S&P 500 jest Google i ma 3 proc., to tak samo jest w ETF-ie. Je┼Ťli Microsoft ma w indeksie 2,5 proc., to w naszym ETF-ie b─Ödzie mie─ç tyle samo. Wa┼╝ne jest to odwzorowanie dok┼éadnych wag.

Trzeci─ů zalet─ů jest bardzo dobra dywersyfikacja w ramach inwestowania w ETF-y. Jak ju┼╝ m├│wi┼éem, je┼Ťli kto┼Ť inwestuje w indeks ETF, kt├│ry odwzorowuje indeks S&P 500, to jednym ruchem inwestuje w 500 firm. ┼╗eby kupi─ç sobie akcje 500 firm, to cz┼éowiek musia┼éby sp─Ödzi─ç 2 tygodnie tylko na samych zakupach.

Trzeba mieć jeszcze odpowiedni kapitał.

Dok┼éadnie. Nie jest mo┼╝liwe wykonanie tego z kilkuset z┼éotymi. I tutaj przechodzimy do drugiego pytania, dlaczego kto┼Ť nie kupi sobie ETF-a za po┼Ťrednictwem polskiego domu maklerskiego w ramach jakiego┼Ť banku. Oczywi┼Ťcie, czasami mo┼╝e to by─ç ta┼äsze ni┼╝ inwestowanie przez Finax, ale z mojego do┼Ťwiadczenia jest to ta┼äsze tylko wtedy, je┼Ťli kto┼Ť ma ju┼╝ zaoszcz─Ödzony jaki┼Ť kapita┼é. Powiedzia┼ébym, ┼╝e taka sensowna inwestycja w ETF przez dom maklerski to minimum 5000 z┼éotych. Je┼Ťli kto┼Ť za t─Ö kwot─Ö kupi sobie jaki┼Ť ETF, mo┼╝e zap┼éaci─ç 0,3, 0,4. Ale co, gdy kto┼Ť nie ma zaoszcz─Ödzonego kapita┼éu?

My┼Ťl─Ö, ┼╝e w Polsce, w Czechach, na S┼éowacji i na W─Ögrzech wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi jest w stanie zaoszcz─Ödzi─ç 200-400 z┼éotych. Kupno jakiego┼Ť ETF-a za tak─ů kwot─Ö nie jest ┼éatwe. My inwestujemy w 10 ETF-├│w i z nami mo┼╝na inwestowa─ç maj─ůc zaledwie 100 z┼éotych. Za t─Ö kwot─Ö mo┼╝na kupi─ç sobie 75 proc. globalnego rynku. Dla ludzi, kt├│rzy s─ů w stanie zaoszcz─Ödzi─ç mniejsze kwoty, ale r├│wnie┼╝ dla tych, kt├│rzy maj─ů zaoszcz─Ödzone wi─Öksze, dla nich wygodniejsze jest inwestowanie za po┼Ťrednictwem Finaxu. Za te 100-200 z┼éotych mo┼╝emy dla nich kupi─ç kilka ETF-├│w i zrobi─ç im jako┼Ťciowo dobrze zdywersyfikowany portfel, dostosowany do ich ryzyka. To jest najwi─Öksza zaleta Finaxu.

Za pomoc─ů takiego robo-doradcy mo┼╝na inwestowa─ç mniejsze kwoty, kt├│re normalnie, gdyby samemu chcie─ç otworzy─ç konto, by┼éoby ci─Ö┼╝ko zainwestowa─ç, ze wzgl─Ödu na wymogi kapita┼éowe. Chocia┼╝ ETF-ami handluje si─Ö jak ka┼╝d─ů inn─ů akcj─ů, kt├│ra jest notowana na gie┼édzie, ale mimo wszystko trzeba wiedzie─ç, jakiego ETF-a kupi─ç i jak go kupi─ç. Ponadto trzeba mie─ç pewn─ů dyscyplin─Ö. Podsumowuj─ůc: je┼╝eli kto┼Ť ma wiedz─Ö i kapita┼é, to mo┼╝e pr├│bowa─ç to robi─ç samemu. Natomiast je┼Ťli kto┼Ť nie ma tego kapita┼éu zbyt wiele i nie wie jak to robi─ç, wtedy zdecydowanie taki robo-doradca mo┼╝e by─ç bardzo pomocny.

Zgadzam si─Ö. Doda┼ébym jeszcze jedn─ů rzecz – znowu wr├│c─Ö do tego pasywnego inwestowania – je┼Ťli kto┼Ť sam sobie kupi ETF-a, musi mie─ç nie tylko wiedz─Ö, kt├│re ETF-y chce sobie wybra─ç, ale musi mie─ç tak┼╝e jak─ů┼Ť strategi─Ö, jaki┼Ť cel inwestycji. Je┼Ťli nie ma tej strategii, tego celu, nie wie, po co inwestuje, to co zrobi, je┼Ťli na przyk┼éad rynek spadnie o 30 proc.? Mo┼╝liwe, ┼╝e klient zacznie wtedy coraz mocniej ingerowa─ç w inwestycje. Istnieje wi─Öc ryzyko, ┼╝e kto inwestuje indywidualnie, b─Ödzie ingerowa─ç w inwestycje i tym je zepsuje.

Nasz system, algorytm jest zrobiony tak, ┼╝e cz┼éowiek ustawia sobie zlecenie sta┼ée, przesy┼éa kwoty takie, jakie chce, raz na miesi─ůc czy raz na trzy miesi─ůce. Tak naprawd─Ö nie musi si─Ö opiekowa─ç t─ů inwestycj─ů, nie musi w ni─ů ingerowa─ç i nie musi ┼Ťledzi─ç bombastycznych artyku┼é├│w o tym, ┼╝e co┼Ť si─Ö wydarzy┼éo, ┼╝e prezydent USA napisa┼é co┼Ť o Chinach itp. i dlatego rynek b─Ödzie chyba spada─ç, i w panice ingerowa─ç w swoj─ů inwestycj─Ö. Inwestowanie przez robo-advisora jest zautomatyzowane i to troch─Ö zniech─Öca ludzi do niepotrzebnego ingerowania.

Nasz system, algorytm jest zrobiony tak, ┼╝e cz┼éowiek ustawia sobie zlecenie sta┼ée, przesy┼éa kwoty takie, jakie chce, raz na miesi─ůc czy raz na trzy miesi─ůce

Drug─ů rzecz─ů jest rebalancing, oznaczaj─ůcy, ┼╝e cz┼éowiek nie musi ┼Ťledzi─ç inwestycji i utrzymywa─ç jej na pocz─ůtkowym ryzyku, kt├│ry sobie wybra┼é. My b─Ödziemy to ┼Ťledzi─ç za niego, zrobimy konieczny rebalancing, to te┼╝ jest jaka┼Ť added value z naszej strony.

Jak inwestuje robo-doradca?

Za chwil─Ö powiemy sobie jeszcze, co to jest ten rebalancing, bo mo┼╝e nie ka┼╝dy wie. Wejd┼║my jednak teraz g┼é─Öbiej w temat inwestowania w Finaxie. Wspomnia┼ée┼Ť, ┼╝e ┼╝eby dobrze inwestowa─ç, to trzeba mie─ç przede wszystkim jak─ů┼Ť strategi─Ö, plan, za kt├│rym pod─ů┼╝amy. Jak to wygl─ůda, je┼╝eli chodzi o Finaxa? Z tego, co zrozumia┼éem, tu jest podej┼Ťcie wybitnie d┼éugoterminowe. To nie s─ů kr├│tkoterminowe spekulacje – kupujecie dzi┼Ť ETF-a, jutro go sprzedajecie, staracie si─Ö ┼éapa─ç g├│rki, do┼éki. W og├│le tu jest pasywne inwestowanie, wi─Öc tak naprawd─Ö kupujecie i staracie si─Ö z tym rynkiem p┼éyn─ů─ç. Natomiast istnieje co┼Ť takiego jak tzw. modelowe portfele, czyli takie, kt├│re m├│wi─ů, ┼╝e powinno si─Ö mie─ç 30 proc. z┼éota, 30 proc. akcji, obligacje, mo┼╝e jaki┼Ť rynek towarowy itd. Takim znanym i popularnym modelowym portfelem jest portfel ikony inwestowania, czyli Raya Dalio. Nazywa si─Ö All Weather, cho─ç jest te┼╝ szereg innych portfeli, jak chocia┼╝by Davida Swensena czy Harry Browne. Czy stosujecie co┼Ť takiego, czy to, co robi Finax, jest ca┼ékowicie autorskie?

Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e jest to autorskie. Oczywi┼Ťcie Ray Dalio jest naprawd─Ö wielk─ů ikon─ů inwestowania, bo jest w stanie osi─ůgn─ů─ç 12 proc. rocznie i pobija─ç rynek praktycznie co roku ÔÇô to jest co┼Ť niesamowitego. Z drugiej strony jest to przeciwie┼ästwo idei pasywnego inwestowania.

Kiedy budowali┼Ťmy nasze strategie, na przyk┼éad decydowali┼Ťmy o ETF-ach, w kt├│re b─Ödziemy inwestowa─ç, opracowali┼Ťmy kryteria, na podstawie kt├│rych je wybierzemy. Jednym z g┼é├│wnych by┼éo to, ┼╝eby nasi klienci mieli mo┼╝liwo┼Ť─ç maksymalnej dywersyfikacji, czyli ┼╝eby mogli inwestowa─ç praktycznie na ca┼éym globalnym rynku. To si─Ö nam uda┼éo w 75 proc. To jest ten najwa┼╝niejszy czynnik, ┼╝eby wagi w ramach globalnego rynku, czyli np. wagi sektorowe, regionalne mia┼éy tak─ů sam─ů proporcj─Ö, jak w rzeczywisto┼Ťci.

Czyli nie wykorzystujecie gotowych, modelowych portfeli, tylko tak naprawd─Ö portfel jest dopasowywany do wymaga┼ä konkretnego klienta, do jego poziomu awersji do ryzyka. Wtedy, przyjmuj─ůc pewien poziom ryzyka, m├│wicie, ┼╝e w portfelu b─Ödzie na przyk┼éad 70 proc. akcji, a 30 proc. w bezpiecznych obligacjach, je┼╝eli kto┼Ť jest bardziej agresywny, albo kto┼Ť b─Ödzie mia┼é wr─Öcz 100 proc. obligacji, je┼╝eli jego awersja do ryzyka jest bardzo wysoka.

Dok┼éadnie tak. Je┼Ťli klient podczas rejestracji poda w kwestionariuszu prawdziwe informacje, to algorytm przygotuje mu taki portfel, kt├│ry b─Ödzie dostosowany do jego poziomu ryzyka, jakie jest w stanie ponie┼Ť─ç, do jego do┼Ťwiadczenia w inwestowaniu.

Druga wa┼╝na sprawa – nie staracie si─Ö analizowa─ç rynku. M├│wi si─Ö, ┼╝e obligacje s─ů bezpieczne. I tak przez wi─Ökszo┼Ť─ç czasu by┼éo – m├│wimy tu o obligacjach wysokiej jako┼Ťci, na przyk┼éad rz─ůdowych, kraj├│w, kt├│re s─ů wiarygodne, dobrej jako┼Ťci obligacjach korporacyjnych. Jednak poniewa┼╝ stopy procentowe s─ů niskie, to wielu si─Ö teraz g┼éowi, co b─Ödzie w przysz┼éo┼Ťci, jak te stopy procentowe zaczn─ů rosn─ů─ç? Dla tych, kt├│rzy nie wiedz─ů: jak stopy procentowe b─Öd─ů sz┼éy w g├│r─Ö, to wycena obligacji b─Ödzie spada─ç. Rozumiem, ┼╝e nie zaprz─ůtacie sobie tym g┼éowy, bo nie staracie si─Ö w ┼╝aden spos├│b reagowa─ç na to, co robi rynek, tylko my┼Ťlicie bardzo d┼éugoterminowo.

Dok┼éadnie tak. Nie staramy si─Ö sporz─ůdza─ç jakich┼Ť predykcji, bo to by┼éoby cz─Ö┼Ťci─ů aktywnego zarz─ůdzania i s─ůdz─Ö, ┼╝e zrobiliby┼Ťmy tym wi─Öcej z┼éego ni┼╝ dobrego. Je┼Ťli popatrzymy z d┼éugoterminowej perspektywy ostatnich 30 lat, to wiemy, ┼╝e np. ameryka┼äskie akcje rosn─ů rocznie o oko┼éo 10 proc. i jeste┼Ťmy z takiego wzrostu zadowoleni. Tak samo wiemy, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť b─Ödzie inwestowa─ç d┼éugoterminowo – 10, 20, 30 lat – to procent sk┼éadany z tych 10 proc. rocznie zrobi ┼Ťwietny wynik.

Rozumiem. Zreszt─ů kolejna ikona inwestowania, by─ç mo┼╝e jeszcze wy┼╝ej ceniona ni┼╝ Ray Dalio, czyli Warren Buffett, powiedzia┼é, ┼╝e po jego odej┼Ťciu sugeruje, aby jego ┼╝ona tak naprawd─Ö 90 proc. swojego portfela ulokowa┼éa w S&P 500, a 10 proc. w obligacje. Czyli portfel, kt├│ry de facto mo┼╝na zrobi─ç w Finaxie.

Oczywi┼Ťcie mo┼╝na, ale to znowu by┼éoby troch─Ö aktywne zarz─ůdzanie, dlatego ┼╝e Warren Buffett powiedzia┼éby, ┼╝e nie wierzy Chinom, nie wierzy wszystkim wschodz─ůcym rynkom i wszystko postawi tylko na jedn─ů kart─Ö, czyli na USA. Jeste┼Ťmy bardziej konserwatywni ni┼╝ Warren Buffett i zaoferowali┼Ťmy naszym klientom do ich portfeli akcje z rynk├│w wschodz─ůcych, obligacje z Unii Europejskiej, jakie┼Ť corporate bonds, hailed bonds (36:18), aby ten portfel by┼é bardziej dynamiczny.

Czy klient widzi, jakie ETF-y ma w portfelu, czy to jest poza jego kontrol─ů?

Ka┼╝dy klient widzi dok┼éadnie, ile procent zainwestowa┼é w dany ETF. Jak ju┼╝ doko┼äczy rejestracj─Ö, ma dost─Öp do swojego konta online. Gdy prze┼Ťle pierwsz─ů wp┼éat─Ö, to nast─Öpnego dnia widzi, jakie ETF-y dla niego kupili┼Ťmy, jak─ů maj─ů wag─Ö i czy rosn─ů lub spadaj─ů (dane s─ů aktualizowane trzy razy dziennie), ale to ju┼╝ taki szczeg├│┼é. Je┼Ťli kto┼Ť inwestuje 10 lat, to nie potrzebuje codziennie sprawdza─ç, czy jego ETF, S&P 500 zarobi┼é dzisiaj 1 proc. czy 0,5 proc.

Je┼Ťli kto┼Ť inwestuje 10 lat, to nie potrzebuje codziennie sprawdza─ç, czy jego ETF, S&P 500 zarobi┼é dzisiaj 1 proc. czy 0,5 proc.

Zaryzykowa┼ébym stwierdzenie, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť korzysta z robo-doradcy, to pewnie cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ raz do roku nie ma sensu zagl─ůda─ç, je┼╝eli wie, ┼╝e perspektywa inwestowania wynosi 20 czy 30 lat. Jeszcze jedno pytanie poboczne, je┼╝eli chodzi o ETF-y. Poniewa┼╝ ostatnimi laty staj─ů si─Ö one coraz bardziej popularne, to pojawiaj─ů si─Ö r├│┼╝ne teorie – nie wiem, na ile prawdziwe, na ile nie. M├│wi─ů np., ┼╝e je┼╝eli za du┼╝o os├│b b─Ödzie pasywnie inwestowa┼éo, pasywnie na┼Ťladowa─ç rynek, to co b─Ödzie ten rynek tworzy─ç, je┼╝eli nikt nie b─Ödzie si─Ö stara┼é go pobija─ç? Jak ten rynek b─Ödzie wygl─ůda┼é? Czy to nie b─Ödzie generowa┼éo jakiego┼Ť niebezpiecze┼ästwa za┼éamania si─Ö rynk├│w z tego powodu, ┼╝e w pewnym momencie zbyt wielu uczestnik├│w b─Ödzie inwestowa┼éo wy┼é─ůcznie w oparciu o pasywne ETF-y? Jaka jest twoja opinia?

Wiem, ┼╝e w USA wi─Öcej inwestuje si─Ö ju┼╝ w ramach ETF-├│w ni┼╝ w ramach aktywnego inwestowania. My┼Ťl─Ö, ┼╝e inwestowanie w ETF-y, czy przez Finax, czy nie, jest tak─ů podstaw─ů, takim must have. Je┼Ťli cz┼éowiek chce inwestowa─ç w swoj─ů przysz┼éo┼Ť─ç, w przysz┼éo┼Ť─ç swoich dzieci, powinien inwestowa─ç w ETF-y bezpo┼Ťrednio lub poprzez Finax. Potem mo┼╝e zrobi─ç sobie drugi portfel, w kt├│rym b─Ödzie dokonywa┼é aktywnego wyboru, np. inwestuj─ůc w z┼éoto, bo nie mamy go w naszych portfelach, i kupuj─ůc jakiego┼Ť ETF-a na z┼éoto, albo akcje jakiego┼Ť ma┼éego startupa, dlatego ┼╝e widzi w tym wielki potencja┼é.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e cz┼éowiek jest tak samo racjonalny jak emocjonalny. Ta nasza racjonalna cz─Ö┼Ť─ç nam m├│wi: ÔÇ×Tutaj s─ů jakie┼Ť ETF-y, kt├│re odwzorowuj─ů rynek i daj─ů mi na 99 proc. to, co daje rynekÔÇŁ. Ale w tym samym czasie ta emocjonalna cz─Ö┼Ť─ç stara si─Ö nas przekona─ç do aktywnego inwestowania na rynkach, bo sami o sobie my┼Ťlimy, ┼╝e damy rad─Ö.

Chcia┼éem te┼╝ w tym momencie podpyta─ç o ten rebalancing. To, ┼╝e wy kupujecie rynek poprzez ETF-a i np. kto┼Ť, dla uproszczenia, przy jego poziomie ryzyka wybra┼é, ┼╝e po┼éowa jego portfela to b─Öd─ů akcje, a druga po┼éowa to b─Öd─ů obligacje. W czasie oczywi┼Ťcie ten portfel b─Ödzie si─Ö zmienia┼é. Za┼é├│┼╝my, ┼╝e akcje p├│jd─ů mocno do g├│ry, o 100 procent, obligacje ÔÇô z oczywistych powod├│w ÔÇô b─Öd─ů zawsze wolniej przyrasta┼éy na warto┼Ťci, a przez to ta proporcja 50 i 50 procent mo┼╝e si─Ö zaburzy─ç. Wtedy w┼éa┼Ťnie tak naprawd─Ö jest moment, kiedy wy wkraczacie do akcji, czyli robicie tzw. rebalancing. Gdyby┼Ť m├│g┼é s┼éuchaczom nieco przybli┼╝y─ç, jak to wygl─ůda w praktyce, jak to robicie, bo tutaj te┼╝ jest wiele r├│┼╝nych szk├│┼é, jak to robi─ç ÔÇô cz─Ö┼Ťciej czy rzadziej. Powiedz prosz─Ö, jak to u was wygl─ůda.

Rebalancing polega na okresowym przywracaniu ustalonej proporcji mi─Ödzy akcjami a obligacjami w portfelu. Czyli, jak m├│wi┼ée┼Ť, je┼Ťli kto┼Ť zainwestowa┼é w portfel 50/50 i podczas hossy akcje rosn─ů szybciej, to jest mo┼╝liwe, ┼╝e ten portfel bez rebalancingu za jakie┼Ť 10 lat tak naprawd─Ö mia┼éby proporcje 70 proc. akcji i tylko 30 proc. obligacji. I to jest ju┼╝ zupe┼énie inny portfel ni┼╝ ten oryginalny, o innym poziomie ryzyka ni┼╝ ten 50/50.

Rebalancing polega na okresowym przywracaniu ustalonej proporcji mi─Ödzy akcjami a obligacjami w portfelu

Dlatego my lub moi szefowie testowali┼Ťmy kilkana┼Ťcie r├│┼╝nych sposob├│w rebalancingu. Zdecydowali si─Ö na rebalancing, kt├│ry jest robiony na podstawie dw├│ch zasad. Po pierwsze, je┼╝eli kto┼Ť ma ten portfel 50/50 i jeden sk┼éadnik ÔÇô albo akcje, albo obligacje ÔÇô odchyl─ů si─Ö o plus minus 10 proc., to wtedy automatycznie robi si─Ö rebalancing ca┼éego portfela.

Po drugie, kto┼Ť m├│g┼éby powiedzie─ç: ÔÇ×No dobrze, ale je┼╝eli ja mia┼ébym 100 proc. akcji w portfelu, to znaczy, ┼╝e mnie rebalancing nie dotyczy?ÔÇŁ Nie, dotyczy. Ten drugi spos├│b jest taki, ┼╝e jak ju┼╝ kto┼Ť ma 100 proc. akcji, to robimy portfel z 6 ETF-├│w akcyjnych i tam b─Ödzie indeks S&P500, kt├│ry b─Ödzie mia┼é 25 proc. udzia┼éu w ca┼éym portfelu. Je┼Ťli S&P500 si─Ö wychyli o jakie┼Ť plus minus 5 proc., to ÔÇô teraz m├│wi─Ö z g┼éowy, nie znam a┼╝ tak dok┼éadnie tych liczb ÔÇô zn├│w robimy rebalancing ca┼éego portfela. Reasumuj─ůc: robimy rebalancing wtedy, kiedy albo si─Ö wychyli jeden sk┼éadnik, akcje lub obligacje o plus minus 10 proc., albo je┼Ťli si─Ö odchyli jeden z ETF-├│w o plus minus 5 proc. z tej oryginalnej warto┼Ťci, jak─ů powinien mie─ç w ca┼éym portfelu.

Dlaczego to robimy? Jak ju┼╝ m├│wi┼éem, jeden pow├│d jest taki, ┼╝eby utrzyma─ç ryzyko na takim poziomie, jakiego sobie ┼╝yczy klient. Drugi pow├│d jest taki, ┼╝e tak naprawd─Ö rebalancing mo┼╝e przydawa─ç do stopy zwrotu jakie┼Ť tam zero przecinek co┼Ť tam procent. Ten rebalancing, kt├│ry mamy, testowali┼Ťmy, robili┼Ťmy backtesty za ostatnie 30 lat. Je┼Ťli kto┼Ť u┼╝ywa┼éby go na przestrzeni ostatnich 30 lat, to ┼Ťrednio, je┼Ťli inwestowa┼éby minimalnie 10 lat, doda┼éoby mu to 0,47 proc. na rok. Mo┼╝na zatem powiedzie─ç, ┼╝e tylko przez rebalancing nasi klienci zap┼éac─ů po┼éow─Ö op┼éaty sta┼éej za zarz─ůdzanie, kt├│r─ů nam musz─ů p┼éaci─ç.

No tak, bo trzeba wiedzie─ç, ┼╝e tutaj rebalancing zawsze b─Ödzie si─Ö sprowadza┼é do tego, ┼╝e co┼Ť b─Ödzie trzeba sprzeda─ç, ┼╝e co┼Ť b─Ödzie trzeba kupi─ç, ┼╝eby zap┼éaci─ç prowizje maklerskie, no i spready te┼╝ do tego dochodz─ů. Jest te┼╝ kwestia podatk├│w. Bo je┼╝eli tutaj co┼Ť sprzedacie i co┼Ť mia┼éo wypracowany zysk, to tu si─Ö pojawia ÔÇô jak rozumiem ÔÇô obowi─ůzek podatkowy. Czy to jest tak, ┼╝e wtedy klient te┼╝ b─Ödzie musia┼é ten podatek zap┼éaci─ç, czy dopiero jak zako┼äczy z wami wsp├│┼éprac─Ö, b─Ödzie p┼éaci┼é podatek, taki ÔÇ×ko┼äcowyÔÇŁ, czy te┼╝ co roku b─Ödzie musia┼é rozlicza─ç ten podatek?

Niestety w Polsce jest tak jak m├│wisz, ┼╝e je┼╝eli klient zrobi jak─ů┼Ť sprzeda┼╝, to musi zap┼éaci─ç podatek. Je┼Ťli sprzedamy 10 proc. z portfelu klienta ÔÇô tak jak m├│wi┼éem, akcje czy obligacje mog─ů si─Ö odchyli─ç o plus minus 10 procent ÔÇô no to niestety klient b─Ödzie musia┼é potem zap┼éaci─ç podatek od zysku, czyli 19 procent z tej ma┼éej cz─Ö┼Ťci, tych 10 procent swojego portfela. Ten podatek zale┼╝y od wysoko┼Ťci sumy, kt├│r─ů kto┼Ť zainwestowa┼é, nie powinien by─ç jaki┼Ť du┼╝y. Potem, kiedy dochodzi do sprzeda┼╝y ca┼ékowitej albo cz─Ö┼Ťciowej inwestycji klienta, to wtedy tak samo trzeba zap┼éaci─ç podatek Belki ÔÇô 19 proc.

Pracujemy z jedn─ů firm─ů IT, z kt├│r─ů wsp├│┼épracujemy od pocz─ůtku Finaxu, ┼╝eby zautomatyzowa─ç PIT-8C. B─Ödziemy w ten spos├│b pomaga─ç naszym polskim klientom, ┼╝e wszystko b─Öd─ů mie─ç ju┼╝ przed wype┼énione i b─Öd─ů mie─ç potem ┼éatwiej z podatkami. Potem jeszcze jedna kwestia ÔÇô to podatki od dywidend. My akurat wybrali┼Ťmy ETF-y, kt├│re nie wyp┼éacaj─ů dywidendy, ale j─ů reinwestuj─ů, czyli na szcz─Ö┼Ťcie nasi polscy klienci nie musz─ů potem co roku op┼éaca─ç podatk├│w.

Czyli te ETF-y, czy one s─ů obligacyjne, czy one s─ů akcyjne, je┼╝eli te sp├│┼éki czy te obligacje wyp┼éacaj─ů jakie┼Ť kupony odsetkowe czy dywidendowe, to one s─ů tak naprawd─Ö akumulowane wewn─ůtrz tego ETF-a, czyli nie ma tutaj podatku. Poza tymi podatkami, jak np. w USA, gdzie jak sp├│┼éki wyp┼éacaj─ů dywidend─Ö, to tam zawsze te 15 proc. b─Ödzie zdj─Öte, ale nie ma tego obowi─ůzku podatkowego w miejscu rezydencji podatkowej inwestora, czyli np. w Polsce.

To nie musi by─ç tak, ┼╝e ka┼╝dego roku ten rebalancing b─Ödzie. Tak naprawd─Ö to algorytm decyduje, czy ten rebalancing jest potrzebny czy nie, dopiero jak b─Öd─ů pewne progi osi─ůgni─Öte, to ten rebalancing si─Ö uruchamia. Je┼╝eli w danym roku nie by┼éo rebalancingu, to nie ma ┼╝adnego podatku do uregulowania w PIT, je┼Ťli dobrze rozumiem?

Dok┼éadnie tak. Nigdy nie wiemy, kiedy b─Ödziemy robi─ç rebalancing. Min─ů┼é rok i 10 miesi─Öcy, odk─ůd ┼╝adnemu z naszych 3,5 tys. klient├│w nie zrobili┼Ťmy rebalancingu. Wiem, ┼╝e kto┼Ť ju┼╝ by┼é bardzo blisko, ale jeszcze nie osi─ůgn─Öli┼Ťmy tego progu. Wysz┼éo nam, ┼╝e ┼Ťrednio rebalancing robi si─Ö raz na dwa lata, a mo┼╝e nawet jeszcze rzadziej ÔÇô raz na dwa i p├│┼é roku.

Porozmawiajmy jeszcze o tym, jak to wygl─ůda, kiedy kto┼Ť chce u was zainwestowa─ç pieni─ůdze. Jaka jest minimalna kwota inwestycji? M├│wili┼Ťmy na pocz─ůtku o tym, ┼╝e atutem robo-doradcy jest to, ┼╝e te wymagania mog─ů by─ç mniejsze. Nie tak jak u niekt├│rych broker├│w zw┼éaszcza za granic─ů, gdzie trzeba czasami mie─ç 10 tys. dolar├│w, co dla kogo┼Ť mo┼╝e by─ç du┼╝ym problemem. Jaki u was jest minimalny pr├│g, ┼╝eby m├│c zacz─ů─ç inwestowa─ç i budowa─ç kapita┼é?

Jedn─ů z idei, dla kt├│rych moi szefowie zrobili Finax, by┼éo to, ┼╝eby udost─Öpni─ç inwestowanie dla wszystkich. Z tego powodu u nas mo┼╝na inwestowa─ç ju┼╝ od 100 z┼é miesi─Öcznie lub od 100 z┼é jednorazowo. Je┼Ťli kto┼Ť chce sobie inwestowa─ç na emerytur─Ö, najbli┼╝szych 30-35 lat, to wystarczy, ┼╝e b─Ödzie przesy┼éa┼é 100 z┼é na miesi─ůc. Je┼Ťli by┼éaby sytuacja, z powodu kt├│rej on nie m├│g┼éby przes┼éa─ç pieni─Ödzy, to my tego w ┼╝aden spos├│b nie kontrolujemy. Kontroluje to ten robo-advisor, bo on daje mu rady, jak inwestowa─ç, ┼╝eby osi─ůgn─ů─ç swoje cele, ale tak naprawd─Ö ka┼╝dy cz┼éowiek jest odpowiedzialny za to, ┼╝eby w zdyscyplinowany spos├│b inwestowa─ç tak, jak powinien albo jak mu radzi robo-advisor. Je┼Ťli kto┼Ť nie prze┼Ťle kwoty, kt├│ra powinien by┼é przes┼éa─ç jak co miesi─ůc, to my tego cz┼éowieka w ┼╝aden spos├│b nie karzemy. Jest to w pe┼éni obowi─ůzek tego cz┼éowieka, ┼╝eby utrzyma─ç regularno┼Ť─ç tych wp┼éat.

Mo┼╝na inwestowa─ç ju┼╝ od 100 z┼é miesi─Öcznie lub od 100 z┼é jednorazowo. Je┼Ťli kto┼Ť chce sobie inwestowa─ç na emerytur─Ö, najbli┼╝szych 30-35 lat, to wystarczy, ┼╝e b─Ödzie przesy┼éa┼é 100 z┼é na miesi─ůc

Rozumiem, ┼╝e jednorazowo mo┼╝na do was przes┼éa─ç kwot─Ö i ona b─Ödzie inwestowana lub zobowi─ůza─ç si─Ö, ┼╝e b─Ödziemy co miesi─ůc dop┼éaca─ç do tego kapita┼éu jak─ů┼Ť okre┼Ťlon─ů kwot─Ö, ┼╝eby uzyska─ç okre┼Ťlony cel.

Dok┼éadnie tak. Na pocz─ůtku, kiedy klient si─Ö u nas rejestruje, otrzymuje kwestionariusz z kilkoma pytaniami. Zgodnie z prawem powinni┼Ťmy pokaza─ç klientowi, jak b─Ödzie wygl─ůda─ç jego inwestycja za 10, 15 i 20 lat itd. Z tego powodu pytamy si─Ö go, jak─ů kwot─Ö chce jednorazowo zainwestowa─ç lub jak─ů kwot─Ö chce wp┼éaca─ç raz na miesi─ůc. W trakcie inwestowania klient mo┼╝e sobie dostosowywa─ç te kwoty, mo┼╝e je sobie zmieni─ç na tym swoim koncie online i wtedy mu si─Ö zmieni ten przewidywany wynik inwestycji. Klient mo┼╝e sobie wp┼éaca─ç w trakcie inwestowania kwoty, jakie on chce, w to ju┼╝ w og├│le nie ingerujemy.

Jeszcze jedna kluczowa informacja ÔÇô jeste┼Ťcie domem maklerskim na S┼éowacji, gdzie obowi─ůzuje euro. Klient z Polski mo┼╝e wam przesy┼éa─ç kapita┼é w z┼éot├│wkach, ale ETF-y s─ů kupowane za euro i tak naprawd─Ö ca┼éa ta inwestycja odbywa si─Ö w euro. Je┼Ťli dobrze rozumiem, wyst─Öpuje tutaj ryzyko walutowe, je┼╝eli chodzi o kogo┼Ť z Polski, kto przelewa wam polskie z┼éote.

Ma pan racj─Ö. Mo┼╝na to traktowa─ç jako ryzyko walutowe, tak samo mo┼╝na to traktowa─ç jako cz─Ö┼Ť─ç dywersyfikacji portfela. My inwestujemy w euro, ale inwestujemy w ETF-y, kt├│re s─ů denominowane w ameryka┼äskich dolarach, dlatego tak naprawd─Ö ta ekspozycja jest na ameryka┼äskie dolary. Tak samo dla naszych s┼éowackich klient├│w, kt├│rzy inwestuj─ů w euro, te┼╝ nie hedgujemy tych naszych ETF-├│w do euro, jest tam ta ekspozycja na ameryka┼äskie dolary.

Dlaczego nie hedgujemy? Pow├│d jest prosty: je┼Ťli kto┼Ť chce inwestowa─ç d┼éugoterminowo, 10 i wi─Öcej lat, koszty hedgingu nie przynios─ů jakich┼Ť tam edit value co si─Ö dotyczy zysk├│w. Druga rzecz ÔÇô gdyby by┼é jaki┼Ť kryzys – nie my┼Ťl─Ö tylko o rynkach finansowych, ale my┼Ťl─Ö o globalnym, jak by┼éo w przypadku ┼Ťwiatowej ekonomiki w latach 2008-2009. Wtedy np. widzieli┼Ťmy, ┼╝e ameryka┼äski dolar zachowywa┼é si─Ö jak safe haven, a tutaj miejscowe waluty ÔÇô polski z┼éoty, w─Ögierski forint ÔÇô bardzo, bardzo ucierpia┼éy. Dla polskich inwestor├│w to mo┼╝e by─ç dodatkowy plus, bo rynki, na kt├│rych oni inwestuj─ů, spadaj─ů, ale tym, ┼╝e dolar jest mocny, a polski z┼éoty by spad┼é, no to ten spadek ich inwestycji nie by┼éby a┼╝ taki mocny.

A czy wszystkie ETF-y, kt├│re kupujecie, s─ů wyra┼╝one w dolarach, czy s─ů te┼╝ ETF-y wyra┼╝one w euro? Wydawa┼éo mi si─Ö, ┼╝e wspomnia┼ée┼Ť, ┼╝e na S┼éowacji i tak jest to ryzyko walutowe, bo wszystko jest w dolarach. Nie kupujecie ┼╝adnych ETF-├│w w euro, je┼Ťli dobrze zrozumia┼éem?

Nie jestem pewien, w jakiej walucie jest ETF, kt├│ry odwzorowuje europejskie akcje, czyli mamy tam europejskie ma┼ée i ┼Ťrednie firmy, i potem drugi ETF, kt├│ry odwzoruje du┼╝e europejskie firmy, i potem jeszcze mamy obligacje pa┼ästwowe, europejskie i tam jest mo┼╝liwe, ┼╝e jest w euro. Wszystkie akcyjne ETF-y, je┼Ťli s─ů w dolarach, to nie hedgujemy ich, a wszystkie ETF-y, kt├│re odwzorowuj─ů obligacje, je┼Ťli s─ů w dolarach, to hedgujemy je na euro.

Jest tak z tego powodu, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť tyle ju┼╝ inwestuje w obligacje, to jest to bardziej konserwatywny rodzaj klienta i nie chce a┼╝ takiego volatility rate (zmienno┼Ťci).

Stopy zwrotu z inwestycji

Jak to wygl─ůda, je┼╝eli chodzi o mo┼╝liwe wyniki, jak to wygl─ůda z punktu widzenia klienta, czego on mo┼╝e oczekiwa─ç? Ile mo┼╝e zarobi─ç, ile mo┼╝e te┼╝ straci─ç w mi─Ödzyczasie, bo to nie jest tak, ┼╝e tylko zarabiamy, bo s─ů jakie┼Ť obsuni─Öcia na linii kapita┼éu. Czego tu mo┼╝na oczekiwa─ç? Oczywi┼Ťcie to zale┼╝y od poziomu ryzyka, jaki klient sobie przyjmie, ale jak by┼Ťmy wzi─Öli takie dwa skrajne przypadki: z jednej strony kto┼Ť, kto jest bardzo agresywny i chce maksymalnie inwestowa─ç na rynku akcji, a z drugiej strony kto┼Ť, kto wr─Öcz przeciwnie, chce podejmowa─ç jak najmniej ryzyka. Czego tacy d┼éugoterminowi inwestorzy d┼éugoterminowo mog─ů oczekiwa─ç?

Tak jak m├│wisz, inwestujemy na rynku i ryzyko rynkowe wyst─Öpuje. Je┼Ťli kto┼Ť jest bullish, takim dynamicznym inwestorem, chce wi─Öcej ryzykowa─ç, to mo┼╝e mie─ç 100 proc. akcji w portfelu. Portfel 90/10 jest bardzo podobny do takiego. To oznacza, ┼╝e za ostatnich 30 lat portfel ze 100 proc. akcji mia┼éby u nas, w Finaxie stop─Ö zwrotu 9 proc. rocznie. 9 proc. dlatego, ┼╝e ju┼╝ jest tam odliczony 1 proc. op┼éaty za zarz─ůdzanie, dlatego przedtem m├│wi┼éem, ┼╝e to jest 10 proc. rocznie.

Je┼Ťli kto┼Ť jest konserwatywny, chce mie─ç konserwatywny portfel, powiedzmy 100, 90, 80 proc. obligacji, to oczywi┼Ťcie, ┼╝e zyski tam s─ů ni┼╝sze. Powiedzia┼ébym, ┼╝e portfel 20 proc. akcji ÔÇô 80 proc. obligacji ma sens, nie tylko dlatego, ┼╝e ochroni klienta przed spadkami, przed inflacj─ů, ale i przyniesie mu jaki┼Ť zysk. Je┼Ťli kto┼Ť inwestuje 100 proc. w obligacje, no to jego zysk b─Ödzie naprawd─Ö minimalny i tam ju┼╝ raczej chodzi tylko o ochron─Ö przed inflacj─ů.
No i te spadki, tak jak pan m├│wi: je┼Ťli kto┼Ť inwestuje 100 proc. albo jako┼Ť dynamicznie na akcje, no to musi oczekiwa─ç takich spadk├│w, jakie by┼éy w 2001 roku albo w 2008 roku, czyli oko┼éo 50 proc.

Bezpieczeństwo kapitału klienta

Jasne, wielkie dzi─Öki. Powoli zbli┼╝amy si─Ö do ko┼äca tego wywiadu, ale mam jeszcze takie pytanie, kt├│re – jestem pewien – nurtuje wielu potencjalnych inwestor├│w. Jeste┼Ťcie domem maklerskim zarejestrowanym na S┼éowacji. Operuj─ůc na rynku polskim macie r├│wnie┼╝ odpowiednie pozwolenia z polskiego nadzoru finansowego – z KNF-u, ale co si─Ö dzieje, je┼╝eli by┼éyby jakie┼Ť turbulencje, ┼╝e tak powiem? Z jednej strony np. bank by zbankrutowa┼é, z drugiej strony wy by┼Ťcie zbankrutowali. Jak jest zabezpieczony kapita┼é klient├│w?

To bardzo cz─Öste pytanie. W przypadku naszego bankructwa nie ma ┼╝adnego ryzyka dla naszych klient├│w. Dlaczego? Dlatego, ┼╝e – jak ju┼╝ m├│wi┼ée┼Ť – jeste┼Ťmy domem maklerskim i jako dom maklerski mamy obowi─ůzki i prawa. Jednym z takich naszych obowi─ůzk├│w i praw jest tworzenie rachunk├│w maj─ůtkowych naszych klient├│w. Czyli je┼Ťli nasz klient prze┼Ťle jak─ůkolwiek kwot─Ö do Finaxu, to my dla niego tworzymy rachunek maj─ůtkowy, w kt├│rym jest zapisane imi─Ö, nazwisko i PESEL konkretnego klienta. Tak samo, je┼Ťli ju┼╝ kupimy za got├│wk─Ö jakie┼Ť ETF-y dla naszego klienta, to tak samo robimy rachunek maj─ůtkowy w brytyjskich bankach, gdzie s─ů te ETF-y trzymane, na imi─Ö, nazwisko i PESEL konkretnego klienta.

To oznacza, ┼╝e je┼Ťli Finax zbankrutowa┼éby, to te pieni─ůdze, te ETF-y w og├│le nie wchodz─ů w bilans firmy Finax. To oznacza te┼╝, ┼╝e ten maj─ůtek klient├│w jest nienaruszony i je┼Ťli Finax by zbankrutowa┼é, Narodowy Bank S┼éowacji jako nasz regulator og┼éosi┼éby konkurs. Podczas konkursu zdecydowa┼éby o jakim┼Ť tymczasowym domu maklerskim, kt├│ry by zarz─ůdza┼é ┼Ťrodkami naszych klient├│w i ich ETF-ami. Ka┼╝dy klient ma prawo podczas konkursu poprosi─ç ten tymczasowy dom maklerski o sprzeda┼╝ ETF-├│w i potem o przes┼éanie ┼Ťrodk├│w na swoje konto bankowe. A potem, je┼Ťli by┼éby koniec konkursu, by┼éby jaki┼Ť zwyci─Özca, czyli znowu jaki┼Ť nowy dom maklerski, to znowu ka┼╝dy klient ma prawo do 30 dni zdecydowa─ç, czy chce kontynuowa─ç inwestowanie z tym nowym domem maklerskim albo czy chce wybra─ç swoje ┼Ťrodki i wp┼éaci─ç je na swoje konto bankowe.

Je┼Ťli Finax zbankrutowa┼éby, to te pieni─ůdze, te ETF-y w og├│le nie wchodz─ů w bilans firmy Finax. To oznacza te┼╝, ┼╝e ten maj─ůtek klient├│w jest nienaruszony

Jednym z wielkich sukces├│w Finaxu w tym roku jest to, ┼╝e zainwestowa┼é u nas jeden z najbogatszych S┼éowak├│w, pan Ivan Chrenko. Mo┼╝e kto┼Ť w Polsce go zna, przede wszystkim warszawiacy, bo to u nich buduje najwy┼╝szy budynek w Polsce, my┼Ťl─Ö ┼╝e tak┼╝e w Europie ÔÇô Varso Place. Pan Chrenko jest wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielem firmy HB Reavis, no i tak┼╝e ma jeden fundusz venture, kt├│ry zainwestowa┼é u nas 1,5 mln euro – te pieni─ůdze s─ů tylko na nasz rozw├│j. Na razie nie mamy problem├│w z finansami, bankructwo po prostu nie wchodzi w og├│le w gr─Ö, dlatego ┼╝e te pieni─ůdze nam powinny wystarczy─ç na kilka lat. Potem jest zaplanowane tak, ┼╝e b─Ödziemy ju┼╝ na plusie i b─Ödziemy bez problem├│w finansowa─ç si─Ö sami.

I jeszcze druga rzecz w ramach tej ochrony klient├│w i ich maj─ůtku. Finax jako dom maklerski na S┼éowacji ma te┼╝ powinno┼Ť─ç, obowi─ůzek by─ç cz─Ö┼Ťci─ů systemu gwarancji depozyt├│w za po┼Ťrednictwem Funduszu Gwarancji Inwestycyjnych. Ten fundusz wchodzi w gr─Ö w przypadku niedost─Öpnego maj─ůtku. To oznacza, ┼╝e w przypadku jakiego┼Ť oszustwa albo w przypadku np. tych firm, kt├│rych ETF-y kupujemy, czyli BlackRock, iShares, Deutsche Bank Asset Management, UBS by zbankrutowa┼éy albo co┼Ť by si─Ö sta┼éo takiego, ┼╝e nasi klienci i my te┼╝ nie mieliby┼Ťmy dost─Öpu do maj─ůtku, to wtedy wchodzi w gr─Ö fundusz gwarancyjny do wysoko┼Ťci 50 tysi─Öcy euro na jednego klienta, czyli na jeden PESEL.

Zakończenie

Wielkie dzi─Öki za wszystkie informacje. Czy jest mo┼╝liwe, ┼╝eby┼Ť powiedzia┼é, jakim w tym momencie zarz─ůdzacie kapita┼éem? Czy mo┼╝esz udzieli─ç takiej informacji?

Ju┼╝ m├│wi─Ö: mamy 3500 klient├│w, a kapita┼éu mamy na razie 15 milion├│w euro. Mo┼╝e to nie jest jako┼Ť du┼╝o, ale takie por├│wnanie: na pocz─ůtku 2019 roku mieli┼Ťmy tylko 3 miliony euro, czyli w ci─ůgu tych 10 miesi─Öcy nast─ůpi┼é w miar─Ö ┼éadny wzrost. Miesi─ůc temu weszli┼Ťmy do Polski, dwa miesi─ůce temu do Czech i na W─Ögry. Mamy nadziej─Ö, ┼╝e rok 2020 b─Ödzie dla nas jeszcze, jeszcze lepszy.

Rozumiem, ┼╝e na razie operujecie w tych czterech krajach.

Tak, w tych czterech państwach. W pierwszym kwartale przyszłego roku wchodzimy do Chorwacji. Mamy także w planie spróbować rozkręcić nasz biznes na Ukrainie.

Jest jeszcze co┼Ť, co chcia┼éby┼Ť doda─ç na zako┼äczenie, o co ja by─ç mo┼╝e nie zapyta┼éem?

My┼Ťl─Ö, ┼╝e pytania by┼éy bardzo dobre i naprawd─Ö sporo kwestii om├│wili┼Ťmy. Chc─Ö podzi─Ökowa─ç tobie i s┼éuchaczom za t─Ö rozmow─Ö i zaprosi─ç ich na nasz─ů stron─Ö Finax, a tak┼╝e przypomnie─ç, ┼╝e na razie oferujemy naszym polskim klientom zni┼╝k─Ö, czyli pierwszymi stoma polskimi kontami b─Ödziemy zarz─ůdza─ç bez op┼éat, bez op┼éaty sta┼éej ÔÇô do ko┼äca 2020 roku b─Öd─ů za darmo.

To ja jeszcze dodam ze swojej strony, ┼╝e w┼éa┼Ťnie otworzy┼éem sobie konto u was, ┼╝eby przetestowa─ç t─Ö us┼éug─Ö. Za jaki┼Ť czas b─Öd─Ö wi─Öc w stanie wi─Öcej powiedzie─ç i podzieli─ç si─Ö ze s┼éuchaczami swoimi wra┼╝eniami, jak to wygl─ůda. To, co jest ciekawe, a by─ç mo┼╝e nie pad┼éo tutaj, to to, ┼╝e pomimo konkurencji, bo nie jeste┼Ťcie jedynym robo-doradc─ů, to jeste┼Ťcie chyba jedynym dzia┼éaj─ůcym w j─Özyku polskim i kt├│ry robi rozliczenia podatkowe dla polskich klient├│w, a wi─Öc to dla niekt├│rych mo┼╝e mie─ç znaczenie.

Staramy si─Ö lokalizowa─ç nasze dzia┼éania ÔÇô mamy tu W─Ögr├│w, w┼éa┼Ťnie zatrudnili┼Ťmy dziewczyn─Ö z Chorwacji. Czech├│w na szcz─Ö┼Ťcie nie musimy zatrudnia─ç, bo d┼éugo byli┼Ťmy jednym pa┼ästwem i rozumiemy si─Ö.

Wielkie dzi─Öki za po┼Ťwi─Öcony czas. ┼╗ycz─Ö wam samych sukces├│w, ┼╝eby┼Ťcie si─Ö rozwijali jak najszybciej, jak najlepiej, b─Ödzie to taka obop├│lna korzy┼Ť─ç dla klient├│w, ┼╝eby dzi─Öki wam b─Öd─ů mogli pomna┼╝a─ç sw├│j kapita┼é. Bardzo serdecznie dzi─Ökuj─Ö i ┼╝ycz─Ö wszystkiego dobrego.

Pozdrawiam!

dodaj własny

    • O, to nie b─Öd─Ö sprawdza┼é Macieja, ┼╝eby si─Ö nim nie zasugerowa─ç w mojej ocenie. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  1. Jak b─Öd─Ö chcia┼é wyp┼éaci─ç pieni─ůdze wcze┼Ťniej to tylko zap┼éac─Ö 19% podatku od ewentualnych zysk├│w?

    • Tak. Przy czym obowi─ůzek podatkowy mo┼╝e te┼╝ powsta─ç nawet bez wyp┼éacania, podczas rebalancingu, gdy jakie┼Ť ETF wchodz─ůce w sk┼éad potrfela b─Öd─ů sprzedawane z zyskiem.

  2. Jak dok┼éadnie wygl─ůda bezpiecze┼ästwo od strony prawnej?
    Bo piszecie: ” 50 tysi─Öcy euro na jednego klienta”. Tyczy si─Ö to ┼é─ůcznie got├│wki i warto┼Ťci instrument├│w?

    Zazwyczaj w przypadku bankructwa brokera papiery warto┼Ťciowe kt├│re u niego posiadamy s─ů nasz─ů w┼éasno┼Ťci─ů i nie wchodz─ů do masy upad┼éo┼Ťciowej bez wzgl─Ödu na warto┼Ť─ç. A gwarancja bankowa zabezpiecza tylko wolne ┼Ťrodki.

    A jak to wygl─ůda w przypadku Finax? Te papiery nale┼╝─ů fizycznie do nas czy do nich?

    • Je┼Ťli idzie o bankructwo Finax, to ani got├│wka, ani papiery nie wchodz─ů do masy upad┼éo┼Ťciowej. Wi─Öc te gwarancje dotycz─ů, jak rozumiem, sytuacji bankructwa np. banku, kt├│ry jest custodianem wystawcy ETF.

      My┼Ťl─Ö, ┼╝e papiery nale┼╝─ů do Finax, bo dzi─Öki temu mo┼╝na inwestowa─ç mniejsz─ů kwot─ů, ni┼╝ koszt jednostki ETF. Dopytam.

    • a/ Je┼Ťli chodzi o upadek (bankructwo) firmy Finax , jako ka┼╝dy dom maklerski mamy powinno┼Ť─ç oddziela─ç aktywa (maj─ůtek) klient├│w od aktyw├│w sp├│┼éki – czyli tak jak Pan pisze, w┼éa┼Ťcicielem ETF├│w i tak┼╝e nie zainwestowanej got├│wki s─ů stale klienci, nie Finax. Czyli papiery warto┼Ťciowe nale┼╝─ů do klient├│w i przypadne bankructwo Finaxu nie dotyczy aktyw├│w klient├│w. Je┼Ťli zbankrotowaliby┼Ťmy, klienci stale b─Öd─ů mie─ç dost─Öp do papier├│w za po┼Ťrednictwiem tymczasowego brokera, kt├│rego wybierze Narodowy bank S┼éowacji.

      b/ Fundusz Gwarancji Inwestycyji (nie ma nic wsp├│┼énego z gwarancj─ů bankow─ů) dotyczy niedost─Öpnego maj─ůtku ÔÇô czyli je┼Ťli by kto┼Ť z Finaxu ukrad┼é ┼Ťrodki klient├│w (nie mamy tego w planie), lub jak Jacek pisze, ┼╝e zbankrutowa┼é by custodian lub emitent ETF├│w (ETFy kupujemy od BlackRock, State street, Deutsche Bank asset management oraz UBS). W takej sytuacji wchodzi w gr─Ö odszkodowanie z Funduszu do wysoko┼Ťci 50 000 eur na jeden PESEL.

      Pozdrawiam, Michal

      • Ale je┼Ťli zainwestuje 100 PLN tylko, co by nie wystarczy┼éo nawet na jedn─ů jednostk─Ö ETF, gdybym chcia┼é sam kupi─ç na rynku, to jak mog─Ö by─ç w┼éa┼Ťcicielem tego ETF? ­čÖé

        • Jest to dlatego, ┼╝e my mo┼╝emy (mamy na to pozwolenie od regulatora – S┼éowackiego banku narodowego) kupi─ç 0,001 papiera warto┼Ťciowego (czyli ETF) i potem trzymac takie aktywum na koncie maj─ůtkowym, kt├│re jest zarejetrowane na imi─Ö, nazwysko i PESEL klienta.

        • Mo┼╝na to zobaczy─ç na transparentnym koncie Dominika Hrbat├ęgo (to jest najlepszy tenisista w historii S┼éowacji i brat jednego ze za┼éo┼╝ycieli Finax – Juraja Hrbat├ęgo). Na stronie finax.sk/pl klikaj─ůc w prawo u g├│ry na ZALOGUJ SI─ś, potem TRANSPARENTNE KONTO DOMINIKA. Potem trzeba klikn─ů─ç na SZCZEG├ô┼üY KONTA. Tu mo┼╝na klikn─ů─ç na kt├│rykolfiek ETF i tam mo┼╝na zobaczy─ç ILO┼Ü─ć SZTUK.

  3. Takie pytanie jeszcze. Czy za pomoc─ů Finax da si─Ö inwestowa─ç za pomoc─ů strategi GEM, tzn. czy mo┼╝na w trakcie inwestowania zmienia─ç sk┼éad portfela? Je┼╝eli stopa zwrotu z SP500 wi─Öksza ni┼╝ stopa wolna od ryzyka to sk┼éad portfela .np 90:10 jak nie 10:90

    • Rynek akcji obejmuje w Finax ca┼éy ┼Ťwiat, a nie jak w GEM ÔÇô USA lub reszt─Ö ┼Ťwiata (w zale┼╝no┼Ťci, kt├│ry rynek jest mocniejszy).

      Raz w roku mo┼╝na robi─ç zmian─Ö sk┼éadu portfela za darmo i tu ewentualnie mo┼╝na pr├│bowa─ç kierowa─ç si─Ö np. momentum przy podejmowaniu decyzji. Przy czym my┼Ťl─Ö, ┼╝e idea stoj─ůca za Finax to inwestowanie pasywne, a nie aktywne. ­čÖé

  4. Co┼Ť ci─Ö┼╝ko z tym finaxem. Zmieni┼éem strategi─Ö przed wp┼éat─ů i czekam ju┼╝ 3 dzie┼ä na zatwierdzenie zmian.

    • Dzie┼ä dobry.
      Już zarejestrowałem Pana zmianę.
      Zmiany strategii robimy raz na 2-3 dni.
      Oczywi┼Ťcie ┼╝e do wtorku (kiedy inwestujemy ┼Ťrodki klient├│w) wszystkie zmiany s─ů zarejestrowane, ┼╝e by dla ka┼╝dego klienta zosta┼éa zakupiona poprawna proporcja z ka┼╝dego ETFu.

Napisz sw├│j komentarz