Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

Tak zwane robodoradztwo to termin, z kt├│rym warto si─Ö zaznajomi─ç, bo coraz cz─Ö┼Ťciej b─Ödzie on obecny w naszym codziennym ┼╝yciu, podobnie jak fundusze ETF. Na naszych oczach, r├│wnie┼╝ w Polsce, dokonuje si─Ö powoli rewolucja, kt├│ra mocno przemodeluje ofert─Ö produkt├│w inwestycyjnych. Owszem, rynek nad Wis┼é─ů nadal jest mocno w tyle za wieloma krajami, ale proces ruszy┼é i b─Ödzie post─Öpowa┼é. Dobra wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e skorzystaj─ů na tym klienci ÔÇô to co kiedy┼Ť by┼éo niedost─Öpne, albo bardzo drogie (hello, TFI), jest ju┼╝ na wyci─ůgni─Öcie r─Öki.

Sporo u siebie pisa┼éem ju┼╝ o inwestowaniu poprzez fundusze ETF. Nie bez powodu ÔÇô uwa┼╝am, ┼╝e jest to ┼Ťwietny instrument, umo┼╝liwiaj─ůcy budow─Ö d┼éugoterminowych, transparentnych, zdywersyfikowanych, tanich i nie wymagaj─ůcych ci─ůg┼éego dogl─ůdania portfeli. S─Ök w tym, ┼╝e o ile inwestowanie w nie jest proste, to wymaga na dzie┼ä dobry wykonania pracy domowej, aby zrozumie─ç podstawowe prawa ┼Ťwiata inwestycyjnego, odnale┼║─ç si─Ö w g─ůszczu funduszy ETF i samodzielnie zbudowa─ç portfel. W mojej opinii warto zada─ç sobie ten trud odrobienia zadania domowego, bo raz zbudowana strategia mo┼╝e nam s┼éu┼╝y─ç nawet przez ca┼ée ┼╝ycie, anga┼╝uj─ůc nas przy tym w minimalnym stopniu, a przy okazji mo┼╝emy minimalizowa─ç koszty.

Nie ka┼╝dy jednak chce to robi─ç samodzielnie albo nie ka┼╝dy dysponuje kapita┼éem przy kt├│rym takie inwestowanie nabiera sensu, ┼╝eby nie przep┼éaca─ç na prowizjach maklerskich. Dlatego powsta┼éy us┼éugi robi─ůce to za nas, nawet je┼Ťli mamy mniejszy kapita┼é w zanadrzu ÔÇô mam na my┼Ťli tak zwanych robo-doradc├│w. Oczywi┼Ťcie, nic za darmo, dlatego zanim zdecydujemy si─Ö na jakikolwiek produkt finansowy powinni┼Ťmy dobrze zrozumie─ç co kupujemy i ile za to p┼éacimy.

DLA KOGO JEST TEN ARTYKU┼ü? Z artyku┼éu skorzysta ka┼╝dy kto chce inwestowa─ç w ETF ÔÇô czy to za po┼Ťrednictwem robodoradcy, czy samodzielnie. Materia┼é na konkretnych przyk┼éadach t┼éumaczy sensowno┼Ť─ç budowania portfeli pasywnych, prezentuj─ůc ich wyniki za wiele dekad.

Polecane materiały

Je┼Ťli ┼Ťwiat ETF i robodoradc├│w jest Ci obcy lub je┼Ťli chcesz poszerzy─ç swoj─ů wiedz─Ö, polecam poni┼╝sze materia┼éy. W niniejszym wpisie zak┼éadam, ┼╝e Czytelnik posiada ju┼╝ podstawow─ů wiedz─Ö z zakresu inwestowania.

UWAGA Nie jest to wpis sponsorowany, a opisuj─ůc komercyjne rozwi─ůzania staram si─Ö to robi─ç najbardziej rzetelnie i obiektywnie jak potrafi─Ö. Nie jestem doradc─ů inwestycyjnym w rozumieniu Rozporz─ůdzenia Ministra Finans├│w z dnia 19 pa┼║dziernika 2005 roku w sprawie informacji stanowi─ůcych rekomendacje dotycz─ůce instrument├│w finansowych, ich emitent├│w lub wystawc├│w (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Trust, but verify! ­čÖé

Wst─Öp

Us┼éugi robodoradc├│w coraz mocniej b─Öd─ů u nas go┼Ťci─ç na inwestycyjnym podw├│rku, zatem warto zrozumie─ç, jak one dzia┼éaj─ů od podszewki i oceni─ç czy warto za nie p┼éaci─ç, ewentualnie ÔÇô w jakich sytuacjach. Zale┼╝y mi, aby po przeczytaniu tego artyku┼éu ka┼╝dy mia┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç wypracowania w┼éasnej opinii.

Dzi─Öki inicjatywie Micha┼éa Szafra┼äskiego z bloga Jak Oszcz─Ödza─ç Pieni─ůdze pojawi┼éa si─Ö okazja, by zerkn─ů─ç pod mask─Ö jednego z robodaradc├│w i sprawdzi─ç co maj─ů w ┼Ťrodku. Mam na my┼Ťli s┼éowack─ů firm─Ö Finax (link afiliacyjny), kt├│ra wesz┼éa na rynek w Polsce. Wraz z Micha┼éem podpisa┼éem z nimi umow─Ö poufno┼Ťci, dzi─Öki kt├│rej otrzymali┼Ťmy pe┼ény dost─Öp do danych i know-how prowadzenia ich portfeli inwestycyjnych. To umo┼╝liwi┼éo nam, wykorzystuj─ůc do tego moje oprogramowanie ST, na niezale┼╝ne zweryfikowanie historycznych wynik├│w Finax za okres 30 lat, kt├│re pojawiaj─ů si─Ö w ich materia┼éach marketingowych. Na pocz─ůtku tego roku, nagrywaj─ůc odcinek podcastu Czy warto inwestowa─ç z pomoc─ů robo-doradcy? ÔÇô moja subiektywna ocena wspomina┼éem, ┼╝e Finax nie podaje regu┼é, wed┼éug kt├│rych przeprowadza rebalansowanie portfeli. Co prawda algorytmu publicznie nadal nie udost─Öpniaj─ů, ale pojawi┼éa si─Ö mo┼╝liwo┼Ť─ç jego przetestowania przez nas ÔÇô szczeg├│┼éy znajdziesz w tym artykule. ­čÖé

Przy pomocy mojego oprogramowania rozszerzyli┼Ťmy testy portfeli oferowanych przez Finax na okres obejmuj─ůcy a┼╝ 94 lata! Niech to pos┼éu┼╝y przede wszystkim za porz─ůdne edukacyjne przes┼éanie w zakresie inwestowania. O ile mi wiadomo nie zrobi┼é tego przed nami nikt. ­čÖé

Pobierz aplikacj─Ö System Trader

  • Projektuj portfel ETF w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi─Ö wed┼éug w┼éasnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie┼╝─ůce dane rynkowe z darmowych ┼║r├│de┼é
  • Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji
Pobierz

Kto┼Ť mo┼╝e zapyta─ç ÔÇô ale przecie┼╝ Finax inwestuje pasywnie w ETF, co tu sprawadza─ç? Owszem, ale nawet pasywne portfele co jaki┼Ť czas nale┼╝y skorygowa─ç, aby ustalone proporcje przywr├│ci─ç do pierwotnie za┼éo┼╝onych wag ÔÇô nazywamy to rebalansowaniem portfela. Przyk┼éadowo wyobra┼║my sobie, ┼╝e mamy w portfelu akcje i obligacje. Te pierwsze z natury rzeczy zwykle szybciej rosn─ů ni┼╝ obligacje, zatem po pewnym czasie mog─ů w portfelu wa┼╝y─ç wi─Öcej ni┼╝ zak┼éadali┼Ťmy, zaburzaj─ůc pierwotnie obrany poziom ryzyka / zmienno┼Ťci.

Rynki poruszaj─ů si─Ö ca┼éy czas ÔÇô wagi naszego portfela mog─ů si─Ö rozjecha─ç ju┼╝ po pierwszej minucie od jego utworzenia. Kiedy zatem i jak przeprowadzi─ç rebalansowanie, by by┼éo to optymalne? To w┼éa┼Ťnie ten aspekt zweryfikowali┼Ťmy, poniewa┼╝ Finax twierdzi, ┼╝e dzi─Öki ich umiej─Ötnemu przeprowadzaniu rebalansowania cz─Ö┼Ť─ç op┼éaty jak─ů pobiera jest ÔÇ×odzyskanaÔÇŁ na rynku.

Cho─ç tych szczeg├│┼é├│w algorytmu rebalansowania nie mo┼╝emy akurat zdradzi─ç, ze wzgl─Ödu na podpisan─ů klauzul─Ö poufno┼Ťci, ten wpis sam w sobie jest pot─Ö┼╝n─ů dawk─ů praktycznej wiedzy o budowaniu portfeli opartych na ETF. Je┼Ťli chcesz, sam mo┼╝esz pokusi─ç si─Ö o zrobienie czego┼Ť podobnego wykorzystuj─ůc do tego moje oprogramowanie. Wi─Öcej szczeg├│┼é├│w znajdziesz pod koniec artyku┼éu.

DYGRESJA Inwestorzy powinni dobrze zrozumie─ç i doceni─ç potrzeb─Ö rebalansowania portfeli. W praktyce jego realizacja mo┼╝e powodowa─ç niema┼éy dyskomfort. O ile rynek akcji mocno ro┼Ťnie, wszystko jest zwykle OK. Gorzej, gdy rynek akcji mocno spada, na rynku panuje panika, a media wieszcz─ů koniec ┼Ťwiata jaki znamy. Kupowanie w├│wczas akcji w takiej atmosferze nie jest proste, zw┼éaszcza gdy na szali le┼╝y powa┼╝ny kapita┼é. Warto w├│wczas pami─Öta─ç, ┼╝e kupowanie rynku akcji odnosi si─Ö tu do ca┼éych rynk├│w w formie indeks├│w, a nie wybranych sp├│┼éek ÔÇô ryzyko wi─Öc jest rozproszone. Ma┼éo realne jest, aby globalny indeks akcji nie podni├│s┼é si─Ö ÔÇô historia pokazuje, ┼╝e na ko┼äcu tryumfuje optymizm co do wizji jutra. Rynki akcji maj─ů wpisany w sw├│j kod DNA tak zwany powr├│t do ┼Ťredniej, a ┼Ťrednia ta jest z biegiem lat coraz wy┼╝ej i wy┼╝ej. Lokalna sp├│┼éka mo┼╝e zbankrutowa─ç, ba ÔÇô ca┼éy kraj mo┼╝e zbankrutowa─ç, ale globalny biznes jako ca┼éo┼Ť─ç pr─Ödzej lub p├│┼║niej wychodzi z opresji. Gdyby tak si─Ö kiedy┼Ť nie sta┼éo utrata warto┼Ťci naszego portfela by┼éaby naszym ostatnim zmartwieniem. ­čśë

Koszty, koszty, koszty

Finax standardowo pobiera op┼éat─Ö w wysoko┼Ťci 1.20% w skali roku od zarz─ůdzanych ┼Ťrodk├│w, do czego doliczy─ç jeszcze trzeba koszt op┼éat jakie pobieraj─ů stosowane przez nich fundusze ETF, przeci─Ötnie pomi─Ödzy 0.13% – 0.20% (s─ů one r├│┼╝ne dla r├│┼╝nych ETF). ┼ü─ůcznie daje to koszt na poziomie oko┼éo 1.33% – 1.40% w skali roku ÔÇô nie oszukujmy si─Ö, jest to droga oferta, nawet je┼Ťli portfel jest g┼é├│wnie oparty na rynku akcji.

To by┼é dla mnie najwi─Ökszy problem z Finax od samego pocz─ůtku. Cho─ç g┼é─Öboko wierz─Ö w model inwestowania pasywnego jaki propaguj─ů, ich standardowa oferta jest niestety droga, je┼Ťli spojrzymy na to co mo┼╝na samodzielnie upichci─ç kupuj─ůc ETF na gie┼édzie. Dlatego te┼╝ w moich poprzednich materia┼éach, w kt├│rych przybli┼╝a┼éem ich us┼éug─Ö, pisa┼éem o tym wprost i to pomimo faktu, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť otworzy┼éby konto w Finax korzystaj─ůc z mojego linku afiliacyjnego, ja otrzyma┼ébym z tego tytu┼éu wynagrodzenie.

PROMO Micha┼é w ramach Klanu Finansowych Ninja (KFN) wynegocjowa┼é dla jego cz┼éonk├│w z Finax 50% obni┼╝k─Ö! Po wi─Öcej szczeg├│┼é├│w zapraszam bezpo┼Ťrednio na stron─Ö Micha┼éa, gdzie wszystko szczeg├│┼éowo opisuje.

Kiedy taka op┼éata mo┼╝e mie─ç sens? Wtedy, gdy dysponujemy niewielkim kapita┼éem liczonym w kilku tysi─ůcach z┼éotych ÔÇô w├│wczas op┼éaty za prowizje maklerskie mog─ů kosztowa─ç wi─Öcej lub gdy po prostu nie chcemy inwestowa─ç samodzielnie. Tu uwaga ÔÇô mo┼╝na znale┼║─ç na rynku broker├│w, gdzie niekt├│re ETF mo┼╝na naby─ç bez prowizji. Na marginesie ÔÇô im mniejszym kapita┼éem dysponujemy, a chcemy samodzielnie inwestowa─ç poprzez ETF, minimalizujmy ich liczb─Ö w portfelu. Na pocz─ůtku mo┼╝na wr─Öcz ograniczy─ç si─Ö do 1-2 ETF, a z czasem wraz z przyrostem kapita┼éu zwi─Öksza─ç ich liczb─Ö, je┼Ťli jest taka potrzeba.

Za┼é├│┼╝my jednak, ┼╝e kto┼Ť chce skorzysta─ç z Finaxa i ponie┼Ť─ç dodatkowe koszty. Nawet taka standardowa op┼éata na poziomie 1.4% w skali roku jest o niebo korzystniejsz─ů ofert─ů ni┼╝ to co oferuj─ů Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI) i to z wielu powod├│w:

  • Maksymalna op┼éata w TFI od roku 2022 ma wynosi─ç ustawowo 2% (obecnie jest to poziom 3%!) ÔÇô a to w┼éa┼Ťnie wysoko┼Ť─ç op┼éat jest jednym z nielicznych darmowych obiad├│w w ┼Ťwiecie inwestowania. Rynku kontrolowa─ç nie mo┼╝emy, op┼éaty tak i powinni┼Ťmy je minimalizowa─ç. Teraz pojawiaj─ů si─Ö alternatywy ÔÇô edukujmy si─Ö i korzystajmy z nich. W ko┼äcu chodzi o nasze pieni─ůdze! Drobna z pozoru r├│┼╝nica w wysoko┼Ťci op┼éaty rz─Ödu 1 punkt procentowy rocznie podgryza ka┼╝dego roku nasz kapita┼é, co po latach mo┼╝e stanowi─ç nawet kilkadziesi─ůt procent straconego potencjalnego zysku!
  • Wi─Ökszo┼Ť─ç aktywnie zarz─ůdzanych funduszy inwestycyjnych przegrywa z szerokim rynkiem ÔÇô czytaj: kupienie prostego indeksu odwzorowuj─ůcego globalny rynek akcji i obligacji (czyli to co robi te┼╝ Finax) daje pewno┼Ť─ç, ┼╝e pokonamy nawet ponad 80-90% funduszy na rynku w wieloletnim okresie.
  • Je┼Ťli kto┼Ť nie chce samodzielnie inwestowa─ç swoich pieni─Ödzy i zanosi je zarz─ůdzaj─ůcemu w funduszu inwestycyjnym, zamienia de facto siekierk─Ö na kijek: trudno regularnie pobija─ç rynek, ale nie ┼éatwiej jest wybra─ç skutecznego zarz─ůdzaj─ůcego funduszem. W rozwi─ůzaniu jakim jest Finax mamy gwarantowany przeci─Ötny rynkowy wynik z naszej inwestycji.
  • Nawet je┼Ťli trafimy na lokaln─ů gwiazd─Ö w bran┼╝y TFI, kt├│ra pobija┼éa w przesz┼éo┼Ťci rynki, nie mamy absolutnie ┼╝adnej gwarancji, ┼╝e te wyniki b─Öd─ů powtarzalne w przysz┼éo┼Ťci. Ponosimy r├│wnie┼╝ ryzyko czynnika ludzkiego ÔÇô wystarczy, ┼╝e nasz zarz─ůdzaj─ůcy w fundusz b─Ödzie przechodzi┼é przez trudny dla niego okres w ┼╝yciu (choroba, rozw├│d, ┼Ťmier─ç bliskiej osoby, etc.), albo wr─Öcz odejdzie z funduszu, aby mia┼éo to wp┼éyw na wyniki naszej inwestycji. Takich rzeczy nie wyczytamy w rankingu funduszy.
  • Produkty TFI to czarne skrzynki. Nie wiemy dok┼éadnie w jaki spos├│b inwestowane s─ů tam nasze pieni─ůdze. Przyk┼éadowy robodoradca Finax wykorzystuje tanie fundusze ETF, kt├│re s─ů transparentne. Ka┼╝dego dnia mo┼╝emy de facto pozna─ç dok┼éadny sk┼éad naszego portfela.
  • Wybieranie najlepszych funduszy inwestycyjnych na podstawie bie┼╝─ůcej oferty obarczone jest b┼é─Ödem prze┼╝ywalno┼Ťci: nie widzimy w tych zestawieniach funduszy, kt├│re poleg┼éy w boju. W USA, gdzie historia funduszy jest znacznie d┼éu┼╝sza ni┼╝ w Polsce, przeci─Ötnie mniej ni┼╝ 50% z nich prze┼╝ywa na rynku d┼éu┼╝ej ni┼╝ 15 lat! W ten spos├│b ogl─ůdanie ranking├│w funduszy przedstawia obraz w niewiarygodnym, zbyt optymistycznym ┼Ťwietle.
  • TFI s─ů bardziej zainteresowane por├│wnaniami pomi─Ödzy sob─ů ni┼╝ realn─ů korzy┼Ťci─ů dla klienta. Wynika to z prostego faktu ÔÇô ludzie szukaj─ů ÔÇ×najlepszychÔÇŁ funduszy, por├│wnuj─ůc je r├│wnie┼╝ mi─Ödzy sob─ů w rankingach (a to i tak pozytywny scenariusz, bo gros tych produkt├│w finansowych jest wciskanych nie┼Ťwiadomym klientom przez sprzedawc├│w). Fundusze wi─Öc bardziej skupiaj─ů si─Ö na kr├│tkoterminowych wynikach ÔÇô pracuj─ůcy tam zarz─ůdzaj─ůcy boj─ů si─Ö o w┼éasne kariery.
  • Klienci funduszy poza horrendalnymi op┼éatami za zarz─ůdzanie musz─ů si─Ö te┼╝ liczy─ç w pewnych przypadkach z op┼éatami za wej┼Ťcie (tzw. op┼éaty dystrybucyjne) oraz op┼éatami za wynik (szkoda, ┼╝e tylko w jedn─ů stron─Ö to dzia┼éa).

Co m├│wi Finax?

Finax t┼éumacz─ůc na swoim blogu o co chodzi w rebalansowaniu portfeli, u┼╝y┼é do┼Ť─ç prowokacyjnego sformu┼éowania:

Na przestrzeni 30 lat rebalancing zwi─Ökszy┼é wydajno┼Ť─ç dynamicznych, wzrostowych i zr├│wnowa┼╝onych portfeli ┼Ťrednio o 0.41 punktu procentowego. Przy strategiach z wi─Ökszym udzia┼éem obligacji wp┼éyw rebalansowania jest mniejszy.

Dla jasno┼Ťci ÔÇô firma powsta┼éa w kwietniu 2017 roku. Zatem m├│wi─ůc o 30-letnim okresie m├│wi o latach 1987-2017, gdzie bazuj─ůc na historycznych notowaniach przeprowadzono testy (ang. backtesting) algorytmu rebalansowania portfeli.

Wed┼éug nich ich metoda rebalansowanie podnosi stop─Ö zwrotu portfeli, w kt├│rych znajduje si─Ö co najmniej 60% akcji (pozosta┼éa cz─Ö┼Ť─ç to obligacje), wzgl─Ödem portfeli, w kt├│rych rebalansowanie nie jest przeprowadzane wcale. Czyli w pewnym momencie, gdy jakiej┼Ť sk┼éadowej w portfelu jest ÔÇ×za du┼╝oÔÇŁ jest ona sprzedawana, a gdy jest jej ÔÇ×za ma┼éoÔÇŁ jest kupowana. W portfelach, w kt├│rych mamy ┼é─ůcznie 50% lub wi─Öcej obligacji wp┼éyw rebalansowania na wyniki portfela jest ju┼╝ mniejszy.

Dla przyk┼éadu portfel 60/40, je┼Ťli nie przeprowadza─ç by w nim rebalansowania, po 100 latach robi si─Ö portfelem 99/1 ÔÇô 99% stanowi─ů w nim akcje, a zaledwie 1% obligacje, czyli jest to portfel o wiele bardziej agresywny wzgl─Ödem wyj┼Ťciowych wag. Oczywi┼Ťcie nikt nie ma tak d┼éugiej perspektywy inwestycyjnej, ale wskazuj─Ö tylko w jaskrawym ┼Ťwietle potrzeb─Ö robienia rebalansowania w ten czy inny spos├│b.

Co m├│wi─ů dane?ÔÇô trust, but verify!

Finax oferuj─ůc swoje produkty na terytorium Unii Europejskiej musi spe┼énia─ç szereg wymog├│w regulatora. Do tego wymagane s─ů historyczne zachowania produkt├│w.

R├│wnie┼╝ klienci s─ů ┼╝ywo (powinni przynajmniej by─ç) zainteresowani tym co kupuj─ů. Informacja funduszu za ostatnie 5-10 lat nie m├│wi nic o jako┼Ťci produktu, zw┼éaszcza w przypadku portfeli wybitnie d┼éugoterminowych. To z tego powodu Finax zdecydowa┼é si─Ö na to, by pokaza─ç inwestorom hipotetyczne wyniki si─Ögaj─ůce ko┼äc├│wki roku 1987, tak by badany okres obejmowa┼é wiele cykli ekonomicznych. Dzi─Öki temu inwestor otrzymuje bardziej miarodajny obraz tego, czego mo┼╝e oczekiwa─ç w przysz┼éo┼Ťci (oczywi┼Ťcie bez jakiejkolwiek gwarancji).

Wraz z Micha┼éem wzi─Öli┼Ťmy ich wyniki na tapet, aby m├│c sprawdzi─ç czy to o czym m├│wi─ů w kontek┼Ťcie poprawy wynik├│w rebalansowaniem portfeli faktycznie ma miejsce. Po uprzednim podpisaniu klauzuli poufno┼Ťci otrzymali┼Ťmy od Finaxa komplet danych z notowaniami rynkowymi od roku 1987 oraz opis algorytmu rebalansowania, co by┼éo niezb─Ödne do przeprowadzenia symulacji oferowanych przez nich portfeli. Nast─Öpnie musieli┼Ťmy przygotowa─ç stanowisko testowe: odpowiednio obrobi─ç dane i skonfigurowa─ç moje autorskie oprogramowanie ST, w kt├│rym te testy zosta┼éy przeprowadzone.

Oprogramowanie ST podczas testowania portfeli Finax

Finax oferuje obecnie 11 portfeli o r├│┼╝nym poziomie zmienno┼Ťci (zwanego dla uproszczenia ryzykiem). I tak, najbardziej konserwatywny ma 0% akcji i 100% obligacji, co skr├│towo zapisujemy jako 0/100. Do ka┼╝dego kolejnego portfela w ich ofercie dok┼éadamy 10% akcji, a wi─Öc mamy odpowiednio portfele 10/90, 20/80 i tak a┼╝ do portfela 100/0, czyli takiego w kt├│rym znajduj─ů si─Ö w 100% akcje. Ka┼╝dy taki portfel zbudowany jest z 4 do 10 r├│┼╝nych funduszy ETF, kt├│re s─ů wylistowane w poni┼╝szej tabelce. Jasnoczerwony obszar to indeksy rynku akcji, a jasnozielony to rynki obligacji.

Fundusze ETF wykorzystywane przez Finax

Po dog┼é─Öbne szczeg├│┼éy odno┼Ťnie poszczeg├│lnych ETF proponuj─Ö sprawdzi─ç portal justETF. Wystarczy tam wej┼Ť─ç i wpisa─ç w polu wyszukiwania tak zwany ticker, aby pozna─ç wi─Öcej szczeg├│┼é├│w. Finax korzysta z ETF notowanych na niemieckiej gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowy we Frankfurcie (Xetra). Wszystkie ETF stosuj─ů tak zwan─ů akumulacj─Ö, czyli je┼Ťli sp├│┼éki lub obligacje wyp┼éacaj─ů dywidendy / kupony odsetkowe, s─ů one automatycznie reinwestowane przez wystawc─Ö ETF, podnosz─ůc wycen─Ö jego jednostek na gie┼édzie. Mo┼╝e brzmi to jak detal, ale w praktyce jest to bardzo pomocne, upraszczaj─ůc cho─çby rozliczenia podatkowe. Portfele s─ů inwestowane w euro, a w przypadku obligacji denominowanych w innej walucie (ETF o symbolu FRCK i DBZB) stosowane jest zabezpieczenie walutowe do euro.

UWAGA Osobi┼Ťcie r├│wnie┼╝ pracuj─Ö nad autorsk─ů przegl─ůdark─ů funduszy ETF w formie strony internetowej, a do tego w j─Özyku polskim. Co wi─Öcej planuj─Ö tam da─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç ich filtrowania wg. dost─Öpno┼Ťci u broker├│w w Polsce, co mo┼╝e by─ç szczeg├│lnie przydatne dla os├│b inwestuj─ůcych w ramach konta IKE/IKZE. Pierwsza wersja b─Ödzie dost─Öpna w przeci─ůgu 3-4 miesi─Öcy. Stay tuned! ­čÖé

Oczywi┼Ťcie historia tych ETF nie pozwoli┼éaby przetestowa─ç portfeli od roku 1987 ÔÇô w najlepszym razie testy si─Öga┼éyby 5-10 lat wstecz. Ale poniewa┼╝ te ETF replikuj─ů tak naprawd─Ö konkretne indeksy, a te za┼Ť z kolei maj─ů o wiele d┼éu┼╝sz─ů histori─Ö, to tym sposobem mo┼╝na zbada─ç portfele za 30 lat (a z pewnym przybli┼╝eniem znacznie, znacznie dalej o czym niebawem). W tabelce poni┼╝ej rozpisane s─ů sk┼éady wszystkie portfeli z oferty Finax. Na podstawie poprzedniej tabelki mo┼╝na sprawdzi─ç jakie konkretne ETF wchodz─ů w sk┼éad ich portfeli oraz w jakich wagach.

Skład portfeli Finax

Mo┼╝e kto┼Ť zada─ç pytanie co robi tam 1.5% udzia┼é got├│wki w portfelu. Bez wchodzenia w detale ÔÇô jest to niezb─Ödne, by m├│c prowadzi─ç takie portfele w ramach us┼éugi robodoradcy:

  • ka┼╝dego dnia pobierana jest 1/365 op┼éaty rocznej
  • od momentu z┼éo┼╝enia zlecenia przez klienta, do jego wykonania, na rynku mog─ů by─ç zmiany, kt├│re ewentualnie s─ů pokryte tym buforem

OK, mamy zatem wszystko co potrzeba, aby przeprowadzi─ç testy ÔÇô zapraszam. ­čÖé

Wyniki portfeli bez rebalansowania

Na pocz─ůtek uruchomili┼Ťmy symulacj─Ö bez przeprowadzania rebalansowania w portfelach. W praktyce to oznacza, ┼╝e pod koniec listopada 1987 roku ÔÇ×kupili┼ŤmyÔÇŁ do portfela aktywa wed┼éug powy┼╝szej rozpiski i trzymali┼Ťmy je bez jakiejkolwiek ingerencji z naszej strony do ko┼äca pa┼║dziernika 2017. Dla jasno┼Ťci ÔÇô nikt tak w praktyce nie powinien robi─ç, je┼Ťli samodzielnie inwestuje na rynku. Tutaj tak zrobili┼Ťmy, aby mie─ç punkt odniesienia do portfeli, w kt├│rych rebalansowanie jest robione.

Wyniki dla ka┼╝dego portfela obrazuje tabelka poni┼╝ej. Nie brali┼Ťmy pod uwag─Ö koszt├│w transakcyjnych, koszt├│w za zarz─ůdzanie, podatk├│w ani inflacji.

Wyniki portfeli Finax za okres 1987-2017 bez przeprowadzania rebalansowania.

Portfele s─ů posortowane od najbardziej zmiennych, w 100% z┼éo┼╝onych z akcji (100/0), do portfela wype┼énionego po brzegi samymi obligacjami (0/100). Wida─ç to po wynikach:

  • Kolumna CAGR m├│wi nam jaka jest ┼Ťrednioroczna stopa zwrotu danego portfela. Widzimy, ┼╝e im wi─Öcej w portfelu akcji, tym stopa zwrotu jest wy┼╝sza.
  • Kolumna Maksymalne obsuni─Öcie oznacza o ile warto┼Ť─ç portfela spad┼éa najwi─Öcej w badanym 30-letnim okresie. Zn├│w widoczna jest prosta zale┼╝no┼Ť─ç ÔÇô im wi─Öcej akcji w portfelu, tym okresowa utrata warto┼Ťci portfela jest g┼é─Öbsza.
  • R├│wnie┼╝ warto┼Ť─ç D┼éugo┼Ť─ç maksymalnego obsuni─Öcia [dni] jednoznacznie pokazuje, ┼╝e wi─Öcej akcji w portfelu to nie tylko wi─Öksze okresowe spadki jego warto┼Ťci, ale i d┼éu┼╝szy okres wychodzenia z nich. Nie powinno to dziwi─ç ÔÇô spadek warto┼Ťci portfela o 50% oznacza, ┼╝e aby znale┼║─ç si─Ö ponownie w punkcie wyj┼Ťcia, jego warto┼Ť─ç musi wzrosn─ů─ç a┼╝ o 100%!
  • Standardowe odchylenie m├│wi nam jaka jest zmienno┼Ť─ç rocznych st├│p zwrotu. Im jest ona wy┼╝sza, tym wahania warto┼Ťci portfela s─ů wy┼╝sze ÔÇô zar├│wno w g├│r─Ö jak i w d├│┼é. Tu r├│wnie┼╝ ┼éatwo zauwa┼╝y─ç prost─ů zale┼╝no┼Ť─ç: wi─Öcej akcji w portfelu oznacza wy┼╝sz─ů jego zmienno┼Ť─ç.

Na tym etapie test├│w bez zaskocze┼ä. Portfele s─ů w pe┼éni pasywne i generuj─ů stopy zwrotu jakie ┼éaskawy by┼é nam oferowa─ç w tym czasie rynek. Nie jest ┼║le ÔÇô roczna stopa zwrotu na poziomie 9.47% za okres 30 lat w przypadku portfela akcyjnego, bez jakiegokolwiek kombinowania. Aby jednak ÔÇ×zgarn─ů─çÔÇŁ taki wynik trzeba by┼éoby uzbroi─ç si─Ö w mocne nerwy i przej┼Ť─ç przez portfel zanurzony pod wod─ů o niemal 50%.

Wyniki portfeli z rebalansowaniem

To teraz przejd┼║my do wynik├│w portfeli Finax z przeprowadzanym rebalansowaniem w oparciu o ich algorytm. Nie brali┼Ťmy pod uwag─Ö koszt├│w transakcyjnych, koszt├│w za zarz─ůdzanie, podatk├│w ani inflacji. Interesowa┼é nas przede wszystkim wp┼éyw rebalansowania.

Wyniki portfeli Finax za okres 1987-2017 z przeprowadzanym rebalansowaniem.

Oczywi┼Ťcie tak zaserwowane informacje s─ů s┼éabo czytelne, ale podaj─Ö je dla kompletno┼Ťci. Na pierwszy rzut oka wygl─ůdaj─ů bardzo podobnie do tego, co ju┼╝ widzieli┼Ťmy wcze┼Ťniej, poza tym, ┼╝e pojawi┼éa si─Ö dodatkowa kolumna z ilo┼Ťci─ů przeprowadzonych rebalansowa┼ä. Warto zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e przeci─Ötnie rebalansowanie portfela by┼éo realizowane nieco rzadziej ni┼╝ raz do roku. Pisz─Ö przeci─Ötnie, poniewa┼╝ to rynek determinuje w przypadku tego algorytmu, kiedy pada sygna┼é do korygowania wag w portfelu (w odr├│┼╝nieniu od podej┼Ťcia, w kt├│rym rebalansowanie jest realizowane zawsze w okre┼Ťlonych odst─Öpach czasu). Mo┼╝e to mie─ç miejsce nawet kilka razy w roku, a mo┼╝e nie nast─ůpi─ç ani razu przez kilka lat.

Przygl─ůdnijmy si─Ö teraz tym wynikom z innej perspektywy. To co nas interesuje, to wp┼éyw algorytmu rebalansowania na wyniki. Voil├á!

Wpływ rebalanansowania portfeli Finax.

Teraz wygl─ůda to zupe┼énie inaczej. Pozioma linia po┼Ťrodku tabeli oznacza granic─Ö pomi─Ödzy portfelami z przewag─ů akcji (g├│rna cz─Ö┼Ť─ç) i portfelami obligacyjnymi (cz─Ö┼Ť─ç dolna). To jeszcze kr├│tki komentarz do wynik├│w:

  • Maksymalne obsuni─Öcie (przeci─Ötna r├│┼╝nica) ÔÇô ta kolumna m├│wi nam o ile punkt├│w procentowych rebalansowanie zmienia obsuni─Öcie portfela. Przede wszystkim w 10 portfelach na 11 rebalansowanie powoduje, ┼╝e obsuni─Öcia kapita┼éu s─ů mniej dotkliwe. Najwi─Öcej tu korzystaj─ů portfele, w kt├│rych akcje nie wa┼╝─ů wi─Öcej ni┼╝ 50% — przeci─Ötnie maksymalne obsuni─Öcie dla takich portfeli jest zredukowane o 4.54 punkta procentowego.
  • D┼éugo┼Ť─ç maksymalnego obsuni─Öcia (przeci─Ötna r├│┼╝nica) [dni] ÔÇô wida─ç, ┼╝e rebalansowanie skraca czas wychodzenia portfela z obszaru strat. Tu najwi─Öcej zyskuj─ů portfele, w kt├│rych przewa┼╝ane s─ů akcje ÔÇô przeci─Ötnie o 256 dni szybciej wychodz─ů one na nowe szczyty. Wynika to z prostej zale┼╝no┼Ťci: do portfela kupowane s─ů akcje, gdy rynek ten spada. Portfele obligacyjne r├│wnie┼╝ zyskuj─ů ÔÇô przeci─Ötnie o 137 dni mniej trwa b├│l prze┼╝ywany przez inwestora.
  • Standardowe odchylenie (przeci─Ötna r├│┼╝nica) ÔÇô te┼╝ bez zaskocze┼ä. Rebalansowanie zmniejsza zmienno┼Ť─ç warto┼Ťci portfela w podobnym stopniu dla portfeli akcyjnych i obligacyjnych ÔÇô odpowiednio 1.22 i 1.28 punktu procentowego.
  • CAGR (przeci─Ötna r├│┼╝nica) ÔÇô w ko┼äcu, cr├Ęme de la cr├Ęme naszego testu. ­čÖé Portfele akcyjne dzi─Öki rebalansowaniu ciesz─ů si─Ö przeci─Ötnie roczn─ů stop─ů zwrotu wy┼╝sz─ů o 0.45 punktu procentowego. My┼Ťl─Ö, ┼╝e Prezesowi Finax te┼╝ spad┼é kamie┼ä z serca, gdy otrzyma┼é od nas wyniki. ­čśÇ Portfele obligacyjne owszem nie korzystaj─ů ju┼╝ w tym aspekcie zbyt wiele, lub wr─Öcz nawet nieznacznie trac─ů, ale to ma┼éa cena za to, by poprawi─ç parametry portfela w innych miejscach (maksymalne obsuni─Öcie i zmienno┼Ť─ç).
UWAGA S─ů to wyniki historyczne za okres 30 lat. To nie oznacza absolutnie, ┼╝e wspomniane parametry s─ů lepsze ka┼╝dego roku ani, ┼╝e ta przewaga b─Ödzie wygl─ůda─ç tak samo w przysz┼éo┼Ťci.

Warto doda─ç, ┼╝e algorytm rebalansowania jest taki sam dla wszystkich 11 portfeli. Wbrew pozorom to bardzo wa┼╝na informacja, bowiem nale┼╝y pami─Öta─ç o prostej zasadzie: je┼Ťli poddasz dane odpowiednio d┼éugim torturom, wyznaj─ů Ci co zechcesz. ­čÖé By┼ébym mocno sceptyczny, gdyby Finax dobiera┼é parametry steruj─ůce algorytmem dla ka┼╝dego portfela z osobna. Z pewno┼Ťci─ů uzyskaliby w testach lepsze wyniki, ale szanse na ich powt├│rzenie w przysz┼éo┼Ťci by┼éyby mocno dyskusyjne.

Oferta Finax

Dla kogo Finax jest dobrym rozwi─ůzaniem?

  • Dysponujesz niewielkim kapita┼éem (mniej ni┼╝ 10 000 PLN), kt├│ry uniemo┼╝liwi┼éby Ci zbudowanie zdywersyfikowanego portfela
  • Chcesz regularnie (np. co miesi─ůc) wp┼éaca─ç na konto niewielkie kwoty
  • Nie chcesz samodzielnie prowadzi─ç swojego portfela na koncie maklerskim

Koszty usługi:

  • Op┼éata roczna 1.4% (w tym jest wliczony koszt jaki pobierany jest przez ETFy)
  • Brak op┼éat za wp┼éat─Ö kwot poni┼╝ej 1000 EUR na konto
  • Brak ukrytych op┼éat

Otw├│rz konto w Finax

UWAGA Otwieraj─ůc konto w Finax klikaj─ůc w przycisk powy┼╝ej, otrzymam z tego tytu┼éu wynagrodzenie. Bardzo dzi─Ökuj─Ö! ­čÖé

Co daje rebalancing? ÔÇô podsumowanie i wnioski

Bez ┼╝adnych problem├│w byli┼Ťmy w stanie potwierdzi─ç wyniki podawane przez Finax. Co do zasady zawsze powinni┼Ťmy rebalansowa─ç swoje portfele, aby nasz portfel ÔÇ×nie rozjecha┼éÔÇŁ si─Ö w czasie zbyt mocno. Ale to nie wszystko, co daje rebalansowanie portfeli (i to nie tylko algorytmem Finax), a co ewidentnie pokaza┼éy testy:

  • Rebalansowanie kontroluje poziom ryzyka portfela, przywracaj─ůc co pewien czas jego pierwotne wagi. Zwykle dzi─Öki temu osi─ůgamy r├│wnie┼╝:
    • Obni┼╝enie maksymalnego obsuni─Öcia kapita┼éu
    • Obni┼╝enie zmienno┼Ťci warto┼Ťci portfela
    • Skr├│cenie czasu wychodzenia z okresowych strat
  • Rebalansowanie mo┼╝e r├│wnie┼╝ podnosi─ç stop─Ö zwrotu. W przypadku algorytmu Finax stopa zwrotu ros┼éa przeci─Ötnie o 0.45 puntu procentowego dla portfeli, w kt├│rych przewa┼╝aj─ů akcje (co najmniej 60%).

Zalet─ů mechanicznego podej┼Ťcia do rebalansowania jest to, ┼╝e jest ono powtarzalne i weryfikowalne (to st─ůd bierze si─Ö cho─çby nazwa mojego bloga — System Trader). Tu nie ma sytuacji, w kt├│rej wynik w portfelu b─Ödzie uzale┼╝niony od tego, kt├│r─ů nog─ů wsta┼é zarz─ůdzaj─ůcy funduszu, ile wypi┼é kawy, jaka jest pogoda, albo co my┼Ťli on o przysz┼éo┼Ťci rynku akcji. Te same dane, te same decyzje ÔÇô to najwi─Öksza warto┼Ť─ç takiego podej┼Ťcia opartego na obiektywnym procesie decyzyjnym. Wiem, ┼╝e takie rozwi─ůzania budz─ů cz─Östo sprzeciw i nieufno┼Ť─ç, bo w naturalny spos├│b wydaje si─Ö nam, ┼╝e mogliby┼Ťmy w oparciu o nasze do┼Ťwiadczenie i intuicj─Ö zrobi─ç to lepiej. Praktyka pokazuje jednak co┼Ť odmiennego. Za chwil─Ö poka┼╝─Ö o co chodzi.

Zauwa┼╝my jednak ÔÇô rebalansowanie nie ma przewidywa─ç tego, co wydarzy si─Ö na rynku. To tylko prosty spos├│b na to, by w odpowiednim momencie przywr├│ci─ç jego pierwotne wagi. Portfel nadal jest pasywny w swojej naturze.

A co z samodzieln─ů budow─ů portfeli?

Zalet─ů robodoradcy jakim jest Finax, jest mo┼╝liwo┼Ť─ç sprawdzenia co maj─ů w swoich portfelach ÔÇô jest to informacja publiczna. W zwi─ůzku z tym pokaza┼éem kompletn─ů list─Ö funduszy ETF z jakich korzystaj─ů z wyszczeg├│lnionymi wagami dla ka┼╝dego portfela z osobna.

Wzi─ů┼éem na tapet przyk┼éadowy portfel 80/20, pobra┼éem w ST dane z notowaniami dla wchodz─ůcych w jego sk┼éad notowa┼ä ETF korzystaj─ůc z Yahoo i otrzyma┼éem nast─Öpuj─ůce wyniki.

Wyniki miesi─Öczne portfela 80/20 (80% akcje, 20% obligacje)

Kilka komentarzy do wynik├│w i budowania portfeli na w┼éasn─ů r─Ök─Ö:

  • Oprogramowanie ST umo┼╝liwia pobieranie darmowych danych z notowaniami ETF z Yahoo i Stooq. Niestety jako┼Ť─ç tych danych pozostawia cz─Östo wiele do ┼╝yczenia, dlatego mam nadziej─Ö, ┼╝e w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci uda si─Ö ten problem rozwi─ůza─ç oferuj─ůc dost─Öp do solidnej jako┼Ťci notowa┼ä. Traktuj te wyniki z ostro┼╝no┼Ťci─ů i bardziej jako ciekawostk─Ö.
  • Warto rozwa┼╝y─ç uproszczenie struktury portfeli, je┼Ťli robimy to samodzielnie, redukuj─ůc liczb─Ö ETF. ┼üatwiej b─Ödzie nimi zarz─ůdza─ç, cho─ç z drugiej strony im mniej ETF w portfelu, tym pozytywny wp┼éyw rebalansowania portfela na jego zyski bywa mniejszy (sprawdza┼éem to empirycznie). Wi─Öcej o tym planuj─Ö napisa─ç jeszcze w przysz┼éo┼Ťci.
  • Wyniki uwzgl─Ödniaj─ů prowizje maklerskie i koszty zarz─ůdzania ETF.

Klasyka ÔÇô prosto, nie znaczy ┼éatwo ­čÖé

Naszym najwi─Ökszym wrogiem inwestowania jeste┼Ťmy zwykle my sami. Obarczeni jeste┼Ťmy wieloma s┼éabo┼Ťciami, kt├│re w nieprzyjemny spos├│b objawiaj─ů si─Ö podczas inwestowania. Mamy tendencj─Ö do kr├│tkowzroczno┼Ťci, chcemy przez mikroskop ogl─ůda─ç li┼Ťcie, ale nie widzimy lasu. Bez odpowiedniego przygotowania i zrozumienia tracimy z oczu d┼éugoterminowy cel, prze┼╝ywaj─ůc nadmiernie codzienny szum rynkowy. Co zrobi─ç?

Nie logowa─ç si─Ö do konta i nie wczytywa─ç si─Ö w wiadomo┼Ťci z doniesieniami z rynku. A ju┼╝ zdecydowanie nie instalowa┼ébym sobie aplikacji w telefonie, ┼╝eby sprawdza─ç rachunek co 5 minut. Nie ┼╝artuj─Ö! ­čÖé Po choler─Ö mi pod r─Ök─ů mie─ç dost─Öp do konta, w kt├│rym realizowana jest d┼éugoterminowa strategia? Ponoszone koszty emocjonalne mog─ů w ten spos├│b zmieni─ç si─Ö wr─Öcz w realne straty finansowe, gdy pod wp┼éywem uniesienia wpadniemy na ÔÇ×cudownyÔÇŁ pomys┼é, by co┼Ť zmieni─ç w obranej strategii.

Nawet je┼Ťli zlecimy inwestowanie naszego kapita┼éu robodoradcy, nie oznacza to, ┼╝e ka┼╝dego roku b─Ödziemy zarabia─ç. Gorzej ÔÇô nasz portfel przez lata mo┼╝e by─ç zanurzony w stratach. W├│wczas musimy pami─Öta─ç co jest naszym d┼éugoterminowym celem, ┼╝eby przetrwa─ç. Poni┼╝ej przyk┼éad portfela 80/20 z krzyw─ů kapita┼éu za lata 1993-2011.

Warto┼Ť─ç portfela 80/20 w latach 1993-2011 z zaznaczonymi obsuni─Öciami.

Wyobra┼║my sobie, ┼╝e mamy wyj─ůtkowego pecha i nasz─ů inwestycje rozpoczynamy we wrze┼Ťniu 2000 roku ÔÇô tu┼╝ przed tak zwanych internetowym krachem dot-com. Portfel traci ponad 38%, a wyj┼Ťcie na zero trwa pi─Ö─ç lat. Do listopada 2007 wszystko pi─Öknie si─Ö uk┼éada, a┼╝ tu kolejny krach, jeszcze mocniejszy ÔÇô portfel osuwa si─Ö o ponad 41%! Musimy czeka─ç a┼╝ do 2011 roku by zn├│w wyj┼Ť─ç na nowe szczyty warto┼Ťci naszego kapita┼éu! Nie ma si─Ö co oszukiwa─ç ÔÇô jest to trudny okres dla ka┼╝dego inwestora, podczas kt├│rego ┼éatwo zakwestionowa─ç plan jaki wcze┼Ťniej sobie przyj─Öli┼Ťmy. Dlatego warto mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, co mo┼╝e nas czeka─ç w przysz┼éo┼Ťci, by─ç przygotowanym niejako na to, co pr─Ödzej czy p├│┼║niej najpewniej nas bezpo┼Ťrednio dotknie.

Skład portfela 80/20

Na pocieszenie dodam, ┼╝e je┼Ťli przyjmiemy d┼éugoterminow─ů perspektyw─Ö inwestowania, to w├│wczas te krachy robi─ů si─Ö bardziej zno┼Ťne. Poni┼╝ej wykres tej samej strategii za lata 1987-2017. Czerwonymi punktami zaznaczy┼éem dwa wcze┼Ťniejsze krachy. Z takiej perspektywy wydaj─ů si─Ö one o wiele mniej bolesne ÔÇô ale to z┼éudzenie i nie zapominajmy o tym! Inwestowanie zawsze b─Ödzie wi─ůza─ç si─Ö z okresowo prze┼╝ywanym dyskomfortem, bo to dzia┼éanie w ┼Ťrodowisku ci─ůg┼éej niepewno┼Ťci.

Warto┼Ť─ç portfela 80/20 w latach 1987-2017 z zaznaczonymi obsuni─Öciami

A je┼Ťli to nadal ma┼éo zapraszam na bonusow─ů cz─Ö┼Ť─ç artyku┼éu poni┼╝ej. ­čÖé

Bonus! ÔÇô zapraszam do podr├│┼╝y w czasie do roku 1926

Historia rynk├│w finansowych, czyli dlaczego warto inwestowa─ç globalnie?

Przedstawiam argumenty, kt├│re powinny racjonalnych inwestor├│w sk┼éoni─ç do my┼Ťlenia o inwestowaniu w wymiarze globalnym.

Czytaj dalej Ôćĺ

Oficjalne dane od Finax pokrywaj─ů okres 30 lat. Ale co, gdyby tak ich portfele podda─ç jeszcze wi─Ökszej pr├│bie czasu? Od dw├│ch lat ostro pracuj─Ö nad rozwojem oprogramowania ST, w kt├│rym od samego pocz─ůtku chcia┼éem mie─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç zrobienia tego, co robi niewielu ÔÇô testu strategii inwestycyjnej za 50, a nawet 100 lat, by jeszcze dobitniej m├│c si─Ö przekona─ç, jak dzia┼éaj─ů rynki w naprawd─Ö d┼éugich cyklach.

Na wst─Öpie od razu pojawi┼éy si─Ö k┼éopoty. Nie spos├│b jest zdoby─ç dane historyczne, kt├│re b─Öd─ů si─Ö pokrywa─ç 1:1. Ale nie jest to problem nie do przej┼Ťcia ÔÇô pami─Ötajmy, ┼╝e idea jaka stoi za portfelami Finaxa to globalna ekspozycja na rynek akcji i obligacji. A takie dane pozwol─ů mi si─Ögn─ů─ç a┼╝ do roku 1926! ÔÇô wow, to by┼éo tak dawno, ┼╝e na ┼Ťwiecie nie by┼éo jeszcze mojego Dziadka. ­čÖé

Po wielu analizach zbudowali┼Ťmy poni┼╝sze portfele, kt├│re mia┼éy jak najlepiej przypomina─ç orygina┼éy Finaxa. Dla dociekliwych ÔÇô dzielenie w┼éosa na czworo koniec ko┼äc├│w niewiele pomaga. To co jest wa┼╝ne, to by nasza inwestycja by┼éa globalnie zdywersyfikowana (tego uczy historia), a my skupmy si─Ö przede wszystkim na jak najlepszym dla nas dobraniu poziomu zmienno┼Ťci w portfelu. Poza tym ÔÇô wcale nie trzeba w portfelu 10 ETF, ┼╝eby mia┼é on nadal sens. Jak ju┼╝ wspomina┼éem ÔÇô w skrajnej sytuacji wystarcz─ů nawet 1-2 ETF.

Sk┼éad portfeli Finax oparty na danych umo┼╝liwiaj─ůcych test za lata 1926-2019.

Przetestuj portfele sam!

Powy┼╝sze portfele w formacie oprogramowania ST mo┼╝esz pobra─ç pod niniejszym linkiem. Je┼Ťli nie masz zainstalowanego oprogramowania ST, mo┼╝esz go pobra─ç pod tym linkiem.

Gdy aplikacja jest ju┼╝ uruchomiona, wystarczy plik z portfelami rozpakowa─ç, a nast─Öpnie poszczeg├│lne portfele zaimportowa─ç, co oznaczone jest na poni┼╝szej grafice punktem (1). Zaimportowany portfel wybieramy (2), zaznaczamy okres, dla kt├│rego chcemy go przetestowa─ç (3) i klikamy w przycisk z zielon─ů strza┼ék─ů (4). To wszystko ÔÇô wyniki b─Öd─ů gotowe po kilku sekundach. ­čÖé Oczywi┼Ťcie nic nie stoi na przeszkodzie, by portfele modyfikowa─ç (przycisk Edycja).

Import i uruchomienie testowych portfeli w aplikacji ST

Finax korzysta z maksymalnie 10 indeksów/ETF, ja musiałem ograniczyć się do 7. Oto podstawowe różnice:

  • Rynek akcji du┼╝ych, ┼Ťrednich i ma┼éych sp├│┼éek ameryka┼äskich oraz du┼╝ych sp├│┼éek europejskich zast─ůpi┼éem globalnym indeksem rynku akcji bez kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö (odpowiednik indeksu MSCI World).
  • W miejsce ma┼éych sp├│┼éek europejskich wstawi┼éem kraje rozwijaj─ůce si─Ö.
  • Globalny rynek obligacji pokryty zosta┼é indeksem 10-letnich globalnych obligacji rz─ůdowych. Poniewa┼╝ nie zawiera on obligacji ameryka┼äskich, uzupe┼éniony zosta┼é o 10-letnie i 30-letnie obligacje skarbowe USA.
  • Europejskie obligacje korporacyjne oraz o wysokiej dochodowo┼Ťci, plus obligacje z rynk├│w wschodz─ůcych zosta┼éy zast─ůpione ameryka┼äskimi obligacjami korporacyjnymi (o najwy┼╝szym ratingu kredytowym AAA). No c├│┼╝ ÔÇô lepiej si─Ö tego nie da┼éo zrobi─ç, g┼é├│wnie z powodu z braku dost─Öpu do danych obligacji wysokodochodowych si─Ögaj─ůcych do lat 20. XX wieku.
  • W miejscu got├│wki zastosowa┼éem ameryka┼äskie bony skarbowe (odpowiednik lokaty bankowej), co w pewnym stopniu zrekompensuje brak obligacji wysokodochodowych.
JAK ODSZUKA─ć ETF? Oprogramowanie ST zawiera na swoim pok┼éadzie dane historyczne si─Ögaj─ůce nawet ponad 100 lat wstecz. Oczywi┼Ťcie wtedy nie by┼éo funduszy ETF, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by dane historyczne w prosty spos├│b zmapowa─ç na konkretne ETF. Przygotowa┼éem do tego celu arkusz, w kt├│rym wszystko jest rozpisane.

Uwierzcie mi ÔÇô w naprawd─Ö d┼éugim okresie te r├│┼╝nice schodz─ů do poziomu niuans├│w. Gdy ogl─ůdam czasami analizy portfeli/strategii/funduszy za ostatnie kilka miesi─Öcy, a nawet kilka lat, na podstawie kt├│rych to autorzy wyci─ůgaj─ů daleko id─ůce wnioski, u┼Ťmiecham si─Ö pod nosem. Nie przesadz─Ö, je┼Ťli powiem, ┼╝e w ostatnich dw├│ch latach sp─Ödzi┼éem setki godzin na studiowaniu historii rynk├│w finansowych za ostatnie ponad 100 lat, przy okazji prac nad oprogramowaniem. Takie podr├│┼╝e w czasie zmieniaj─ů perspektyw─Ö, pokazuj─ůc nam jak bardzo bywamy kr├│tkowzroczni komentuj─ůc w wi─Ökszo┼Ťci nic nieznacz─ůcy szum rynkowy.

Tadam! ÔÇô tak wygl─ůdaj─ů portfele Finaxa za okres 1926-2019.

Wyniki symulacji portfeli Finax za lata 1926-2019.

Teraz kilka uwag do metodologii przeprowadzonych test├│w:

  • Nie stosowa┼éem tu algorytmu rebalansowania Finaxa, ze wzgl─Ödu na stosowanie innych danych. Portfele by┼éy rebalansowane na koniec miesi─ůca, ale tylko wtedy, je┼Ťli kt├│rakolwiek waga w portfelu odchyli┼éa si─Ö wi─Öcej ni┼╝ 30%. W praktyce czasami nawet przez lata nie ma nic do roboty! To co jest wa┼╝ne ÔÇô tak przeprowadzone rebalansowanie r├│wnie┼╝ ma sens, co pokazuj─ů wyniki. W oprogramowaniu ST mo┼╝esz sam poeksperymentowa─ç z r├│┼╝nymi wariantami podej┼Ťcia do tego tematu.
  • Symulacja uwzgl─Ödnia koszty transakcyjne w wysoko┼Ťci 0.1% od warto┼Ťci ka┼╝dej transakcji kupna lub sprzeda┼╝y.
  • Kapita┼é pocz─ůtkowy w symulacji to 1 milion dolar├│w. Kto┼Ť mo┼╝e powiedzie─ç, ┼╝e mnie pogi─Ö┼éo, ale chodzi o to, by jak najbardziej efektywnie ulokowa─ç kapita┼é od samego pocz─ůtku, nie zostawiaj─ůc wolnej got├│wki.
  • Wyniki wyra┼╝one s─ů r├│wnie┼╝ w uj─Öciu realnym, czyli skorygowane o inflacj─Ö. Ze wzgl─Ödu na d┼éugi okres zastosowana jest stopa inflacji w USA. Zauwa┼╝cie jak rynek akcji pi─Öknie chroni przed inflacj─ů i to nawet bez z┼éota.
  • Z powy┼╝szego te┼╝ wynika, ┼╝e ca┼éa symulacja jest wyra┼╝ona w dolarach ameryka┼äskich. W d┼éugim okresie to nie ma jednak wi─Ökszego znaczenia.
  • Nie uwzgl─Ödniono podatk├│w ani koszt├│w za zarz─ůdzanie.

Jak si─Ö Wam podobaj─ů wyniki? Jaki portfel wybraliby┼Ťcie dla siebie? C├│┼╝, mi najbli┼╝ej do portfela 80/20 lub wr─Öcz 90/10. Nie dlatego, ┼╝e chojrakuj─Ö, tylko dlatego, ┼╝e historia rynk├│w uczy jednej wa┼╝nej lekcji: walut─ů, kt├│r─ů p┼éaci si─Ö za zyski jest zmienno┼Ť─ç. To czego mi nieco brakuje w takim portfelu to innych klas aktyw├│w ÔÇô na przyk┼éad cho─çby ┼Ťladowej ilo┼Ťci z┼éota albo obligacji, kt├│re chroni─ů przed inflacj─ů.

To zerknijmy jeszcze na krzyw─ů kapita┼éu portfela 80/20 za lata 1929-2019. Tu ju┼╝ niezb─Ödna jest skala logarytmiczna, poniewa┼╝ w przeciwnym wypadku niewiele by┼éoby wida─ç ÔÇô w pewnym momencie warto┼Ť─ç portfela ÔÇ×odjecha┼éabyÔÇŁ tak mocno w g├│r─Ö, ┼╝e przypomina┼éa by kij golfowy. ­čÖé

Portfel 80/20 w latach 1926-2019

A tak ju┼╝ na deser rzutem na ta┼Ťm─Ö kr├│tki komentarz do wynik├│w u do┼éu tabeli w ciemnozielonym kolorze:

  • S&P 500 (500 najwi─Ökszych sp├│┼éek ameryka┼äskich) ÔÇô to ten rynek jest zwyci─Özc─ů za ostatnie 94 lata je┼Ťli idzie o akcje. Absolutnie nie daje nam to ┼╝adnej gwarancji, ┼╝e tak b─Ödzie w przysz┼éo┼Ťci ÔÇô dlatego powinni┼Ťmy inwestowa─ç globalnie.
  • MSCI World ÔÇô globalny indeks akcji kraj├│w rozwini─Ötych ÔÇô gorszy wynik od S&P 500, ale mniejsza zmienno┼Ť─ç i obsuni─Öcia kapita┼éu.
  • Z┼éoto (jak┼╝e mog┼éoby go zabrakn─ů─ç) ÔÇô tu za okres od roku 1970, poniewa┼╝ wcze┼Ťniej jego kurs by┼é powi─ůzany z dolarem ameryka┼äskim. Realna stopa zwrotu nie urzeka, zmienno┼Ť─ç kosmiczna. Ale mo┼╝e teraz nadchodz─ů lepsze lata na ┼╝├│┼éty metal? ­čśë Tego nie wiem, natomiast jak element dywersyfikacji portfela widz─Ö dla niego miejsce.
  • GEM ÔÇô to ju┼╝ tak na dobitk─Ö ÔÇô aktywna strategia, kt├│r─ů szczeg├│┼éowo opisa┼éem w bardzo obszernym artykule, a kt├│r─ů mo┼╝na stosowa─ç korzystaj─ůc do tego r├│wnie┼╝ z funduszy ETF. Z pozdrowieniami dla tych, co m├│wi─ů, ┼╝e rynki s─ů zawsze efektywne. ­čśë

Przy okazji zwr├│─çmy uwag─Ö, jak dzia┼éa procent sk┼éadany w czasie. Drobna z pozoru r├│┼╝nica w ┼Ťredniej rocznej stopie zwrotu po latach kumuluje si─Ö do monstrualnych wr─Öcz rozmiar├│w. To dlatego powinni┼Ťmy trzyma─ç nasze koszty pod kontrol─ů.

Zapraszam serdecznie do komentowania i zadawania pyta┼ä. Je┼Ťli ten artyku┼é przedstawia dla Ciebie warto┼Ť─ç ÔÇô prosz─Ö podziel si─Ö nim z innymi.

JACEK ­čÖé

  1. Jacku, nawet nie wiesz jak bardzo jestem Ci wdzi─Öczny. Od kiedy Micha┼é Szafra┼äski poleci┼é #ST przeczyta┼éem wszystkie Twoje artyku┼éy, przes┼éucha┼éem par─Ö podcast├│w i przetestowa┼éem przez tydzie┼ä #ST. Dzi─Öki za promowanie ┼Ťwiadomego inwestowania, mam do┼Ť─ç szarlatan├│w, kt├│rzy obiecuj─ů wielkie zyski w kr├│tkim czasie.

    Mam par─Ö propozycji usprawnie w #ST, traktuj─Ö to jako zap┼éat─Ö za mo┼╝liwo┼Ť─ç za skorzystanie z tego oprogramowania ­čśë :

    1. Fajnie by┼éoby obok nazw czy skr├│t├│w takich jak „CAGR” czy „relatywne odchylenie portfela” by┼é znak zapytania, taki jak w Finax, z kr├│tkim wyja┼Ťnieniem po najechaniu na niego. Mam nadziej─Ö, ┼╝e wiesz o co mi chodzi ­čśÇ

    2. Nie znalaz┼éem mo┼╝liwo┼Ťci dodawania paru sk┼éadnik├│w do portfela na raz, po zaznaczeniu ctrl + lewy klik myszki. Wszystkie musia┼éem wyklika─ç samodzielnie, co przy np 10 ETF’ach jest niewygodne i mo┼╝na si─Ö pogubu─ç.

    3. Do tej pory nie wiem czy zaimplementowany w #ST index World, pokrywa si─Ö z MSCI World (przynajmniej za ostatnie 20 lat), czy jednak s─ů to akcje z ca┼éego ┼Ťwiata. Zmieni┼ébym opisy, ┼╝eby by┼éy jednoznaczne.

    4. Przy strategii GEM my┼Ťl─Ö, ┼╝e bardzo istotny jest aspekt podatk├│w od zysk├│w. Nie wiem, czy p┼éac─ůc 19% od zysku przy ka┼╝dej transakcji, CAGR wyni├│s┼éby nadal oko┼éo 12% (ale z ch─Öci─ů si─Ö dowiem!). Dobrzeby┼éoby mie─ç takie okienko z zaznaczeniem, czy i kiedy p┼éacimy podatek od zysk├│w ­čÖé

    Dzi─Öki jeszcze raz za wszystkie wpisy na blogu, strategi─Ö GEM (z wywiadem) i podcasty!

    PS. Z ma┼éym kapita┼éem te┼╝ da si─Ö inwestowa─ç za pomoc─ů ETF’├│w. Ja kupuj─Ö co miesi─ůc MSCI World, MSCI EM bez prowizji na Degiro i Obligacje skarbowe na Ike ­čÖé Ot prosty portfel, ale Finaxa w d┼éugim horyzoncie przebija :D.

    PS2. Finaxa te┼╝ mam, bo go testowa┼éem. Og├│lnie polecam wszyskim, kt├│rzy nie chc─ů si─Ö zna─ç na inwestowaniu :D.

    • Hej Adam,

      Dzi─Öki za komentarz i dobre s┼éowo! ­čÖé

      Co do Twoich uwag — od listopada jest plan przez 2-3 miesi─ůce poprawcowa─ç nad takimi detalami.

      ad 1
      Jasne — pe┼éna zgoda. B─Ödzie! ­čÖé

      ad 2
      Tak, te┼╝ b─Ödzie. ­čÖé

      ad 3
      B─Öd─ů opisy i nawet link do ETF. Na razie proponuj─Ö ten arkusz.

      ad 4
      Tu temat bardziej skomplikowany. ETF mog─ů by─ç akumuluj─ůce lub wyp┼éacaj─ůce dywidendy — ju┼╝ b─Ödzie inny wynik. Mo┼╝e by─ç inna rezydencja podatkowa wystawcy. Wreszcie — mo┼╝e by─ç osoba korzystaj─ůca z ST poza Polsk─ů. Kr├│tko m├│wi─ůc — pewnie co┼Ť b─Ödzie o tym w przysz┼éo┼Ťci, ale nie teraz jeszcze.

      Dzi─Öki o info z Degiro — nawet podlinkowa┼éem w tym artykule do Zbyszka Papi┼äskiego o tym. ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Ad 3
        „ten arkusz” to link do bardzo dobrego wywiadu, a nie do arkusza ­čśë

        • O, dzi─Öki– wczoraj by┼éem ju┼╝ mega zakr─Öcony — przepraszam. I dzi─Öki za wstawienie poprawnego linka. ­čÖé

          pozdrawiam,
          Jacek

          • Mo┼╝e jaki┼Ť inny format, xml/json i wersjonowanie.

            Fajnie by by┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç przenoszenia strategii mi─Ödzy wersjami. Albo wymienianie si─Ö z innymi u┼╝ytkownikami.

          • Artur, docelowo na pewno. ­čÖé

            Obecnie niestety p├│ki z wersji beta na bet─Ö pojawia si─Ö masa zmian strukturalnych, a poprzednie wersje nie s─ů ju┼╝ dost─Öpne, nie pomog┼éoby to wiele. Ja po prostu w przyp┼éywie energii zrobi┼éem eksport ze swojej wersji deweloperskiej. ­čÖé

            Dzi─Öki serdeczne za jak zwykle bardzo sensowne uwagi, Artur!

            pozdrawiam,
            Jacek

  2. Jacku pomocy.
    przy pr├│bie importu portfeli Finax dostaje komunikat:
    „Nieprawid┼éowa wersja bloku”
    potem pojawia si─Ö z okienko zapisu nazwy portfela ale nie wida─ç np, instrument├│w jakie s─ů w nim dodane.

    Moja wersja ST 0.9.1 beta

    • Hej Marian,

      Dla jakiego portfela si─Ö to dzieje? Dla ka┼╝dego? Jak─ů masz wersj─Ö ST?

      Dzi─Öki i pozdrawiam. ­čÖé

      Jacek

      • Moja wersja ST 0.9.1 beta
        Wybiera┼ée losowo kilka, wygl─ůda na to ┼╝e z ka┼╝dym tak si─Ö dzieje.

        pozdrawiam

        • Kurcze, dziwna sprawa. Na razie nie dosta┼éem takiego info od nikogo. B─Öd─Ö si─Ö tu odzywa┼é jak tylko co┼Ť wykmini─Ö. ­čÖé

          Pozdrawiam,
          Jacek

          • Czyli to mo┼╝e by─ç problem u mnie.
            Po 16 wykonam reset maszyny i ponowie import.
            Dam zna─ç jaki b─Ödzie wynik.

            Dzi─Ökuj─Ö za Twoj─ů prac─Ö w imieniu ma┼éych inwestor├│w ­čÖé

  3. Super artykuł oparty na twardych danych.
    A propos danych to szczerze zazdroszcz─Ö tym co b─Öd─ů analizowali rynki za 50 czy 100 lat, wszystkie dane w zasi─Ögu r─Öki bez potrzeby u┼╝ywania przybli┼╝e┼ä opartych o indeksy. Hulaj dusza, piek┼éa nie ma!

    Pozdrawiam
    Grzegorz

  4. Niestety wykonany reset nie pomógł. Reakcja ST jest identyczna.
    Rozumiem że u Ciebie wszystko działa?

    Mogę ew. jeszcze przeinstalować program. Tylko musiałbym trochę po eksportować swoje testowe portfele.
    I tu pojawia się pytanie: Żeby poprawnie zaimportować portfel na nowym programie muszę mieć identyczne nazwy w zakładce grupy symboli?

    Musia┼éem napisac w nowym w─ůtku poniewa┼╝ nie by┼éo ju┼╝ mo┼╝liwo┼Ťci odpowiedzena na ostatni Tw├│j komentarz w poprzdnim w─ůtku.

    pozdrawiam
    Marian

      • Wiem ju┼╝ z czego wynika problem — stworzy┼éem te portfele w najnowszej wersji, kt├│ra jeszcze nie jest publicznie dost─Öpna. ­čÖé

        Przepraszam za k┼éopot — jutro b─Öd─ů gotowe nowe pliki. ­čÖé

        Pozdrawiam,
        Jacek

      • Marian — je┼Ťli mo┼╝esz, pobierz plik z portfelami teraz — powinno ju┼╝ ┼Ťmiga─ç. Przepraszam za problem.

        ­čÖé

        pozdrawiam,
        Jacek

        • Dzi─Ökuje teraz dzia┼éa. ­čÖé
          Tylko na szybko por├│wna┼éem w┼éasne strategie i tymi co Ty policzy┼ée┼Ť na ST (akcje/obligacje) 30/70, 50/50 i 70/30 i widz─Ö ┼╝e r├│┼╝ni─ů si─Ö docelowe wagi poszczeg├│lnych instrument├│w w strategiach.
          Na przykład w strategi 30/70
          u mnie docelowe wagi wygl─ůdaj─ů tak:
          EUR obligacje korporacyjne 19.0%
          EUR obligacje wysokodochodowe 5.0%
          Globalne obligacje rz─ůdowe 39.5%
          Obligacje rynk├│w rozwojowych 5.0%
          Sp├│┼éki rynk├│w wschodz─ůcych 6.8%
          UE du┼╝e firmy 6.8%
          USA du┼╝e firmy 13.4%
          USA ┼Ťrednie firmy 3.0%

          Z czego mog─ů wynika─ç te r├│┼╝nice wag?

          • Super, ┼╝e dzia┼éa. ­čÖé

            Nie jestem pewien czy rozumiem pytanie. Te portfele, kt├│re podes┼éa┼éem s─ů tylko przybli┼╝eniem tego co ma Finax. Rozpisa┼éem je w osobnej tabelce, poniewa┼╝ dane si─Ögaj─ůce tak daleko nie s─ů dost─Öpne dla niekt├│rych indeks├│w, a kt├│re s─ů w oryginalnych portfelach Finaxa.

  5. Mega merytoryczny artyku┼é, a te zestawienia w tabelkach to wyra┼╝aj─ů wi─Öcej ni┼╝ 1000 s┼é├│w. Dzi─Öki !

  6. Witaj. Mam pytanie. Czy ja dobrze rozumiem ┼╝e wystarczy wsadzi─ç pocz─ůtkowa kwot─Ö nic nie robi─ç i tylko po jakim┼Ť czasie gdy jest g├│rka wyj┼Ť─ç z inwestycji? Czy jednak trzeba np. za┼éo┼╝y─ç ┼╝e co rok wychodz─Ö i na nowo wchodz─Ö i wtedy mog─Ö patrze─ç na ┼Ťrednioroczna stop─Ö zwrotu? Jak np. obudz─Ö si─Ö na do┼éku to jak na zwyk┼éych akcjach wyjmuj─ůc trac─Ö? Sorki za trywialne pytanie.

    • Cze┼Ť─ç Andrzej,

      Dzi─Öki za komentarz i nie przepraszaj — dobrze, ┼╝e pytasz. ­čÖé

      Co do zasady to jest d┼éugoterminowa strategia, gdzie raczej kapita┼é si─Ö wp┼éaca/wyp┼éaca na przestrzeni lat. Je┼Ťli wp┼éacimy pieni─ůdze, kt├│re np. planujemy w ca┼éo┼Ťci wyp┼éaci─ç za kilka lat to jest ryzyko, ┼╝e mo┼╝emy wr─Öcz odnotowa─ç strat─Ö. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na to minimalizowa─ç zmniejszaj─ůc ilo┼Ť─ç akcji w portfelu, ale tu z kolei stopa zwrotu te┼╝ b─Ödzie ni┼╝sza.

      pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  7. Hej Jacek, ┼Ťwietny materia┼é dzi─Öki. Nie rozumiem tylko jednej rzeczy: okaza┼éo si─Ö, ┼╝e ich rebalancing dodaje do rocznej stopy zwrotu 0,45% i odnosi do portfeli 60/40 – 100/0. Czy te 0,45% to jaki┼Ť ┼Ťredni wynik? No bo przecie┼╝ portfeli jest kilka wi─Öc wynij├│w powinno by─ç chyba kilka, nie?

    • Hej Artur,

      Dzi─Öki! ­čÖé

      Tak, je┼Ťli idzie o CAGR, to wypada on lepiej dla portfeli 60/40 – 100/0. Natomiast pozosta┼ée „cieszy┼éy” si─Ö mniejszym obsuni─Öciem i zmienno┼Ťci─ů.

      W lewej cz─Ö┼Ťci tabeli jest rozpiska dla ka┼╝dego portfela, a po prawej s─ů warto┼Ťci u┼Ťrednione.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  8. Cze┼Ť─ç,
    Wielkie dzi─Öki za czas i prac─Ö po┼Ťwi─Öcon─ů na blog, podcast i ST!

    Chciałbym porównać parę sposobów oszczędzania na emeryturę:
    1. IKE/IKZE w mMaklerze (wysoka prowizja, wi─Öc zakup raz/dwa razy w roku za ok. 6000pln jednego ETF-a).W zamian ulgi podatkowe teraz (IKZE) i przy terminowej wyp┼éacie. Mo┼╝na przyj─ů─ç za┼éo┼╝enie, ┼╝e ulg─Ö z IKZE inwestuj─Ö w IKE (2×6000 + ulga z PIT-u dodatkowo).
    2. DeGiro — ni┼╝sze wp┼éaty co miesi─ůc (np. 1000pln, co by odpowiada┼éo 2x6000pln w IKE/IKZE), ale podatek przy wyp┼éacie.
    3. Finax — warunki jak DeGiro (prawie), ale mniej czasu trzeba po┼Ťwi─Öci─ç na obs┼éug─Ö takiej inwestycji (np. rozliczaniu PITa).

    Da si─Ö to zrobi─ç w ST, czy trzeba si─Ö silnie wspomaga─ç arkuszem kalkulacyjnym aby bra─ç pod uwag─Ö po┼Ťrednie op┼éaty?
    Zastanawia mnie, co bardziej wp┼éynie na ko┼äcowy wynik — prowizje przy zakupie, czy podatki przy wyp┼éacie.
    Z my┼Ťl─ů o tym, ┼╝e Belka za 15 lat mo┼╝e mie─ç wysoko┼Ť─ç 40%, a nie 19%.

    • Hej Grzegorz,

      Dzi─Öki za komentarz! ­čÖé

      Kr├│tka odpowied┼║ — nie, nie da si─Ö obecnie tego zrobi─ç w ST. Cho─ç w nowej wersji, kt├│ra pojawi si─Ö za 3-4 tygodnie, b─Ödzie mo┼╝liwo┼Ť─ç uwzgl─Ödniania koszt├│w za zarz─ůdzanie. Nie b─Ödzie natomiast podatk├│w — i ten temat jest bardziej skomplikowany niestety, zw┼éaszcza jak jeszcze uwzgl─Ödnimy osoby o r├│┼╝nych rezydencjach podatkowych.

      1/ IKZE ma na pewno jedn─ů wielk─ů zalet─Ö — korzy┼Ť─ç uzyskujesz natychmiast w postaci obni┼╝enia podstawy opodatkowania i to samo w sobie zwr├│ci spokojnie koszty prowizji z nawi─ůzk─ů + na bie┼╝─ůco nie ma podatk├│w. IKE stosowa┼ébym po IKZE, a nast─Öpnie szed┼é w konta opodatkowane.

      2/ DeGiro — tu sens ma strategia w kt├│rej b─Ödziesz g┼é├│wnie kupowa┼é i w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci w ten spos├│b robi┼é te┼╝ rebalansowanie portfela, by maksymalnie odroczy─ç podatek. No i zdecydowanie bym szed┼é w ETF akumulacyjne, by nie p┼éaci─ç (i nie rozlicza─ç) na bie┼╝─ůco podatku od dywidend.

      3/ Finax, szczeg├│lnie w standardowej op┼éacie 1.2% b─Ödzie przegrywa┼éo z ka┼╝d─ů opcj─ů. Ale zyskujemy ┼Ťwi─Öty spok├│j. ­čÖé

      Co wp┼éynie bardziej na wyniki? — z mojego do┼Ťwiadczenia podatki, chyba, ┼╝e b─Ödziesz bardzo aktywnie handlowa┼é i przep┼éaca┼é za prowizje.

      To wszystko oczywi┼Ťcie tylko moja opinia. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  9. Zdecydowanie wybra┼ébym portfel 20/80. Potwierdza si─Ö, ┼╝e akcje s─ů odwrotnie skorelowane z obligacjami a ich zmienno┼Ť─ç jest ok. 4 razy wy┼╝sza ni┼╝ obligacji, st─ůd taki portfel jest najbardziej stabilny. W zyciu nie liczy si─Ö natomiast to, co b─Ödzie kiedy┼Ť, ale to, co jest tu i teraz. W dlugim terminie i tak wszyscy b─Ödziemy martwi. Nie warto akceptowa─ç obsuniecia kapita┼éu o 60 % tylko po to, by dlugoterminowo zarabia─ç o kilka pkt. proc. wi─Öcej.
    Z tym, ┼╝e ja jestem zwolennikiem aktywnego timingu i podej┼Ťcia all in, czyli albo ca┼éy kapita┼é inwestycyjny w akcjach albo w obligacjach w zale┼╝no┼Ťci od aktualnych kr├│tkoterminowych warunk├│w. Ewentualnie w jakiej┼Ť cz─Ö┼Ťci portfela kapita┼é tylko w akcjach kilku wybranych ma┼éych sp├│┼éek wzrostowych (wtedy albo bez timingu, albo ew. 20 % takiego wydzielonego portfelika w got├│wce i wtedy w okresie zawieruchy na rynkach ta cz─Ö┼Ť─ç alokowana w certyfikaty turbo na ameryka┼äskie dlugoterminowe obligacje). A poduszka bezpiecze┼ästwa w ca┼éo┼Ťci w obligacjach indeksowanych inflacja (nie traktuje jej jako cz─Ö┼Ť─ç portfela inwestycyjnego).

    • „Nie warto akceptowa─ç obsuniecia kapita┼éu o 60 % tylko po to, by dlugoterminowo zarabia─ç o kilka pkt. proc. wi─Öcej.”

      Tylko, ┼╝e te kilka pkt procentowych wi─Öcej (cho─çby i jeden) rocznie robi kolosaln─ů r├│┼╝nic─Ö na przestrzeni lat. W d┼éugim terminie oczywi┼Ťcie, ┼╝e b─Ödziemy martwi, ale ja statystycznie mam przed sob─ů p├│┼é wieku ┼╝ycia i ostatnie ─çwier─ç wieku (oby i wi─Öcej) wol─Ö sp─Ödzi─ç z pulchnym portfelem, nie odmawiaj─ůc sobie niczego. Dlatego poza poduszk─ů bezpiecze┼ästwa jestem ponad 90% w akcjach.

      • Ano w┼éa┼Ťnie — bywamy kr├│tkowzroczni, skupiaj─ůc si─Ö na kr├│tkoterminowych wynikach szumu rynkowego i zmienno┼Ťci, a pomijamy to jak CAGR wi─Ökszy o 50 punkt├│w bazowych wp┼éywa d┼éugoterminowo na nasz wynik. ­čÖé

        • Wiem doskonale jak wp┼éywa, z tym ┼╝e w moim przypadku wplywalby wylacznie na papierze (czy w programie ST ­čśÇ). Rzecz w tym, ┼╝e nawet jakbym sobie za┼éo┼╝y┼é, ┼╝e tak, tak, jestem inwestorem d┼éugoterminowym i mam sta┼éa alokacje 90 % kapitalu w akcjach, to i tak w po┼éowie marca bym wszystko sprzeda┼é i rynek pojecha┼éby do g├│ry ju┼╝ beze mnie. Wi─Öc taka strategia jest mo┼╝e i dobra do jakichs teoretycznych opracowa┼ä, ale nijak si─Ö nie nadaje do rzeczywistego zastosowania. No, chyba ze kto┼Ť ma majatek 100 mln $, bo wtedy te wahania kapita┼éu to tylko statystyka w gruncie rzeczy, bo 95 % zgromadzonej kwoty i tak nie b─Ödziemy nigdy do niczego poza inwestowaniem potrzebowa─ç.

          • No c├│┼╝, ┼éatwo nie jest i nigdy nie b─Ödzie. Z czego┼Ť ta premia za ryzyko musi wynika─ç. ­čÖé

            Alternatywa to strategie aktywne, ale to ju┼╝ temat na inn─ů histori─Ö. ­čÖé

            A Ty Piotrku jak inwestujesz?

          • Ja akurat, poza 6 m-czn─ů poduszk─ů, trzymam ponad 90% portfela w akcjach, a w marcu emocje, jakie mi towarzyszy┼éy, to fascynacja, ┼╝e w ci─ůgu jednego dnia portfel ro┼Ťnie lub spada o ponad 10%. Nigdy wcze┼Ťniej tego nie widzia┼éem „na ┼╝ywo”, tego typu wahania widzia┼éem tylko na historycznych wykresach.

            O sprzedawaniu akcji nie my┼Ťla┼éem, my┼Ťla┼éem jedynie o tym, ┼╝e jak spadek si─Ögnie 50% od szczytu, to sprzedam te kilka procent, kt├│re mam poza akcjami, i dokupi─Ö akcje.

            Zdaj─Ö sobie jednak spraw─Ö, ┼╝e nie ka┼╝dy jest gotowy na takie wahania „oszcz─Ödno┼Ťci ┼╝ycia”.

          • A ja niestety sprzeda┼éem akcje w najgorszym mo┼╝liwym momencie, a to tylko 8-9 % moich oszcz─Ödno┼Ťci (zacz─ů┼éem ostro┼╝nie bo dopiero od stycznia jestem na rynku). Potem odkupilem o wiele dro┼╝ej. Na dzi┼Ť jestem 30 % na plusie, a gdybym od lutego do dzi┼Ť nic nie robi┼é, by┼ébym na plusie jakie┼Ť 150 % albo i troch─Ö lepiej (portfelik jest bardzo skoncentrowany, tylko 3 sp├│┼éki, niestety w kwietniu odpu┼Ťci┼éem Mercatora ­čśĽ).

  10. Jacku, ┼Ťwietny artyku┼é oparty na rzetelnych danych. Wida─ç, ┼╝e wk┼éadasz w to mn├│stwo pracy. Dzi─Öki!
    Ciekawostka: portfel Finaxa za okres 1926-2019 typu 0/100 (100% obligacji) ma d┼éugo┼Ť─ç maksymalnego obsuni─Öcia 5660 dni, czyli 15 lat. Troch─Ö to burzy popularny pogl─ůd, ┼╝e obligacje s─ů synomimem bezpiecze┼ästwa. Za naszego ┼╝ycia nie by┼éo pokoleniowej bessy w obligacjach…

    • Hej Marcin,

      Dzi─Öki za komentarz i dobre s┼éowo. ­čÖé

      Warto doda─ç, ┼╝e w rzeczywisto┼Ťci, po uwzgl─Ödnieniu inflacji mieli┼Ťmy ponad 4 dekady bessy na rynku obligacji.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Bardzo pouczaj─ůce zestawienie. Wynika z tego, ┼╝e realne obsuni─Öcie kapita┼éu na obligacjach mo┼╝e by─ç du┼╝o wi─Öksze ni┼╝ na akcjach, a na bonach skarbowych prawie takie samo jak na akcjach ­čś»
        Nigdy bym na to nie wpadł!
        I my tu dzisiaj narzekamy na nasze niskie stopy procentowe ­čśâ

        • To zestawienie pokazuje jak niszczona jest warto┼Ť─ç pieni─ůdza przez inflacj─Ö w czasie. S─Ök w tym, ┼╝e nominalnie tych strat nie wdzimy zwykle, a przynajmniej nie od razu. Dopiero na┼éo┼╝enie inflacji pokazuje prawdziwy obraz. ­čÖé

          Nie bez powodu Warren Buffett m├│wi┼é, ┼╝e obligacje skarbowe pozbawi┼éy oszcz─Ödno┼Ťci ludzi w wielu krajach i nale┼╝y na nie uwa┼╝a─ç. ­čÖé Nominalnie wszystko mo┼╝e wygl─ů─ç OK. ­čÖé

  11. Witam Jacku.
    Sam inwestuje z Finax. W twoim artykule piszesz ┼╝e wyp┼éaty poni┼╝ej 1000 euro s─ů bezp┼éatne. Czy to nie pomy┼éka. Z tego co wiem op┼éata wtedy wynosi 1% +VAT.

    • Hej Adam,

      To nie pomy┼éka, poniewa┼╝ je┼Ťli kto┼Ť otwiera konto z linka ode mnie, to tej op┼éaty nie ma (promocja). ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Jacku jakie mam opcje ┼╝eby tej op┼éaty nie by┼éo. Czy idzie to jako┼Ť za┼éatwi─ç.

        • Je┼Ťli ju┼╝ masz otwarte konto Adam, to przyznam szczerze, ┼╝e nie wiem. Napisz do nich i zapytaj, czy mog─ů Ci w┼é─ůczy─ç „moj─ů” promocyjn─ů ofert─Ö. ­čÖé

          • Da si─Ö to zrobi─ç. Ja napisa┼éem i taka ofert─Ö otrzyma┼éem. Cho─ç nadal uwa┼╝am ┼╝e ETFMatic (przynajmniej w temacie op┼éat) jest bardziej przyst─Öpny.
            pzdr
            Jacek

          • Dzi─Öki, za info.

            Co do op┼éat — Finax nie ma wyboru tu wyboru i b─Ödzie musia┼é obni┼╝a─ç te op┼éaty. Niejako p├│ki co wykorzystuje luk─Ö, bo ETFMatic niekt├│rych mo┼╝e zniech─Öca─ç brakiem polskiego interfejsu, czy rozlicze┼ä podatkowych. Gdyby ETFMatic to zmieni┼é, to Finax mia┼éby wi─Öksz─ů moblizacj─Ö. ­čśë

  12. Hej Jacku,
    „Rynek kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö poszerzy┼éem o ma┼ée sp├│┼éki europejskie”. Czy u┼╝y┼ée┼Ť dw├│ch r├│┼╝nych indeks├│w czy wkrad┼é si─Ö b┼é─ůd i powinno by─ç „o ma┼ée sp├│┼éki kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö” (MSCI EM IMI).
    Mam te┼╝ pytanie czy liczy┼ée┼Ť mo┼╝e jaka jest r├│┼╝nica (CAGR) pomi─Ödzy rebalansowaniem finax a jakim┼Ť standardowym rebalansowaniem?

    Pozdrawiam serdecznie
    Grzegorz

    • Hej Grzegorz,

      Dzi─Öki za wnikliwo┼Ť─ç. ­čÖé

      Niestety wkrad┼é si─Ö b┼é─ůd do tekstu. Powinno by─ç „W miejsce ma┼éych sp├│┼éek europejskich wstawi┼éem kraje rozwijaj─ůce si─Ö.”.

      Po prostu nie mia┼éem indeksu z ma┼éymi sp├│┼ékami europejskmi si─Ögaj─ůcego tak daleko wstecz. Poniewa┼╝ s─ů to ma┼ée sp├│┼éki, r├│wnie┼╝ po cz─Ö┼Ťci z kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö i cechuje je wi─Öksza zmienno┼Ť─ç, to tak w┼éa┼Ťnie zrobi┼éem.

      Pytanie jak zdefiniowa─ç „standardowe” rebalansowanie. ­čÖé Je┼Ťli pytanie by┼éoby — czy Finax robi to najlepiej, to mog─Ö powiedzie─ç — mo┼╝na znale┼║─ç „lepsze” parametry i bardziej rozbudowane algorytmy. Tylko tu otwieramy puszk─Ö Pandory.

      Zaryzykuj─Ö stwierdzeniem, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w nie zrobi tego lepiej samodzielnie bez po┼Ťwi─Öcenia czasu na analiz─Ö. ­čÖé

      Pozdrawiam,
      Jacek

  13. Dzi─Ökuj─Ö Jacku,

    Co do rebalansowania to absolutnie nie zakładam, że samodzielnie zrobi się to lepiej. Raczej byłem ciekawy ile realnie zyskuje się na takim rebalansowaniu w stosunku do rebalansowania, które można łatwo zrealizować samodzielnie.

    Grzegorz

    • Odpowiem dyplomatycznie tak Grzegorz: je┼Ťli inwestuj─ůc samodzielnie w ETF przyjmiesz prosty model rebalansowania (cho─çby jakiego ja u┼╝y┼éem w artykule), a przy tym nie b─Ödziesz przep┼éaca┼é za prowizje, to d┼éugoterminowo masz spore szanse na lepszy wynik ni┼╝ Finax. Po prostu zaoszcz─Ödzisz na op┼éatach. ­čÖé No ale to te┼╝ przy za┼éo┼╝eniu, ┼╝e nie pope┼énisz b┼éedu i zachowasz dyscyplin─Ö. ­čÖé

      pozdrawiam,
      Jacek

  14. Jacku czytam Ci─Ö ju┼╝ jaki┼Ť czas, ale takiej akcji si─Ö nie spodziewa┼éem ­čÖé Dos┼éownie pozamiatali┼Ťcie z Micha┼éem ­čśë Za┼éatwienie u Finax braku prowizji przy wp┼éacie poni┼╝ej 1000 euro jest ekstra posuni─Öciem. W swoim otoczeniu mam przynajmniej dwie osoby, dla kt├│rych taka akcja jest rewelacyjn─ů opcj─ů ­čÖé

    Gratulacje ­čÖé

Napisz sw├│j komentarz

Zaprojektuj sw├│j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt├│re w prosty spos├│b pozwoli Ci dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.