Pobierz skondensowan─ů porcj─Ö warto┼Ťciowej wiedzy o inwestowaniu!­čÖé

Dzi┼Ť bez problemu mo┼╝na otworzy─ç konto maklerskie w niemal dowolnym miejscu na ┼Ťwiecie i cieszy─ç si─Ö dost─Öpem do rynk├│w zagranicznych kupuj─ůc na przyk┼éad akcje czy coraz bardziej powszechne fundusze ETF. R├│wnie┼╝ coraz wi─Öcej biur maklerskich w Polsce oferuje mo┼╝liwo┼Ť─ç inwestowania na zagranicznych parkietach, a od pewnego czasu nawet w ramach kont emerytalnych IKE/IKZE.

To ogromna zmiana, poniewa┼╝ dotychczas te konta by┼éy ograniczone do inwestowania wy┼é─ůcznie w ramach Gie┼édy Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie. Owszem, dost─Öpne s─ů od lat na GPW ETF na indeks S&P500 i DAX, je┼Ťli idzie o zagranic─Ö, ale na tym koniec — brakuje innych region├│w ┼Ťwiata, oraz innych klas aktyw├│w, jak chocia┼╝by obligacji, czy towar├│w.

Wraz z wi─Öksz─ů dost─Öpno┼Ťci─ů do rynk├│w zagranicznych, pojawi┼éy si─Ö jednak ograniczenia i utrudnienia w realizacji pewnych strategii inwestycyjnych. Europejski regulator, a konkretnie implementacja regulacji europejskich przez Komisj─Ö Nadzoru Finansowego (KNF) spowodowa┼éy, ┼╝e dzi┼Ť wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w indywidualnych ma dost─Öp tylko do ETF dopuszczonych do obrotu w Europie. Tym samym odci─Öto inwestor├│w od wi─Ökszo┼Ťci ETF notowanych w USA, czyli tam gdzie wyb├│r tych instrument├│w jest najwi─Ökszy, a rynek najp┼éynniejszy.

S─ů trzy rozwi─ůzania tego problemu:

  • Uzyskanie statusu tak zwanego inwestora profesjonalnego, kt├│ry usuwa wszystkie ograniczenia w handlu, jakie maj─ů miejsce w przypadku inwestor├│w indywidualnych. Bez wchodzenia w szczeg├│┼éy, dla wi─Ökszo┼Ťci Kowalskich jest to opcja nierealna, chyba, ┼╝e dysponuje on sporym kapita┼éem rz─Ödu minimum 500 000 EUR. Z do┼Ťwiadczenia wiem, ┼╝e ┼éatwiej taki status uzyska─ç kontom firmowym.
  • Otwarcie konta u brokera, kt├│ry nie podlega pod KNF, a innego regulatora, kt├│ry w bardziej swobodny spos├│b interpretuje przepisy europejskie. Niekt├│rzy brokerzy w Portugalii czy na Cyprze otwieraj─ů konta obywatelom z Polski, daj─ůc dost─Öp do wszystkich ETF — nawet tych notowanych na ameryka┼äskich parkietach.
  • Otwarcie rachunku, kt├│ry udost─Öpnia ETF dopuszczone do obrotu w Europie. Co prawda nie b─Ödziemy mie─ç dost─Öpu do najbardziej p┼éynnych ETF w USA, ale wi─Ökszo┼Ť─ç strategii inwestycyjnych nadal uda si─Ö wdro┼╝y─ç, cho─ç czasami dro┼╝ej i w bardziej skomplikowany spos├│b. Plusem natomiast tego rozwi─ůzania jest to, ┼╝e je┼Ťli takie konto otworzymy u niekt├│rych broker├│w z Polski (np. DM BO┼Ü lub mBank), mo┼╝emy inwestowa─ç r├│wnie┼╝ w ramach kont emerytalnych IKE/IKZE.

W tym wpisie zajm─Ö si─Ö w┼éa┼Ťnie t─ů ostatni─ů opcj─ů, kt├│ra dotyczy zarazem najszerszej grupy inwestor├│w.

W zesz┼éym roku opisa┼éem prost─ů strategi─Ö opart─ů na ETF o nazwie GEM (Global Equity Momentum), kt├│ra wzbudzi┼éa wielkie zainteresowanie. Niestety pojawi┼é si─Ö problem dost─Öpu do ETF w USA, na kt├│rych opiera┼é si─Ö opis strategii. Przez miesi─ůce obiecywa┼éem, ┼╝e w ko┼äcu pochyl─Ö si─Ö nad tym zagadnieniem. Et voil├á — ten artyku┼é opisuje konkretne rozwi─ůzania.

Ale nawet je┼Ťli nie jeste┼Ť zainteresowany strategi─ů GEM, a po prostu chcesz inwestowa─ç poprzez zagraniczne ETF, ten wpis mo┼╝e by─ç dla Ciebie pomocny, poniewa┼╝ czai si─Ö sporo niuans├│w, na kt├│re warto zwr├│ci─ç uwag─Ö.

UWAGA Nie jest to wpis sponsorowany. Podaj─ůc nazwy konkretnych broker├│w robi─Ö to tylko dla cel├│w czysto informacyjnych. Zale┼╝y mi by ten wpis by┼é uniwersalny i ponadczasowy, a nie przedstawiaj─ůcy ofert─Ö okre┼Ťlonego brokera.

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si─Ö tym zainteresowa─ç i na co uwa┼╝a─ç

Wprowadzenie w ┼Ťwiat funduszy ETF dla zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Inne warto┼Ťciowe materia┼éy uzupe┼éniaj─ůce

Polecam r├│wnie┼╝ zapozna─ç si─Ö z nast─Öpuj─ůcymi wybranymi materia┼éami:

Dlaczego warto dywersyfikowa─ç portfel globalnie?

W przygotowaniu mam specjalny odcinek o tym, dlaczego nie warto ulega─ç tak zwanemu ÔÇťhome biasÔÇŁ. A o co w og├│le chodzi?

Historia rynk├│w finansowych, czyli dlaczego warto inwestowa─ç globalnie?

Argumenty, kt├│re powinny racjonalnych inwestor├│w sk┼éoni─ç do my┼Ťlenia o inwestowaniu w wymiarze globalnym.

Czytaj dalej Ôćĺ

Ot├│┼╝ zauwa┼╝ono, ┼╝e inwestorzy maj─ů tendencj─Ö do opierania swoich inwestycji na rodzimym rynku (np. w Polsce, je┼Ťli tam ┼╝yjemy), ignoruj─ůc zalety wynikaj─ůce z dywersyfikacji globalnej. Jest to szczeg├│lnie gro┼║ne zjawisko, je┼Ťli inwestor pochodzi z kraju, kt├│rego udzia┼é w ┼Ťwiatowym rynku jest znikomy, a takim rynkiem jest Polska (udzia┼é poni┼╝ej 1% w ┼Ťwiatowej kapitalizacji). Do tego nasza waluta jest wr─Öcz egzotyczna, z ca┼éym szacunkiem do PLN.

Cz─Östo podnoszonym kontrargumentem przeciwko globalnemu inwestowaniu jest to, ┼╝e wk┼éadamy do portfela rzeczy, kt├│rych nie rozumiemy. Z mojego do┼Ťwiadczenia wynika to z iluzji, ┼╝e je┼Ťli kupujemy sp├│┼ék─Ö o kt├│rej sporo wiemy (np. korzystamy z produkt├│w przez ni─ů wytwarzanych, znamy prezesa, etc.), inwestor zaczyna wierzy─ç, ┼╝e kontroluje tak─ů inwestycj─Ö. Ot├│┼╝ nawet je┼Ťli mamy wiedz─Ö o sp├│┼éce, jest ma┼éo prawdopodobne, by by┼éo to co┼Ť, czego nie wiedz─ů inni uczestnicy rynku, a przy tym mia┼éo to wp┼éyw na wycen─Ö akcji.

Poza tym inwestuj─ůc w indywidualn─ů sp├│┼ék─Ö mamy ryzyko w tej sp├│┼éce, a ta mo┼╝e nawet zbankrutowa─ç. Inwestowanie w szeroki rynek, bardzo szeroki rynek, powoduje, ┼╝e nie ma ryzyka na poziomie pojedynczej sp├│┼éki, a nawet na poziomie pojedynczego pa┼ästwa, czy regionu ┼Ťwiata. Oczywi┼Ťcie, nie ma mowy wtedy o nadzwyczajnych zyskach, co jest mo┼╝liwe, gdyby┼Ťmy wszystko zainwestowali kiedy┼Ť np. w sp├│┼ék─Ö jak Amazon, Microsoft czy Apple. Ale to ju┼╝ temat na inn─ů okazj─Ö. ­čÖé

Jakkolwiek mo┼╝e wydawa─ç si─Ö to aberracj─ů w obecnych czasach, nie powinna nas u┼Ťpi─ç wzgl─Ödnie stabilna sytuacja Polski i regionu. Nie chodzi tu o snucie czarnych wizji dla naszego pi─Öknego kraju, ale warto pami─Öta─ç o tym co mia┼éo ju┼╝ miejsce w historii, i to nie si─Ögaj─ůc nawet dalej ni┼╝ poza XX wiek. Kilka przyk┼éad├│w:

  • znika┼éy ca┼ée pa┼ästwa, a z nimi gie┼édy papier├│w warto┼Ťciowych (Austro-W─Ögry – 1918),
  • zamykano gie┼édy, gdy w┼éodarzom by┼éo z nimi nie po drodze (Rosja – 1917, Chiny – 1949),
  • rynek pikowa┼é w przepa┼Ť─ç (Japonia — podczas II Wojny ┼Üwiatowej wyceny spad┼éy o 96%!).

Inwestowanie wszystkiego w kt├│rym┼Ť z tym miejsc oznacza┼éo ca┼ékowit─ů strat─Ö kapita┼éu.

Dlatego inwestowanie oparte o aktywa globalnie rozlokowane skutecznie rozprasza ryzyko w przypadku zmaterializowania si─Ö nawet tak katastrofalnych sytuacji. Warto z tego korzysta─ç, poniewa┼╝ o ile 100 lat temu ci─Ö┼╝ko by┼éo inwestowa─ç globalnie, tak dzi┼Ť jest to bardzo proste do zrobienia w warunkach domowych.

Poszukiwania idealnej strategii to Syzyfowa praca

ETF daj─ů ka┼╝demu inwestorowi ogromny or─Ö┼╝ inwestycyjny. Jak zatem pos┼éu┼╝y─ç si─Ö tym narz─Ödziem w najlepszy mo┼╝liwy spos├│b?

Pewnie ka┼╝dy pami─Öta ze szko┼éy mitycznego Syzyfa, kt├│rego bogowie postanowili ukara─ç wieczn─ů i bezu┼╝yteczn─ů prac─ů. Mia┼é on wtacza─ç na szczyt ogromnej g├│ry wielki g┼éaz, kt├│ry jednak przed wierzcho┼ékiem zawsze wymyka mu si─Ö z r─ůk i stacza si─Ö na sam d├│┼é zbocza.

Bardzo podobnie wygl─ůda poszukiwanie najlepszej strategii inwestycyjnej. Owszem, ┼éatwo takow─ů odszuka─ç po fakcie na danych historycznych. Tyle, ┼╝e to nie daje ┼╝adnej gwarancji powt├│rzenia takiego wyniku w przysz┼éo┼Ťci. Pisz─Ö to jako go─ůcy zwolennik podej┼Ťcia systemowego, skwantyfikowanego, bo ono pomaga w inwestowaniu ogromnie — przy czym nale┼╝y robi─ç to z g┼éow─ů, a nie tylko z nastawieniem przeczesywania historycznych danych celem generowania wy┼╝szych st├│p zwrotu. To droga na szafot.

Nie znaczy to, ┼╝e mamy dzia┼éa─ç bez planu, bez strategii. Wr─Öcz przeciwnie — strategia inwestycyjna na rynku to absolutna podstawa. Bez niej pora┼╝ka jest tylko kwesti─ů czasu.

Wybieraj─ůc jednak strategi─Ö, musimy zna─ç konkretne powody, dla kt├│rych to robimy.

Przyk┼éadowo omawiana przeze mnie strategia GEM nie jest ┼╝adnym cudem, czy magiczn─ů formu┼é─ů maj─ůc─ů uczyni─ç nas w prosty i przyjemny spos├│b obrzydliwie wr─Öcz bogatymi. OK, jest to strategia, kt├│ra ma bardzo mocne podwaliny teoretyczne i praktyczne. Ale jak ka┼╝da strategia, r├│wnie┼╝ i GEM mia┼é i b─Ödzie mia┼é s┼éabe okresy w kt├│rych przegrywa┼é b─Ödzie ze zwyk┼éym indeksem gie┼édowym. Powiem wi─Öcej: warto by─ç gotowym, ┼╝e wyniki takiej strategii w przysz┼éo┼Ťci pogorsz─ů si─Ö znacz─ůco, nawet dwukrotnie.

Zamiast stawia─ç na jednego konia w wy┼Ťcigu, lepiej postawi─ç na kilka. Gdy jedna strategia ma gorszy okres, jest szansa, ┼╝e inna radzi sobie akurat ca┼ékiem dobrze. Nawet je┼Ťli na ko┼äcu liczony w zyskach wynik by┼éby podobny do dzia┼éania jednej strategii, poprawiamy drug─ů stron─Ö r├│wnania — zmienno┼Ť─ç w portfelu. A to z kolei u┼éatwia inwestorowi w utrzymaniu dyscypliny procesu inwestowania.

Nie wolno również zapominać o innych aspektach inwestowania: podatkach i ponoszonych opłatach.

Podsumowuj─ůc, trzy podstawowe sk┼éadowe maj─ůce wp┼éyw na nasze inwestycje to:

  • Zachowanie (dobranie strategii, a nast─Öpnie dyscyplina w pod─ů┼╝aniu za ni─ů)
  • Podatki (np. wykorzystanie kont zwolnionych z opodatkowania, jak IKE/IKZE, czy korzystanie z instrument├│w optymalnych podatkowo)
  • Koszty (np. prowizje maklerskie, spready, op┼éaty za zarz─ůdzanie)

UWAGA Tematyka zwi─ůzana z podatkami w przypadku handlu na zagranicznych gie┼édach mo┼╝e by─ç bardzo skomplikowana. Inwestuj─ůc jednak, powinni┼Ťmy przynajmniej oszacowa─ç wp┼éyw podatk├│w na nasz─ů strategi─Ö, bo mo┼╝e on by─ç bardzo znacz─ůcy. Zw┼éaszcza zagadnienia wok├│┼é ETF bywaj─ů zagmatwane. Istotne s─ů takie szczeg├│┼éy jak na przyk┼éad nasza rezydencja podatkowa, kraj wystawcy ETF, spos├│b dystrybucji dywidend czy kraj podmiotu wyp┼éacaj─ůcego dywidendy.

W dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu zajmiemy si─Ö przede wszystkim podatkami i kosztami. S─ů to zarazem tak zwane darmowe obiady w ┼Ťwiecie inwestycji — je┼Ťli je zmniejszymy, to mamy gwarantowan─ů popraw─Ö stopy zwrotu. Oczywi┼Ťcie potrzebna jest te┼╝ konkretna strategia inwestycyjna — tu pos┼éu┼╝ymy si─Ö opisywan─ů ju┼╝ wcze┼Ťniej szeroko strategi─ů GEM.

Prowizje — w Europie jest niestety drogo

Moim podstawowym rachunkiem inwestycyjnym za granic─ů jest Interactive Brokers. Wynika to z faktu bardzo szerokiego dost─Öpu do instrument├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie, wieloletniej dobrej reputacji w bran┼╝y oraz, a mo┼╝e przede wszystkim, bardzo niskich prowizji, zw┼éaszcza gdy mamy mo┼╝liwo┼Ť─ç inwestowania wprost na parkietach w USA.

Przyk┼éadowo kupno ETF notowanych na ameryka┼äskich gie┼édach kosztuje 0.005 USD od jednostki, nie wi─Öcej ni┼╝ 1% od warto┼Ťci pozycji. W praktyce oznacza to, ┼╝e kupno 200 jednostek ETF na indeks S&P500 o symbolu VOO po cenie 270 USD kosztuje dok┼éadnie 1 USD prowizji. To bardzo niewiele, gdy┼╝ warto┼Ť─ç takiej pozycji to 54 000 USD, co oznacza prowizj─Ö na poziomie zaledwie oko┼éo 0.002%! Ale nawet gdyby┼Ťmy handlowali niewielk─ů pozycj─ů, dajmy na to 10 jednostek ETF, prowizja wyniesie poni┼╝ej 0.04%, czyli wci─ů┼╝ bardzo niewiele.

Niestety kupno poprzez Interactive Brokers ETF notowanych na europejskich gie┼édach kosztuje wi─Öcej. Zwykle, w zale┼╝no┼Ťci od kraju, jest to koszt 0.1% warto┼Ťci transakcji, nie mniej ni┼╝ 4-6 EUR.

W ramach Domu Maklerskiego BO┼Ü koszt transakcji kupna europejskich ETF to 0.29% od warto┼Ťci pozycji, nie mniej jednak ni┼╝ 7 EUR. A to oznacza, ┼╝e je┼Ťli kupujemy/sprzedajemy jakie┼Ť walory na gie┼édzie zagranicznej w kwocie poni┼╝ej 2400 EUR i tak zap┼éacimy te 7 EUR prowizji — zamiast 0.29% prowizja mo┼╝e polecie─ç nawet w przys┼éowiowy kosmos. I jeszcze jedno: obecnie w Domu Maklerskim BO┼Ü jest promocja do ko┼äca 2020 roku — to oznacza, ┼╝e ceny prowizji mog─ů by─ç jeszcze wy┼╝sze.

Kilka wniosk├│w odno┼Ťnie prowizji:

  • ETF u zagranicznych broker├│w s─ů zwykle ta┼äsze (np. Interactive Brokers) od polskich broker├│w daj─ůcych dost─Öp do gie┼éd zagranicznych
  • W przypadku DM BO┼Ü nie warto handlowa─ç kwotami poni┼╝ej 2400 EUR (u innych broker├│w mo┼╝e wygl─ůda─ç to inaczej), bo i tak zap┼éacimy 7 EUR prowizji (2400 * 0.29% = ~7) — je┼Ťli kto┼Ť operuje mniejszymi ┼Ťrodkami, warto rozwa┼╝y─ç odczekanie do momentu, a┼╝ kapita┼é spe┼éni to minimum. Warto zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e mowa tu o konkretnej transakcji kupna lub sprzeda┼╝y okre┼Ťlonego papieru warto┼Ťciowego. Je┼Ťli przyk┼éadowo nasz ca┼ékowity kapita┼é to 3000 EUR i kupujemy trzy r├│┼╝ne ETF w kwocie 1000 EUR ka┼╝dy, niestety p┼éacimy prowzj─Ö trzy razy.
  • Najlepiej ograniczy─ç handel do absolutnego minimum, ograniczaj─ůc transakcje do kupna i trzymania ETF najd┼éu┼╝ej jak to mo┼╝liwe.
  • Je┼Ťli jest mo┼╝liwo┼Ť─ç — kupujmy ETF akumuluj─ůce dywidendy, zamiast tych, kt├│re dywidendy wyp┼éacaj─ů got├│wk─ů. Odpada nam problem reinwestowania, a przy okazji mo┼╝e pojawi─ç si─Ö te┼╝ korzy┼Ť─ç podatkowa (wi─Öcej o tym p├│┼║niej).
  • Z powy┼╝szego punktu wynika, ┼╝e warto rozwa┼╝y─ç inwestowanie w oparciu o tak zwane portfele sta┼ée gdy korzystamy z us┼éug polskich broker├│w, dop┼éacaj─ůc regularnie ┼Ťrodki i minimalizuj─ůc rebalancing (czyli zachowanie udzia┼éu poszczeg├│lnych sk┼éadowych portfela w za┼éo┼╝onych proporcjach). Wi─Öcej o tym b─Öd─Ö pisa┼é jeszcze w przysz┼éo┼Ťci, natomiast du┼╝o wa┼╝niejsze od samego wyboru konkretnego portfela jest tu zachowanie dyscypliny w czasie i regularne dop┼éacanie ┼Ťwie┼╝ego kapita┼éu.
Prosta strategia dla rynku obligacji

Przedstawiam prost─ů, acz bardzo skuteczn─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů dla rynku obligacji. Pocz─ůwszy od roku 1970 generowa┼éa ona roczn─ů stop─Ö zwrotu na poziomie 8.3%, trac─ůc w mi─Ödzyczasie nie wi─Öcej ni┼╝ -8.9%.

Czytaj dalej Ôćĺ

Wiem, przecie┼╝ mia┼éo by─ç mi─Ödzy innymi o GEM, a nie o sta┼éych portfelach. C├│┼╝, nale┼╝y bra─ç pod uwag─Ö fakt, ┼╝e handlowanie ETF poza USA u brokera z Polski, a do tego niewielkim kapita┼éem, mo┼╝e generowa─ç ogromne koszty transakcyjne, kt├│re pogrzebi─ů sens nawet najlepszej strategii.

Zak┼éadaj─ůc, ┼╝e GEM generuje przeci─Ötnie 1-2 transakcje rocznie, to daje nam 4*0.29% (sprzeda┼╝/kupno/sprzeda┼╝/kupno), gdyby robi─ç to u polskiego brokera. Je┼Ťli do┼éo┼╝ymy do tego spready, mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e ka┼╝dego roku nasz wynik b─Ödzie gorszy o oko┼éo 1-2% — to bardzo wiele.

O ile rynku nie mo┼╝emy kontrolowa─ç, tak koszty jak najbardziej i nale┼╝y je ci─ů─ç gdzie to tylko mo┼╝liwe. Prowizja na poziomie 0.1% u brokera zagranicznego wygl─ůda o wiele lepiej, 3x lepiej. ­čÖé Niestety s─ů sytuacje, gdzie mimo wszystko kto┼Ť i tak b─Ödzie wola┼é pozosta─ç u polskiego brokera. Chodzi oczywi┼Ťcie o… podatki, a konkretnie konto IKE/IKZE.

Podatki

Inwestuj─ůc za granic─ů nale┼╝y rozwa┼╝y─ç kwesti─Ö podatk├│w, kt├│re mog─ů by─ç du┼╝o bardziej zawi┼ée ni┼╝ w przypadku inwestowania wy┼é─ůcznie na polskim rynku. W tym kr├│tkim tek┼Ťcie poruszam temat bez wchodzenia w detale z perspektywy osoby posiadaj─ůcej rezydencj─Ö podatkow─ů w Polsce.

Je┼Ťli nasz rachunek otworzyli┼Ťmy u brokera w Polsce rozliczenie podatk├│w nie przysparza problem├│w, poniewa┼╝ ka┼╝dego roku otrzymamy wype┼éniony formularz PIT-8C (z wyj─ůtkiem kont IKE/IKZE zwolnionych z podatku od zysk├│w kapita┼éowych). Zaznaczy─ç nale┼╝y, ┼╝e wyp┼éacone dywidendy na nasze konto rozliczy─ç musimy ju┼╝ samodzielnie — mo┼╝na tego unikn─ů─ç kupuj─ůc ETF akumuluj─ůce. Inaczej sytuacja wygl─ůda u broker├│w zagranicznych — najpewniej ten obowi─ůzek b─Ödzie le┼╝a┼é w naszej gestii. Bior─ůc pod uwag─Ö inwestycje zagraniczne, mo┼╝e by─ç to pewn─ů trudno┼Ťci─ů wynikaj─ůc─ů chocia┼╝by z potrzeby przeliczania waluty obcej do z┼éotego.

Gdzie zatem lepiej otworzy─ç konto — w Polsce, czy za granic─ů?

Inwestowanie za granic─ů w ramach kont IKE/IKZE

Je┼Ťli chcemy inwestowa─ç w ramach kont emerytalnych IKE/IKZE wyb├│r jest ograniczony do polskich broker├│w. Nak┼éadaj─ůc na to broker├│w daj─ůcych mo┼╝liwo┼Ť─ç handlu na gie┼édach zagranicznych, wyb├│r robi si─Ö na chwil─Ö obecn─ů bardzo niewielki — DM BO┼Ü i mBank. Niestety handel taki wi─ů┼╝e si─Ö ze s┼éonymi op┼éatami.

I wydawa┼éoby si─Ö, ┼╝e wszystko ju┼╝ jest OK, bo te konta nie podlegaj─ů opodatkowaniu zysk├│w kapita┼éowych. Niestety sprawa wygl─ůda nieco gorzej, bo o ile podatku ÔÇťBelkiÔÇŁ faktycznie nie zap┼éacimy, to od dywidend mo┼╝e by─ç potr─ůcony podatek u ┼║r├│d┼éa (ang. witholding tax).

Przyk┼éadowo kupuj─ůc ETF na indeks S&P500, jego wystawca mo┼╝e pochodzi─ç z Irlandii. Sp├│┼éki wchodz─ůce w sk┼éad ETF b─Öd─ů p┼éaci─ç dywidendy wystawcy, ale w kwocie 85%, poniewa┼╝ 15% potr─ůcone jest w poczet ameryka┼äskiego fiskusa (bo s─ů to sp├│┼éki ameryka┼äskie) — to jest w┼éa┼Ťnie podatek u ┼║r├│d┼éa. I nie ma tu znaczenia, czy ETF takie dywidendy akumuluje i reinwestuje za nas, czy te┼╝ wyp┼éaca nam je w got├│wce. Podatek zostanie pobrany.

Sytuacja mo┼╝e by─ç jeszcze gorsza, gdy inwestujemy bezpo┼Ťrednio w ameryka┼äskie akcje (w ameryka┼äskie ETF u polskich broker├│w obecnie nie ma mo┼╝liwo┼Ťci). W wyniku specyfiki tego rodzaju kont u polskich broker├│w, fiskus ameryka┼äski mo┼╝e na┼éo┼╝y─ç na wyp┼éacane dywidendy podatek 30%, a nawet wi─Öcej!

Wniosek jest taki, ┼╝e pomimo braku opodatkowania kont IKE/IKZE przez polskiego fiskusa, unika─ç lepiej ameryka┼äskich akcji lub ETF (je┼Ťli takowe s─ů dost─Öpne), kt├│re p┼éac─ů dywidend─Ö got├│wk─ů na rachunek, ze wzgl─Ödu na wysoki podatek u ┼║r├│d┼éa w wysoko┼Ťci 30%. Dla kontrastu, sp├│┼éki notowane na gie┼édzie w Londynie nie podlegaj─ů opodatkowaniu u ┼║r├│d┼éa — w ramach konta IKE/IKZE otrzymamy dywidend─Ö w kwocie brutto.

Inwestowanie za granic─ů w ramach polskiego brokera

Chodzi tu o regularne konta maklerskie poza formatem IKE/IKZE. Po pierwsze, je┼Ťli sprzedajemy z zyskiem papier warto┼Ťciowy (ETF, akcje, obligacje, itd.), zysk podlega opodatkowaniu na poziomie 19%. Je┼Ťli idzie o dywidendy z zagranicznych inwestycji, p┼éacimy podatek u ┼║r├│d┼éa na zasadach jakie opisa┼éem w punkcie powy┼╝ej. Co gorsza, je┼Ťli dywidenda wp┼éywa do nas w got├│wce na konto, nadal musimy zap┼éaci─ç 19% podatku w Polsce — fakt zap┼éaconego podatku u ┼║r├│d┼éa nie ma tu nic na rzeczy, bo p┼éaci┼é go wystawca ETF, a nie my.

Kolejny problem z tego typu kontami jest taki sam jak opisywany w poprzednim punkcie: ameryka┼äskie ETF (w praktyce i tak niedostepne u polskich broker├│w obecnie) czy akcje b─Öd─ů podlega─ç wysokiemu podatkowi u ┼║r├│d┼éa (30% lub wi─Öcej). Niestety wynika to z modelu biznesowego w jakim takie konta s─ů otwierane przez polskich broker├│w.

Je┼Ťli nie inwestujesz w ramach IKE/IKZE, lepiej skorzysta─ç z konta u brokera zagranicznego. Mog─ů by─ç ni┼╝sze podatki u ┼║r├│d┼éa (w przypadku inwestowania w akcje ameryka┼äskie lub ETF ameryka┼äskie, je┼Ťli s─ů dost─Öpne) oraz ni┼╝sze prowizje. Je┼Ťli ograniczymy si─Ö do ETF akumuluj─ůcych dywidendy, rozliczenie podatku b─Ödzie prostsze, bo ograniczy si─Ö transakcji kupna/sprzeda┼╝y ETF. Pojawi si─Ö te┼╝ korzy┼Ť─ç podatkowa, bo reinwestowana dywidenda podlega tylko podatkowi u ┼║r├│d┼éa (p┼éaci j─ů wystawca ETF) – my zap┼éacimy ewentualny podatek dopiero przy realizacji zysku podczas sprzeda┼╝y ETF.

Inwestowanie za granic─ů w ramach brokera zagranicznego

Tu r├│wnie┼╝ mowa o regularnym koncie podlegaj─ůcym opodatkowaniu w Polsce jak powy┼╝ej. Natomiast w przypadku inwestycji na ameryka┼äskim rynku (akcje lub ETF notowane na gie┼édach w USA), mo┼╝na unikn─ů─ç p┼éacenia 30% podatku poprzez wype┼énienie formularza W-8BEN. W takiej sytuacji podatek u ┼║r├│d┼éa w USA potr─ůcany jest na poziomie 15% (w Polsce trzeba w├│wczas dop┼éaci─ç 4%).

Ograniczaj─ůc jednak nasze inwestycje do europejskich ETF, od strony podatkowej nie ma znaczenia czy nasz broker jest z Polski czy z zagranicy. Lepiej jednak wypadaj─ů prowizje, o czym ju┼╝ wspomina┼éem — brokerzy za granic─ů mog─ů by─ç znacznie ta┼äsi od polskich.

Wykorzystanie ÔÇťeuropejskichÔÇŁ ETF na przyk┼éadzie strategii GEM

Przedstawi─Ö teraz jak mo┼╝na inwestowa─ç wed┼éug strategii GEM posi┼ékuj─ůc si─Ö ETF dost─Öpnymi na europejskich parkietach. Wskaz├│wki kt├│re tu si─Ö znajduj─ů s─ů jednak uniwersalne i mog─ů by─ç wykorzystane do innych strategii. Wystarczy, ┼╝e powt├│rzysz ten sam proces poszukiwania ETF co w tym wpisie.

Do szukania informacji o ETF polecam portal justETF.com. Poza baz─ů dost─Öpnych ETF dla europejskiego inwestora, jest tam mn├│stwo interesuj─ůcych materia┼é├│w edukacyjnych. Jedyna wada polega na tym, ┼╝e strona jest dost─Öpna w j─Özyku angielskim.

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko proste, ale nie musi zabiera─ç te┼╝ masy czasu. Przedstawiam prost─ů strategi─Ö, kt├│ra za ostatnie 70 lat zarabia┼éa przeci─Ötnie 15% rocznie.

Czytaj dalej Ôćĺ

ETF daj─ůcy nam ekspozycj─Ö na okre┼Ťlony rynek cz─Östo wyst─Öpuje w wielu wariantach i to nawet w obr─Öbie tego samego wystawcy. Dlaczego tak si─Ö dzieje?

Po pierwsze ETF to biznes, a wi─Öc firmy konkuruj─ů ze sob─ů o to, kto zdo┼éa przyci─ůgn─ů─ç do siebie najwi─Ökszy kapita┼é, bo na tym zarabiaj─ů pieni─ůdze. Mamy wi─Öc ETF na S&P 500 w Europie realizowany przez takie firmy jak Invesco, BlackRock (iShares), Vanguard, UBS, Soci├ęt├ę G├ęn├ęrale (Lyxor) czy Amundi. I bynajmniej nie jest to lista kompletna.

Po drugie, ETF kierowane s─ů do r├│┼╝nych klient├│w, spe┼éniaj─ůc okre┼Ťlone wymagania, na przyk┼éad:

  • zabezpieczenie walutowe lub jego brak
  • dystrybucja lub akumulacja dywidend
  • replikacja fizyczna lub syntetyczna (mo┼╝e mie─ç to znaczenie w kontek┼Ťcie optymalizacji podatkowej)
  • waluta transakcyjna (czyli to w jakiej walucie kwotowany jest na gie┼édzie ETF)
  • kraj pochodzenia (mo┼╝e mie─ç wp┼éyw na podatki)

Jak generować sygnały strategii?

Poniewa┼╝ natura strategii GEM polega na globalnym inwestowaniu (zw┼éaszcza w kontek┼Ťcie rynku akcji), sygna┼éy strategii powinny by─ç generowane w oparciu o ceny wyra┼╝one w USD, czyli ETF ameryka┼äskie (nawet je┼Ťli inwestujemy w innej walucie). Pod tym linkiem opisa┼éem dok┼éadnie jak sprawdzi─ç, co powinno znajdowa─ç si─Ö w portfelu. Dodam, ┼╝e sygna┼éy GEM sprawdza si─Ö raz w miesi─ůcu — zwykle na pocz─ůtku lub na ko┼äcu miesi─ůca. W tym zakresie nic si─Ö nie zmienia, bez wzgl─Ödu czy korzystamy z tych konkretnych ETF, czy nie.

Na co zwraca─ç uwag─Ö przy wyborze ETF?

Lista ETF mo┼╝e ulega─ç zmianie w czasie, mo┼╝e te┼╝ r├│┼╝ni─ç si─Ö pomi─Ödzy brokerami. Bez wzgl─Ödu na to, warto przy wyborze zwr├│ci─ç uwag─Ö na kilka aspekt├│w:

  • Waluta transakcyjna. ETF nawet na ten sam indeks kwotowany jest cz─Östo na kilku r├│┼╝nych gie┼édach w r├│┼╝nych walutach. Zwr├│ci─ç nale┼╝y uwag─Ö na ryzyko walutowe, gdy waluta transakcyjna r├│┼╝ni si─Ö od waluty bazowego rynku.
  • Wielko┼Ť─ç funduszu i p┼éynno┼Ť─ç rynku bazowego. Im fundusz ETF skupia pod sob─ů wi─Öcej kapita┼éu (assets under management, AuM) tym lepiej, poniewa┼╝ jego p┼éynno┼Ť─ç jest prawdopodobnie wi─Öksza, a to z kolei pozwala na zminimalizowanie koszt├│w transakcyjnych (spread├│w).
  • Koszt. Jest to koszt jaki ponosimy wzgl─Ödem wystawcy ETF — im mniejszy, tym lepiej. Zwykle powinien by─ç poni┼╝ej 0.5% w skali roku.
  • Replikacja. Najlepiej je┼Ťli ETF kupuje aktywa z rynku bazowego (np. akcje, obligacje), kt├│re wchodz─ů w sk┼éad odwzorowywanego indeksu — jest to tak zwana replikacja fizyczna. Je┼Ťli to mo┼╝liwe unika─ç lepiej ETF o replikacji syntetycznej, czyli takiej gdzie indeks odwzorowywany jest przy pomocy wyszukanej in┼╝ynierii finansowej. Chodzi o to, ┼╝e takie ETF maj─ů zaszyte tzw. counterparty risk, czyli stron bior─ůcych udzia┼é przy replikowaniu indeksu. Pozytywnym efektem ubocznym takiego typu replikacji mo┼╝e by─ç brak podatku u ┼║r├│d┼éa i otrzymywanie dywidend brutto.
  • Akumulacja dywidend/odsetek. Preferowane powinny by─ç ETF akumuluj─ůce dywidendy/kupony odsetkowe. Po pierwsze odpada problem reinwestycji — gdy ETF wyp┼éaca dywidendy/kupony odsetkowe, s─ů one automatycznie reinwestowane, podnosz─ůc warto┼Ť─ç wyceny jednostki, a to pozwala obni┼╝y─ç koszty transakcyjne. Po drugie, jest to kluczowe ze wzgl─Öd├│w podatkowych — w najgorszym razie mo┼╝na odroczy─ç ten podatek w czasie, co jest r├│wnie┼╝ korzystne.
  • Zabezpieczenie walutowe. W przypadku GEM nale┼╝y rozwa┼╝y─ç tu dwa przypadki: ETF dla rynku akcji i dla rynku obligacji. Podpieram si─Ö tu artyku┼éem ze strony Gary Antonacciego.
    • Rynek akcji. Zabezpieczenie walutowe nie jest potrzebne — nie warto zatem kupowa─ç takich ETF, bo wyniki nie b─Öd─ů lepsze, a mog─ů by─ç gorsze, gdy┼╝ takich mechanizm kosztuje.
    • Rynek obligacji. Tu trzeba rozwa┼╝y─ç dwa przypadki. Je┼Ťli realizujemy GEM w walucie euro, i w takiej walucie kupujemy ETF na obligacje denominowane w euro — zabezpieczenie nie jest potrzebne. Je┼Ťli jednak zdecydujemy si─Ö na ETF w euro, tyle, ┼╝e z ekspozycj─ů na obligacje niekoniecznie na euro, w├│wczas nale┼╝y wybra─ç wersj─Ö z zabezpieczeniem. Chodzi o to, ┼╝e ma┼ée wahni─Öcie na wycenie kursu waluty mog┼éoby spowodowa─ç, ┼╝e ma┼éy zysk zamieni┼éby si─Ö w strat─Ö.

Jakie ETF dobra─ç do portfela?

Oryginalna strategia GEM opiera si─Ö na ETF odwzorowuj─ůce nast─Öpuj─ůce indeksy:

  • S&P 500 (akcje ameryka┼äskie)
  • MSCI ACWI ex-US (czyli akcje ca┼éego ┼Ťwiata z wy┼é─ůczeniem USA)
  • Barclays U.S. Aggregate Bond Index (obligacje ameryka┼äskie z terminem wykupu do 5 lat)

UWAGA ┼╗eby urealni─ç wyb├│r ETF, pos┼éu┼╝y┼éem si─Ö w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu tymi udost─Öpnionymi w ramach DM BO┼Ü. Na tej podstawie doszed┼éem do wniosku, ┼╝e inwestowa─ç trzeba w walucie EUR, poniewa┼╝ niekt├│re ETF nie s─ů dost─Öpne w USD. Z kolei ci─ůg┼éa wymiana pomi─Ödzy USD a EUR niekorzystnie odbije si─Ö na inwestycji (koszty wymiany + koszty spreadu). Je┼Ťli inwestujesz u innego brokera najpewniej mo┼╝esz mie─ç dost─Öp do nieco innych ETF. Gdyby┼Ť znalaz┼é si─Ö w sytuacji, ┼╝e nie mo┼╝esz znale┼║─ç tego co jest Ci potrzebne kontaktuj si─Ö bezpo┼Ťrednio ze swoim brokerem.

Je┼Ťli kto┼Ť ma dost─Öp do ETF ameryka┼äskich, realizacja strategii jest bardzo prosta: w portfelu mamy jeden z trzech ETF, w zale┼╝no┼Ťci od sytuacji na rynku. Nieco inaczej sprawy maj─ů si─Ö, gdy dost─Öpu do ameryka┼äskich ETF nie mamy.

Najmniejszy problem jest ze znalezieniem ETF na indeks S&P 500 — do koloru, do wyboru.

Gorzej sprawa wygl─ůda z indeksem MSCI ACWI ex-US. Musimy sobie ÔÇťzbudowa─çÔÇŁ takiego ETF sami, posi┼ékuj─ůc si─Ö z kilku innych, poniewa┼╝ p├│ki co na rynku europejskim nie jest dost─Öpny taki ETF.

Rynek akcji ┼Ťwiatowych mo┼╝na podzieli─ç na dwie niemal r├│wne cz─Ö┼Ťci (w sensie kapitalizacji): USA (nieco ponad 50%) oraz reszta ┼Ťwiata. Zgodnie z zaleceniami Gary Antonacciego indeks ÔÇťreszty ┼ŤwiataÔÇŁ MSCI ACWI ex-US mo┼╝na do┼Ť─ç wiernie odwzorowa─ç poprzez cztery indeksy z nast─Öpuj─ůcymi wagami:

  • MSCI Europe lub STOXX Europe 600 (30%)
  • MSCI Pacific ex-Japan (25%)
  • MSCI Japan (15%)
  • MSCI Emerging Markets (30%)

Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e ka┼╝dy z tych indeks├│w posiada odpowiedni ETF. I to jest najwi─Öksza zarazem uci─ů┼╝liwo┼Ť─ç realizacji strategii GEM, poniewa┼╝ je┼Ťli w portfelu mamy mie─ç akurat ekspozycj─Ö na akcje ÔÇťreszty ┼ŤwiataÔÇŁ, musimy mie─ç tak naprawd─Ö cztery ETF (z drugiej strony, w erze sprzed ETF, realizacja takiej strategii mo┼╝liwa by┼éa tylko przez instytucje z odpowiednim zapleczem).

Poni┼╝ej lista dost─Öpnych ETF na indeks europejskiej cz─Ö┼Ťci ┼Ťwiata. Co prawda Gary wspomina┼é o MSCI Europe, ale index STOXX Europe 600 jest bardzo podobny.

Region Pacyfiku (Australia, Nowa Zelandia, Hong Kong, Singapur) realizujemy nast─Öpuj─ůco.

Uff, to teraz Japonia.

I ostatni element z naszej uk┼éadanki — kraje rozwijaj─ůce si─Ö, czyli przede wszystkim Chiny, Korea Po┼éudniowa, Tajwan, Indie, Brazylia.

To tyle, je┼Ťli idzie o rynek akcji. Teraz czas na cz─Ö┼Ť─ç obligacyjn─ů portfela. W oryginale Gary u┼╝y┼é indeksu Barclays Capital U.S. Aggregate Bond Index, czyli obligacji o czasie trwania oko┼éo 5 lat, g┼é├│wnie z USA, wysokiej jako┼Ťci. Nie ma tu miejsca na obligacje ┼Ťmieciowe, czy komunalne. Jest to jeden z najpowszechniejszych indeks├│w z rynku obligacji. Problem w tym, tak tak, ┼╝e oczywi┼Ťcie w naszym ─çwiczeniu nie mamy dost─Öpu do ETF kt├│ry by ten indeks pokrywa┼é.

Niestety wyb├│r ETF obligacji robi si─Ö do┼Ť─ç ograniczony, gdy chcemy aby by┼é on kwotowany w EUR, a przy tym nie by┼éy to obligacje d┼éugoterminowe (10 i wi─Öcej lat ze wzgl─Ödu na ryzyko czasu trwania, tzw. duration), czy tym bardziej o ratingu ┼Ťmieciowym. Znalaz┼éem ETF inwestuj─ůcy w The Bloomberg Barclays Global Aggregate Index. Jak nazwa wskazuje, sk┼éada si─Ö on z obligacji pochodz─ůcych z wielu kraj├│w (rozwini─Ötych i rozwijaj─ůcych si─Ö). Co istotne — s─ů to obligacje wysokiej jako┼Ťci (tzw. Investment grade) zawieraj─ůce np. papiery rz─ůdowe lub firmowe.

Poniewa┼╝ obligacje denominowane s─ů w wielu r├│┼╝nych walutach, bardzo kluczow─ů kwesti─ů jest tu zabezpieczenie walutowe, kt├│ry poni┼╝szy ETF zawiera.

UWAGA Wyselekcjonowane przeze mnie ETF nie s─ů absolutnie jedynym s┼éusznym wyborem. By─ç mo┼╝e Twoje preferencje inwestycyjne podyktuj─Ö Ci inny wyb├│r. To co jest bardziej istotne jednak, to aby raz dokonany wyb├│r konsekwentnie stosowa─ç.

Co dalej?

Artyku┼é mia┼é przybli┼╝y─ç temat poruszania si─Ö po ┼Ťwiecie ETF dost─Öpnych dla inwestora z Polski. Wyja┼Ťni┼éem dlaczego w inwestowaniu liczy si─Ö plan dzia┼éania, ponoszone koszty oraz podatki. Nast─Öpnie pokaza┼éem jak mo┼╝na t─Ö wiedz─Ö zastosowa─ç w praktyce, na przyk┼éadzie strategii GEM.

Bardzo daleki jestem jednak od namawiania kogokolwiek, ┼╝eby inwestowa┼é wed┼éug tego podej┼Ťcia. Nie dlatego, ┼╝e uwa┼╝am je za z┼ée, czy nieskuteczne, ale dlatego, ┼╝e ka┼╝dy inwestor powinien zdoby─ç si─Ö na wysi┼éek projektuj─ůc sw├│j portfel samodzielnie, uwzgl─Ödniaj─ůc swoje oczekiwania i preferencje.

Nie oznacza to, ┼╝e musisz wynajdywa─ç na nowo ko┼éo. Dost─Öpne jest ca┼ée mn├│stwo strategii inwestycyjnych. Mo┼╝e by─ç to inwestowanie pasywne, w oparciu o tak zwane modelowe portfele — wyb├│r jest przeogromny. Mo┼╝esz pokusi─ç si─Ö o bardziej aktywn─ů form─Ö inwestowania, jak chocia┼╝by w ramach strategii GEM. A mo┼╝e chcesz inwestowa─ç w duchu dywidendowym? — super, je┼Ťli tylko masz mocne argumenty dla kt├│rych chcesz to w┼éa┼Ťnie robi─ç w ten spos├│b i znajdziesz w sobie dyscyplin─Ö w pod─ů┼╝aniu za obranym planem.

Mam ambicj─Ö aby przedstawia─ç na ┼éamach bloga i podcastu wiele r├│┼╝nych alternatyw inwestowania. W planie mam kolejne wywiady z najlepszymi ekspertami na ┼Ťwiecie. A wszystko to bez obiecywania ┼éatwych zysk├│w i sprzedawania marze┼ä. Za to staraj─ůc robi─ç si─Ö to z najwi─Öksz─ů staranno┼Ťci─ů w wymiarze merytorycznym.

Od ko┼äca 2018 roku pracuj─Ö nad w┼éasnym oprogramowaniem, kt├│re ma pozwoli─ç ka┼╝demu zaprojektowa─ç w┼éasny portfel inwestycyjny. Mam nadziej─Ö, ┼╝e niebawem udost─Öpni─Ö pierwsz─ů wersj─Ö.

Na koniec pro┼Ťba: b─Öd─Ö bardzo wdzi─Öczny za Twoje komentarze w tym temacie. Daj mi prosz─Ö zna─ç co s─ůdzisz o tym wpisie. A je┼Ťli uwa┼╝asz, ┼╝e ten wpis jest pomocny i warto┼Ťciowy, prosz─Ö podziel si─Ö nim z innymi. Z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö!

Powodzenia i do us┼éyszenia! ­čÖé

Jacek

Subskrybuj
Powiadom o
guest

134 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments

Ruszyła sprzedaż oprogramowania #ST

Kilkadziesi─ůt gotowc├│w inwestycyjnych!