Pobierz skondensowan─ů porcj─Ö warto┼Ťciowej wiedzy o inwestowaniu!­čÖé

Inflacja nie jest niczym nowym w historii ludzko┼Ťci. W szczeg├│lno┼Ťci w Polsce wielu nadal pami─Öta inflacj─Ö z prze┼éomu lat 80. i 90., a nawet lat 70. ubieg┼éego wieku. Obecnie daleko nam do tamtych odczyt├│w inflacji, ale i tak g┼éo┼Ťno si─Ö zrobi┼éo, gdy po latach wzgl─Ödnej stabilizacji cen, te podskoczy┼éy ostatnio gwa┼étownie. Stopa inflacji w Polsce w chwili nagrywania tego podcastu w listopadzie 2021 roku wynosi oko┼éo 7 procent.

W tym materiale przedstawi─Ö pokr├│tce histori─Ö inflacji na ┼Ťwiecie, skupiaj─ůc si─Ö g┼é├│wnie na wieku XX, bo to on by┼é najmocniej do┼Ťwiadczony wzrostem cen. Nast─Öpnie na realnych przyk┼éadach poka┼╝─Ö jak mo┼╝na broni─ç si─Ö przed inflacj─ů. Czy tego chcemy, czy nie ÔÇô ka┼╝dy z nas musi wej┼Ť─ç w buty inwestora, aby uchroni─ç sw├│j kapita┼é. Warto jednak by kierowa─ç si─Ö tu strategi─ů opart─ů na twardych danych, a nie obiegowymi opiniami. Na koniec postaram si─Ö przedstawi─ç co nas mo┼╝e czeka─ç w bli┼╝szej i dalszej przysz┼éo┼Ťci.

Materia┼é dost─Öpny w formie podcastu­čÄž, wideo­čô║ oraz tekstu­čôâ. Full-wypas. ­čśÄ

W tym odcinku

­čôî Inflacja na przestrzeni wiek├│w
­čôî Dlaczego inflacja jest gro┼║na?
­čôî Dlaczego wiek XIX by┼é wiekiem stabilnych cen i niskiej inflacji?
­čôî Co by┼éo powodem og├│lno┼Ťwiatowej inflacji w XX wieku?
­čôî Bimetalizm, czyli standard z┼éota i srebra
­čôî Dolar jako waluta rezerwowa
­čôî Jakie waluty na ┼Ťwiecie historycznie by┼éy najmocniejsze?
­čôî Rola bank├│w centralnych
­čôî Czy obecny, XXI wiek b─Ödzie r├│wnie┼╝ wiekiem wysokiej inflacji?
­čôî Jak zabezpieczy─ç swoje pieni─ůdze przed inflacj─ů?
­čôî Co nas czeka w przysz┼éo┼Ťci?

Polecane linki

Pobierz aplikacj─Ö #ST i zbuduj w┼éasny plan inwestowania! ­čśÄ

­čĹë WI─śCEJ O OPROGRAMOWANIU…

  • Kilkadziesi─ůt gotowc├│w inwestycyjnych. S─ů w nich portfele pasywne oparte na ETF jak i strategia dla sp├│┼éek dobieranych indywidualnie. Do tego mo┼╝liwo┼Ť─ç budowania i testowania w┼éasnych portfeli inwestycyjnych.
  • Dane historyczne indeks├│w (akcje, obligacje, towary, nieruchomo┼Ťci) si─Ögaj─ůce do roku 1900 — ponad 120 lat! To absolutny unikat!
  • Dane z ponad 70 gie┼éd na ┼Ťwiecie. S─ů to notowania bie┼╝─ůce jak i historyczne (do 40 lat wstecz) dla rynku akcji, ETF, kontrakt├│w terminowych, walut, kryptowalut. Koszt samych danych to oko┼éo 4000 PLN rocznie!
  • Katalog funduszy ETF. Pe┼éna baza ponad 2600 ETF├│w po polsku z list─ů dost─Öpno┼Ťci u broker├│w w Polsce!
  • Monitoruj sw├│j portfel na bie┼╝─ůco! Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji!
Pobierz
 

­čôľ TRANSKRYPT PODCASTU

Wst─Öp

Dzi┼Ť porozmawiamy o zjawisku, kt├│re rozpala wyobra┼║ni─Ö wielu inwestor├│w, i nie tylko inwestor├│w. Tak naprawd─Ö b─Ödziemy rozmawia─ç o czym┼Ť, co dotyczy ka┼╝dego z nas. Bez wzgl─Ödu na to, czy jeste┼Ťmy inwestorami, czy nie. B─Ödziemy m├│wi─ç o inflacji. 

Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e w┼éa┼Ťnie w ostatnich tygodniach, w szczeg├│lno┼Ťci w Polsce, i nie tylko w Polsce, inflacja to jest temat z czo┼é├│wek nag┼é├│wk├│w w mediach. Dlatego, ┼╝e ceny, po kilku, kilkunastu latach w miar─Ö stabilnych kurs├│w, zacz─Ö┼éy do┼Ť─ç mocno szybowa─ç w g├│r─Ö. W Polsce, w listopadzie 2021 roku, w momencie, kiedy nagrywam ten materia┼é, inflacja ma oko┼éo siedem procent. Czyli s─ů to poziomy, kt├│re by┼éy niewidziane przez d┼éu┼╝szy okres. Dlatego te┼╝ tym bardziej wzbudza to wi─Öksze emocje.

Dzisiejszy odcinek jest po┼Ťwi─Öcony temu, ┼╝eby przybli┼╝y─ç nieco zjawisko inflacji. Dla jasno┼Ťci, ja nie jestem absolutnie ┼╝adnym ekspertem, je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö, czy w og├│le o gospodark─Ö. Nie chc─Ö tutaj nawet pr├│bowa─ç udawa─ç, ┼╝e kim┼Ť takim jestem. Natomiast staram si─Ö jak zawsze, do swojej roboty podchodzi─ç rzetelnie, i te┼╝ tak, ┼╝eby czerpa─ç z uznanych, renomowanych, i wiarygodnych ┼║r├│de┼é. 

Tak si─Ö sta┼éo r├│wnie┼╝ tym razem. Mianowicie, podstawowym ┼║r├│d┼éem informacji jest firma Global Financial Data. Czyli to jest firma, kt├│ra opracowuje, i dostarcza dane historyczne, si─Ögaj─ůce nawet czasami wiele wiek├│w wstecz. R├│wnie┼╝ w moim oprogramowaniu System Trader, korzystam z danych Global Financial Data. W pewnym zakresie. Poniewa┼╝ oni tak naprawd─Ö robi─ů bardzo, bardzo du┼╝o r├│┼╝nych rzeczy. Cz─Ö┼Ť─ç te┼╝ przytaczanych danych, pochodzi z mojego oprogramowania. Czyli je┼╝eli b─Öd─Ö tutaj cytowa┼é czasami r├│┼╝ne konkretne ju┼╝ dane, to tak naprawd─Ö b─Öd─ů one wynikiem obr├│bki w moim oprogramowaniu System Trader. 

The Century of Inflaction, to jest artyku┼é, z kt├│rego czerpa┼éem najwi─Öcej. To jest artyku┼é w┼éa┼Ťnie ze strony Global Financial Data. Na stronie systemtrader.pl/074, tak jak numer tego odcinka, postaram si─Ö podlinkowa─ç wszystkie artyku┼éy. Tak naprawd─Ö czerpa┼éem z bardzo wielu r├│┼╝nych ┼║r├│de┼é. Tak, ┼╝eby ka┼╝dy m├│g┼é zobaczy─ç, jak to wygl─ůda w jeszcze wi─Ökszych szczeg├│┼éach, gdyby kto┼Ť by┼é mocno tym zainteresowany. 

O czym dzi┼Ť porozmawiamy? Oczywi┼Ťcie o inflacji, ale tak naprawd─Ö, jak ju┼╝ te┼╝ wspomnia┼éem, b─Öd─Ö chcia┼é ten temat nieco przybli┼╝y─ç w ten spos├│b, ┼╝eby to by┼éo zrozumia┼ée dla ka┼╝dego. Nie tylko dla os├│b, kt├│re by─ç mo┼╝e studiuj─ů ekonomi─Ö, i gdzie┼Ť s─ů tym tematem mocno, ┼╝ywo zainteresowane, ale r├│wnie┼╝ dla takiego, zwyk┼éego, przeci─Ötnego Kowalskiego, kt├│ry po prostu pracuje. By─ç mo┼╝e na etacie. Pr├│buje jakie┼Ť pieni─ů┼╝ki od┼éo┼╝y─ç na boku, i oczywi┼Ťcie inflacja r├│wnie┼╝ go dotyczy, albo by─ç mo┼╝e nawet przede wszystkim go dotyczy, bo boi si─Ö, co si─Ö stanie, gdy inflacja b─Ödzie na wy┼╝szych poziomach. Co si─Ö stanie na przyk┼éad z jego oszcz─Ödno┼Ťciami?

Dlatego te┼╝ b─Öd─Ö chcia┼é pokaza─ç jak wygl─ůda┼éa inflacja na przestrzeni wiek├│w. W szczeg├│lno┼Ťci skupi─Ö si─Ö tutaj na wieku dwudziestym, bo to by┼é wiek, kt├│ry by┼é pod wieloma wzgl─Ödami wyj─ůtkowy. Postaram si─Ö te┼╝ odpowiedzie─ç na koniec na pytanie, czy nasz obecny wiek, dwudziesty pierwszy, b─Ödzie wiekiem r├│wnie┼╝ bardzo mocno naznaczonym inflacj─ů. Tak jak wiek dwudziesty. By─ç mo┼╝e b─Ödziemy cieszy─ç si─Ö stabilno┼Ťci─ů, jak w wieku dziewi─Ötnastym, ale o tym wszystkim te┼╝ w szczeg├│┼éach niebawem opowiem. Tak┼╝e prosz─Ö si─Ö nie martwi─ç, je┼╝eli by co┼Ť by┼éo niejasne. ┼╗eby mo┼╝na by┼éo ten materia┼é przedstawi─ç naprawd─Ö ka┼╝demu, bez wzgl─Ödu na poziom wiedzy, zaczniemy od absolutnego zera.

Czym jest inflacja?

Czym jest inflacja? Oczywi┼Ťcie pewnie ka┼╝dy z nas wie, czym jest inflacja. Czuje to podsk├│rnie, czym jest inflacja. Zw┼éaszcza jak idzie teraz do sklepu, i widzi, ┼╝e ceny s─ů wy┼╝sze. Inflacja, to jest po prostu wzrost cen w gospodarce. Skutek inflacji jest zawsze ten sam. To znaczy, nasze pieni─ůdze trac─ů na sile nabywczej. Czyli za te same pieni─ůdze, kt├│re posiadamy w kieszeni, mo┼╝emy kupi─ç coraz mniej. To jest oczywi┼Ťcie du┼╝y problem. Zw┼éaszcza w momencie, kiedy inflacja ro┼Ťnie coraz mocniej, i mocniej.

Odwrotno┼Ťci─ů inflacji jest co┼Ť, co nazywa si─Ö deflacj─ů. Czyli jest to ujemna inflacja, i to jest z kolei dla odmiany, co┼Ť przyjemnego. Przynajmniej z pozoru. Mamy na przyk┼éad sto z┼éotych w kieszeni, i po pewnym czasie to sto z┼éotych jest warte sto dwadzie┼Ťcia z┼éotych. To znaczy, nadal mamy w kieszeni sto z┼éotych, jak mieli┼Ťmy, ale mo┼╝emy ju┼╝ kupi─ç za te sto z┼éotych wi─Öcej, ni┼╝ mogli┼Ťmy na przyk┼éad kupi─ç rok wcze┼Ťniej. To jest deflacja. Czyli odwrotno┼Ť─ç inflacji.

Tak jak ju┼╝ wspomnia┼éem, obecnie w Polsce mamy inflacj─Ö na poziomie oko┼éo siedmiu procent, w listopadzie 2021 roku. Czyli w momencie, kiedy nagrywam ten materia┼é. Pomimo, ┼╝e nam tak si─Ö wydaje, ┼╝e to jest bardzo wysoka inflacja, to oczywi┼Ťcie ona jest wysoka w odniesieniu do tego, co by┼éo na przyk┼éad rok, dwa, trzy lata temu.

Natomiast uwierzcie mi, zreszt─ů sami si─Ö przekonacie, ┼╝e to nie s─ů wysokie poziomy inflacji, odczyt├│w inflacyjnych. Nie m├│wi─Ö tego po to, ┼╝eby pr├│bowa─ç jako┼Ť usprawiedliwia─ç to, co si─Ö dzieje w Polsce, tylko po to, ┼╝eby pokaza─ç, ┼╝e tak naprawd─Ö, je┼╝eli m├│wimy o hiperinflacji, to nie nadu┼╝ywajmy tego s┼éowa, bo hiperinflacja, to jednak mimo wszystko, nie ta skala, co mamy obecnie w Polsce.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e wraz z przedstawianiem tego materia┼éu coraz g┼é─Öbiej, wszystko b─Ödzie te┼╝ coraz ja┼Ťniejsze, i by─ç mo┼╝e uda si─Ö nam wyrobi─ç nieco bardziej obiektywne spojrzenie na ten temat, na to zagadnienie. Bazuj─ůc bardziej na danych, ni┼╝ takich obiegowych opiniach, czy te┼╝ zwyczajnie emocjach. To jest zrozumia┼ée. Je┼╝eli idziemy do sklepu, i widzimy, ┼╝e co┼Ť jest coraz dro┼╝sze, to oczywi┼Ťcie mo┼╝e to budzi─ç niepok├│j. Zreszt─ů taka jest te┼╝ niestety cecha inflacji. O czym te┼╝ b─Ödziemy m├│wi─ç. 

Inflacja to nic nowego

Inflacja nie jest niczym nowym. Ju┼╝ tak naprawd─Ö historycznie, wieki temu, ludzko┼Ť─ç by┼éa naznaczana inflacj─ů. Na przyk┼éad w trzecim wieku, cesarstwo rzymskie psu┼éo monet─Ö, robi─ůc w ten spos├│b, ┼╝e do monet dodawano domieszk─Ö mniej szlachetnych metali. Czyli, ┼╝eby tych monet by┼éo po prostu wi─Öcej. Oczywi┼Ťcie na kr├│tk─ů met─Ö do dzia┼éa┼éo, bo mo┼╝na by┼éo mie─ç wi─Öcej pieni─Ödzy. Natomiast oczywi┼Ťcie doprowadzi┼éo to do hiperinflacji. Wtedy jeszcze nie by┼éo drukowania, a dzi┼Ť nawet ju┼╝ nie trzeba drukowa─ç, bo mo┼╝na po prostu w zapisach elektronicznych zwi─Ökszy─ç ilo┼Ť─ç pieni─ůdza w obiegu. Natomiast to by┼éa forma, powiedzmy w cudzys┼éowie ÔÇ×drukowaniaÔÇŁ pieni─Ödzy, ju┼╝ w cesarstwie rzymskim. Trzeci wiek naszej ery. 

Z kolei w czternastym wieku, by┼éa inflacja chocia┼╝by w Chinach. Tam z kolei cesarze, poszli w┼éa┼Ťnie o krok dalej. Czyli zamiast monet, wprowadzili ju┼╝ pieni─ůdz papierowy. Oczywi┼Ťcie jak papier, ┼éatwiej jest go wydrukowa─ç, ni┼╝ z┼éote monety. Ci─Ö┼╝ko by┼éo tutaj nie ulec pokusie. Faktycznie tak zrobiono, i wywo┼éano w├│wczas inflacj─Ö.

Inflacja w Stanach Zjednoczonych

Inflacj─Ö wida─ç w szczeg├│lno┼Ťci na d┼éu┼╝szych okresach. Zw┼éaszcza, je┼╝eli inflacja nie jest jako┼Ť bardzo na wysokich poziomach, to ona tu i teraz, mo┼╝e by─ç wr─Öcz niewidoczna. Natomiast w d┼éu┼╝szych okresach, ona jest ju┼╝ bardziej widoczna. Dla przyk┼éadu, gdyby┼Ťmy mieli dolara w roku 1800, w Stanach Zjednoczonych, to ├│wczesny dolar, odpowiada dzisiejszym niemal┼╝e dwudziestu dw├│m dolarom.

Czyli w├│wczas, w 1800 roku, maj─ůc jednego dolara, mogli┼Ťmy kupi─ç mniej wi─Öcej tyle d├│br, czy us┼éug, za kt├│re dzi┼Ť musieliby┼Ťmy zap┼éaci─ç dwadzie┼Ťcia dwa dolary. Z kolei w roku 1900, jeden dolar odpowiada dzisiejszym oko┼éo trzydziestu dw├│m dolarom. To jest ciekawa sytuacja, bo wydawa┼éoby si─Ö, ┼╝e dwie┼Ťcie lat temu, jeden dolar by┼é wart dwadzie┼Ťcia jeden dolar├│w, a sto lat temu, trzydzie┼Ťci dwa dolary. Powinno by─ç na odwr├│t. 

To wynika z tego, ┼╝e w latach z wieku dziewi─Ötnastego, cz─Östo wyst─Öpowa┼éa deflacja. Czyli wtedy pieni─ůdz tak naprawd─Ö w czasie, nabiera┼é warto┼Ťci. Co w dzisiejszych czasach wydaje si─Ö dla nas, zw┼éaszcza w Polsce, do┼Ť─ç abstrakcyjne, ale faktycznie si─Ö tak okazuje, ┼╝e dolar na pocz─ůtku dziewi─Ötnastego wieku, a dolar pod koniec dziewi─Ötnastego wieku, to nie by┼é ten sam dolar. Bynajmniej to nie jest tak, ┼╝e on straci┼é, tylko w┼éa┼Ťnie przybra┼é na warto┼Ťci.

St─ůd sto lat temu, paradoksalnie za jednego dolara, mo┼╝na by┼éo kupi─ç tyle, na co dzi┼Ť musieliby┼Ťmy wyda─ç trzydzie┼Ťci dwa dolary. Z kolei w roku 1950, to, co mogli┼Ťmy kupi─ç za jednego dolara, dzi┼Ť kosztowa┼éoby nas ponad jedena┼Ťcie dolar├│w. Tak przybli┼╝aj─ůc si─Ö do naszych wsp├│┼éczesnych czas├│w. To, co kosztowa┼éo jednego dolara w roku 2000, dzi┼Ť, w Stanach Zjednoczonych kosztuje jeden dolar i sze┼Ť─çdziesi─ůt jeden cent├│w. 

Tak to wygl─ůda. Oczywi┼Ťcie jak zwykle pojawia si─Ö temat, jak mierzy─ç inflacj─Ö? Tak naprawd─Ö inflacja jest dla ka┼╝dego inna, bo koszyk inflacyjny, ka┼╝dy z nas ma inny. Natomiast bazuj─ůc na oficjalnych danych, tak to wygl─ůda┼éo historycznie, w Stanach Zjednoczonych.

R├│wnie┼╝ jak popatrzymy na Stany Zjednoczone, je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö historycznie. Oczywi┼Ťcie m├│wi─Ö, popatrzymy, dla tych, kt├│rzy widz─ů tutaj zapis wideo. Dla tych z Was, kt├│rzy tylko s┼éuchaj─ů podcastu, to prosz─Ö uruchomi─ç wyobra┼║ni─Ö. Ja postaram si─Ö nieco opowiedzie─ç, jak inflacja na przestrzeni ostatnich stu lat, wygl─ůda┼éa w Stanach Zjednoczonych. Ponad stu lat. 

Ot├│┼╝ inflacja na pocz─ůtku, czyli generalnie jak rozpocz─Ö┼éa si─Ö pierwsza wojna ┼Ťwiatowa, to oczywi┼Ťcie inflacja podskoczy┼éa, co jest zwykle do┼Ť─ç naturalne, w momencie, kiedy trzeba si─Ö zad┼éu┼╝a─ç na potrzeby dzia┼éa┼ä wojennych. Faktycznie, w Stanach Zjednoczonych, kt├│re nie by┼éy mo┼╝e wprost tak uwik┼éane w ten konflikt, to jednak inflacja podskoczy┼éa do osiemnastu procent, po wybuchu pierwszej wojny ┼Ťwiatowej. Poniewa┼╝ Stany Zjednoczone by┼éy jednym z wygranych na wojnie, to w├│wczas bardzo szybko ta sytuacja si─Ö odmieni┼éa, i tak naprawd─Ö mieli┼Ťmy deflacj─Ö.

Deflacja by┼éa do┼Ť─ç mocna, pot─Ö┼╝na, bo a┼╝ na poziomie minus dziesi─Öciu, minus jedenastu procent. To by┼éo te┼╝ de facto problematyczne. Zreszt─ů lata dwudzieste, i trzydzieste, w Stanach Zjednoczonych, to by┼é ci─Ö┼╝ki okres. Nie tylko w Stanach Zjednoczonych, gdzie by┼éo du┼╝e bezrobocie, i faktycznie by┼é okres deflacyjny. P├│┼║niej, jak si─Ö z deflacji z kolei wygrzebano, to inflacja mniej wi─Öcej ca┼éy czas oscylowa┼éa gdzie┼Ť tak w zakresie albo blisko zera, albo gdzie┼Ť tak do powiedzmy poziomu dziesi─Öciu procent. Sytuacja oczywi┼Ťcie r├│┼╝ne barwy przybiera┼éa. W zale┼╝no┼Ťci od okresu. 

Jednym z takich burzliwych okres├│w, by┼éy lata siedemdziesi─ůte, ubieg┼éego wieku. Kiedy inflacja podskoczy┼éa do┼Ť─ç znacz─ůco. Nawet w regiony gdzie┼Ť pi─Ötnastu procent. Od tamtego czasu, od lat osiemdziesi─ůtych powiedzmy, inflacja ju┼╝ w Stanach Zjednoczonych jest ca┼éy czas, mniej wi─Öcej gdzie┼Ť tak na poziomie mi─Ödzy zerem, a pi─Öcioma procentami. Chocia┼╝ nawet ju┼╝ ostatnio, w Stanach Zjednoczonych, r├│wnie┼╝ m├│wi si─Ö, ┼╝e inflacja przekroczy┼éa te pi─Ö─ç procent. Jest oko┼éo sze┼Ť─ç procent. Zobaczymy, co przyniesie przysz┼éo┼Ť─ç. Natomiast generalnie inflacja jest (by┼éa?) na do┼Ť─ç powiedzmy stabilnym poziomie. 

Wiek dziewi─Ötnasty, je┼╝eli chodzi o taki historyczny rys inflacji, to jest taki powiedzmy wiek spokoju. Taka cisza przed burz─ů. Tak naprawd─Ö, z nielicznymi wyj─ůtkami tutaj w Stanach Zjednoczonych, w dziewi─Ötnastym wieku by┼éa wojna secesyjna, gdzie faktycznie by┼é epizod inflacji, bo r├│wnie┼╝ dzia┼éania wojenne spowodowa┼éy, ┼╝e trzeba by┼éo si─Ö zad┼éu┼╝a─ç. Gdzie trzeba by┼éo wi─Öcej po prostu sponsorowa─ç dzia┼éa┼ä wojennych.

Natomiast generalnie wiek dziewi─Ötnasty, przyjmuje si─Ö, ┼╝e by┼é wiekiem deflacji. Czyli tak naprawd─Ö inflacji nie by┼éo. Te ceny by┼éy bardzo stabilne, a wr─Öcz nawet spada┼éy. Czyli od ko┼äca de facto wojen napoleo┼äskich, czyli roku 1815, do roku 1914, czyli wybuchu pierwszej wojny ┼Ťwiatowej, ceny na ┼Ťwiecie by┼éy bardzo stabilne. W┼éa┼Ťciwie nawet m├│wi si─Ö, ┼╝e w roku 1914, w wielu krajach ceny by┼éy ni┼╝sze, ni┼╝ sto lat wcze┼Ťniej, w roku 1815. 

Inflacja w Wielkiej Brytanii

Z czego si─Ö to wszystko bierze, ┼╝e nagle w wieku dziewi─Ötnastym, jest tak du┼╝a stabilizacja cen? Ot├│┼╝ wynika┼éo to przede wszystkim ze stosowania tak zwanego bimetalizmu, czyli powi─ůzania waluty ze z┼éotem, lub srebrem. Przyk┼éadowo, w Wielkiej Brytanii, gospodarka ros┼éa szybciej, ni┼╝ poda┼╝ z┼éota. W latach 1815-1914, ceny spada┼éy. Oczywi┼Ťcie nie wsz─Ödzie, i nie zawsze. Natomiast generalnie ze wzgl─Ödu na to, ┼╝e nie mo┼╝na by┼éo wydrukowa─ç wi─Öcej pieni─ůdza, bo by┼éo powi─ůzanie waluty ze z┼éotem, lub ze srebrem ÔÇô w tym przypadku, je┼╝eli chodzi o Wielk─ů Brytani─Ö, ze z┼éotem, to po prostu inflacji nie by┼éo. 

Faktycznie, jak spojrzymy z kolei na Wielk─ů Brytani─Ö, tutaj z danymi o inflacji jest spory problem. Tak naprawd─Ö wiele kraj├│w, zw┼éaszcza w tych okresach takich mocno inflacyjnych, nie ma dobrych danych, czy dobrej jako┼Ťci danych. Natomiast Wielka Brytania, jest jednym z nielicznych kraj├│w, kt├│re maj─ů dobre zapisy, je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö. Je┼╝eli chodzi o notowanie tego, jak to wygl─ůda┼éo historycznie, to generalnie schy┼éek wieku osiemnastego, i wiek dziewi─Ötnasty, tak jak ju┼╝ m├│wi┼éem wcze┼Ťniej ÔÇô bardziej deflacyjny okres. 

Bimetalizm, czyli standard złota i srebra

Wszystko zacz─Ö┼éo si─Ö zmienia─ç w wieku dwudziestym, gdzie inflacja by┼éa ju┼╝ zdecydowanie wy┼╝sza, bo faktycznie wtedy ju┼╝ nie mieli┼Ťmy problem├│w deflacyjnych. Owszem, one by┼éy na pocz─ůtku dwudziestego wieku, ale przede wszystkim by┼éy problemem w drug─ů stron─Ö, ju┼╝ inflacyjne. 

Parytet srebra. Ja ju┼╝ wspomnia┼éem tutaj o parytecie z┼éota, ale by┼é te┼╝ parytet srebra. M├│wi si─Ö bimetalizm. Czyli z┼éoto, lub srebro. Ot├│┼╝ niekt├│re kraje, jak na przyk┼éad Francja, czy Rosja, czy Austria, korzysta┼éy nie z parytetu z┼éota, a parytetu srebra. Generalnie poniewa┼╝ poda┼╝ srebra by┼éa wy┼╝sza, od wzrostu gospodarek, to tu cz─Ö┼Ťciej wyst─Öpowa┼éa inflacja. By┼éa ona zwykle wy┼╝sza, ni┼╝ w krajach, gdzie stosowano parytet z┼éota, czy tak zwanego standardu z┼éota. 

Natomiast wynikiem stosowania standardu z┼éota i srebra, by┼éa stabilno┼Ť─ç walut. To jest taki charakterystyczny symbol tamtych czas├│w, ┼╝e w momencie, kiedy waluty nie mo┼╝na by┼éo wydrukowa─ç wi─Öcej, bo by┼éa ona ┼Ťci┼Ťle powi─ůzana ze z┼éotem, lub ze srebrem, to wtedy te ceny by┼éy pod kontrol─ů. Co, dla jasno┼Ťci, nie zawsze oznacza┼éo, ┼╝e to by┼éo takie pi─Ökne w praktyce. Je┼╝eli chodzi o to, co si─Ö dzia┼éo w takim ┼╝yciu nie tylko ekonomicznym, ale te┼╝ zwyk┼éego cz┼éowieka. To nie zapobiega┼éo na przyk┼éad powstawaniu takich negatywnych zjawisk, jak chocia┼╝by bezrobocie.

Przyk┼éadowo, warto┼Ť─ç dolara, wzgl─Ödem funta brytyjskiego, by┼éa niemal taka sama, przez okres mi─Ödzy latami 1830, a momentem wybuchu pierwszej wojny ┼Ťwiatowej w roku 1914. Co┼Ť, co wydaje si─Ö bardzo wr─Öcz ci─Ö┼╝kie do wyobra┼╝enia , ┼╝e po niemal┼╝e stu latach, wyobra┼║cie sobie kurs waluty, wzgl─Ödem innej waluty, jest praktycznie na niezmienionym poziomie. 

Wiek XX — wiek ekstrem├│w

Natomiast wiek dwudziesty, to jest totalne przeciwie┼ästwo tego, co by┼éo widoczne w wieku dziewi─Ötnastym. On by┼é wyj─ůtkowy pod wieloma wzgl─Ödami. Nie tylko je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö. Jak spojrzymy na wiek dwudziesty, to by┼é to wiek prze┼éomowy. Zarazem w tym pozytywnym, jak i negatywnym znaczeniu. Mieli┼Ťmy niestety dwie okrutne wojny ┼Ťwiatowe, kt├│re by┼éy czym┼Ť strasznym. Oby nigdy wi─Öcej takie rzeczy nie mia┼éy miejsca. Natomiast obok tych wojen ┼Ťwiatowych, i obok tego ca┼éego okrucie┼ästwa, r├│wnie┼╝ nast─ůpi┼é ogromny rozw├│j nauki, techniki, i medycyny. R├│wnie┼╝ wojny nap─Ödza┼éy to w pewnym sensie. Poniewa┼╝ wynalezienie bomby atomowej, to z kolei poci─ůga┼éo to, ┼╝e wiele innych sektor├│w nauki musia┼éo si─Ö dobrze rozwija─ç. Co da┼éo na przyk┼éad, chocia┼╝by pocz─ůtek ery informatyzacji, bo te obliczenia by┼éy potrzebne na przyk┼éad, przy wynalezieniu bomby atomowej. Mamy te┼╝ er─Ö lotnictwa. Mamy r├│wnie┼╝ takie zjawiska jak kolonizacja, i dekolonizacja trzeciego ┼Ťwiata. Mamy powstanie, i upadek komunizmu. 

Mamy te┼╝ w wieku dwudziestym, niespotykan─ů skal─Ö wzrostu standardu ┼╝ycia, jako┼Ťci ┼╝ycia. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie wiek dwudziesty, spowodowa┼é, ┼╝e ludzko┼Ť─ç w ko┼äcu naprawd─Ö mog┼éa ┼╝y─ç na godnym poziomie. Oczywi┼Ťcie wykluczaj─ůc tutaj te okresy straszliwych wojen, gdzie miliony ludzi traci┼éo ┼╝ycie, ale czysto ekonomicznie, i czysto tak technicznie, gospodarczo ÔÇô ludzko┼Ť─ç by┼éa w stanie zapewni─ç ┼╝ycie na niespotykanym dotychczas standardzie. Wysokim standardzie. 

R├│wnie┼╝ wiek dwudziesty, to ogromny przyrost ludno┼Ťci na ┼Ťwiecie. Przyk┼éadowo, na pocz─ůtku roku 1900, na ziemi ┼╝y┼éo 1,6 miliarda ludzi, a dzi┼Ť mamy ju┼╝ prawie osiem miliard├│w ludzi. Ziemi─Ö zamieszkuje ju┼╝ prawie osiem miliard├│w ludzi. Konkretnie oczekuje si─Ö, ┼╝e w roku 2023, p─Öknie granica o┼Ťmiu miliard├│w ludzi na ziemi, co jest ogromnym, ogromnym przyrostem. 

Wiek XX, wiek inflacji

Wiek dwudziesty, to r├│wnie┼╝ wiek inflacji. Ot├│┼╝ nigdy w historii ┼Ťwiata, ┼Ťwiat nie by┼é tak mocno dotkni─Öty, tak mocno przeczo┼égany przez inflacj─Ö, jak w┼éa┼Ťnie w wieku dwudziestym. By┼é to wiek absolutnie wyj─ůtkowy. Inflacja da┼éa si─Ö we znaki wi─Ökszo┼Ťci mieszka┼äc├│w ziemi. Przyk┼éadowo, w Wielkiej Brytanii, w wieku dziewi─Ötnastym, jak m├│wi┼éem ÔÇô by┼éa wielka stabilizacja cen. U┼Ťredniona inflacja, za ca┼éy dziewi─Ötnasty wiek, to jest mniej wi─Öcej oko┼éo 0,5% powy┼╝ej zera. Natomiast bardzo cz─Östo by┼éa wr─Öcz deflacja. Tak w wieku dwudziestym, w latach osiemdziesi─ůtych, inflacja w Wielkiej Brytanii, si─Öga┼éa ju┼╝ 26%.

Teraz zrobimy taki chronologiczny przeskok po r├│┼╝nych etapach inflacji, w dwudziestym wieku. Od pocz─ůtku dwudziestego wieku, przejdziemy przez r├│┼╝ne etapy, w kt├│rych inflacja mia┼éa r├│┼╝ne formy. R├│┼╝ne r├│wnie┼╝ formy, je┼╝eli chodzi o jej nasilenie. 

Lata 1900-1914 — standard z┼éota

Pierwszy etap, to jest pocz─ůtek dwudziestego wieku, a wi─Öc lata do pierwszej wojny ┼Ťwiatowej. Czyli lata 1900-1914. Tutaj tak naprawd─Ö sytuacja wci─ů┼╝ by┼éa bardzo podobna do tej jaka mia┼éa miejsce w wieku dziewi─Ötnastym. Obowi─ůzywa┼é standard z┼éota, i r├│wnie┼╝ srebra, wi─Öc ten tak zwany bimetalizm. Tutaj mieli┼Ťmy relatywn─ů stabilno┼Ť─ç tych cen, i kurs├│w walut. Tak┼╝e wiele kraj├│w, dzi─Öki temu, ┼╝e zastosowa┼éo w┼éa┼Ťnie ten standard z┼éota, to mog┼éo dzi─Öki temu cieszy─ç si─Ö stabilizacj─ů, czy stabilno┼Ťci─ů tych cen. Z kolei te s┼éabsze ÔÇô je┼╝eli chodzi o ekonomi─Ö ÔÇô kraje, stosowa┼éy standard srebra. Tam inflacja, jak ju┼╝ wspomina┼éem, by┼éa nieco wy┼╝sza. 

Lata 1914-1918 — I wojna ┼Ťwiatowa

Wszystko odmieni┼éo si─Ö wraz z wybuchem pierwszej wojny ┼Ťwiatowej. Poniewa┼╝ jak ka┼╝dy konflikt, jak ka┼╝da wojna, to powoduje, ┼╝e pojawia si─Ö zapotrzebowanie na got├│wk─Ö. Po to, ┼╝eby m├│c dzia┼éania wojenne zasponsorowa─ç. ┼╗eby m├│c pokry─ç nak┼éady finansowe, na prowadzenie dzia┼éa┼ä wojennych. Faktycznie tak si─Ö sta┼éo, ┼╝e rok 1914, to jest taki powiedzmy rok prze┼éomowy. Nie tylko dlatego, ┼╝e wybuch┼éa pierwsza wojna ┼Ťwiatowa, ale dlatego, ┼╝e te┼╝ pojawi┼éa si─Ö ju┼╝ du┼╝a niestabilno┼Ť─ç cen. Pojawi┼éa si─Ö inflacja, i hiperinflacja. To by┼éa najwi─Öksza inflacja, od czas├│w napoleo┼äskich. Czyli przed rokiem 1815. 

Oczywi┼Ťcie kraje, kt├│re bra┼éy udzia┼é w wojnie, musia┼éy t─Ö wojn─Ö jako┼Ť tutaj pokry─ç finansowo. Jak najpro┼Ťciej by┼éo to zrobi─ç? Drukuj─ůc wi─Öcej pieni─Ödzy. Trzeba by┼éo porzuci─ç ten standard z┼éota i srebra, i stara─ç si─Ö nadrukowa─ç tyle pieni─Ödzy, ┼╝eby wystarczy┼éo na prowadzenie wojny. Oczywi┼Ťcie tak si─Ö przynajmniej politykom, na kr├│tk─ů met─Ö wydaje, ┼╝e to problem rozwi─ůzuje. Jak by┼éo? Niestety, zwykle ko┼äczy si─Ö to tak samo. Czyli hiperinflacj─ů, i inflacj─ů.

Lata 1918-1939 — okres mi─Ödzywojenny, hiperinflacja i… deflacja

W latach ju┼╝ powojennych, i w okresie mi─Ödzywojennym ÔÇô mi─Ödzy latami 1918, do wybuchu drugiej wojny ┼Ťwiatowej, czyli roku 1939, mamy tutaj podzia┼é, mo┼╝na powiedzie─ç, na dwa takie obozy, je┼╝eli chodzi o kraje na ┼Ťwiecie. 

Mianowicie te kraje, kt├│re przegra┼éy pierwsz─ů wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů, to one oczywi┼Ťcie dozna┼éy najwi─Ökszej inflacji w historii w og├│le ludzko┼Ťci. W szczeg├│lno┼Ťci mam tutaj na my┼Ťli Niemcy, o kt├│rych za chwil─Ö powiemy nieco wi─Öcej. Natomiast kraje, kt├│re zwyci─Ö┼╝y┼éy, kt├│re by┼éy krajami, kt├│re na pierwszej wojnie ┼Ťwiatowej, mo┼╝na powiedzie─ç, dorobi┼éy si─Ö ÔÇô jak Wielka Brytania, i Stany Zjednoczone ÔÇô one z kolei, do┼Ťwiadczy┼éy czego┼Ť przeciwnego. Czyli deflacji. 

Dla przyk┼éadu, jak deflacja w praktyce wygl─ůda? Wybra┼éem w aplikacji System Trader, jak wygl─ůda┼éy realne stopy zwrotu na akcjach indeksu S&P 500. Dla jasno┼Ťci, wtedy jeszcze, w latach 1921-1934, dla kt├│rego tutaj zrobi┼éem to badanie, nie by┼éo jeszcze indeksu S&P 500, jako takiego, bo indeks S&P 500, czyli pi─Ö─çset najwi─Ökszych sp├│┼éek ameryka┼äskich ÔÇô ten indeks zosta┼é utworzony w marcu 1957 roku.

Natomiast ju┼╝ historycznie, Global Financial Data, stworzy┼é na bazie pi─Öciuset sp├│┼éek notowanych ju┼╝ na gie┼édach w owym czasie ÔÇô taki syntetyczny indeks S&P 500. To, co jest ciekawe, to, ┼╝e mi─Ödzy rokiem 1921, a 1935, ┼Ťrednia roczna stopa zwrotu, taka geometryczna, to by┼éo 7,3%, ale po uwzgl─Ödnieniu inflacji, stopa zwrotu by┼éa wi─Öksza. Okazuje si─Ö, ┼╝e po uwzgl─Ödnieniu inflacji, ┼Ťrednio rocznie mo┼╝na by┼éo zarobi─ç 10%.

Deflacja w Stanach Zjednoczonych — stopa zwrotu z inwestycji po korekcie o inflacj─Ö jest wy┼╝sza ni┼╝ nominalna stopa zwrotu

Oczywi┼Ťcie to wydaje si─Ö absurdalne. Zwykle po uwzgl─Ödnieniu inflacji, wynik jest gorszy. Natomiast to jest w┼éa┼Ťnie okres najwi─Ökszej deflacji, w Stanach Zjednoczonych. Pomimo, ┼╝e pomi─Ödzy rokiem 1921, a rokiem 1935, mieli┼Ťmy ogromny krach. W szczeg├│lno┼Ťci, w roku 1929, gdzie rynek ameryka┼äski, je┼╝eli chodzi o gie┼édy, spad┼é ponad osiemdziesi─ůt procent, to pomimo takiego ogromnego spadku, w latach 1921-1935, stopa zwrotu by┼éa pozytywna, i to powy┼╝ej tego, co m├│wi taki naturalny odruch, ┼╝e po uwzgl─Ödnieniu inflacji, stopa zwrotu by┼éa po prostu jeszcze wi─Öksza, ni┼╝ przed uwzgl─Ödnieniem inflacji. Dlatego, ┼╝e by┼éa deflacja.

A jakie by┼éy przyczyny inflacji w mi─Ödzywojniu? Ot├│┼╝ nowo powsta┼ée pa┼ästwa, takie jak Polska i W─Ögry, nie mog┼éy ┼Ťci─ůga─ç wystarczaj─ůcych podatk├│w. Problem starano si─Ö zadrukowa─ç. Oczywi┼Ťcie to by┼éy nowe kraje, gdzie spo┼éecze┼ästwa nie by┼éy wystarczaj─ůco zamo┼╝ne, ┼╝eby m├│c sprosta─ç wymogom podatkowym., obowi─ůzkom podatkowym. Dlatego te┼╝ starano si─Ö ten problem zadrukowa─ç. Wynik, jak zawsze, jest na ko┼äcu ten sam. Czyli powstaje inflacja. 

Z kolei Niemcy, mia┼éy taki problem, ┼╝e jako przegrani z pierwszej wojny ┼Ťwiatowej, musieli na przyk┼éad p┼éaci─ç odszkodowania wojenne. To wprowadzi┼éo ich r├│wnie┼╝ w ogromne problemy inflacyjne, wr─Öcz hiperinflacyjne. To nie by┼é jedyny kraj, kt├│ry mia┼é ten sam problem, poniewa┼╝ wiele kraj├│w, kt├│re przegra┼éy pierwsz─ů wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů, musia┼éo obs┼éugiwa─ç zad┼éu┼╝enia z okresu wojny. Wojna niestety wi─ůza┼éa si─Ö z tym, ┼╝e trzeba by┼éo zainwestowa─ç bardzo du┼╝o w te dzia┼éania wojenne. Cz─Östo zad┼éu┼╝aj─ůc si─Ö, p├│┼║niej by┼é problem ze sp┼éat─ů, czy obs┼éug─ů tego zad┼éu┼╝enia. To r├│wnie┼╝ powodowa┼éo inflacj─Ö. 

Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e jak my dzi┼Ť p┼éaczemy nad tym, ┼╝e jest siedmioprocentowa inflacja w Polsce, to wyobra┼║cie sobie, ┼╝e w roku 1916, jeden dolar ameryka┼äski w Polsce, kosztowa┼é 5,3 marek polskich. W├│wczas jeszcze nie by┼éo polskiego z┼éotego. By┼éy jeszcze marki polskie. W roku 1916, za jednego dolara trzeba by┼éo zap┼éaci─ç ponad pi─Ö─ç marek polskich. Ju┼╝ w roku 1924, ten sam dolar ameryka┼äski, kosztowa┼é ponad dziewi─Ö─ç milion├│w marek polskich. To jest ogromny przyrost.

Lata 1939-1949 — II wojna ┼Ťwiatowa i lata powojenne

I niestety, pomimo, ┼╝e mi─Ödzywojnie nie by┼éo spokojne, je┼╝eli chodzi o te napi─Öcia inflacyjne, i nie tylko inflacyjne, to ci─Ö┼╝ko by┼éo to ustabilizowa─ç, bo rok 1939, to jest niestety pocz─ůtek drugiej wojny ┼Ťwiatowej. Zreszt─ů te problemy inflacyjne, r├│wnie┼╝ by┼éy du┼╝ym przyczynkiem do tego, ┼╝eby w og├│le dosz┼éo do drugiej wojny ┼Ťwiatowej. Mi─Ödzy innymi tutaj to, co dzia┼éo si─Ö w Niemczech, da┼éo paliwo polityczne wielu skrajnym politykom. Nie b─Öd─Ö tutaj wchodzi┼é w szczeg├│┼éy. Oczywi┼Ťcie ka┼╝dy wie, kim by┼é Adolf Hitler. Natomiast niestety, rok 1939, wybuch drugiej wojny ┼Ťwiatowej, a wi─Öc ci─Ö┼╝ko tak naprawd─Ö o stabilizacj─Ö. Je┼╝eli chodzi o tak─ů stabilizacj─Ö gospodarcz─ů. Paradoksalnie, ┼Ťwie┼╝a pami─Ö─ç inflacji z poprzednich lat, sprawi┼éa, ┼╝e takie pa┼ästwa jak Niemcy, mia┼éy te ceny pod kontrol─ů. To jest w og├│le paradoks, ┼╝e Niemcy, w czasie drugiej wojny ┼Ťwiatowej, mia┼éy wi─Öksz─ů kontrol─Ö nad cenami, ni┼╝ w okresie przedwojennym. 

Bynajmniej Polska nie by┼éa najmocniej do┼Ťwiadczona inflacj─ů w tym okresie mi─Ödzywojennym. Na przyk┼éad takie kraje, jak Rosja i Niemcy, mia┼éy te poziomy inflacji, i hiperinflacji, na zdecydowanie wy┼╝szych poziomach. Dla przyk┼éadu, w Niemczech, litr mleka w roku 1914, kosztowa┼é jedn─ů mark─Ö, a w roku 1924, kosztowa┼é ju┼╝ jeden trylion marek. Czyli dla jasno┼Ťci ÔÇô trylion, to jest milion milion├│w marek. O tyle wzros┼éy ceny, mi─Ödzy rokiem 1914, a 1924, w Niemczech. To by┼éa absolutnie totalna katastrofa. 

Zreszt─ů, zn├│w nie chc─Ö wchodzi─ç g┼é─Öboko w temat, bo te┼╝ nie jestem tutaj ekspertem, ale wr─Öcz m├│wi si─Ö, ┼╝e dla Niemc├│w, nie by┼éo innego wyj┼Ťcia, ni┼╝ rozpocz─ů─ç wojn─Ö, ┼╝eby ten ÔÇ×cudÔÇŁ, w cudzys┼éowie gospodarczy, o kt├│rym m├│wili politycy w Niemczech, faktycznie nie okaza┼é si─Ö, tak naprawd─Ö mocno naci─ůgany. Natomiast problem jest taki, jaki te┼╝ zawsze jest w przypadku wojen. S─ů wygrani, i przegrani. Te pa┼ästwa, kt├│re przegra┼éy wojn─Ö, w nich niestety, po drugiej wojnie ┼Ťwiatowe, wybuch┼éa zn├│w hiperinflacja. Dlatego, ┼╝eby jako┼Ť ten temat, ten problem, zaadresowa─ç, bo pierwsza po┼éowa dwudziestego wieku, to jest ogromna katastrofa. Zw┼éaszcza dla Europy, ale i tak naprawd─Ö dla ┼Ťwiata. W szczeg├│lno┼Ťci dla Europy. Jedna, i druga wojna ┼Ťwiatowa, spowodowa┼éy, ┼╝e straty w ludziach, straty w gospodarce, to by┼éo co┼Ť niespotykanego w dziejach ludzko┼Ťci.

Lata 1949-1970: Bretton Woods, standard dolara i umiarkowana inflacja

Dlatego te┼╝, w roku 1944, mia┼éa miejsce konferencja w Bretton Woods. Tam utworzono, tak zwany standard dolara. Po to, ┼╝eby mi─Ödzy innymi ustabilizowa─ç problem z inflacj─ů. Faktycznie uda┼éo si─Ö to zrobi─ç. Przynajmniej na nieco ponad dwadzie┼Ťcia lat. W latach 1949, czyli w┼éa┼Ťnie od tego Bretton Woods, do pocz─ůtku lat siedemdziesi─ůtych, mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e to by┼é okres wzgl─Ödnej stabilno┼Ťci na rynkach walutowych. Tak jak wspomnia┼éem, dolar zacz─ů┼é pe┼éni─ç rol─Ö waluty rezerwowej. By┼éa to taka podobna rola do z┼éota w wieku dziewi─Ötnastym. Tyle, ┼╝e w wieku dwudziestym, zamiast standardu z┼éota, mieli┼Ťmy standard dolara.┬á

Dolar z kolei sam w sobie, by┼é powi─ůzany ze z┼éotem. Za jedn─ů uncj─Ö z┼éota, p┼éacono wtedy trzydzie┼Ťci pi─Ö─ç dolar├│w. Ten dolar by┼é wymienialny na to z┼éoto. Inne waluty, by┼éy powi─ůzane z dolarem, co mia┼éo w┼éa┼Ťnie zapewni─ç stabilno┼Ť─ç cen, i to, ┼╝eby nie pojawia┼éa si─Ö na ┼Ťwiecie inflacja. Problem w tym, ┼╝e Stany Zjednoczone, mia┼éy te┼╝ w tym wszystkim swoje biznesy do upieczenia. Oni na przyk┼éad bardzo bali si─Ö powt├│rki tego, co dzia┼éo si─Ö w latach dwudziestych, trzydziestych. Czyli scenariusz, w kt├│rym by┼éo bardzo wysokie bezrobocie. Gdzie z kolei by┼éa deflacja. Dlatego preferowali w swojej polityce, tak─ů umiarkowan─ů inflacj─Ö.

To by┼é, mo┼╝na powiedzie─ç, te┼╝ problem w tej sytuacji, w kt├│rej dolar pe┼éni┼é funkcj─Ö waluty rezerwowej. O ile w dziewi─Ötnastym wieku, inflacji nie by┼éo, poniewa┼╝ system finansowy by┼é powi─ůzany ze z┼éotem, i wzrost poda┼╝y z┼éota by┼é zwykle ni┼╝szy, ni┼╝ poda┼╝y d├│br, to powi─ůzanie innych walut z dolarem, by┼éo ju┼╝ o tyle trudniejsze, bo same Stany Zjednoczone, nie panowa┼éy nad stabilno┼Ťci─ů dolara. 

Dla przyk┼éadu, od Bretton Woods, w roku 1949, do pocz─ůtku lat siedemdziesi─ůtych, ceny w Stanach Zjednoczonych, poniewa┼╝ inne waluty by┼éy z dolarem powi─ůzane, wzros┼éy dwukrotnie. Stany Zjednoczone, w pewnym momencie te┼╝ potrzebowa┼éy wi─Öcej pieni─Ödzy, i jak zwykle ta sama historia, na dzia┼éania wojenne. W ko┼äcu stwierdzili, ┼╝e musz─ů dodrukowa─ç dolara, i zawiesi┼éy wymienialno┼Ť─ç dolara na z┼éoto. Tym samym Bretton Woods, po prostu przesta┼é istnie─ç.

Lata 1971-1979: płynne kursy walut, OPEC i bardzo zmienna inflacja

Mamy lata siedemdziesi─ůte, dwudziestego wieku. Tu ju┼╝ mamy p┼éynne kursy walut, a wi─Öc ju┼╝ nie by┼éo powi─ůzania innych walut z dolarem. I r├│wnie┼╝ mieli┼Ťmy bardzo ci─Ö┼╝k─ů sytuacj─Ö na rynku paliw. By┼éy tak zwane szoki paliwowe. Czyli je┼╝eli chodzi o rop─Ö naftow─ů. Zerwanie powi─ůzania walut z dolarem, oczywi┼Ťcie uruchomi┼éo lawin─Ö negatywnych zdarze┼ä. W efekcie kt├│rych, pomimo, ┼╝e nie by┼éo wojen takich og├│lno┼Ťwiatowych, by┼éy powiedzmy wzgl─Ödnie spokojne czasy. Oczywi┼Ťcie m├│wi─Ö wzgl─Ödnie, dlatego, ┼╝e by┼éy regiony, gdzie oczywi┼Ťcie dzia┼éania wojenne by┼éy prowadzone, ale nie by┼éa to wojna na skal─Ö ┼Ťwiatow─ů. Pomimo, ┼╝e by┼éy czasy wzgl─Ödnego pokoju, to wiele kraj├│w na ┼Ťwiecie, by┼éo niestety mocno dotkni─Ötych wysok─ů inflacj─ů. 

Tak┼╝e lata siedemdziesi─ůte, to by┼éy czasy mocno inflacyjne. Rz─ůdy stara┼éy si─Ö jako┼Ť temu zapobiega─ç, i stwierdzi┼éy, ┼╝e b─Öd─ů skupowa┼éy walut─Ö, w nadziei na to, ┼╝e unikn─ů mo┼╝e chocia┼╝by bezrobocia. Niestety to wcale nie zadzia┼éa┼éo, bo wybuch┼é kolejny szok paliwowy. W latach siedemdziesi─ůtych bezrobocie jeszcze mocniej podskoczy┼éo. Gospodarki zamiast si─Ö rozwija─ç, to tak naprawd─Ö si─Ö zwija┼éy, kurczy┼éy si─Ö. Inflacja ca┼éy czas, tak naprawd─Ö post─Öpowa┼éa. 

W krajach rozwini─Ötych, jak Stany Zjednoczone chocia┼╝by, czy Wielka Brytania, inflacja w skali roku potrafi┼éa by─ç dwucyfrowa. W krajach miej rozwini─Ötych, je┼╝eli chodzi o gospodark─Ö, inflacja mia┼éa nawet odczyty trzycyfrowe. Zrobi┼éem eksperyment w aplikacji System Trader, ┼╝eby sprawdzi─ç, jak r├│┼╝ne klasy aktyw├│w, zachowywa┼éy si─Ö podczas wysokiej inflacji w latach siedemdziesi─ůtych, i pocz─ůtku lat osiemdziesi─ůtych. Dla przyk┼éadu, indeks towarowy S&P Goldman Sachs Commodity Index (GSCI), w latach 1973, do ko┼äca roku 1985, ┼Ťrednio rocznie zarabia┼é 12,5%. Po uwzgl─Ödnieniu inflacji, niespe┼éna 3%. 

Dla por├│wnania, obligacje inflacyjne, TIPS, w Stanach Zjednoczonych generowa┼éy mniejsz─ů stop─Ö zwrotu, ni┼╝ indeks towarowy, bo te obligacje, generowa┼éy stop─Ö zwrotu, po inflacji, realn─ů, niespe┼éna 0,5% w skali roku. Czyli niemal┼╝e sze┼Ť─ç razy ni┼╝sza stopa zwrotu by┼éa na obligacjach, kt├│re mia┼éy chroni─ç przez inflacj─ů, verus to, co dawa┼éy towary.

Dla jasno┼Ťci, tak naprawd─Ö w latach siedemdziesi─ůtych, jeszcze nie by┼éo w og├│le inflacyjnych obligacji w Stanach Zjednoczonych, wi─Öc to jest tylko i wy┼é─ůcznie hipotetyczne za┼éo┼╝enie. Dlatego, ┼╝e po prostu nie mo┼╝na by┼éo zainwestowa─ç w takie obligacje. Generalnie mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť zainwestowa┼éby w koszyk towar├│w, to inflacja by┼éa pokonana przez taki koszyk towar├│w, poniewa┼╝ mo┼╝na na tym by┼éo jeszcze zarobi─ç niespe┼éna 3%, powy┼╝ej inflacji, ┼Ťrednio, rocznie. 

Z kolei z┼éoto, to jest co┼Ť, co mocno rozpala wyobra┼║ni─Ö wielu inwestor├│w. Faktycznie w tym szoku inflacyjnym, w latach siedemdziesi─ůtych, i pocz─ůtku lat osiemdziesi─ůtych, z┼éoto by┼éo faktycznie z┼éote. Pozwala┼éo zarabia─ç najwi─Öcej. ┼Ürednio, roczna stopa zwrotu na z┼éocie, za lata 1973, do ko┼äca roku 1981, wynosi┼éa ponad 23%, a po uwzgl─Ödnieniu inflacji, wci─ů┼╝ by┼éo to 12,9%. Tak┼╝e z┼éoto faktycznie by┼éo zwyci─Öskie, je┼╝eli chodzi o klasy aktyw├│w. 

Natomiast je┼╝eli chodzi o rynek akcji, to w tym czasie, w kt├│rym rynek towarowy by┼é w stanie wygenerowa─ç pozytywn─ů stop─Ö zwrotu, niestety S&P 500, czyli pi─Ö─çset najwi─Ökszych sp├│┼éek ameryka┼äskich, w latach 1973, do ko┼äca roku 1981 ÔÇôtutaj, pomimo, ┼╝e nominalnie akcje zarabia┼éy ┼Ťrednio 5% rocznie, to po uwzgl─Ödnieniu inflacji, wysokiej inflacji, strata wynosi┼éa niemal┼╝e 3,9%, w skali roku. 

Lata 1980-2000 — wi─Öksza niezale┼╝no┼Ť─ç bank├│w centralnych i spadek inflacji w wi─Ökszo┼Ťci kraj├│w

Lata osiemdziesi─ůte, i w┼éa┼Ťciwie kolejne dwie dekady, do pocz─ůtku dwudziestego pierwszego wieku, to jest okres, w kt├│rym mo┼╝na m├│wi─ç o wi─Ökszej niezale┼╝no┼Ťci, bank├│w centralnych, i o unormowaniu si─Ö cen, spadku inflacji. W roku 1979, szefem Banku Centralnego w Stanach Zjednoczonych FED-u, zosta┼é Paul Volcker. By┼é on cz┼éowiekiem, kt├│ry mia┼é na celu, za wszelk─ů cen─Ö zwalczy─ç inflacj─Ö. Powiedzia┼é nawet, ┼╝e zrobi to kosztem nawet wy┼╝szego bezrobocia. Faktycznie, w latach osiemdziesi─ůtych, i dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, inflacja ju┼╝ by┼éa pod kontrol─ů. R├│wnie┼╝ na ┼Ťwiecie spad┼éa inflacja. 

Chocia┼╝ by┼éy kraje, kt├│re by┼éy wyj─ůtkowe, mo┼╝na powiedzie─ç, bo tam z kolei zako┼äczy┼é si─Ö komunizm. Mi─Ödzy innymi, takim krajem by┼éa Polska. Niestety, u schy┼éku lat osiemdziesi─ůtych, i dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, w tych krajach postkomunistycznych, wybuch┼éa ogromna inflacja. O ile, w Polsce, pod koniec lat siedemdziesi─ůtych, i na pocz─ůtku lat osiemdziesi─ůtych, inflacja by┼éa wysoka, bo w pewnym momencie, nawet stu procent w skali roku si─Öga┼éa, to by┼éo to wci─ů┼╝ niewiele, w por├│wnaniu do tego, co si─Ö wydarzy┼éo pod koniec lat osiemdziesi─ůtych, i na pocz─ůtku lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, kiedy w szczytowym momencie, inflacja si─Öga┼éa wi─Öcej, ni┼╝ 5%, w skali roku. 

To jest co┼Ť, co jest wr─Öcz niewyobra┼╝alne. Ja by┼éem dzieckiem, wi─Öc tego dok┼éadnie nie pami─Ötam. Natomiast wyobra┼║cie sobie, je┼╝eli my dzisiaj m├│wimy, ┼╝e 7%, w skali roku, to jest du┼╝o, i przebieramy nogami, co dla jasno┼Ťci ÔÇô ja te┼╝ rozumiem, ┼╝e to powoduje pewien niepok├│j, bo nie wiemy, co b─Ödzie dalej. Natomiast wyobra┼║cie sobie, co dopiero musieli czu─ç ludzie, w sytuacji, w kt├│rej wszystko, czy prawie wszystko dro┼╝a┼éo, w skali roku, o ponad 500%. 

Na szcz─Ö┼Ťcie, w Polsce, inflacj─Ö uda┼éo si─Ö szybko zdusi─ç. Na ko┼äcu lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, i na pocz─ůtku dwudziestego pierwszego wieku, faktycznie inflacja ju┼╝ by┼éa pod kontrol─ů, i tak te┼╝ jest do dzisiaj. 

Szwajcaria, inny ┼Ťwiat

A teraz powiemy o Szwajcarii, kt├│ra jest bardzo wyj─ůtkowym krajem, je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö, i o gospodark─Ö. Poniewa┼╝, o ile wi─Ökszo┼Ť─ç kraj├│w, w dwudziestym wieku, wi─Ökszo┼Ť─ç gospodarek, i wi─Ökszo┼Ť─ç walut, ucierpia┼éa, tak wyj─ůtkiem od regu┼éy, by┼é frank szwajcarski. Dla przyk┼éadu, w roku 1900, jeden dolar kosztowa┼é pi─Ö─ç frank├│w szwajcarskich. W roku 2000, za tego samego dolara, wystarczy┼éo wysup┼éa─ç ju┼╝ 1,6 frank├│w. Wida─ç, ┼╝e praktycznie ponad trzykrotnie, frank szwajcarski, umocni┼é si─Ö wzgl─Ödem dolara ameryka┼äskiego. Co jest absolutnie unikatowe.

Faktycznie frank szwajcarski, w dwudziestym wieku, pokaza┼é swoj─ů si┼é─Ö. Dla jasno┼Ťci, to nie oznacza, ┼╝e w takim razie trzeba kupi─ç franki, i jak najwi─Öcej tych frank├│w. Im wi─Öcej tym lepiej, i trzyma─ç je w materacu. Dlatego, ┼╝e si┼éa nabywcza franka w czasie, r├│wnie┼╝ traci┼éa. Dla przyk┼éadu, w roku 1960, jakby┼Ťmy mieli sto frank├│w, i trzymali je do dzi┼Ť, to dzi┼Ť te franki maj─ů ju┼╝ warto┼Ť─ç mniej wi─Öcej cztery razy mniejsz─ů. Nawet frank szwajcarski, na przestrzeni tych sze┼Ť─çdziesi─Öciu lat, utraci┼é swoj─ů warto┼Ť─ç mniej wi─Öcej cztery razy. 

Natomiast oczywi┼Ťcie frank szwajcarski wygl─ůda bardzo mocno, je┼╝eli przyr├│wnamy go do  waluty, jak dolar ameryka┼äski. Je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö, to inflacja w Szwajcarii by┼éa przez ca┼éy dwudziesty wiek, pod kontrol─ů. Ja co prawda na tym obrazku, kt├│ry pokazuj─Ö, mam wyniki od lat sze┼Ť─çdziesi─ůtych, wi─Öc za ostatnie sze┼Ť─çdziesi─ůt lat. Tutaj wida─ç, ┼╝e owszem, w latach siedemdziesi─ůtych, inflacja by┼éa nieco wi─Öksza, ale dla jasno┼Ťci, wci─ů┼╝ to nie by┼éy jako┼Ť niesamowicie wysokie odczyty. Inflacja nigdy nie przekroczy┼éa dziesi─Öciu procent w Szwajcarii. Im dalej w las, lata osiemdziesi─ůte, dziewi─Ö─çdziesi─ůte, dwutysi─Öczne, tym inflacja by┼éa wr─Öcz coraz ni┼╝sza. Od kryzysu w roku 2008, pojawi┼éy si─Ö odczyty deflacyjne w Szwajcarii. Waluta szwajcarska jest najmocniejsz─ů walut─ů na ┼Ťwiecie. 

Warto powiedzie─ç, z czego si─Ö to wzi─Ö┼éo. Ot├│┼╝ Szwajcaria, jako pa┼ästwo, bardzo mocno zwraca┼éa uwag─Ö na inflacj─Ö. Wr─Öcz p┼éac─ůc za to cen─Ö deflacyjn─ů. Szwajcarski Bank Narodowy, jest o tyle wyj─ůtkowym Bankiem Centralnym, ┼╝e jest on naprawd─Ö absolutnie niezale┼╝ny od rz─ůdu. To w┼éa┼Ťnie dzi─Öki temu, Szwajcaria mo┼╝e, i mog┼éa pe┼éni─ç rol─Ö centrum finansowego. Dzi─Öki temu, Szwajcaria by┼éa w stanie te┼╝ utrzyma─ç siln─ů walut─Ö. Poza tym, Szwajcaria, to jest te┼╝ do┼Ť─ç ciekawy kraj. Jest to niewielki kraj, ale jest to kraj federacyjny, wi─Öc nie ma takiej centralizacji, gdzie na przyk┼éad politycy, mog─ů powiedzie─ç, ┼╝e teraz to b─Ödziemy drukowa─ç franka na pot─Ög─Ö, ┼╝eby spe┼éni─ç jakie┼Ť tam socjalne oczekiwania mieszka┼äc├│w, obywateli. ┼╗eby przygotowa─ç kie┼ébas─Ö wyborcz─ů, kt├│ra b─Ödzie powodowa┼éa, ┼╝e kraj b─Ödzie si─Ö zad┼éu┼╝a┼é. 

Dzi─Öki temu, to r├│wnie┼╝ mia┼éo wp┼éyw na to, ┼╝e nie by┼éo tych czynnik├│w, bod┼║c├│w powoduj─ůcych inflacj─Ö. Poza tym, Szwajcaria, pomimo, ┼╝e jest w Europie, tak naprawd─Ö nie by┼éa naznaczona skutkami pierwszej, i drugiej wojny ┼Ťwiatowej. Co r├│wnie┼╝ pozwoli┼éo unikn─ů─ç tego, ┼╝e Szwajcaria nie musia┼éa si─Ö zad┼éu┼╝a─ç na to, ┼╝eby prowadzi─ç dzia┼éania wojenne. Szwajcaria te┼╝ ma bardzo specyficzn─ů charakterystyk─Ö, je┼╝eli chodzi o otwarto┼Ť─ç gospodarcz─ů. Jest to kraj, kt├│ry jest w czo┼é├│wce kraj├│w, w kt├│rych ┼éatwo, i warto prowadzi─ç biznesy. Ta wolno┼Ť─ç gospodarcza jest na wysokim poziomie. Dzi─Öki temu, ┼╝e te┼╝ nigdy nie by┼éo deficytu w bud┼╝ecie, na cele takie czysto socjalne, spo┼éeczne. Te wszystkie czynniki razem zebrane, spowodowa┼éy, ┼╝e waluta szwajcarska jest najmocniejsz─ů walut─ů na ┼Ťwiecie. 

Zreszt─ů podobnie to wygl─ůda je┼Ťli chodzi o Singapur. Niekt├│rzy m├│wi─ů, ┼╝e jest to taka azjatycka odmiana Szwajcarii. Mo┼╝na zada─ç pytanie, dlaczego w takim razie Niemcy nie pe┼éni─ů takiej roli, jak Szwajcaria. Wydaje si─Ö, ┼╝e to te┼╝ jest kraj, kt├│ry ma bardzo mocn─ů gospodark─Ö. Bardzo mia┼é mocny Bank Centralny. Oczywi┼Ťcie historia Niemiec w dwudziestym wieku, by┼éa bardzo burzliwa. Pierwsza wojna ┼Ťwiatowa, przegrana. Tutaj pojawi┼éa si─Ö w jej nast─Öpstwie, ogromna hiperinflacja, w latach dwudziestych, dwudziestego wieku. P├│┼║niej sromotna kl─Öska w drugiej wojnie ┼Ťwiatowej, i dewastacja kraju, i gospodarki. To spowodowa┼éo, ┼╝e w og├│le pierwsza po┼éowa dwudziestego wieku, dla Niemiec by┼éa wr─Öcz stracona.

Natomiast po drugiej wojnie ┼Ťwiatowej, Niemcy zreformowa┼éy walut─Ö, i wszystkie aktywa przeliczono wtedy z marki tak zwanej Rzeszy, raisemark, do marki niemieckiej, deutschmark. Tutaj, w stosunku 10:1, co spowodowa┼éo oczywi┼Ťcie te┼╝ utrat─Ö warto┼Ťci wielu aktyw├│w. Natomiast generalnie mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e od drugiej wojny ┼Ťwiatowej, a┼╝ do momentu przyj─Öcia euro, w roku 2002, waluta niemiecka faktycznie by┼éa bardzo stabilna. Marka niemiecka by┼éa bardzo stabilna. Natomiast Niemcy nie posz┼éy ┼Ťladami Szwajcarii. Przyj─Öli euro, i jest to kraj o innej charakterystyce, ni┼╝ Szwajcaria. Poszli zupe┼énie inn─ů drog─ů, wi─Öc gdyby kto┼Ť pyta┼é, dlaczego nie Niemcy, tylko Szwajcaria, to przede wszystkim dlatego, ┼╝e pierwsza po┼éowa dwudziestego wieku, dla Niemiec, to by┼é katastrofalny okres. 

M├│wi─ůc o Szwajcarii, my┼Ťl─Ö, ┼╝e mamy taki ciekawy paradoks. Ot├│┼╝ czasami politykom wydaje si─Ö, ┼╝e jak s─ů problemy, to wystarczy te problemy zadrukowa─ç, zrobi─ç wi─Öcej pieni─Ödzy, i b─Ödzie fajnie. Czyli przede wszystkim mie─ç kontrol─Ö nad Bankiem Centralnym. Tymczasem prawda jest taka, ┼╝e paradoks walki z inflacj─ů jest taki, ┼╝e im mniejsz─ů rz─ůd ma kontrol─Ö nad polityk─ů monetarn─ů, im mniejsz─ů ma rz─ůd kontrol─Ö nad Bankiem Centralnym, tym lepiej. Ot├│┼╝ pa┼ästwa powinny polega─ç na niezale┼╝nych Bankach Centralnych, kt├│rych rol─ů jest w┼éa┼Ťnie walka z inflacj─ů.

Wes Gray ÔÇô W inwestowaniu nie staraj si─Ö za bardzo, b─ůd┼║ za to cierpliwy, przyjmij d┼éugi horyzont inwestycyjny i zaufaj procesowi decyzyjnemu

Rozmawia┼éem ju┼╝ z wieloma ekspertami ze ┼Ťwiata inwestowania, ale niecz─Östo zdarza si─Ö, aby go┼Ť─ç by┼é by┼éym agentem wywiadu i kapitanem w Korpusie Piechoty Morskiej Stan├│w Zjednoczonych. Po wielu miesi─ůcach przymiarek do tego wywiadu w ko┼äcu uda┼éo mi si─Ö go zrealizowa─ç ÔÇô moim interlokutorem jest Wes Gray. Po kilkuletniej s┼éu┼╝bie w Marines Wes wr├│ci┼é na najs┼éynniejszy […]

Czytaj dalej Ôćĺ

Je┼╝eli jest kraj, kt├│ry tego nie rozumie, czy politycy, kt├│rzy tego nie rozumiej─ů, to oni niestety b─Öd─ů co rusz wywo┼éywa─ç inflacj─Ö. Dobrym przyk┼éadem jest Turcja, kt├│ra ma problemy inflacyjne. Chocia┼╝by z tego wzgl─Ödu, ┼╝e ekscentryzm Banku Centralnego ÔÇô jest to bank bardzo mocno kontrolowany politycznie ÔÇô powoduje, ┼╝e waluta turecka, ca┼éy czas, od kilku lat, traci. Gdyby w Turcji przyk┼éadowo, politycy poszli po rozum do g┼éowy, i nie kontrolowali by tak ju┼╝ Banku Centralnego, i pozwoliliby Bankowi Centralnemu, wykona─ç swoj─ů prac─Ö, czyli w┼éa┼Ťnie kontroli inflacji, walki z t─ů inflacj─ů, to faktycznie by to lepiej wp┼éywa┼éo na warto┼Ť─ç liry tureckiej. Niestety politycy ca┼éy czas grzebi─ů, ┼╝e tak powiem kolokwialnie, przy Banku Centralnym, i wynik jest taki, jak widzimy. Zreszt─ů jeszcze do Turcji wr├│cimy.

Je┼╝eli chodzi o wiek dwudziesty, to mniej wi─Öcej tak wygl─ůda historia wieku dwudziestego, w kontek┼Ťcie inflacji. Natomiast zrobimy teraz takie ma┼ée podsumowanie, i kilka wniosk├│w. Jak ju┼╝ m├│wi┼éem, inflacja faktycznie w dwudziestym wieku, by┼éa najdotkliwsza w historii ludzko┼Ťci. Nie by┼éo nigdy wcze┼Ťniej, w historii ludzko┼Ťci, takiego wieku, gdzie inflacja da┼éaby si─Ö ludziom tak mocno we znaki. Paradoksalnie, pomimo, ┼╝e wiek dwudziesty, by┼é naznaczony w┼éa┼Ťnie t─ů inflacj─ů, by┼é naznaczony takimi kataklizmami, jak pierwsza, i druga wojna ┼Ťwiatowa, to zarazem w dwudziestym wieku w┼éa┼Ťnie, standard ┼╝ycia ludzko┼Ťci, r├│wnie┼╝ podni├│s┼é si─Ö najmocniej. 

Dlaczego wysoka inflacja jest poważnym zagrożeniem dla społeczeństwa

Natomiast my┼Ťl─Ö, ┼╝e takim przes┼éaniem tego odcinka, do kt├│rego chyba nie trzeba nikogo przekonywa─ç, jest to, ┼╝e inflacja jest ogromnym zagro┼╝eniem. Nie tylko dla spo┼éecze┼ästwa, ale r├│wnie┼╝ jest ogromnym zagro┼╝eniem dla inwestor├│w. Je┼╝eli kto┼Ť inwestuje ju┼╝ na tych rynkach. Dla jasno┼Ťci, jak kto┼Ť w og├│le nie inwestuje na rynkach, dlatego, ┼╝e boi si─Ö ryzyka, boi si─Ö na przyk┼éad inflacji, boi si─Ö tego, ┼╝eby nie ponie┼Ť─ç straty, to w┼éa┼Ťnie niestety w okresach inflacyjnych, takie osoby musz─ů si─Ö godzi─ç z tym, ┼╝e b─Öd─ů traci─ç bardzo mocno. Dlatego, ┼╝e je┼╝eli b─Ödziemy trzyma─ç got├│wk─Ö w aktywach, kt├│re nie s─ů w stanie walczy─ç z inflacj─ů, na przyk┼éad b─Ödziemy trzyma─ç got├│wk─Ö na lokacie w banku. Nie daj Bo┼╝e, w postaci got├│wki pod przys┼éowiowym materacem, to niestety, w czasie inflacji, taki kapita┼é b─Ödzie z┼╝erany przez inflacj─Ö. 

Dlaczego inflacja jest gro┼║na? Oczywi┼Ťcie problem z inflacj─ů jest taki, ┼╝e ona na pocz─ůtku dzia┼éa troszk─Ö tak, jak podgrzewanie wody, w kt├│rej jest ┼╝aba. Ona tak powoli zaczyna dzia┼éa─ç, ┼╝e nie wszyscy od razu s─ů w stanie si─Ö zorientowa─ç, ┼╝e co┼Ť si─Ö dzieje. I od razu nawet nie staraj─ů si─Ö na to zareagowa─ç. Je┼╝eli mamy krachy gie┼édowe, i od razu jest mocne r─ůbni─Öcie, ┼╝e tak powiem, na rynkach finansowych, to o tym wszyscy m├│wi─ů, krzycz─ů. Widzimy, ┼╝e by┼éo minus pi─Ö─ç, minus dziesi─Ö─ç procent w ci─ůgu jednego dnia. To jest bardzo widoczne. Je┼╝eli kto┼Ť mia┼é na rachunku sto tysi─Öcy z┼éotych, gie┼éda spad┼éa o dziesi─Ö─ç procent, to ma dziewi─Ö─çdziesi─ůt tysi─Öcy. Natomiast inflacja zwykle, a┼╝ tak szybka nie jest. Nawet hiperinflacja. 

To powoduje, ┼╝e to usypia nieco czujno┼Ť─ç obywateli, i czujno┼Ť─ç inwestor├│w. Dla jasno┼Ťci, jak kto┼Ť m├│wi, ┼╝e jego zupe┼énie nie interesuje nawet to, jak poruszaj─ů si─Ö wyceny akcji, kt├│re ma w portfelu, nawet w okresie inflacyjnym, dlatego, ┼╝e ma wyp┼éacane dywidendy, to niestety historycznie, wed┼éug opracowa┼ä Global Financial Data, okazuje si─Ö, ┼╝e dywidendy, r├│wnie┼╝ mia┼éy problem w pod─ů┼╝aniu za inflacj─ů. Czyli to nie jest tak, ┼╝e niewa┼╝ne jest to, ┼╝e ┼║le si─Ö dzieje na rynku akcji, ale my mamy wyp┼éacone dywidendy, i b─Ödziemy z nich ┼éadnie ┼╝y─ç, nawet je┼╝eli jest inflacja. Mo┼╝e si─Ö niestety okaza─ç, i okazywa┼éo si─Ö tak ju┼╝ historycznie, ┼╝e te dywidendy, nie by┼éy w stanie nad─ů┼╝a─ç za inflacj─ů. Czyli my realnie, mimo wszystko, wci─ů┼╝ mamy mniejsze te kupony dywidendowe. Nawet je┼╝eli my m├│wimy, ┼╝e jest przyrost dywidendy, z roku na rok, o x procent, to tak naprawd─Ö, je┼╝eli na to si─Ö nak┼éada┼éo historycznie inflacj─Ö, to niestety cz─Östo wychodzi┼éo, ┼╝e tak naprawd─Ö te dywidendy by┼éy z roku na rok mniejsze, poniewa┼╝ r├│wnie┼╝ by┼éy z┼╝erane przez inflacj─Ö. 

WARTO ZOBACZY─ć Wprowadzenie w ┼Ťwiat ETF + kompleksowy proces samodzielnej budowy i weryfikacji portfela inwestycyjnego spe┼éniaj─ůcego nasze wymagania.

Inflacja jest te┼╝ gro┼║na dlatego, ┼╝e z definicji, ona powoduje podnoszenie si─Ö cen aktyw├│w. Na przyk┼éad nieruchomo┼Ťci, ale r├│wnie┼╝ akcji. Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e mamy po prostu inflacj─Ö na rynku akcji, co by─ç mo┼╝e te┼╝ widzieli┼Ťmy w ostatnich latach. Chocia┼╝by w Stanach Zjednoczonych, i nie tylko. To mo┼╝e czasami powodowa─ç takie poczucie sztucznego bogactwa. Ludzie mog─ů na przyk┼éad zad┼éu┼╝a─ç si─Ö mocniej, bo na przyk┼éad pieni─ůdz jest ta┼äszy. P├│┼║niej wraz z odej┼Ťciem inflacji, ci sami ludzie mog─ů bankrutowa─ç, bo nie b─Öd─ů w stanie obs┼éugiwa─ç tych zad┼éu┼╝e┼ä. To z kolei spowalnia gospodark─Ö. 

Przyk┼éad takiej spirali, mieli┼Ťmy w latach trzydziestych, w Stanach Zjednoczonych. R├│wnie┼╝ na prze┼éomie lat osiemdziesi─ůtych, dziewi─Ö─çdziesi─ůtych, w Japonii. Inflacja te┼╝ powoduje niepok├│j spo┼éeczny. To wida─ç nawet ju┼╝ teraz w Polsce, przy siedmiu procentach. Co jest oczywi┼Ťcie zrozumia┼ée, bo ten niepok├│j jest z wielu perspektyw. Po pierwsze, po stronie konsument├│w, bo jak oni id─ů do sklepu, i widz─ů, ┼╝e co┼Ť jest ca┼éy czas dro┼╝sze, to powoduje to w nich niepok├│j. R├│wnie┼╝ producent├│w, bo jest walka o ustalenie rzeczywistych cen. Konkurencja mi─Ödzy producentami, r├│wnie┼╝ jest trudniejsza, bo nie wiadomo jak cen─Ö w pewnym momencie ustali─ç, ┼╝eby nie wyj┼Ť─ç na tym jak Zab┼éocki na mydle, a zarazem, ┼╝eby ten biznes si─Ö spina┼é, i ┼╝eby mo┼╝na by┼éo ten produkt sprzeda─ç. 

Szybuj─ůce ceny, powoduj─ů te┼╝ zaburzenie w systemach podatkowych. Przyk┼éadowo, zwykle jest tak, ┼╝e system nie nad─ů┼╝a r├│wnie┼╝ za inflacj─ů. ┼üatwo na przyk┼éad sta─ç si─Ö milionerem. Czyli ludzie, kt├│rzy nie do┼Ť─ç, ┼╝e s─ů dotkni─Öci inflacj─ů, to nagle okazuje si─Ö, ┼╝e w ┼Ťwietle prawa, staj─ů si─Ö milionerami, i wpadaj─ů na przyk┼éad w wy┼╝sze progi podatkowe. To jest generalnie problem, ┼╝e z kolei nie do┼Ť─ç, ┼╝e ten system nie nad─ů┼╝a za t─ů inflacj─ů, to zmiany systemowe, te┼╝ generuj─ů dodatkowe koszty. To wszystko powoduje, ┼╝e te problemy inflacyjne nawarstwiaj─ů si─Ö, kumuluj─ů si─Ö, i ca┼éa sytuacja si─Ö tylko pogarsza. 

Inflacja jest te┼╝ o tyle ciekawa, ┼╝e mo┼╝na obserwowa─ç transfer pieni─Ödzy od kredytodawc├│w, do kredytobiorc├│w. Czyli jak kto┼Ť powiedzia┼é, ┼╝e fajnie jest, bo mog─Ö si─Ö zad┼éu┼╝y─ç, bo jest inflacja, i inflacja mi sp┼éaci przynajmniej cz─Ö┼Ť─ç mojego zad┼éu┼╝enia, jest to prawd─ů do pewnego momentu. Natomiast do momentu, w kt├│rym inflacja si─Ö nie zako┼äczy. To, ┼╝e kto┼Ť widzi, ┼╝e pieni─ůdz jest tani, i jest inflacja, powoduje dalsze zaburzenia, i nakr─Öcanie si─Ö inflacji. Zaburzenia, je┼╝eli chodzi o wycen─Ö aktyw├│w. To w efekcie te┼╝ powoduje spowolnienie gospodarcze. Je┼╝eli nagle pewne aktywa robi─ů si─Ö zbyt drogie, to po prostu ma to wp┼éyw na rozw├│j gospodarczy.

Inwestowanie w dobie inflacji

Dla przyk┼éadu, jak rynek akcji dzia┼éa┼é jako taki hedge, jako takie zabezpieczenie przed inflacj─ů. Tutaj powo┼éuj─Ö si─Ö na dane w┼éa┼Ťnie Global Financial Data. Jak to wygl─ůda┼éo w wieku dwudziestym, w r├│┼╝nych krajach? Mo┼╝e zaczniemy na poziomie globalnym.

Realne stopy zwrotu (po uwzgl─Ödnieniu inflacji) na rynkach akcji w r├│┼╝nych krajach w wieku XX

Mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť ma globalny koszyk akcji w portfelu, to takie akcje s─ů w stanie jak najbardziej ochroni─ç, czy przynajmniej historycznie tak by┼éo, ochroni─ç nasz kapita┼é przed inflacj─ů. Realnie, w pierwszej po┼éowie dwudziestego wieku, ┼Ťwiatowy, globalny rynek akcji, by┼é w stanie zarobi─ç 2,8%, ┼Ťrednio rocznie, powy┼╝ej inflacji, a w drugiej po┼éowie dwudziestego wieku, zdecydowanie wi─Öcej, bo 8,5%. Z kolei by┼éy te┼╝ takie kraje, gdzie wcale ten kapita┼é nie by┼é chroniony przez inwestycje na rynku akcji. Takimi krajami by┼éy na przyk┼éad Niemcy, W┼éochy, czy Japonia. W szczeg├│lno┼Ťci Japonia, w pierwszej po┼éowie dwudziestego wieku. ┼Ürednia roczna stopa zwrotu, po uwzgl─Ödnieniu inflacji, by┼éa ponad minus jedena┼Ťcie procent. Tak┼╝e to by┼éa katastrofa.

Z kolei p├│┼║niej Japonia odchyli┼éa si─Ö w drug─ů stron─Ö. W drugiej po┼éowie dwudziestego wieku. W latach 1949, do 1999 roku, japo┼äskie akcje, ┼Ťrednio rocznie, po inflacji, zarabia┼éy ponad osiemna┼Ťcie procent. Oczywi┼Ťcie to jest problem, czy my chcemy si─Ö dywersyfikowa─ç tylko w ramach jednego kraju? Czy globalnie? Je┼╝eli kto┼Ť jest inwestorem pasywnym, to zdecydowanie powinien robi─ç to globalnie. Z kolei jak spojrzymy na rynek akcji, w d┼éu┼╝szej perspektywie czasowej, nie tylko przez pryzmat dwudziestego wieku, tylko nawet si─Ögaj─ůc do ko┼äca osiemnastego wieku, przez ca┼éy wiek dziewi─Ötnasty, i dwudziesty, to okazuje si─Ö, ┼╝e w r├│┼╝nych okresach, ale generalnie te akcje powy┼╝ej inflacji, zarabia┼éy w przedziale 4,5%, do nawet ponad 7%, w skali roku. Wi─Ökszym problemem dla inwestor├│w by┼éy obligacje, bo bywa┼éy okresy, gdzie obligacje po prostu realnie przynosi┼éy inwestorom straty. 

Ja ju┼╝ wielokrotnie na swoim blogu, i w wielu r├│┼╝nych materia┼éach, wspomina┼éem o tym, ┼╝e obligacje, to jest bardzo trudny temat, bo my przez ostatnie dziesi─ůtki lat, a nawet w Polsce, przez ostatnie dziesi─Ö─ç, dwadzie┼Ťcia lat, je┼╝eli kto┼Ť ma taki sta┼╝ inwestycyjny, nie widzia┼é problemu polegaj─ůcego na tym, ┼╝e obligacje skarbowe, mog─ů generowa─ç realnie w portfelu strat─Ö. Tak si─Ö niestety sk┼éada, ┼╝e historycznie, na przyk┼éad w Stanach Zjednoczonych, ca┼éy okres pomi─Ödzy latami czterdziestymi, a pocz─ůtkiem lat osiemdziesi─ůtych, to by┼é okres, w kt├│rym obligacje realnie generowa┼éy strat─Ö. Warto si─Ö nad tym pochyli─ç.

WARTO ZOBACZY─ć Czy obligacje s─ů bezpieczne? Bezpieczniejsze od akcji?

Nawet je┼╝eli kupujemy dzi┼Ť ÔÇô nie chc─Ö tu wchodzi─ç za g┼é─Öboko w temat ÔÇô obligacje skarbowe, indeksowane inflacj─ů, to je┼╝eli kupimy te obligacje dzi┼Ť, przy obecnych odczytach inflacyjnych, to one niestety, je┼╝eli inflacja w kolejnych latach, nie b─Ödzie spada─ç, albo wr─Öcz b─Ödzie jeszcze si─Ö podnosi─ç, to niestety mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e te obligacje r├│wnie┼╝ nie ochroni─ů tego kapita┼éu. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na zada─ç pytanie, czy jest jaki┼Ť lepszy instrument, je┼╝eli chodzi o instrument typu obligacja, to ci─Ö┼╝ko jest o lepszy instrument w tym momencie, w Polsce, ni┼╝ te indeksowane inflacj─ů.

Natomiast to nie jest tak, ┼╝e je┼╝eli kto┼Ť dzi┼Ť kupi tak─ů indeksowan─ů inflacj─ů obligacj─Ö, to ┼╝e obligacja b─Ödzie w stanie absolutnie w ka┼╝dej sytuacji, chroni─ç ten kapita┼é przed inflacj─ů, i nie stracimy na tym ani grosza. Niestety mo┼╝e si─Ö tak zdarzy─ç, je┼╝eli kto┼Ť dzisiaj kupi tak─ů obligacj─Ö, i inflacja faktycznie spadnie w najbli┼╝szych latach, ale niestety mo┼╝e si─Ö zdarzy─ç taki scenariusz, ┼╝e te obligacje nie uchroni─ů. To wynika chocia┼╝by z tego, ┼╝e w pierwszym roku, te obligacje nie wyp┼éacaj─ů takiego kuponu, kt├│ry jest powi─ůzany z inflacj─ů. Tylko wyp┼éacaj─ů ustalony kupon, na poziomie na przyk┼éad 1,5%, a dopiero od drugiego roku, jest powi─ůzany ten kupon z inflacj─ů. Wtedy dopiero jest ochrona inflacyjna. Niestety przez pierwszy rok, nasz kapita┼é jest z┼╝erany przez inflacj─Ö. 

Teraz we┼║miemy na tapet rynek ameryka┼äski. Lata 1900-2020. Rynek ameryka┼äski by┼é bardzo szcz─Ö┼Ťliwym rynkiem, je┼╝eli chodzi o rynek akcji, bo za ten okres, ┼Ťrednio roczna stopa zwrotu, wynosi┼éa niemal┼╝e dziesi─Ö─ç procent, a po uwzgl─Ödnieniu inflacji, ponad 6%. Konkretnie 6,5%. Oczywi┼Ťcie to jest tylko i wy┼é─ůcznie historia, i to jest niestety tylko i wy┼é─ůcznie rynek ameryka┼äski. Natomiast tak by┼éo, ale jeszcze do tego tematu wr├│c─Ö za chwil─Ö, m├│wi─ůc o r├│┼╝nych strategiach inwestycyjnych. 

Jak chroni─ç si─Ö przed inflacj─ů?

To jak chroni─ç si─Ö przed t─ů inflacj─ů? Widzimy, ┼╝e historycznie, ┼Ťwietnym zabezpieczeniem jest, by┼é przynajmniej, rynek akcji. Co jest te┼╝ w pewnym sensie zrozumia┼ée. Je┼╝eli mamy sp├│┼éki, kt├│re dzia┼éaj─ů w realnej gospodarce, i tu jest wzrost cen, jest inflacja, to te sp├│┼éki r├│wnie┼╝ musz─ů podnosi─ç ceny produkt├│w, us┼éug, kt├│re dostarczaj─ů, produkuj─ů. To oczywi┼Ťcie powoduje, ┼╝e mamy to zabezpieczenie, jak gdyby wbudowane w te sp├│┼éki. 

Natomiast nale┼╝y by─ç gotowym na ni┼╝sze stopy zwrotu w okresach presji inflacyjnej. Przypomn─Ö, ┼╝e w latach siedemdziesi─ůtych, rynek ameryka┼äski, realnie wygenerowa┼é mimo wszystko straty. Obligacje mog─ů by─ç jeszcze bardziej problematyczne, bo tak naprawd─Ö mia┼éy ju┼╝ historycznie, bardzo d┼éugie okresy, gdzie zawodzi┼éy. To by┼éy okresy liczone w dekadach, w Stanach Zjednoczonych. Oczywi┼Ťcie ja nie wiem, jak b─Ödzie wygl─ůda┼éa przysz┼éo┼Ť─ç. Nie wiem, jak b─Ödzie to wygl─ůda┼éo jeszcze w Polsce. Natomiast szczeg├│lnie, je┼╝eli chodzi o te obligacje, kt├│re nie s─ů powi─ůzane z inflacj─ů, to trzeba by─ç bardzo ostro┼╝nym. W szczeg├│lno┼Ťci, je┼╝eli mamy takie obligacje d┼éugoterminowe. One s─ů bardzo wra┼╝liwe na inflacj─Ö, czy na zmiany st├│p procentowych. 

Towary z kolei, je┼╝eli kto┼Ť jest zainteresowany inwestycjami w towary, to poza tym, ┼╝e inwestowanie w towary, samo w sobie nie jest te┼╝ takie proste, bo mamy jeszcze takie zjawiska, jak contango. Nie b─Öd─Ö ju┼╝ o tym teraz m├│wi┼é. To mamy te┼╝ sytuacj─Ö tak─ů, ┼╝e owszem, je┼╝eli kupimy to w formie ETF-a nawet, to koszt utrzymania takiej pozycji, mo┼╝e by─ç ca┼ékiem wysoki. Natomiast faktycznie, historycznie, bardzo dobrze towary odpowiada┼éy na inflacj─Ö. Na przyk┼éad w latach siedemdziesi─ůtych, towary zachowywa┼éy si─Ö lepiej, ni┼╝ akcje. 

Jak─ů przyj─ů─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů? Du┼╝o si─Ö m├│wi o inwestowaniu takim ÔÇ×buy and holdÔÇŁ. Czyli pasywnym podej┼Ťciu, gdzie kupujemy, i zapominamy o wszystkim. Na pewno taka strategia ┼Ťwietnie sprawdza┼éa si─Ö w Stanach Zjednoczonych, w dwudziestym wieku. Jak widzieli┼Ťmy, rynek ameryka┼äski, je┼╝eli chodzi o rynek akcji, r├│s┼é jak na dro┼╝d┼╝ach. Oczywi┼Ťcie mia┼é swoje gorsze okresy, ale w d┼éugim okresie, naprawd─Ö nie by┼éo bata, ┼╝eby na tym straci─ç. 

­čôľ Moje konto emerytalne IKZE, czyli przyk┼éad wykorzystania strategii dla rynku akcji na GPW w praktyce

Opisuję w szczegółach założenia do mojej strategii na rachunku IKZE.

Czytaj dalej Ôćĺ

To wynika niestety z kilku powod├│w. Po pierwsze, w dwudziestym wieku, mimo wszystko, w Stanach Zjednoczonych mieli┼Ťmy do┼Ť─ç relatywnie stabilne otoczenie polityczne, i ekonomiczne. Stany Zjednoczone nie by┼éy bezpo┼Ťrednio, tak jak Europa, dotkni─Öte ani pierwsz─ů, ani drug─ů wojn─ů ┼Ťwiatow─ů. Dla przyk┼éadu chocia┼╝by. Natomiast je┼╝eli my chcieliby┼Ťmy robi─ç taki ÔÇ×buy and holdÔÇŁ, na poziomie na przyk┼éad akcji tylko w Polsce, to trzeba by─ç du┼╝o bardziej ostro┼╝nym, bo pokazywa┼éem przyk┼éady kraj├│w, jak Niemcy, jak Japonia, jak W┼éochy, gdzie faktycznie przez dekady, rynek akcji generowa┼é realnie straty.

Teraz jest pytanie: ÔÇ×No dobrze, to mo┼╝e w takim razie kupimy globalny koszyk akcji?ÔÇŁ Zdecydowanie jest to dobry ruch. Jest to krok w dobr─ů stron─Ö. Warto zrobi─ç co┼Ť takiego, ┼╝eby odci─ů─ç si─Ö od ryzyka skupionego na jednym kraju, na jednym regionie. Mie─ç ekspozycj─Ö na ca┼éy rynek akcji, na ca┼éym ┼Ťwiecie, globalnie. Natomiast to mo┼╝e oczywi┼Ťcie oznacza─ç mniejsz─ů stop─Ö zwrotu. Ja wiem, ┼╝e mog─ů si─Ö pojawi─ç g┼éosy w takim razie, ┼╝e jestem jakim┼Ť heretykiem, bo rynek jest ci─Ö┼╝ko pobi─ç. Natomiast ja, mimo wszystko, i to jest tylko i wy┼é─ůcznie moja opinia, ale te┼╝ ja generalnie staram si─Ö we w┼éasnych inwestycjach podchodzi─ç do tematu bardzo mocno metodycznie. 

Osobi┼Ťcie, bardzo lubi─Ö stosowa─ç market timing, ale nie na  zasadzie, na kt├│rej b─Öd─Ö stara┼é si─Ö przewidywa─ç, co na tych rynkach si─Ö b─Ödzie dzia┼éo, ale na zasadzie, ┼╝e staram si─Ö reagowa─ç na to, co si─Ö dzieje na tym rynku. Czyli na przyk┼éad Momentum. M├│wi─ůc kr├│tko, je┼╝eli rynek akcji ro┼Ťnie, to ja na tym rynku jestem. Je┼╝eli rynek akcji spada, to ja ten rynek opuszczam. To jest ca┼éa filozofia, w du┼╝ym skr├│cie. 

Co powinien pocz─ů─ç taki inwestor z Polski? Je┼╝eli kupimy takie globalne akcje, to oczywi┼Ťcie nie b─Ödziemy mie─ç tam waluty polskiej. B─Ödzie tam waluta polska, ale w ┼Ťladowej ilo┼Ťci. Na globalny rynku akcji, polski rynek akcji stanowi zaledwie oko┼éo 0,1%, a nawet mniej. B─Ödzie tam bardzo niewiele z┼éot├│wki. Dla kogo┼Ť mo┼╝e to by─ç problem. Ot├│┼╝ w d┼éugim okresie, taki koszyk akcji, ale zdywersyfikowany koszyk akcji, zabezpiecza nas przed inflacj─ů, i zabezpiecza nas te┼╝ przed tymi problemami z lokaln─ů walut─ů. Natomiast to oczywi┼Ťcie w d┼éugim okresie. Czyli w kr├│tkim okresie mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e jak na przyk┼éad mamy w portfelu, a┼╝ 50% dolara, to jest normalne w portfelu globalnym dzi┼Ť, bo Stany Zjednoczone maj─ů ponad pi─Ö─çdziesi─Öcioprocentowy udzia┼é w koszyku akcji. To oczywi┼Ťcie mog─ů by─ç wahania dolara. Raz ten dolar b─Ödzie kosztowa┼é trzy i p├│┼é z┼éotego. W innym przypadku cztery z┼éote. B─Öd─ů te wahania. Natomiast to nie b─Ödzie taka sytuacja, ┼╝e nagle, z miesi─ůca na miesi─ůc, dolar upadnie, i to na przyk┼éad z┼éot├│wka b─Ödzie g┼é├│wn─ů walut─ů na ┼Ťwiecie. 

Historia rynk├│w finansowych, czyli dlaczego warto inwestowa─ç globalnie?

Przedstawiam argumenty, kt├│re powinny racjonalnych inwestor├│w sk┼éoni─ç do my┼Ťlenia o inwestowaniu w wymiarze globalnym.

Czytaj dalej Ôćĺ

Je┼╝eli dzia┼éamy jako inwestorzy, z takiego kraju wr─Öcz peryferyjnego, jak Polska, je┼╝eli chodzi o rynki finansowe, to warto zabezpiecza─ç si─Ö r├│wnie┼╝ przed tymi problemami inflacyjnymi, w┼éa┼Ťnie poprzez ekspozycj─Ö na globalny rynek akcji, i globalne waluty. Nieco inaczej sytuacja wygl─ůda z obligacjami zagranicznymi. Je┼╝eli my kupimy, jako inwestorzy z Polski, takie obligacje zagraniczne, to one nie b─Öd─ů nam stabilizowa┼éy portfela, a po to si─Ö g┼é├│wnie kupuje obligacje. Je┼╝eli chodzi o przeliczenie takiego portfela do naszej lokalnej waluty ÔÇô je┼╝eli my kupimy takie obligacje ameryka┼äskie, to one same w sobie nie b─Öd─ů jako┼Ť mocno zmienne, ale kurs waluty dolara, mo┼╝e by─ç bardzo zmienny wzgl─Ödem z┼éot├│wki. To mo┼╝e spowodowa─ç, ┼╝e w tym portfelu zamiast spokoju, b─Ödziemy mie─ç jeszcze wi─Öcej fluktuacji, jeszcze wi─Öcej zmienno┼Ťci. Nie jest to zbyt szcz─Ö┼Ťliwy pomys┼é, ┼╝eby przewa┼╝a─ç takie obligacje w portfelu zagranicznym, je┼╝eli jeste┼Ťmy inwestorem z Polski. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na mie─ç tam 10-20%, ale ju┼╝ powy┼╝ej 20%, a ju┼╝ na pewno powy┼╝ej 30%, robi si─Ö to temat dyskusyjny, je┼╝eli by┼Ťmy chcieli w┼éo┼╝y─ç na przyk┼éad 50%, czy wi─Öcej takich zagranicznych obligacji do portfela. 

WARTO ZOBACZY─ć Czy z perspektywy inwestora warto inwestowa─ç w obligacje denominowane w obcej walucie? Zapytajmy o to dane.

Natomiast tu musimy sobie te┼╝ odpowiedzie─ç jeszcze na jedno pytanie, jaki jest nasz cel, jako inwestora? Czy chcemy ochroni─ç nasz kapita┼é, nawet je┼╝eli jeste┼Ťmy inwestorem z Polski, w odniesieniu do g┼é├│wnych walut, na przyk┼éad do dolara, czy do euro. Czy te┼╝ przede wszystkim nas interesuje stabilizacja wzgl─Ödem naszej lokalnej waluty. Polskiego z┼éotego. Je┼╝eli to drugie, czyli przede wszystkim nas interesuje stabilizacja do polskiego z┼éotego, to oczywi┼Ťcie obligacje, kt├│re s─ů obligacjami na przyk┼éad polskimi, b─Öd─ů t─Ö rol─Ö wype┼énia─ç. Oczywi┼Ťcie realnie, nawet w Polsce, mog─ů generowa─ç strat─Ö. A co gorsza, r├│wnie┼╝ je┼╝eli polski z┼éoty b─Ödzie si─Ö os┼éabia┼é, to r├│wnie┼╝ b─Ödzie to dodatkowo powodowa┼éo dziur─Ö w naszym portfelu, je┼╝eli przeliczymy go na przyk┼éad do dolara. 

Jest to spory dylemat. Nie ma ┼╝adnych z┼éotych rozwi─ůza┼ä, ┼╝e trzeba powiedzie─ç , ┼╝e na pewno polskie obligacje s─ů super, i na pewno nas przed wszystkim uchroni─ů. Jak spogl─ůda si─Ö niestety na histori─Ö inflacji na ┼Ťwiecie, to niestety r├│┼╝ne kraje popada┼éy w r├│┼╝ne problemy ze swoimi walutami. Polska, to nie jest mimo wszystko Szwajcaria, je┼╝eli chodzi o swoj─ů walut─Ö. Na pewno Bank Centralny w Polsce, to nie jest taki Bank Centralny, jak w Szwajcarii. Z tej perspektywy, osobi┼Ťcie wol─Ö mie─ç nieco wi─Öksz─ů zmienno┼Ť─ç. Owszem, dla jasno┼Ťci, ja teraz nawet nie mieszkam w Polsce, ale mimo wszystko zamierzam do Polski wr├│ci─ç, i te┼╝ buduj─Ö portfel w Polsce ju┼╝ chocia┼╝by na IKE i IGZE. To mimo wszystko, osobi┼Ťcie, zw┼éaszcza b─Öd─ůc cz┼éowiekiem, kt├│ry ma do emerytury dwadzie┼Ťcia, trzydzie┼Ťci, by─ç mo┼╝e wi─Öcej lat. To osobi┼Ťcie wol─Ö mimo wszystko mie─ç wi─Öcej zmienno┼Ťci w tym portfelu, ale te┼╝ wi─Öksz─ů szans─Ö na to, ┼╝e uchroni─Ö sw├│j kapita┼é przede wszystkim w odniesieniu do g┼é├│wnych walut, czyli do takich walut, jak euro, czy dolar. 

Ta zmienno┼Ť─ç, w odniesieniu do polskiego z┼éotego, mnie osobi┼Ťcie mniej interesuje. Z drugiej strony, je┼╝eli kto┼Ť ju┼╝ jest na przyk┼éad w wieku emerytalnym, czy przed wiekiem emerytalnym, to oczywi┼Ťcie jego interesuje to, ┼╝eby mie─ç stabilny kupon odsetkowy, na przyk┼éad wyp┼éacany przez polskie obligacje, czy przez polskie akcje. Wtedy faktycznie trzeba mie─ç w tym portfelu wi─Öcej tych z┼éot├│wek, ┼╝eby┼Ťmy w sytuacji, gdzie ten kurs na przyk┼éad dolara, z czterech z┼éotych, spada na trzy z┼éote. Nie dotyka┼é nas bezpo┼Ťrednio w ten spos├│b, ┼╝e musimy nagle wyp┼éaca─ç o dwadzie┼Ťcia, trzydzie┼Ťci procent mniejsze uposa┼╝enie, tytu┼éem prywatnej emerytury. Dlatego, ┼╝e kurs waluty, po prostu jest na nasz─ů niekorzy┼Ť─ç. 

Bank centralny sterowany politycznie, czyli przepis na pora┼╝k─Ö

Teraz poka┼╝─Ö taki do┼Ť─ç ekstremalny przyk┼éad, jak mieszanie polityki monetarnej, polityki bank├│w centralnych, z polityk─ů nie bankow─ů, tylko po prostu to, ┼╝e politycy wchodz─ů do Bank├│w Centralnych, i chc─ů mie─ç wp┼éyw na to, jak te banki centralne dzia┼éaj─ů, ko┼äczy si─Ö w praktyce. Ot├│┼╝ akcje tureckie, od roku 2006, do 2021, do listopada ÔÇô czyli w momencie,kiedy nagrywam ten materia┼é ÔÇô ┼Ťrednio rocznie ros┼éy +10%. Ca┼ékiem przyzwoicie. Problem w tym, ┼╝e je┼╝eli te akcje tureckie, ten wynik, przeliczymy z liry tureckiej, na dolara, to okazuje si─Ö, ┼╝e ┼Ťrednio, roczna stopa zwrotu od roku 2006, zamiast +10%, wynosi -3,2%. 

Zielona linia pokazuje portfel akcji tureckich wyra┼╝ony w lirze tureckiej. Niebieska linia pokazuje warto┼Ť─ç tego samego portfela w przeliczeniu do dolara ameryka┼äskiego.

Niestety tak to wygl─ůda w praktyce. Jak m├│wi─Ö o tym, ┼╝e akcje chroni─ů nasz kapita┼é przed inflacj─ů, i przed zawieruchami walutowymi, w d┼éugim okresie, to ma to oczywi┼Ťcie sens, ale w momencie, kiedy ten portfel jest bardzo mocno zdywersyfikowany. I nie mamy  sytuacji, ┼╝e ten nasz portfel zagraniczny, tak naprawd─Ö jest przyk┼éadowo zdominowany przez akcje tureckie. Wtedy, gdyby┼Ťmy nie mieli zabezpieczenia do liry tureckiej, to by si─Ö okaza┼éo, ┼╝e pomimo, ┼╝e nominalnie, w lokalnej walucie tureckiej, w lirze tureckiej, nasz portfel zarabia┼é ca┼ékiem przyzwoicie, to niestety jak to przeliczymy do dolara, to wychodzi nam realnie strata, i to ca┼ékiem powa┼╝na. 

Co nas czeka w przysz┼éo┼Ťci?

Spr├│bujmy teraz odpowiedzie─ç, co nas czeka w przysz┼éo┼Ťci? Kr├│tka odpowied┼║ jest taka ÔÇô nikt tego nie wie. Ja te┼╝ tego nie wiem. Chcia┼ébym wiedzie─ç, ale niestety tego nie wiem. Oczywi┼Ťcie zawsze b─Öd─ů kraje, kt├│re b─Öd─ů ulega┼éy pokusom inflacyjnym, bo politycy s─ů lud┼║mi, i politycy lubi─ů czasami chodzi─ç na skr├│ty. Jak b─Öd─ů widzie─ç, ┼╝e kr├│tkoterminowo, do ich potrzeb, tu i teraz, jaki┼Ť problem uda si─Ö zadrukowa─ç ÔÇô pomimo, ┼╝e nawet wiedz─ů, ┼╝e d┼éugoterminowo b─Ödzie to przynosi┼éo op┼éakane skutki, to niestety b─Öd─ů zawsze tacy politycy, kt├│rzy b─Öd─ů tym pokusom ulega─ç. 

Trzeba te┼╝ przyj─ů─ç do wiadomo┼Ťci pozytywny scenariusz, polegaj─ůcy na tym, ┼╝e mimo wszystko, w wieku dwudziestym, wiele kraj├│w uczy┼éo si─Ö na b┼é─Ödach, jakie pope┼énia┼éy, je┼╝eli chodzi o inflacj─Ö. Przyk┼éadowo Niemcy s─ů takim krajem, kt├│ry w pierwszej po┼éowie dwudziestego wieku, by┼é bardzo mocno dotkni─Öty problemami inflacyjnymi, wr─Öcz hiperinflacj─ů. Niemcy, kt├│re w drugiej ju┼╝ po┼éowie dwudziestego wieku, po reformie, mia┼éy bardzo silny Bank Centralny, i bardzo stabiln─ů walut─Ö. Oczywi┼Ťcie dzi┼Ť Niemcy s─ů w strefie euro, wi─Öc ju┼╝ nie prowadz─ů samodzielnej polityki monetarnej, ale jak wida─ç da si─Ö. 

Natomiast takim negatywnym przyk┼éadem jest Turcja, kt├│ra po prostu ca┼éy czas de facto niszczy swoj─ů walut─Ö, i powoduje, ┼╝e przez to, ┼╝e politycy mocno wkraczaj─ů w kompetencje Banku Centralnego, to niestety lira turecka na tym traci. Rozwi─ůzanie jest proste. Przynajmniej w teorii. Chodzi o to, ┼╝eby┼Ťmy mieli niezale┼╝ne banki centralne. To zdecydowanie pokazuje dwudziesty wiek. Po drugiej wojnie ┼Ťwiatowej, wida─ç, ┼╝e w Stanach Zjednoczonych, w Szwajcarii, i w Niemczech, faktycznie mocne banki centralne, ÔÇ×robi┼éy robot─ÖÔÇŁ, m├│wi─ůc kolokwialnie.

To, co jest te┼╝ ciekawe, je┼╝eli chodzi o dwudziesty wiek, to, to, ┼╝e w dwudziestym wieku mieli┼Ťmy wysyp wielu nowych walut. W Europie, to ju┼╝ w og├│le. Ka┼╝dy kraj mia┼é swoj─ů walut─Ö. Natomiast w wieku dwudziestym pierwszym, widzimy odwrotny trend. Tych walut jest coraz mniej. Z kolei w Europie nast─ůpi┼é taki trend, ┼╝e wprowadzenie euro, spowodowa┼éo, ┼╝e wiele walut, w cudzys┼éowie, zosta┼éo ÔÇ×skasowanychÔÇŁ.

Co nas czeka? Ciekawa jest dyskusja odno┼Ťni standardu z┼éota. Ot├│┼╝ m├│wi si─Ö cz─Östo o tym, jak to standard z┼éota, ÔÇô to, o czym ja te┼╝ m├│wi┼éem w tym materialne ÔÇô w wieku dziewi─Ötnastym, stabilizowa┼é ceny, i powodowa┼é, ┼╝e nie by┼éo problem├│w inflacyjnych. By┼éy inne problemy. By┼éo na przyk┼éad bezrobocie. Czy my wr├│cimy kiedy┼Ť do standardu z┼éota? Ja ekspertem nie jestem, natomiast wed┼éug najm─ůdrzejszych ludzi, kt├│rych gdzie┼Ť tam czytuj─Ö, okazuje si─Ö, ┼╝e tak naprawd─Ö nie powinni┼Ťmy liczy─ç na to, ┼╝e wr├│cimy kiedykolwiek do standardu z┼éota. 

WARTO ZOBACZY─ć Pokazuj─Ö narz─Ödzie firmy Research Affiliates do prognozowania rynk├│w.

Zreszt─ů w dwudziestym pierwszym wieku, to z┼éoto ju┼╝ nie jest tym z┼éotem, kt├│re by┼éo w dziewi─Ötnastym wieku. Mo┼╝emy wyobrazi─ç wr─Öcz, ┼╝e wraz z podbojem kosmosu, na przyk┼éad to z┼éoto, nie b─Ödzie mog┼éo pe┼éni─ç roli, z tego powodu, ┼╝e b─Ödzie mo┼╝na to z┼éoto sprowadza─ç, chocia┼╝by z kosmosu. M├│wi─ůc zupe┼énie wprost. To wtedy b─Ödzie powodowa┼éo, ┼╝e poda┼╝ tego z┼éota, b─Ödzie na innym poziomie, ni┼╝ w wieku dziewi─Ötnastym. Rola tego i powi─ůzania z┼éota z walut─ů, ju┼╝ nie b─Ödzie mog┼éa by─ç spe┼éniana w ten sam spos├│b. 

Z drugiej strony, m├│wi si─Ö coraz wi─Öcej o r├│┼╝nych super walutach. Tak─ů super walut─ů jest euro. W znaczeniu takim, ┼╝e jest to waluta wsp├│lna, dla wielu kraj├│w. By─ç mo┼╝e ten trend b─Ödzie si─Ö utrzymywa┼é. Tego te┼╝ nie wiem. Natomiast s─ů takie g┼éosy, kt├│re m├│wi─ů, ┼╝e wraz z globalizacj─ů, wraz z tym, ┼╝e ┼Ťwiat po prostu jest coraz bardziej globalny, taki tw├│r mia┼éby sens, ┼╝eby unikn─ů─ç po prostu problem├│w inflacyjnych, jakie mieli┼Ťmy w przesz┼éo┼Ťci.

Oczywi┼Ťcie zdaj─Ö spraw─Ö, ┼╝e s─ů tutaj r├│┼╝ne g┼éosy co do tego, wi─Öc ja nawet nie chc─Ö si─Ö w to zag┼é─Öbia─ç. Dla mnie jest wa┼╝ne to, ┼╝eby w ka┼╝dym przypadku, je┼╝eli my inwestujemy swoje pieni─ůdze, to owszem, mo┼╝emy zastanawia─ç si─Ö nad tym, co nas czeka, ale przede wszystkim musimy mie─ç konkretn─ů strategi─Ö na podor─Ödziu, kt├│r─ů realizujemy. To jest dla mnie kluczowe, ┼╝eby┼Ťmy zamiast stara─ç si─Ö przewidywa─ç, co si─Ö wydarzy, to ┼╝eby┼Ťmy po prostu reagowali na to, co si─Ö dzieje teraz. To, co si─Ö stanie w przysz┼éo┼Ťci, to i tak zaskoczy wi─Ökszo┼Ť─ç najwi─Ökszych ekspert├│w. 

Zakończenie

Z mojej strony to wszystko na dzi┼Ť. Zrobi┼é si─Ö ca┼ékiem d┼éugi odcinek.

Gor─ůco zapraszam do komentowania, bo je┼╝eli b─Ödziecie komentowa─ç, je┼╝eli b─Öd─Ö widzia┼é, ┼╝e to, co robi─Ö, ma sens, je┼╝eli to b─Ödzie dobrze przyj─Öte, je┼╝eli te┼╝ b─Ödziecie mogli wyrazi─ç swoj─ů opini─Ö na przyk┼éad na iTunes, czy w komentarzach na YouTube, to, to z kolei b─Ödzie powodowa┼éo, ┼╝e sens w robieniu tego, co robi─Ö, czy pe┼énieniu misji edukacyjnej, b─Ödzie wi─Ökszy. Z g├│ry Wam bardzo dzi─Ökuj─Ö za wsparcie w tej formie.

Z mojej strony to wszystko. Serdecznie pozdrawiam, do usłyszenia. Bye, bye!

  1. Ciekawa lekcja historii, daje do my┼Ťlenia. Czy racj─Ö maj─ů ekonomi┼Ťci usi┼éuj─ůcy przekona─ç ludzi o tym, ┼╝e inflacja na d┼éu┼╝sz─ů met─Ö jest zjawiskiem pozytywnym? Czy te┼╝ to deflacja jest u┼╝yteczna, ale zab├│jcza dla chorej, dystopijnej wizji gospodarki opartej na d┼éugu, wed┼éug kt├│rej ka┼╝e nam si─Ö obecnie my┼Ťle─ç, pracowa─ç i kombinowa─ç? I jak w kontek┼Ťcie tego wszystkiego spojrze─ç na nieuchronnie nadci─ůgaj─ůcy programowalny pieni─ůdz CBDC, kt├│ry podobno nie b─Ödzie jednakowo warto┼Ťciowy (zn├│w ta inflacja!) dla wszystkich, przez co jeszcze bardziej podzieli ludzi na r├│wnych i r├│wniejszych? A mo┼╝e uratuje nas DeFi? Dobre podcasty sprawiaj─ů, ┼╝e powstaje wi─Öcej pyta┼ä, na kt├│re jedynie nadchodz─ůcy czas udzieli nam odpowiedzi, niemniej warto pr├│bowa─ç odpowiada─ç sobie samodzielnie, ewentualnie w gronie intensywnie my┼Ťl─ůcych komentator├│w ­čÖé Serdecznie pozdrawiam Jacku i dzi─Ökuj─Ö za Twoj─ů prac─Ö!

  2. Dzi─Ökuj─Ö za ┼Ťwietny materia┼é i uporz─ůdkowanie tematu.
    Pozdrawiam

  3. ┼Üwietny ten Tw├│j blog. Artyku┼éy oparte o twarde dane i analizy, a nie domys┼éy i wr├│┼╝enie z fus├│w. Dzi─Öki wielkie za po┼Ťwi─Öcany czas

Napisz sw├│j komentarz

Gotowce inwestycyjne!