Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

Tematyka tak zwanych robo-doradc├│w pojawi┼éa si─Ö ju┼╝ u mnie w podca┼Ťcie, przy okazji wywiadu z Micha┼éem Maninem z firmy Finax, kt├│ra to wprowadzi┼éa takie rozwi─ůzanie na rynku w Polsce. Obieca┼éem w├│wczas, ┼╝e podziel─Ö si─Ö swoimi do┼Ťwiadczeniami i przemy┼Ťleniami w tym zakresie w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci — przedstawi─Ö niejako moj─ů subiektywn─ů ocen─Ö tego typu rozwi─ůzania.

Poniewa┼╝ wiele os├│b szuka swojego sposobu na budowanie kapita┼éu, dzi┼Ť postaram si─Ö odpowiedzie─ç dla kogo skorzystanie z us┼éugi robo-doradcy mo┼╝e mie─ç sens, a dla kogo nie. Bez owijania w bawe┼én─Ö i malowania trawy na zielono. Jest to materia┼é skierowany przede wszystkim do os├│b mniej zaawansowanych, czy wr─Öcz pocz─ůtkuj─ůcych, je┼Ťli idzie o samodzielne inwestowanie pieni─Ödzy na rynkach kapita┼éowych.

Us┼éugi tego typu bardzo pr─Ö┼╝nie rozwijaj─ů si─Ö na ┼Ťwiecie, i coraz cz─Ö┼Ťciej b─Öd─ů kierowane do klient├│w w Polsce ÔÇô warto wiedzie─ç o co chodzi, by w ┼Ťwiadomy i m─ůdry spos├│b podejmowa─ç ewentualne decyzje inwestycyjne. Dlatego te┼╝ pokazuj─Ö w praktyce jak wygl─ůda inwestowanie z robo-doradc─ů na swoim przyk┼éadzie.

UWAGA Nie jest to materia┼é sponsorowany, nawet je┼Ťli podaj─Ö nazwy konkretnych rozwi─ůza┼ä, czy us┼éug. Rzetelno┼Ť─ç i uczciwo┼Ť─ç przekazu jest dla mnie najwa┼╝niejsza.

W tym odcinku

  • Co to jest us┼éuga okre┼Ťlana jako robo-doradca
  • Dlaczego powsta┼éa taka us┼éuga
  • Co jest lepsze: robo-doradca czy fundusz inwestycyjny?
  • Zalety i wady robo-doradc├│w
  • Kto powinien si─Ö zainteresowa─ç skorzystaniem z us┼éugi robo-doradcy

Przydatne linki

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko proste, ale nie musi zabiera─ç te┼╝ masy czasu. Przedstawiam prost─ů strategi─Ö, kt├│ra za ostatnie 70 lat zarabia┼éa przeci─Ötnie 15% rocznie.

Czytaj dalej Ôćĺ

Robo-doradca w praktyce — m├│j przyk┼éadowy portfel

Co prawda nie jestem docelow─ů grup─ů dla rozwi─ůzania pokroju robo-doradca, co szerzej t┼éumacz─Ö w niniejszym odcinku podcastu, za┼éo┼╝y┼éem konto w Finax, by zaprezentowa─ç na realnym przyk┼éadzie dzia┼éanie takiego typu serwisu. Wp┼éaci┼éem symboliczn─ů kwot─Ö w wysoko┼Ťci 1000 EUR (wp┼éaty mo┼╝na dokonywa─ç te┼╝ w PLN), by ponownie w czasie m├│c od┼Ťwie┼╝y─ç temat posi┼ékuj─ůc si─Ö rzeczywistym przyk┼éadem. Wi─Öcej informacji o us┼éudze Finax znajdziesz te┼╝ w moim wywiadzie z Micha┼éem.

Wybieramy skład portfela dla naszej inwestycji

Zaczynaj─ůc przygod─Ö z tego typu us┼éugami, na pocz─ůtku musimy zdecydowa─ç si─Ö na konstrukcj─Ö portfela, jaka nas interesuje. Mo┼╝emy to zrobi─ç zupe┼énie samodzielnie, ustalaj─ůc procentow─ů wag─Ö obligacji i akcji w portfelu, lub odpowiadaj─ůc na seri─Ö pyta┼ä typu: cel inwestycji, horyzont inwestycyjny czy stosunek do ryzyka. W przypadku Finax mo┼╝emy to uczyni─ç bez potrzeby tworzenia nawet konta.

W przypadku Finax nasz wyb├│r co do klas aktyw├│w jest ograniczony do akcji i obligacji. Nie mamy wp┼éywu te┼╝ na to, co wchodzi w zakres tych klas aktyw├│w (w tym przypadku jakie konkretnie ETF akcyjne czy obligacyjne s─ů kupowane na gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych). Nie postrzegam tego jako wady, poniewa┼╝ z za┼éo┼╝enia osoby korzystaj─ůcego z tego rozwi─ůzania najpewniej i tak nie by┼éyby wstanie lepiej dobra─ç sk┼éadu cz─Ö┼Ťci akcyjnej czy obligacyjnej. Chocia┼╝ osobi┼Ťcie lubi─Ö zna─ç takie detale. ­čÖé

Osobi┼Ťcie zdecydowa┼éem si─Ö wybra─ç samodzielnie sk┼éad portfela w proporcjach 70% obligacje, 30% akcje. Prosz─Ö jednak nie traktuj tego jako wyznacznik czegokolwiek — zrobi┼éem tak, poniewa┼╝ moim podstawowym za┼éo┼╝eniem stoj─ůcym za tym przyk┼éadowym portfelem jest praktyczna demonstracja dzia┼éania robo-doradcy. Jedyna porada jakiej mog─Ö udzieli─ç, to aby w ka┼╝dym przypadku, bez wzgl─Ödu na Twoje preferencje odno┼Ťnie ryzyka, w portfelu znajdowa┼éy si─Ö akcje i obligacje. Je┼Ťli szukamy maksymalnej stopy zwrotu, nie decydujmy si─Ö na 100% akcji. I odwrotnie — je┼Ťli boimy si─Ö ryzyka, nie decydujmy si─Ö na 100% obligacji — to nie jest optymalne rozwi─ůzanie (m├│wi─ůc wprost — matematycznie).

Do tematu wr├│c─Ö jeszcze w przysz┼éo┼Ťci, natomiast w obu przypadkach, nawet nik┼éa dywersyfikacja jest pomocna zar├│wno pod wzgl─Ödem osi─ůganej stopy zwrotu jak i ryzyka (obsuni─Öcia kapita┼éu).

Robo-doradca wkracza do akcji

Z końcem października 2019 przelałem 1000 EUR do Finax, a 14 listopada zostały one zainwestowane na rynku.

Wida─ç zalet─Ö tego typu rozwi─ůza┼ä — mo┼╝liwo┼Ť─ç inwestowania u┼éamkowych cz─Ö┼Ťci jednostek ETF (kolumna Ilo┼Ť─ç sztuk), co jest pomocne zw┼éaszcza przy mniejszych kwotowo portfelach (czy dop┼éatach do portfela). Jedna jednostka ETF na rynku mo┼╝e kosztowa─ç nawet kilkaset USD czy EUR.

Wyniki

Po oko┼éo 8 tygodniach od momentu zainwestowania na rynku mojego 1000 EUR, portfel z pocz─ůtkiem stycznia 2020 prezentuje si─Ö nast─Öpuj─ůco.

Nie jest to wyznacznik czegokolwiek, poniewa┼╝ w tak kr├│tkim okresie czasu wynik jest mocno losowy. Pami─Ötajmy — us┼éugi robo-doradcy s─ů stworzone do inwestycji d┼éugoterminowych, liczonych najlepiej w dekadach.

W czasie wycena portfela podlega┼éa zmianom, poniewa┼╝ ETF wchodz─ůce w jego sk┼éad s─ů na bie┼╝─ůco wyceniane przez rynek. Nie zalecam jednak cz─Östego sprawdzania tego, bo w niczym to nie pomo┼╝e, a mo┼╝e niepotrzebnie generowa─ç negatywne emocje (lub nadmierne podniecenie). Nie b─Ödzie przesad─ů, je┼Ťli napisz─Ö, ┼╝e wystarczy tu zagl─ůdn─ů─ç nawet raz do roku. Nie bez powodu najlepsze wyniki na rachunkach brokerskich maj─ů klienci, kt├│rzy… ju┼╝ nie ┼╝yj─ů­čÖé Po prostu nie gmeraj─ů na swoich rachunkach, czuj─ůc si─Ö lepszymi od Buffetta.

Je┼Ťli kto┼Ť chce wiedzie─ç, co jest „pod mask─ů” jego wehiku┼éu inwestycyjnego, mo┼╝e to sprawdzi─ç. Po rozwini─Öciu danej grupy (np. EUR obligacje korporacyjne), zobaczymy konkretne nazwy ETF.

Na koniec jeszcze ciekawostka — pomimo, ┼╝e wybra┼éem portfel w proporcjach 70% obligacje, 30% akcje, z czasem zostaje ona w naturalny spos├│b zaburzona. Przyk┼éadowo, je┼Ťli akcje b─Öd─ů dro┼╝e─ç szybciej ni┼╝ obligacje, to mo┼╝e doj┼Ť─ç do sytuacji jak na grafice poni┼╝ej — akcje stanowi─ů u mnie obecnie 31%, a nie 30%, za┼Ť obligacje 69%, a nie 70%. Finax co jaki┼Ť czas wkracza do akcji przeprowadzaj─ůc tak zwany rebalancing, aby wagi portfela przywr├│ci─ç do wymaganych proporcji.

Niestety, rebalancing w praktyce mo┼╝e mie─ç znacz─ůce znaczenie na ko┼äcowy wynik inwestycji i niestety Finax nie m├│wi wprost jak strategia rebalancingu jest przeprowadzana, poza og├│lnikami. Wiem, ┼╝e dla wi─Ökszo┼Ťci mo┼╝e to by─ç abstrakcyjna rozkmina, natomiast warto pami─Öta─ç, ┼╝e w perspektywie lat (dekad) takie kwestie robi─ů r├│┼╝nice, o czym r├│wnie┼╝ b─Öd─Ö pisa┼é w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci.

Oferta Finax

Dla kogo Finax jest dobrym rozwi─ůzaniem?

  • Dysponujesz niewielkim kapita┼éem (mniej ni┼╝ 10 000 PLN), kt├│ry uniemo┼╝liwi┼éby Ci zbudowanie zdywersyfikowanego portfela
  • Chcesz regularnie (np. co miesi─ůc) wp┼éaca─ç na konto niewielkie kwoty
  • Nie chcesz samodzielnie prowadzi─ç swojego portfela na koncie maklerskim

Koszty usługi:

  • Op┼éata roczna 1.4% (w tym jest wliczony koszt jaki pobierany jest przez ETFy)
  • Brak op┼éat za wp┼éat─Ö kwot poni┼╝ej 1000 EUR na konto
  • Brak ukrytych op┼éat

Otw├│rz konto w Finax

UWAGA Otwieraj─ůc konto w Finax klikaj─ůc w przycisk powy┼╝ej, otrzymam z tego tytu┼éu wynagrodzenie. Bardzo dzi─Ökuj─Ö! ­čÖé

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci─Ö do komentowania i zadawania pyta┼ä, bezpo┼Ťrednio na tej stronie poni┼╝ej, lub na mojej stronie na FacebookÔÇÖu lub moim profilu TwitterÔÇÖowym.

Alternatywnie mo┼╝esz zada─ç pytanie g┼éosowe, nagrywaj─ůc si─Ö na SpeakPipe. Pami─Ötaj tylko, ┼╝e masz 90 sekund na nagranie ­čÖé

Bardzo zale┼╝y mi na Twoim g┼éosie, za kt├│ry ju┼╝ teraz z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö ­čÖé

 

Ôťĺ TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Co to jest robo-doradca?

Jaki┼Ť czas temu nagra┼éem ju┼╝ odcinek po┼Ťwi─Öcony tej tematyce. Przeprowadzi┼éem wtedy wywiad z Micha┼éem Maninem z firmy Finax, czyli firmy, kt├│ra wprowadzi┼éa takie rozwi─ůzanie m.in. dla mieszka┼äc├│w Polski. Obieca┼éem te┼╝ w├│wczas, ┼╝e przedstawi─Ö za jaki┼Ť czas swoj─ů subiektywn─ů ocen─Ö tego typu narz─Ödzia, instrumentu, ┼╝eby ┼éatwiej by┼éo wam podj─ů─ç decyzj─Ö i zrozumie─ç, komu takie narz─Ödzie mo┼╝e by─ç pomocne, do kogo jest skierowane, czy i kiedy warto si─Ö tym zainteresowa─ç, a kiedy nie warto po┼Ťwi─Öca─ç temu tematowi za wiele czasu.

Na pocz─ůtku ponownie zdefiniujmy poj─Öcie „robo-doradca”. Na dzie┼ä dobry jest problem, bo robo-doradca nie ma jednoznacznej definicji. Jest to przede wszystkim slogan marketingowy, kt├│ry jednak coraz cz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuje w ┼Ťwiecie finans├│w, dlatego te┼╝ warto, ┼╝eby┼Ťmy wiedzieli, o czym mowa. Tym bardziej, ┼╝e r├│┼╝ni eksperci na rynku finansowym czy osoby, kt├│re przewiduj─ů, jakie b─Öd─ů ruchy na rynkach finansowych (w sensie narz─Ödzi, r├│┼╝nych trend├│w, nie kurs├│w akcji czy innych instrument├│w), twierdz─ů odno┼Ťnie us┼éug robo-doradc├│w, ┼╝e ten sektor czeka bardzo du┼╝y i bujny rozw├│j. Dlatego te┼╝ najpewniej nie uciekniemy od has┼éa ÔÇ×robo-doradcaÔÇŁ, a wi─Öc dobrze wiedzie─ç, co za nim si─Ö kryje.

Jest to poniek─ůd pok┼éosie tego, co mia┼éo miejsce w 2008-2009 roku w USA i na ┼Ťwiecie. Mam tu na my┼Ťli kryzys finansowy, kiedy to odnotowano ca┼ékiem spory spadek zaufania w spo┼éecze┼ästwie, je┼╝eli chodzi o tak zwanych ÔÇ×┼╝ywychÔÇŁ doradc├│w inwestycyjnych. Wielu tych doradc├│w nadszarpn─Ö┼éo wtedy zaufanie obywateli, bo sprzedawali im r├│┼╝ne, nieraz toksyczne wr─Öcz produkty. ┼╗eby nieco m├│c odbudowa─ç swoje ÔÇ×biznesyÔÇŁ, firmy wymy┼Ťli┼éy w┼éa┼Ťnie poj─Öcie ÔÇ×robo-doradcyÔÇŁ, czyli doradcy, ale nie w postaci ┼╝ywej osoby, tylko elektronicznego, wirtualnego, komputerowego.

Tak naprawd─Ö okre┼Ťlenie ÔÇ×robo-doradcaÔÇŁ (ang. robo-advisor) daje do┼Ť─ç szerokie pole do interpretacji przez r├│┼╝ne firmy. Najcz─Ö┼Ťciej jednak, je┼╝eli m├│wimy o robo-doradcy, to powinni┼Ťmy mie─ç na my┼Ťli us┼éug─Ö, kt├│ra zwykle jest dost─Öpna w Internecie. Jest to forma platformy internetowej, gdzie na bazie naszych preferencji, jako klienta takiej us┼éugi, odno┼Ťnie takich rzeczy jak ryzyko, okres trwania inwestycji, jak─ů zamierzamy zrealizowa─ç przy pomocy takiej us┼éugi, system ÔÇô doradca podpowiada nam, co powinno si─Ö znajdowa─ç w naszym portfelu, jak nasz portfel powinien zosta─ç skonstruowany. M├│wi─ůc inaczej: zamiast pyta─ç doradcy ÔÇô ┼╝ywej osoby o to, co mamy zrobi─ç ze swoimi pieni─Ödzmi, bo chcemy je zainwestowa─ç na najbli┼╝sze 20 lat, to robimy to przy pomoc─ů robo-doradcy, czyli odpowiednio napisanego oprogramowania, kt├│re zwykle jest dost─Öpne w Internecie.

Zamiast pyta─ç doradcy ÔÇô ┼╝ywej osoby o to, co mamy zrobi─ç ze swoimi pieni─Ödzmi, bo chcemy je zainwestowa─ç na najbli┼╝sze 20 lat, to robimy to przy pomoc─ů robo-doradcy, czyli odpowiednio napisanego oprogramowania

Kiedy m├│wimy o robo-doradcach, to mamy na my┼Ťli tzw. inwestowanie pasywne, czyli oparte g┼é├│wnie na niskokosztowych funduszach ETF (chocia┼╝ mog─ů w jego sk┼éad wchodzi─ç inne instrumenty). Nie oznacza to, ┼╝e robo-doradcy zawsze musz─ů inwestowa─ç nasze pieni─ůdze tylko i wy┼é─ůcznie w spos├│b pasywny, czyli taki, kt├│ry nie stara si─Ö pobija─ç tego rynku, tylko na┼Ťladowa─ç ten rynek, p┼éyn─ů─ç z tym rynkiem. Klienci mog─ů r├│wnie┼╝ kupowa─ç us┼éugi robo-doradc├│w, kt├│rzy realizuj─ů bardziej przemy┼Ťlane strategie inwestycyjne, aktywne strategie inwestycyjne, kt├│rzy maj─ů ju┼╝ w planach przynajmniej pobijanie tych rynk├│w.

To, co jest cech─ů wyr├│┼╝niaj─ůc─ů robo-doradc├│w jest to, ┼╝e ca┼éy ten proces odbywa si─Ö automatycznie. Mo┼╝emy sobie wyobrazi─ç np. strategi─Ö z zakresu tzw. tactical asset allocation (TAA), czyli taktycznej alokacji aktyw├│w w naszym portfelu, kt├│ra jest strategi─ů zmieniaj─ůc─ů sk┼éad portfela w odpowiedzi na to, co si─Ö dzieje na rynku, albo ustala na sztywno okre┼Ťlone wagi portfela by spe┼éni─ç za┼éo┼╝enia np. co do ryzyka.

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si─Ö tym zainteresowa─ç i na co uwa┼╝a─ç

Wprowadzenie w ┼Ťwiat funduszy ETF dla zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Najcz─Ö┼Ťciej, przynajmniej obecnie, robo-doradca stwierdza na bazie naszych odpowiedzi, co w naszym portfelu powinno si─Ö znajdowa─ç. Mo┼╝e np. powiedzie─ç, ┼╝e przy naszym profilu ryzyka i okresie, przez jaki chcemy inwestowa─ç nasze pieni─ůdze, powinni┼Ťmy w naszym portfelu posiada─ç np. 70 proc. akcji, 30 proc. obligacji. Gdy potwierdzimy wyb├│r takiej zawarto┼Ťci portfela, to wtedy przelewamy nasze pieni─ůdze takiemu robo-doradcy i reszta ju┼╝ dzieje si─Ö z automatu. M├│wi─ůc kr├│tko: najpierw system nas ÔÇ×przepytujeÔÇŁ w postaci pyta┼ä na ekranie komputera i nast─Öpnie na bazie naszych odpowiedzi robo-doradca lokuje odpowiednio nasze ┼Ťrodki na rynkach kapita┼éowych. I to w┼éa┼Ťciwie tyle, na tym w┼éa┼Ťnie to polega. Nie musimy p├│┼║niej sami niczego kupowa─ç, sprzedawa─ç, bo robi to za nas nasz robo-doradca.

Robot — to proste!

Chcia┼ébym jeszcze zwr├│ci─ç uwag─Ö na s┼éowo ÔÇ×robotÔÇŁ czy ÔÇ×roboÔÇŁ, kt├│re znajduje si─Ö w terminie ÔÇ× robo-doradcaÔÇŁ. Ono mo┼╝e wzbudza─ç pewne negatywne skojarzenia, szczeg├│lnie u os├│b, kt├│re s─ů nietechniczne, albo nie maj─ů wi─Ökszego poj─Öcia o rynkach finansowych. Zwykle my jako ludzie bardziej ufamy innym ludziom, ni┼╝ jakim┼Ť bezdusznym maszynom. Wida─ç, ┼╝e firmy, kt├│re udost─Öpniaj─ů us┼éugi w postaci robo-doradc├│w, pozycjonuj─ů si─Ö jako co┼Ť, co jest supernowe, lepsze i stwarzaj─ů wra┼╝enie, ┼╝e za tym wszystkim tak naprawd─Ö stoi jaka┼Ť wykwintna, sztuczna inteligencja.

Tak naprawd─Ö robo-doradca to zazwyczaj bardzo proste rozwi─ůzanie, gdzie najwa┼╝niejsz─ů rzecz─ů, jaka dzieje si─Ö na pocz─ůtku, jest wype┼énienie kwestionariusza przez potencjalnego klienta, aby m├│c dobra─ç mu odpowiedni profil inwestycyjny. Reszta dzieje si─Ö niejako automatyczne, przynajmniej z punktu widzenia u┼╝ytkownika.

To, czy ETF-y (lub inne instrumenty) s─ů kupione przez wyimaginowanego robota czy komputer, czy po prostu jaki┼Ť cz┼éowiek fizycznie sk┼éada zlecenia kupna, sprzeda┼╝y tych ETF-├│w, to jest z naszej perspektywy ma┼éo wa┼╝ne. Oczywi┼Ťcie powinni┼Ťmy mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, na czym polega obrana przez nas strategia inwestycyjna, natomiast mniej istotne jest dla nas, w jaki spos├│b jest ona realizowana od strony czysto technicznej. Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e tak naprawd─Ö z ty┼éu nie ma ┼╝adnego robota, wyimaginowanego algorytmu, tylko po prostu na bazie odpowiedzi, kt├│rych udzielili┼Ťmy w systemie, elementy do naszego portfela s─ů kupowane w odpowiednich wagach.

M├│wi─Ö o tym, poniewa┼╝ nie chcia┼ébym, ┼╝eby u tych bardziej zaawansowanych u┼╝ytkownik├│w powsta┼éo takie wra┼╝enie, ┼╝e, m├│wi─ůc o robo-doradcach, mam na my┼Ťli m.in. automatyczne strategie handlowe, tradingowe, inwestycyjne, kt├│re sami sobie gdzie┼Ť implementujemy, a potem uruchamiamy je na komputerze i on w naszym imieniu kupuje, sprzedaje i realizuje tak─ů strategi─Ö na rynku. To absolutnie nie ma z tym nic wsp├│lnego. Owszem, w przypadku robo-doradcy r├│wnie┼╝ mo┼╝e si─Ö to w podobny spos├│b odbywa─ç, ale tutaj nie o to chodzi. Je┼╝eli chodzi o strategi─Ö tak─ů czysto automatyczn─ů, jak─ů my sami realizujemy, to my robimy wszystko od pocz─ůtku do ko┼äca, i to my jeste┼Ťmy odpowiedzialni za wszystko. Tu natomiast m├│wimy o osobie, kt├│ra jest zaawansowana i po prostu wie, o co w tym chodzi. Robo-doradca jest z kolei skierowany do osoby zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcej, kt├│ra by─ç mo┼╝e zupe┼énie nie ma poj─Öcia, nic nie wie o rynkach finansowych.

Robo-doradca jest skierowany do osoby zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcej, kt├│ra by─ç mo┼╝e zupe┼énie nie ma poj─Öcia, nic nie wie o rynkach finansowych

Je┼╝eli chodzi o wst─Öp do robo-doradc├│w, to my┼Ťl─Ö, ┼╝e tyle informacji ju┼╝ nam powinno wystarczy─ç, ka┼╝dy powinien ju┼╝ mniej wi─Öcej wiedzie─ç, o co chodzi z tymi robo-doradcami. A je┼╝eli kto┼Ť by┼éby bardziej zainteresowany, to gdzie mo┼╝e si─Ö co┼Ť wi─Öcej na ten temat dowiedzie─ç? Przede wszystkim w Internecie ÔÇô w ko┼äcu s─ů to robo-doradcy, kt├│rzy dzia┼éaj─ů przecie┼╝ w postaci serwis├│w internetowych.

Gdzie znajd─Ö robo-doradc├│w?

Je┼╝eli chodzi o Polsk─Ö, to ten sektor jest jeszcze mocno raczkuj─ůcy, gdyby go por├│wna─ç np. do USA, gdzie te us┼éugi s─ů ju┼╝ bardzo mocno rozpowszechnione. Polecam np. m├│j wywiad z Micha┼éem Maninem z firmy Finax, bo jest to po prostu ┼╝ywy przyk┼éad takiego rozwi─ůzania, kt├│ry jest dost─Öpny po polsku dla polskiego klienta. A je┼Ťli kto┼Ť chce wyj┼Ť─ç poza Polsk─Ö i zobaczy─ç, jak to jest zrealizowane np. w USA, to wtedy mo┼╝na pr├│bowa─ç uderza─ç do takich firm jak Fidelity, Blackrock, Charles Schwab, Vanguard. Jak ostatnio czyta┼éem, od tego czy zesz┼éego roku Goldman Sachs, bardzo znany bank inwestycyjny, r├│wnie┼╝ zamierza wprowadzi─ç tak─ů us┼éug─Ö dla swoich klient├│w.

Czemu powstały usługi robo-doradców?

A dlaczego w og├│le stworzono tak─ů us┼éug─Ö jak robo-doradca? Powiedzia┼éem ju┼╝ o tym na samym wst─Öpie, ┼╝e wielki kryzys w 2008-2009 roku nadszarpn─ů┼é bardzo mocno zaufanie do doradc├│w inwestycyjnych, poniewa┼╝ na bazie ich rekomendacji klienci zakupywali ÔÇô powiedzmy wprost ÔÇô ÔÇ×zatruteÔÇŁ aktywa, kt├│re potem generowa┼éy straty, a nie zyski. Poniek─ůd z powod├│w marketingowych, ┼╝eby zamaza─ç ten z┼éy obraz, te firmy zaproponowa┼éy m.in. rozwi─ůzanie w postaci robo-doradcy.

Tak, naprawd─Ö, je┼Ťli chodzi o powody, dla kt├│rych powsta┼éa taka us┼éuga jak robo-doradca, temat jest znacznie szerszy. Jednym z takich znacz─ůcych powod├│w jest to, ┼╝e fundusze inwestycyjne, fundusze aktywnie zarz─ůdzane przez ÔÇ×┼╝yweÔÇŁ osoby po prostu uzyskuj─ů s┼éabe wyniki. To nie dlatego, ┼╝eby tam pracowali idioci, bo pracuje tam bardzo du┼╝o bardzo inteligentnych i dobrze znaj─ůcych rynki ludzi. Problem tej bran┼╝y polega jednak przede wszystkim na tym, i to nie tylko w Polsce, chocia┼╝ tu jest on jeszcze wi─Ökszy ni┼╝ w bardziej cywilizowanym ┼Ťwiecie (nie ┼╝ebym co┼Ť mia┼é do Polski, jest bardzo cywilizowanym krajem, mimo naszego utyskiwania), ┼╝e np. na rynku ameryka┼äskim, je┼Ťli chodzi o kultur─Ö rynk├│w finansowych, kapita┼éowych, tam s─ů wi─Öksze, d┼éu┼╝sze tradycje. To nie znaczy, ┼╝e wszystko tam jest lepsze, ni┼╝ mamy u siebie, ale je┼╝eli chodzi o inwestowanie, to tam jest wi─Öksza tradycja, ┼Ťwiadomo┼Ť─ç w spo┼éecze┼ästwie, chocia┼╝ te┼╝ nie jest wszystko idealne, jak czasami nam si─Ö wydaje z perspektywy Polski.

Do czego zmierzam? Te fundusze kasuj─ů za swoje us┼éugi du┼╝─ů kas─Ö. Przyk┼éadowo: w Polsce  maksymalna op┼éata ma wynie┼Ť─ç docelowo gdzie┼Ť oko┼éo 2 proc. S─ů fundusze, kt├│re kasuj─ů obecnie ponad 3 proc. od zarz─ůdzanego kapita┼éu, czyli je┼╝eli powierzamy takiemu funduszowi do zarz─ůdzania 100 tys. z┼é, to po roku, gdyby tam si─Ö nic nie zmieni┼éo pod wzgl─Ödem warto┼Ťci tego portfela, to my i tak te 3 proc., te 3 tys. z┼é stracimy, bo tyle kosztuje rokrocznie zarz─ůdzanie takim portfelem.

W perspektywie lat ma to bardzo, bardzo du┼╝y, negatywny niestety wp┼éyw na ko┼äcowy wynik naszej inwestycji. Dlatego te┼╝ takim funduszom bardzo ci─Ö┼╝ko przychodzi pobijanie rynku, czyli generowanie lepszych st├│p zwrotu, ni┼╝ to, co daje szeroki rynek. Np. gdyby┼Ťmy sobie kupili ca┼éy rynek bez wybierania poszczeg├│lnych sp├│┼éek do portfela, tylko kupili wszystko jak leci, ca┼éy koszyk akcji z WIG20, to si─Ö okazuje, ┼╝e wiele funduszy ma problem z tym, ┼╝eby chocia┼╝ taki wynik dowie┼║─ç do ko┼äca. M├│wi─ůc kr├│tko: to, ┼╝e te fundusze s─ů bardzo drogie, bo pobieraj─ů pieni─ůdze za zarz─ůdzanie naszymi pieni─Ödzmi, powoduje, ┼╝e uzyskuj─ů wyniki poni┼╝ej ┼Ťredniej rynkowej.

Nie ma sensu p┼éaci─ç komu┼Ť w funduszu inwestycyjnym aktywnie zarz─ůdzanym za dostarczanie przeci─Ötnych lub wr─Öcz poni┼╝ej przeci─Ötnych wynik├│w inwestycyjnych.

Tak naprawd─Ö nie chodzi tu o to, ┼╝ebym przedstawia┼é swoj─ů negatywn─ů wizj─Ö funduszy inwestycyjnych, bo jest to tylko i wy┼é─ůcznie ca┼ée z┼éo, ale moim zdaniem nie ma sensu ÔÇô i tak powinna to chyba pojmowa─ç wi─Ökszo┼Ť─ç racjonalnych ludzi ÔÇô p┼éaci─ç za co┼Ť, co jest przeci─Ötne. Je┼╝eli mog─Ö sobie dzi┼Ť kupi─ç bez problemu ca┼éy rynek poprzez fundusz ETF i mam pewno┼Ť─ç, ┼╝e ten wynik b─Ödzie taki jak rynek, kt├│ry ten ETF odwzorowuje, to po kiego grzyba mam p┼éaci─ç ogromne pieni─ůdze za zarz─ůdzanie, maj─ůc tak naprawd─Ö w portfelu wynik nie lepszy, a by─ç mo┼╝e jeszcze gorszy? Nie ma to najmniejszego sensu.

Je┼╝eli wi─Öc mamy komu┼Ť p┼éaci─ç za zarz─ůdzanie w┼éasnymi pieni─Ödzmi, to owszem, za dobr─ů prac─Ö nale┼╝y si─Ö dobra p┼éaca, ale to musz─ů by─ç naprawd─Ö porz─ůdne wyniki. Mo┼╝e podam taki ekstremalny przyk┼éad faceta, kt├│ry jest ikon─ů, je┼╝eli chodzi o rynek inwestycyjny na ┼Ťwiecie ÔÇô Jima Simonsa. By┼éo o nim ostatnio g┼éo┼Ťno, poniewa┼╝ powsta┼éa jego biografia. On kasuje rokrocznie 5 proc. kapita┼éu, czyli je┼╝eli kto┼Ť przyni├│s┼éby do niego 100 mln dolar├│w do zarz─ůdzania, to on na dzie┼ä dobry bierze 5 mln za zarz─ůdzanie kapita┼éem. Dodatkowo pobiera 44 proc. od wypracowanego zysku. Brzmi to jak jaki┼Ť totalny kosmos, bo to jest znacznie wi─Öcej, ni┼╝ pobiera w Polsce przeci─Ötny fundusz inwestycyjny. Ale ten facet dzia┼éa tak, ┼╝e nawet po odci─Öciu tych wszystkich op┼éat po drodze, to, co zostaje klientowi w portfelu, wci─ů┼╝ znacznie przewy┼╝sza ┼Ťredni─ů rynkow─ů. Dlatego te┼╝ w tym przypadku takie op┼éaty maj─ů uzasadnienie.

Je┼╝eli wi─Öc mamy komu┼Ť p┼éaci─ç za zarz─ůdzanie w┼éasnymi pieni─Ödzmi, to owszem, za dobr─ů prac─Ö nale┼╝y si─Ö dobra p┼éaca, ale to musz─ů by─ç naprawd─Ö porz─ůdne wyniki

Konkluduj─ůc: w┼éa┼Ťnie z tego powodu, ┼╝e fundusze aktywnie zarz─ůdzane cz─Östo nie dowo┼╝─ů takich wynik├│w, jakie powinny dowozi─ç, pobijaj─ůc rynek, bo za to im w ko┼äcu p┼éacimy, na rynku pojawia si─Ö nisza dla innych produkt├│w. I t─Ö w┼éa┼Ťnie nisz─Ö wykorzystuj─ů robo-doradcy, kt├│rzy zwykle kosztuj─ů znacznie mniej ni┼╝ fundusze aktywnie zarz─ůdzane.

Innym powodem, dla kt├│rego powsta┼éa taka us┼éuga jak robo-doradca, jest to, ┼╝e nie ka┼╝dy chce lub nie ka┼╝dy potrafi inwestowa─ç samodzielnie. I to nawet z pomoc─ů prostych wydawa┼éoby si─Ö ETF-├│w, gdzie wystarczy w najprostszej konfiguracji kupi─ç np. 2-3 ETF-y do portfela i zapomnie─ç o tym albo sprawdza─ç to ÔÇô nie wiem ÔÇô raz do roku. Nie ka┼╝dy chce to robi─ç, nie ka┼╝dy chce si─Ö tym zajmowa─ç samodzielnie ÔÇô wtedy mo┼╝e skorzysta─ç z us┼éugi robo-doradcy.

Zalety robo-doradc├│w

Tym sposobem mo┼╝emy przej┼Ť─ç do zalet robo-doradc├│w, bo kilka ich maj─ů. S─ů r├│wnie┼╝ i wady, o kt├│rych b─Öd─Ö m├│wi┼é za chwil─Ö, ale zaczniemy pozytywnie. ­čÖé

Pierwsz─ů zalet─ů jest w┼éa┼Ťnie to, co ju┼╝ powiedzia┼éem wcze┼Ťniej, czyli koszty. Poniewa┼╝ one s─ů ta┼äsze ni┼╝ aktywnie zarz─ůdzane fundusze, to jest to niew─ůtpliw─ů zalet─ů robo-doradc├│w.

Kolejn─ů zalet─ů jest to, ┼╝e mamy szans─Ö na lepszy wynik inwestycyjny ni┼╝ por├│wnywalny fundusz inwestycyjny. W┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e te fundusze cz─Östo nie musz─ů si─Ö stara─ç pobija─ç rynku, mog─ů to by─ç zupe┼énie pasywnie zarz─ůdzane portfele. Mimo wszystko s─ů ca┼ékiem spore szanse, ┼╝e wiele aktywnie zarz─ůdzanych funduszy polegnie w por├│wnaniu z takim „g┼éupim” robo-doradc─ů.

Kolejn─ů zalet─ů takiego robo-doradcy jest to, ┼╝e s─ů one zupe┼énie bezobs┼éugowe. Oczywi┼Ťcie kto┼Ť mo┼╝e powiedzie─ç, ┼╝e fundusz inwestycyjny te┼╝ jest bezobs┼éugowy, natomiast gdyby jeszcze spe┼énia┼é pewne warunki, kt├│re spe┼éniaj─ů robo-doradcy, to pewnie ci drudzy by nie powstali, a jednak. Robo-doradca jest owszem bezobs┼éugowy, bo wybieramy portfel, w jakim chcemy lokowa─ç nasz kapita┼é i tyle. By─ç mo┼╝e ewentualnie sobie wp┼éacamy lub wyp┼éacamy kapita┼é z tego portfela, ale to wszystko, co robimy. Tak naprawd─Ö w og├│le nie musimy si─Ö interesowa─ç nawet tym, co w naszym portfelu si─Ö znajduje. Je┼╝eli ju┼╝ raz podejmiemy t─Ö decyzj─Ö, to zlecamy ca┼é─ů robot─Ö robo-doradcy i wtedy jest to ju┼╝ inwestycja ÔÇô mo┼╝na powiedzie─ç ÔÇôzupe┼énie bezobs┼éugowa.

Kolejn─ů zalet─ů robo-doradc├│w jest ┼éatwa dost─Öpno┼Ť─ç. O co tu chodzi? Chodzi o to, ┼╝e nasz─ů inwestycj─ů mo┼╝emy zarz─ůdza─ç nawet z poziomu telefonu, kt├│ry ma dost─Öp do Internetu. To nie jest wprawdzie co┼Ť, co bym zaleca┼é, cho─ç trzeba sobie powiedzie─ç uczciwie, ┼╝e z natury rzeczy inwestowanie z wykorzystaniem robo-doradcy powinno mie─ç charakter d┼éugoterminowy. Nie ma wi─Öc sensu sprawdzanie zawarto┼Ťci naszego portfela ka┼╝dego dnia, tygodnia, a by─ç mo┼╝e nawet ka┼╝dego miesi─ůca. Po prostu trzeba przyj─ů─ç perspektyw─Ö liczon─ů w latach, a by─ç mo┼╝e nawet w dekadach. Mimo wszystko, je┼╝eli kto┼Ť lubi by─ç na bie┼╝─ůco i sprawia mu to zwyczajnie przyjemno┼Ť─ç, to mo┼╝e sobie w ka┼╝dym momencie sprawdzi─ç wycen─Ö takiego portfela, jakim zarz─ůdza robo-doradca, z poziomu ka┼╝dego urz─ůdzenia, kt├│re ma dost─Öp do Internetu.

Kolejn─ů zalet─ů robo-doradc├│w jest ┼éatwa dost─Öpno┼Ť─ç. Chodzi o to, ┼╝e nasz─ů inwestycj─ů mo┼╝emy zarz─ůdza─ç nawet z poziomu telefonu, kt├│ry ma dost─Öp do Internetu

My┼Ťl─Ö, ┼╝e du┼╝─ů zalet─ů robo-doradc├│w jest te┼╝ to, ┼╝e nie wymagaj─ů oni od nas wiedzy o inwestowaniu. Nie musimy si─Ö zna─ç na kuchni inwestycyjnej, je┼╝eli b─Ödziemy inwestowa─ç swoje pieni─ůdze. Nie ka┼╝dy musi si─Ö na tym zna─ç. Ja jestem freakiem, kt├│ry lubi sp─Ödza─ç czas na tym, natomiast nie ka┼╝dy musi to robi─ç. Powinni┼Ťmy natomiast rozumie─ç jak najlepiej w ka┼╝dym przypadku, jaki poziom ryzyka ponosimy w naszej wybranej inwestycji.

Przyk┼éadowo: wybieraj─ůc portfel, w kt├│rym przewa┼╝aj─ů akcje, musimy by─ç gotowi, w pe┼éni zaakceptowa─ç to, ┼╝e obsuni─Öcie kapita┼éu w takim portfelu mo┼╝e by─ç liczone w dziesi─ůtkach procent. Mo┼╝e to nawet przekroczy─ç 50 proc. Kto┼Ť wybra┼é sobie taki portfel, w kt├│rym przewa┼╝aj─ů akcje, bo widzia┼é, ┼╝e w ostatnich 5-10 latach rynki wzrasta┼éy i to by┼éa superstrategia. Gdy nagle przyjd─ů spadki i on b─Ödzie si─Ö chcia┼é wycofa─ç, no to mo┼╝e zrobi─ç to w najgorszym mo┼╝liwym momencie.

Trzeba mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç ryzyka, jakie ponosimy, nie mo┼╝emy si─Ö kierowa─ç tylko potencjalnym zyskiem, jaki mo┼╝emy wypracowa─ç w naszej inwestycji. Powinni┼Ťmy w tym r├│wnaniu uj─ů─ç nasze ryzyko. Powiedzia┼ébym nawet inaczej ÔÇô ryzyko powinno by─ç numerem 1 przy podejmowaniu decyzji o naszej inwestycji, a dopiero wtedy, jak wiemy co┼Ť wi─Öcej na ten temat, to dopiero wtedy mo┼╝emy my┼Ťle─ç o jakich┼Ť zyskach.

Wady robo-doradc├│w

To teraz powiedzmy sobie nieco o wadach robo-doradc├│w. Pomimo tego, ┼╝e robo-doradcy s─ů ta┼äsi od aktywnie zarz─ůdzanych funduszy, ┼╝e s─ů tacy fajni, dost─Öpni, interaktywni i w og├│le, pod─ů┼╝aj─ů bardziej z duchem XXI wieku, to jednak r├│wnie┼╝ to rozwi─ůzanie ma sporo wad.

Pierwsz─ů wad─ů jest paradoksalnie to, co wcze┼Ťniej nazwa┼éem zalet─ů ÔÇô mianowicie koszt. Owszem, pomimo tego, ┼╝e koszt jest mniejszy ni┼╝ w przypadku aktywnych funduszy, to wci─ů┼╝ koszt, jaki musimy ponosi─ç, korzystaj─ůc z us┼éugi robo-doradcy, mo┼╝e by─ç znacznie wy┼╝szy od kosztu samodzielnego aktywnego prowadzenia portfela w oparciu cho─çby o fundusze ETF.

Tu jeszcze taka uwaga, je┼Ťli chodzi o rynek ameryka┼äski ÔÇô w USA te us┼éugi robo-doradc├│w s─ů zwykle ta┼äsze ni┼╝ w Europie czy w Polsce. Nawet tam te op┼éaty s─ů jednak wy┼╝sze, ni┼╝ gdyby┼Ťmy chcieli realizowa─ç taki portfel na w┼éasn─ů r─Ök─Ö z wykorzystaniem funduszy ETF.
Dla przyk┼éadu: samodzielnie mo┼╝emy stworzy─ç portfel, kt├│rego koszty za zarz─ůdzanie wraz z uwzgl─Ödnionymi kosztami transakcyjnymi b─Öd─ů mocno poni┼╝ej 0,5 proc., nawet poni┼╝ej 0,1 proc, poniewa┼╝ sami sobie kupimy te ETF-y i b─Ödziemy nimi zarz─ůdza─ç. Natomiast w przypadku robo-doradcy w Polsce te op┼éaty s─ů niestety zwykle powy┼╝ej 0,5 proc. Nie b─Öd─Ö tu wymienia┼é konkretnych firm, bo to nie o to chodzi, natomiast generalnie te op┼éaty mog─ů by─ç wy┼╝sze.

Budujemy kr├│tkoterminow─ů strategi─Ö transakcyjn─ů - praktyczny przyk┼éad

Krok po kroku prokazuj─Ö proces budowy i testowania kr├│tkoterminowej strategii transakcyjnej.

Czytaj dalej Ôćĺ

Te r├│┼╝nice mog─ů si─Ö wydawa─ç ma┼éo znacz─ůce, ale zn├│w: je┼╝eli kto┼Ť przyjmie perspektyw─Ö inwestycyjn─ů liczona w dekadach, to r├│┼╝nice rz─Ödu 0,4-0,5 proc. w skali tych dekad r├│wnie┼╝ maj─ů znaczenie. Je┼╝eli realizujemy inwestycj─Ö, kt├│ra jest pasywna, wi─Öc w jednym i w drugim przypadku inwestujemy w to samo, tyle ┼╝e w jednym przypadku ponosimy wi─Öksze koszty, to jednak te koszty w perspektywie dekad mog─ů si─Ö kumulowa─ç w naprawd─Ö spore kwoty.

Kolejn─ů wad─ů robo-doradc├│w jest ÔÇô tak sobie to nazwa┼éem roboczo ÔÇô niska elastyczno┼Ť─ç w zakresie budowy portfela. O co tu chodzi? Ot├│┼╝ jeste┼Ťmy ograniczeni na platformie robo-doradcy do tego, co ta us┼éuga zawiera. Przyk┼éadowo: mo┼╝emy nie mie─ç mo┼╝liwo┼Ťci do┼éo┼╝enia do portfela ekspozycji na z┼éoto. Po prostu, je┼Ťli mamy tak─ů us┼éug─Ö robo-doradcy, kt├│ra nie daje dost─Öpu do z┼éota, to si┼é─ů rzeczy nie mo┼╝emy tego z┼éota na tej platformie kupi─ç. Je┼╝eli natomiast robimy inwestycj─Ö na w┼éasny rachunek, na rachunku brokerskim, no to tam nie problemu, je┼╝eli jest taka potrzeba, ┼╝eby┼Ťmy kupili sobie ETF-a z ekspozycj─ů np. na z┼éoto.

Wad─ů robo-doradc├│w jest niska elastyczno┼Ť─ç w zakresie budowy portfela. Ot├│┼╝ jeste┼Ťmy ograniczeni na platformie robo-doradcy do tego, co ta us┼éuga zawiera

Kolejna wada, powiedzia┼ébym do┼Ť─ç znacz─ůca, je┼╝eli chodzi o robo-doradc├│w. Ot├│┼╝ taki robo-doradca (przynajmniej taki, z jakim ja mia┼éem do czynienia, na razie tylko z firmy Finax, ale w innych podobno jest podobnie) pozwala te┼╝ na podejmowanie ÔÇô powiedzmy to wprost ÔÇô ÔÇ×g┼éupichÔÇŁ decyzji. Jak powiedzia┼éem, mo┼╝emy tu mie─ç osob─Ö, kt├│ra nie ma poj─Öcia o inwestowaniu i dlatego korzysta z us┼éug robo-doradcy, a on mo┼╝e zbudowa─ç modelowy portfel po prostu w g┼éupi spos├│b.

Przyk┼éadowo: mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e robo-doradca zaproponuje nam portfel, kt├│ry b─Ödzie si─Ö w 100 proc. sk┼éada┼é z rynku akcji, bez ┼╝adnego udzia┼éu obligacji. A prawda jest taka, ┼╝e ka┼╝dy, nawet najbardziej ryzykancki inwestor, powinien posiada─ç w portfelu jak─ů┼Ť, cho─çby ┼Ťladow─ů, ilo┼Ť─ç obligacji. To wynika z prostych symulacji i analiz na przestrzeni cho─çby ostatniego stulecia.

Przyk┼éadowo: gdyby┼Ťmy mieli portfel z┼éo┼╝ony w 100 proc. z ameryka┼äskich akcji (widzia┼éem tak─ů ciekaw─ů analiz─Ö, w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci b─Öd─Ö si─Ö stara┼é pokaza─ç na swoim blogu podobne analizy), to je┼Ťli kto┼Ť zalokowa┼é 100 proc. portfela w akcje, to wcale jego wynik nie by┼é lepszy ni┼╝ kogo┼Ť, kto np. w 90 proc. poszed┼é w akcje, a 10 proc. da┼é w obligacje. Dlaczego? Po pierwsze, bo spad┼éa nieco fluktuacja w takim portfelu, bo jednak s─ů dwie klasy r├│┼╝nych aktyw├│w, nie zawsze ze sob─ů skorelowane. Po drugie, to nie chodzi tylko o ryzyko, ale chodzi te┼╝ o to, ┼╝e paradoksalnie ten zysk m├│g┼é si─Ö jeszcze poprawi─ç. Tak samo jak akcje maj─ů dobre i z┼ée okresy, tak samo jest z obligacjami, maj─ů dobre i z┼ée okresy. Warto jednak mie─ç chocia┼╝ minimaln─ů dywersyfikacj─Ö w portfelu.

Je┼╝eli chodzi o robo-doradc├│w, mo┼╝na si─Ö te┼╝ ÔÇ×przekr─Öci─çÔÇŁ w drug─ů stron─Ö. Je┼╝eli stwierdzi on, ┼╝e ma przed sob─ů delikwenta, kt├│ry jest bardzo konserwatywny i chce mie─ç tylko i wy┼é─ůcznie bezpieczne instrumenty w portfelu, to mo┼╝e otrzyma─ç propozycj─Ö, ┼╝eby w 100 proc. kupi┼é tylko obligacje. To te┼╝ na pewno nie jest dobra opcja, bo nawet je┼╝eli kto┼Ť jest bardzo konserwatywny, to nawet taki kto┼Ť powinien mie─ç ┼Ťladow─ů ilo┼Ť─ç akcji w swoim portfelu. To nie chodzi o to, ┼╝e to jest moja opinia, ale poprawiaj─ů si─Ö r├│┼╝ne wsp├│┼éczynniki ryzyka, jak standardowe odchylenia, jakie┼Ť wska┼║niki Sharpe ratio czy wr─Öcz nawet zyskowno┼Ť─ç takiego portfela.

M├│wi─Ö tutaj do┼Ť─ç du┼╝ymi og├│lnikami, bo ci─Ö┼╝ko w podca┼Ťcie wej┼Ť─ç w temat g┼é─Öbiej. Je┼Ťli kogo┼Ť interesuje to, jak budowa─ç portfel, jakie dobiera─ç wagi poszczeg├│lnych element├│w w portfelu, to, tak jak ju┼╝ zapowiada┼éem, w 2020 roku b─Öd─Ö si─Ö stara┼é przedstawia─ç znacznie wi─Öcej konkretnych rozwi─ůza┼ä, takiego ÔÇ×mi─ÖchaÔÇŁ inwestycyjnego, jak ten temat ugry┼║─ç.
Kolejna wada, je┼╝eli chodzi o robo-doradc├│w, to transparentno┼Ť─ç. Wydawa┼éoby si─Ö, ┼╝e wszystko jest transparentne. Przedstawiam u siebie na stronie robo-doradc─Ö, z kt├│rego us┼éug korzystam, bardziej dla cel├│w demonstracyjnych, eksperymentalnych, a nie dlatego, ┼╝e sam korzystam, czy przede wszystkim chc─Ö opiera─ç swoje inwestycje o tego typu us┼éugi. Jego transparentno┼Ť─ç jest w pewnym momencie lepsza ni┼╝ np. w przypadku aktywnie zarz─ůdzanych funduszy, bo mo┼╝emy zobaczy─ç wr─Öcz w czasie rzeczywistym, jakie ETF-y mamy w portfelu. Je┼╝eli sobie wybra┼éem 70 proc. akcji, 30 proc. obligacji, to mog─Ö widzie─ç, co wchodzi w cz─Ö┼Ť─ç akcyjn─ů, jakie to s─ů konkretnie i w jakich wagach ETF-y akcyjne. Podobnie jest z obligacjami.

Ta transparentno┼Ť─ç nie jest ju┼╝ tak du┼╝a, je┼╝eli chodzi np. o rebalancing. Rebalancing to jest mechanizm, kt├│ry ma nam pom├│c w tym, ┼╝eby te proporcje, te wagi w portfelu by┼éy zachowane w czasie. Ka┼╝dy przecie┼╝ rozumie, ┼╝e je┼╝eli mamy w portfelu 70 proc. akcji i 30 proc. obligacji, to z czasem mog─ů nam si─Ö te wagi rozjecha─ç, bo np. wycena obligacji wzro┼Ťnie, a akcji spadnie lub odwrotnie. Z 70 proc. mo┼╝e si─Ö zrobi─ç 65 proc., a z 30 35 proc. ┼╗eby te wagi zachowa─ç przy pierwotnych za┼éo┼╝eniach 70/30, co jaki┼Ť czas musimy robi─ç rebalancing, czyli co┼Ť sprzeda─ç, co┼Ť dokupi─ç, ┼╝eby przywr├│ci─ç te pierwotne wagi.
Jest ca┼ékiem istotne, kiedy i w jaki spos├│b to si─Ö robi. S─ů r├│┼╝ne podej┼Ťcia do tego tematu. Robi si─Ö to bardzo cz─Östo, robi si─Ö to bardzo rzadko, co┼Ť mo┼╝e pomi─Ödzy. Ma to natomiast wp┼éyw na ko┼äcowy wynik inwestycji. Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e pomimo, ┼╝e mamy portfel 70/30 (70 proc. akcji, 30 proc. obligacji), nawet je┼Ťli te portfele inwestuj─ů w to samo, to na ko┼äcu maj─ů r├│┼╝ne wyniki. Te r├│┼╝nice wynikaj─ů tylko z tego, ┼╝e rebalancing jest realizowany w r├│┼╝ny spos├│b. Tutaj, je┼╝eli chodzi o us┼éugi obecnego robo-doradcy, z kt├│rego korzystam, nie jest jasno, wprost powiedziane, jak strategia rebalancingu jest realizowana.

Inna rzecz, ┼╝e my nie musimy do ko┼äca mie─ç poj─Öcia, co znaczy klasa pt. akcje. Ka┼╝dy wie, co to s─ů akcje, ale jakie akcje? Z rynku ameryka┼äskiego? Tureckiego? Chi┼äskiego? Je┼╝eli ze wszystkich, to w jakich proporcjach? To te┼╝ jest do┼Ť─ç mocno uznaniowe, je┼╝eli chodzi o konkretnego us┼éugodawc─Ö w zakresie robo-doradztwa.

Kolejn─ů wad─ů, kt├│r─ů sobie wynotowa┼éem, to jest to, ┼╝e do┼Ť─ç ci─Ö┼╝ko por├│wna─ç oferty pomi─Ödzy r├│┼╝nymi robo-doradcami. Widz─Ö, ┼╝e tutaj robo-doradcy stosuj─ů podobn─ů taktyk─Ö, jak ich starsi bracia, czyli aktywne fundusze inwestycyjne. O co mi chodzi? Zamiast si─Ö por├│wnywa─ç do innych funduszy, do drogich funduszy zarz─ůdzanych aktywnie, to ja bym wola┼é, ┼╝eby taki robo-doradca por├│wnywa┼é si─Ö do tych modelowych portfeli, kt├│re ma replikowa─ç.

Przyk┼éadowo: wybra┼éem sobie portfel 60/40 (60 procent akcji, 40 proc. obligacji), taka do┼Ť─ç powszechnie pojawiaj─ůca si─Ö proporcja, je┼╝eli chodzi o alokacj─Ö portfela. Je┼╝eli wiemy, ┼╝e ta proporcja tyle wynosi i wiemy, ┼╝e tyle generuje na ko┼äcu zysku czy tam straty, to ja chcia┼ébym widzie─ç, jakie to ma prze┼éo┼╝enie na mojego robo-doradc─Ö, czyli kogo┼Ť, kto robi co┼Ť podobnego, ale jednak na ile te r├│┼╝nice do tego modelowego portfela s─ů znacz─ůce? Bo to jest tak naprawd─Ö wtedy kluczowe, ┼╝eby m├│c okre┼Ťli─ç, czy je┼╝eli mam dw├│ch robo-doradc├│w, realizuj─ůcych t─Ö sam─ů strategi─Ö, to kt├│ry to robi by─ç mo┼╝e lepiej od drugiego?

M├│wi─ůc kr├│tko, jest to produkt finansowy, kt├│ry wszyscy, kt├│rzy dostarczaj─ů tak─ů us┼éug─Ö, staraj─ů si─Ö sprzeda─ç klientowi, nie zawsze przedstawiaj─ůc wszystko. To nie chodzi o to, ┼╝e kto┼Ť kogo┼Ť ok┼éamuje, ale wystarczy, ┼╝e o czym┼Ť si─Ö nie powie albo inaczej przedstawi pewne fakty, i to wra┼╝enie u klienta mo┼╝e by─ç inne ni┼╝ powinno. Dlatego te┼╝ ÔÇô mo┼╝e do tego idealistycznie teraz podchodz─Ö ÔÇô warto, aby ci doradcy, kt├│rzy sprzedaj─ů takie us┼éugi robo-doradc├│w klientom, jednak starali si─Ö przygotowa─ç t─Ö ofert─Ö w spos├│b rzetelny. Niech nie padaj─ů ofiar─ů niejako tych samych b┼é─Öd├│w, kt├│re s─ů pope┼éniane przez fundusze aktywnie zarz─ůdzane.

Jest to produkt finansowy, kt├│ry wszyscy, kt├│rzy dostarczaj─ů tak─ů us┼éug─Ö, staraj─ů si─Ö sprzeda─ç klientowi, nie zawsze przedstawiaj─ůc wszystko

Kto powinien zainteresować się usługami robo-doradcy?

Teraz porozmawiajmy sobie o tym, dla kogo takie us┼éugi robo-doradcy s─ů ÔÇô czy powinny by─ç ÔÇô ciekawym rozwi─ůzaniem. Za chwil─Ö powiemy sobie te┼╝, dla kogo nie powinny by─ç. Je┼Ťli wytrwa┼ée┼Ť w tym podca┼Ťcie dot─ůd, by─ç mo┼╝e ju┼╝ podsk├│rnie wiesz, czy jeste┼Ť targetem dla takiego dostawcy us┼éug robo-doradcy.

Kto zatem powinien skorzysta─ç z takich us┼éug? Przede wszystkim kto┼Ť, kto nie ma ambicji samodzielnego pobijania rynku. Tak naprawd─Ö wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi nawet nie powinna tego pr├│bowa─ç, bo jest to cholernie ci─Ö┼╝kie zaj─Öcie. Wbrew temu, co b─Ödzie wam m├│wi┼éo wielu szarlatan├│w, przedstawiaj─ůc niesamowite wyniki z kr├│tkiego okresu, to w d┼éugim okresie, ale nie liczonym w roku, miesi─ůcach, ale w latach, dekadach, pobijanie w takim okresie rynku jest cholernie ci─Ö┼╝kie. To, ┼╝e kto┼Ť jedno-, dwu czy trzykrotnie wypracowa┼é superwynik, to jeszcze nic nie znaczy. Tak naprawd─Ö, w tym biznesie wygrywa si─Ö w d┼éugim terminie ÔÇô to wynik d┼éugoterminowy decyduje o tym, gdzie jeste┼Ťmy. Zwr├│─çmy uwag─Ö, ┼╝e Warren Buffett wcale nie wykr─Öca wynik├│w rz─Ödu 200-300 proc. rocznie, ale jest najbogatszym cz┼éowiekiem na ┼Ťwiecie.

Dlatego, je┼╝eli kto┼Ť nie ma ambicji samodzielnego walczenia z rynkiem, to wtedy na pewno warto pomy┼Ťle─ç o robo-doradcy. Sp├│jrzmy na to w ten spos├│b ÔÇô je┼╝eli mamy 10 inwestor├│w na rynku i chcemy pobi─ç rynek, to ÔÇô z czystej statystyki to wychodzi ÔÇô musimy pobi─ç mniej wi─Öcej 9 kandydat├│w. To my musimy, je┼╝eli w tej dziesi─ůtce jeste┼Ťmy, pobi─ç wszystkich innych, ┼╝eby┼Ťmy zarobili. Je┼╝eli to nie my pobijemy, a kto┼Ť nas pobije, to wtedy my jeste┼Ťmy poni┼╝ej rynku, czyli de facto my z tym rynkiem przegrywamy.

Dlatego te┼╝, je┼╝eli nie jeste┼Ťmy tak─ů osob─ů, kt├│ra chce samodzielnie inwestowa─ç i godzimy si─Ö na pasywne inwestowanie (chocia┼╝ nie musi by─ç koniecznie pasywne, je┼╝eli chodzi o robo-doradc├│w), to przyjmujemy wszystkie te konsekwencje z ca┼éym dobrodziejstwem inwentarza, ┼╝e kto┼Ť np. nie kupi sobie np. AppleÔÇÖa czy CD Projektu i zarobi tam ile┼Ťset procent i b─Ödzie m├│g┼é si─Ö tym che┼épi─ç. W przypadku pasywnego inwestowania to si─Ö nam nie przytrafi. Je┼╝eli potrafimy sobie uczciwie powiedzie─ç, ┼╝e ÔÇ×OK, ja nie b─Öd─Ö z tym rynkiem walczy┼é, mog─Ö inwestowa─ç pasywnieÔÇŁ, co wi─Öcej, z wykorzystaniem w┼éa┼Ťnie takiego robo-doradcy i mu za to zap┼éaci─ç, to jest to OK. Jeste┼Ťmy dobrym kandydatem na takiego klienta.

Ostatnio, przy okazji wywiadu z Micha┼éem Maninem, napisa┼éem, ┼╝e ÔÇ×Robo-doradca to oferta dla kogo┼Ť, kto nie dysponuje kapita┼éem na tyle du┼╝ym, by zminimalizowa─ç wp┼éywy w postaci op┼éat z prowizji brokerskich. Mo┼╝e to by─ç interesuj─ůca opcja dla kogo┼Ť, kto zupe┼énie nie zna si─Ö na rynkach finansowych i nie ma na nich zamiaru samodzielnie inwestowa─ç.ÔÇŁ To by┼é cytat z mojego wywiadu z Micha┼éem Maninem. Nadal zgadzam si─Ö z tym, co tam napisa┼éem, w 100 procentach.

O tych ambicjach samodzielnego inwestowania ju┼╝ powiedzia┼éem, a je┼╝eli chodzi o te op┼éaty, to gdy mamy niewielki portfel inwestycyjny (mam tu na my┼Ťli portfel faktycznie liczony w kilkuset z┼éotych, kilku czy nawet w kilkunastu tysi─ůcach z┼éotych) i chcemy taki portfel rozdrobni─ç na wiele klas aktyw├│w, to wtedy by─ç mo┼╝e nie warto samemu tego robi─ç, tylko zleci─ç to robo-doradcy. Innym powodem, dla kt├│rego robo-doradca mo┼╝e by─ç sensownym rozwi─ůzaniem, jest najzwyczajniej w ┼Ťwiecie lenistwo. Nawet je┼╝eli mo┼╝e i mamy wiedz─Ö, ale nie mamy ch─Öci, jeste┼Ťmy leniwi, no to po prostu p┼éacimy za tak─ů us┼éug─Ö i kto┼Ť za nas to robi.

Kiedy ostatnio przeprowadza┼éem wywiad z Robertem Carverem, czyli takim bardzo utytu┼éowanym quant traderem z londy┼äskiego City, kt├│ry zarz─ůdza┼é miliardami dolar├│w, on wypowiedzia┼é si─Ö r├│wnie┼╝ na temat robo-doradc├│w. Powiedzia┼é tak─ů ciekaw─ů rzecz, ┼╝e robo-doradcy mog─ů by─ç te┼╝ ciekawym rozwi─ůzaniem dla kogo┼Ť, kto ÔÇô paradoksalnie ÔÇô bardzo dobrze zarabia, czyli ma spory kapita┼é. Ten kto┼Ť nie chce jednak po┼Ťwi─Öca─ç czasu na zarz─ůdzanie w┼éasnym portfelem, bo w tym czasie zarabia wi─Öcej, niweluj─ůc nawet koszty za us┼éugi, jakie musi ponie┼Ť─ç tytu┼éem w┼éa┼Ťnie tej us┼éugi robo-doradcy. Tak ┼╝e je┼╝eli pasujemy do kt├│rej┼Ť z tych grup, to wtedy faktycznie mo┼╝na skorzysta─ç z us┼éug robo-doradcy.

Robo-doradcy mog─ů by─ç te┼╝ ciekawym rozwi─ůzaniem dla kogo┼Ť, kto ÔÇô paradoksalnie ÔÇô bardzo dobrze zarabia, czyli ma spory kapita┼é

Kto raczej nie skorzysta na robo-doradcy?

Zbli┼╝aj─ůc si─Ö ju┼╝ do ko┼äca tego podcastu, chcia┼éem jeszcze powiedzie─ç o tym, dla kogo robo-doradca nie jest dobrym rozwi─ůzaniem. Ot├│┼╝, je┼Ťli jeste┼Ťmy faktycznie gotowi po┼Ťwi─Öci─ç sw├│j czas na budow─Ö portfela, to wtedy faktycznie nie ma sensu i┼Ť─ç w robo-doradc─Ö. Musimy si─Ö natomiast liczy─ç z tym, ┼╝e je┼╝eli startujemy z punktu zero, to znaczy nie mamy poj─Öcia o rynkach finansowych, to na dzie┼ä dobry mo┼╝emy potrzebowa─ç nawet setek, je┼Ťli nie tysi─Öcy godzin, ┼╝eby ten temat ogarn─ů─ç. Tu chodzi o pieni─ůdze, tu chodzi o kapita┼é najcz─Ö┼Ťciej budowany na ┼╝ycie przez ┼╝ycie i nie warto robi─ç tego po ┼éebkach tylko dlatego, ┼╝e przeczytali┼Ťmy jeden czy dwa artyku┼éy, czy jedn─ů czy dwie ksi─ů┼╝ki. Warto naprawd─Ö wyrobi─ç sobie opini─Ö i zbudowa─ç swoj─ů strategi─Ö, sw├│j plan, a to po prostu wymaga czasu. Nawet je┼╝eli te strategie s─ů proste, bo one powinny by─ç proste, to jednak, ┼╝eby doj┼Ť─ç do prostych rozwi─ůza┼ä, to trzeba wcze┼Ťniej ten temat ogarn─ů─ç. Paradoksalnie ÔÇô ┼╝eby m├│c takie proste rozwi─ůzania zrozumie─ç i ÔÇô co jeszcze istotniejsze ÔÇô doceni─ç.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s┼éynnej serii ksi─ů┼╝ek J. SchwagerÔÇÖa, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi─Ödzy innymi o swoich do┼Ťwiadczeniach podczas wielkich krach├│w finansowych. Daje r├│wnie┼╝ wiele praktycznych porad dla ka┼╝dego kto chce zarabia─ç na rynkach finansowych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Je┼╝eli natomiast mamy wiedz─Ö o rynkach finansowych, wiedz─Ö o inwestowaniu, lubimy to robi─ç, no to wtedy po prostu nie ma sensu, ┼╝eby┼Ťmy szli w rozwi─ůzanie typu robo-doradca, bo mo┼╝emy zaj─ů─ç si─Ö tym sami. Oszcz─Ödzamy wtedy na tym, co musieliby┼Ťmy zap┼éaci─ç za us┼éug─Ö.

Tutaj jeszcze taka uwaga, je┼╝eli ju┼╝ idziemy w inwestowanie samodzielne ÔÇô nic chyba dziwnego, w ko┼äcu m├│j podcast nazywa si─Ö System Trader. Zdecydowanie polecam podej┼Ťcie systematyczne, systemowe, zaplanowane, czyli takie rule-based, oparte na regu┼éach, prostych regu┼éach. To, ┼╝e regu┼éy mamy proste, to nie znaczy, ┼╝e one s─ů prostackie i zrobione gdzie┼Ť tam po ┼éebkach. One w┼éa┼Ťnie wymagaj─ů du┼╝ej pracy, wysi┼éku i analizy. Ale jak ju┼╝ mamy te regu┼éy, to wtedy decyzje inwestycyjne realizujemy w oparciu o nie, dlatego ┼╝e inwestowanie zawsze jest dzia┼éaniem w otoczeniu niepewno┼Ťci, w ┼Ťrodowisku niepewnego wyniku na ko┼äcu, a to wi─ů┼╝e si─Ö z oczywistymi emocjami, stresem. Podejmowanie decyzji w oparciu o emocje, czy w sytuacji, gdy jeste┼Ťmy pod wp┼éywem takich emocji, stresu, powoduje, ┼╝e te decyzje nie s─ů cz─Östo szcz─Ö┼Ťliwe.

Wielu badaczy, np. m├│j ulubiony Daniel Kahneman twierdzi, ┼╝e w takich sytuacjach podbramkowych, stresogennych zdecydowanie lepsze decyzje podejmujemy wtedy, gdy proces decyzyjny jest oparty w┼éa┼Ťnie o taki system prostych regu┼é, prostych algorytm├│w. To jest lepsze, ni┼╝ gdy w takiej sytuacji u┼╝ywamy ca┼éego swojego innowacyjnego oprzyrz─ůdowania, jakim jest nasz m├│zg i wtedy w tym miksie hormon├│w, stresu i emocji podejmujemy jak─ů┼Ť decyzj─Ö, bo zwykle to nie s─ů najszcz─Ö┼Ťliwsze decyzje. Je┼╝eli zatem b─Ödziemy inwestowa─ç samodzielnie, to r├│bmy to z g┼éow─ů. Ja zreszt─ů b─Öd─Ö si─Ö te┼╝ stara┼é wam w tym pomaga─ç, prezentuj─ůc konkretne rozwi─ůzania czy inspiruj─ůc was do r├│┼╝nych przemy┼Ťle┼ä na ten temat.

Zakończenie

OK, to tyle ode mnie na dzi┼Ť. Zapraszam serdecznie na stron─Ö systemtrader.pl/044, tam znajduje si─Ö przyk┼éadowa inwestycja z wykorzystaniem w┼éa┼Ťnie robo-doradcy, jak─ů sam przeprowadzam.

Dodatkowo jak zwykle b─Öd─Ö bardzo wdzi─Öczny za komentarze i dzielenie si─Ö tym materia┼éem z innymi oraz oceny na platformie podcastowej Apple. Zwyczajnie jest to dla mnie bardzo pomocne w tym, aby m├│c dociera─ç do coraz szerszej grupy odbiorc├│w i ┼╝eby po prostu tworzenie tego materia┼éu mia┼éo sens, ┼╝ebym nie nagrywa┼é do przys┼éowiowej ┼Ťciany.

Tak ┼╝e bardzo serdecznie dzi─Ökuj─Ö za wszystkie komentarze, za wszystkie oceny, bo to pomaga mi nie tylko mie─ç wi─Öksz─ů motywacj─Ö w tym, co robi─Ö, ale te┼╝, w tym, ┼╝eby dociera─ç do wi─Ökszej grupy odbiorc├│w. Staram si─Ö, ┼╝eby te tre┼Ťci by┼éy jak najwy┼╝szych lot├│w, przedstawia┼éy jak najwi─Öksz─ů warto┼Ť─ç merytoryczn─ů, aby by┼éy wiarygodne, aby nie by┼éy tylko oparte na tym, aby stara─ç si─Ö komu┼Ť co┼Ť wcisn─ů─ç, tylko ┼╝eby naprawd─Ö przedstawia┼éy jak najbardziej rzetelny podgl─ůd na dan─ů tematyk─Ö.

A przy okazji ┼╝ycz─Ö wszystkiego dobrego na nowy 2020 rok. Do us┼éyszenia. Pozdrawiam, bye-bye! ­čÖé

Jacek

  1. Jacek, jak zwykle napisa┼ée┼Ť ┼Ťwietny artyku┼é w kt├│ry w┼éo┼╝y┼ée┼Ť du┼╝o pracy i wysi┼éku. Gratulacje! A teraz pozwol─Ö sobie kilka uwag:

    Wkładasz ogrom w pisanie artykułów tylko zastanawiam się, kto to czyta, bo jako społeczeństwo mamy najgorsze wyniki czytelnictwa w Europie. Ponad 70% społeczeństwa nic nie czyta!!!

    1. Na potwierdzenie opinii o zaletach ETF chc─Ö przypomnie─ç s┼éynny „Zak┼éad Buffeta”: Buffet postawi┼é 1 mln dolar├│w na to, ┼╝e przez 10 lat ┼╝aden aktywnie zarz─ůdzaj─ůcy nie wygra z ETF na S&P 500. I oczywi┼Ťcie mia┼é racj─Ö, ┼Ťwietnie opisa┼ée┼Ť to zjawisko w artykule. Jednocze┼Ťnie Buffet poza tym, ┼╝e jest jednym z najbogatszych to jednocze┼Ťnie jest najwi─Ökszym hipokryt─ů na ┼Ťwiecie. Zas┼éyn─ů┼é z g┼éoszenia lewicowych opinii w stylu, ┼╝e jego sekretarka p┼éaci wi─Ökszy podatek ni┼╝ on. Ale nie powiedzia┼é, ┼╝e jego ca┼éy maj─ůtek, to w wi─Ökszo┼Ťci tzw. „odroczone podatki” bo jego wehiku┼é inwestycyjny dzia┼éa pod szyldem firmy ubezpieczeniowej! Jednocze┼Ťnie zapowiedzia┼é, ┼╝e ponad 90% swojej fortuny przeznaczy na cele dobroczynne. Ale w USA takie darowizny odlicza si─Ö od podatku!!! Dlatego wg. mnie Buffet stosuje ┼Ťwietn─ů strategi─Ö maksymalnej redukcji podatk├│w do zap┼éaty:-)))
    2. Goldman Sachs: w swoim czasie zas┼éyn─ů┼é z tego, ┼╝e przy progu wej┼Ťcia do swojego dzia┼éu us┼éug „asset management” w wysoko┼Ťci min. 30 mln USD (!!!) grali na long a jednocze┼Ťnie jako bank zagrali „na krotko”, czyli „wyleszczyli” swoich klient├│w!!!

    Pozdrawiam

    • Hej Andrzej,

      Dzi─Öki serdeczne za komentarz. ­čÖé

      Niniejszy tekst jest w wi─Ökszo┼Ť─ç transkrypcj─ů do podcastu, wychodz─ůc naprzeciw tym, kt├│rzy wol─ů tre┼Ťci pisane od m├│wionych. Faktycznie, kiedy┼Ť funkcjonowa┼éy ksi─ů┼╝ki telefoniczne, wi─Öc przeci─Ötny Kowalski mia┼é wi─Öksz─ů ekspozycj─Ö na ksi─ů┼╝ki. ­čÖé Wychodz─Ö jednak z za┼éo┼╝enia, ┼╝e nie musz─Ö bi─ç si─Ö na liczby czytelnik├│w, a stara─ç si─Ö dotrze─ç do tych, kt├│rzy odnajd─ů warto┼Ť─ç w moich tre┼Ťciach. Zobaczymy. ­čÖé

      ad 1
      Nie b─Öd─Ö ocenia┼é moralno┼Ťci Buffetta. Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e niebawem planuj─Ö materia┼é po┼Ťwi─Öcony jego osobie, wi─Öc zapraszam ju┼╝ teraz. Przes┼éanie Buffetta odno┼Ťnie ETF by┼éo takie, ┼╝e regularne pobijanie rynku to cholernie ci─Ö┼╝kie zaj─Öcie. Jasne, na niewielkim kapitale mo┼╝na robi─ç cuda, ale fortuny tak nie zrobimy. I niestety wielu, zw┼éaszcza pocz─ůtkuj─ůcych, po┼éyka taki haczyk. Paradoks polega na tym, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç stara si─Ö przechytrzy─ç rynek, i wi─Ökszo┼Ť─ç z tej wi─Ökszo┼Ťci ko┼äczy poni┼╝ej ┼Ťredniej rynkowej. To nie jest tak, ┼╝e Eugene Fama kompletnie myli┼é si─Ö ze swoja hipotez─ů o efektywno┼Ťci rynku.

      Odno┼Ťnie podatk├│w — nie widz─Ö niczego zdro┼╝nego w ich optymalizacji, je┼Ťli zezwala na to prawo. Jest to wr─Öcz forma przewagi rynkowej.

      ad 2
      Nie znam szczeg├│┼é├│w tej sprawy. Natomiast na ni┼╝szym poziomie, bli┼╝szym nam, dostrzegam wiele „wyleszczania” ludzi na rynku finansowym, oferuj─ůc im np. dobrze opowiedziane historie. Mo┼╝emy tylko stara─ç si─Ö przed tym broni─ç, poprzez edukacj─Ö i w┼éasn─ů prac─Ö. Taka misja przy┼Ťwieca te┼╝ temu projektowi — prezentowa─ç tre┼Ťci o najwy┼╝szej merytorycznej jako┼Ťci.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Ale┼╝ to oczywiste, ┼╝e jako zwolennik libertarian jestem osobi┼Ťcie wrogiem podatk├│w, bo moim zdaniem jest to nic innego jak pa┼ästwowy rabunek. Mia┼éem na my┼Ťli hipokryzje Buffeta, kt├│ry przybiera role „┼Ťwi─Ötoszkowatego” a faktycznie jest super cwany – w pozytywnym znaczeniu tego s┼éowa:-).

        Pozdrawiam
        Andrzej

        • Buffett nigdy nie ukrywa┼é, ┼╝e chce zarobi─ç jak najwi─Öcej. Od najm┼éodszych lat, w┼éa┼Ťciwie od dziecka. Mia┼é mo┼╝e nawet na tym punkcie obsesj─Ö. Optymalizacja podatk├│w to jedno z narz─Ödzi, kt├│re mu w tym pomaga(┼éo). Ale zauwa┼╝a, ┼╝e nie jest normalne, je┼Ťli on p┼éaci mniejszy podatek od swojej sekretarki…

          Natomiast fair zachowywa┼é si─Ö wzgl─Ödem swoich akcjonariuszy. Gra w otwarte karty ÔÇô je to, co gotuje inwestorom. W tym kontek┼Ťcie to wyr├│┼╝nik, gdyby przyr├│wna─ç go do funduszy inwestycyjnych, czy sprzedawc├│w marze┼ä.

          Oczywi┼Ťcie mo┼╝na mie─ç r├│┼╝ne zdanie na jego temat. Ale jedno nie podlega dyskusji: facet od 70 lat ma wyniki. Wielu kpi z jego poczyna┼ä na kr├│tk─ů met─Ö, bo przegra┼é np. z prostym indeksem S&P 500 w jakim┼Ť okresie. Ale w kategorii marato┼äczyka jest tytanem, kt├│remu nikt nie dor├│wnuje po┼Ťr├│d ┼╝yj─ůcych.

          Tak to widz─Ö. ­čÖé

  2. co za płytki tekst,

    cz─ůstkowy ETF czyli CFD – to problematyczne,
    robo-doradca oparty tylko na po┼Ťrednim upychaniu klientowi ETF├│w to ┼Ťciema, je┼╝eli nie ma przedstawienia polityki inwestycyjnej/algorytm├│w, kt├│re dopasowuj─ů apetyt na ryzyko do palety rozwi─ůza┼ä,
    portfel 30-70 – dzi─Ökuj─Ö za tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru,

    rozwi─ůzanie, kt├│re tylko znajduje nast─Öpn─ů drog─Ö do pakowania ulicy w aktywy to bzdet,

    • Cze┼Ť─ç,

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz.

      Portfel w proporcjach 30% akcje, 70% obligacje to tylko i wy┼é─ůcznie m├│j prywatny wyb├│r w tym przypadku, a nie robo-doradcy. Czy to idealna proporcja, czy to idealna strategia? — to zale┼╝y od preferencji konkretnej osoby, horyzontu inwestycyjnego, itd. To nie to jest przes┼éaniem tego materia┼éu.

      Je┼Ťli masz jakie┼Ť rzeczowe argumenty, prosz─Ö podaj je, postaram si─Ö do nich odnie┼Ť─ç.

      W materiale jasno m├│wi─Ö, dla kogo takie rozwi─ůzanie w mojej opinii jest OK, a dla kogo nie. M├│wi─Ö te┼╝ jasno, ┼╝e sam z tego rozwi─ůzania nie korzystam (poza tym ma┼éym demonstracyjnym portfelem, otworzonym dla cel├│w edukacyjnych).

      Pozdrawiam,
      Jacek

      PS. M├│wienie w tym przypadku o CFD to ca┼ékowite mylenie porz─ůdk├│w. CFD jest czysto syntetycznym produktem na rynku OTC, tu natomiast w portfelu l─ůduj─ů konkretne ETF, jest custodian, transakcje odbywaj─ů si─Ö na rynku regulowanym, s─ů gwarancje bankowe, itd. Poza tym tu nie chodzi o kr├│tkoterminow─ů spekulacj─Ö, do kt├│rej stworzony jest przede wszystkim CFD.

  3. P.S.
    ten ca┼éy artyku┼é mo┼╝na by zawrze─ç w 5 zdaniach… sorry

Napisz sw├│j komentarz

Zaprojektuj sw├│j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt├│re w prosty spos├│b pozwoli Ci dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.