Dzi艣 ju偶 chyba ka偶dy s艂ysza艂 przynajmniej trzyliterowy skr贸t ETF (ang. Exchange Traded Fund), a inwestowanie z wykorzystaniem tego rodzaju wehiku艂u jest coraz bardziej powszechne r贸wnie偶 w Polsce. Co prawda nad Wis艂膮 w chwili pisania tego artyku艂u mamy zaledwie pi臋膰 takich funduszy, ale kolejne s膮 ju偶 w przygotowaniu. Poza tym, na szcz臋艣cie, emigracja na rynki o wiele lepiej rozwini臋te od naszego jeszcze nigdy nie by艂a tak prosta jak dzi艣 — a tam dost臋p mamy ju偶 do tysi臋cy ETF.

Chcesz zainwestowa膰 w sp贸艂ki wydobywaj膮ce z艂oto lub rop臋? A mo偶e interesuje Ci臋 globalny rynek akcji lub obligacji? Jeste艣 freakiem na punkcie gender lokuj膮cym kas臋 wy艂膮cznie w sp贸艂ki, kt贸rych zarz膮dy zdominowane s膮 przez kobiety? — prosz臋 bardzo — kupno ETF o wdzi臋cznym symbolu SHE za艂atwia spraw臋 w kilka sekund. Obecnie w finansach rz膮dzi mindset 鈥there鈥檚 an ETF for that鈥 i s膮 ku temu bardzo dobre powody. Nic nie wskazuje na to, by ten trend mia艂 by膰 zatrzymany.

Z perspektywy inwestora z Polski, uzyskanie dost臋pu do szerokiej oferty ETF wi膮偶e si臋 z potrzeb膮 opuszczenia coraz bardziej zapuszczonego poletka na Gie艂dzie Papier贸w Warto艣ciowych w Warszawie, oraz rezygnacj膮 z rodzimej waluty. Gdy jednak ju偶 to zrobimy, staniemy przed obliczem ogromnych mo偶liwo艣ci inwestycyjnych. Ten potencja艂 jest tak wielki, 偶e dla pocz膮tkuj膮cego inwestora mo偶e wr臋cz by膰 przekle艅stwem. Taki inwestor mo偶e czu膰 si臋 niczym buszmen wrzucony niespodziewanie do biznesowego centrum Nowego Jorku. Jak dokona膰 w艂a艣ciwej selekcji ETF do naszego portfela w bezkresnym morzu alternatyw?

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo偶e by膰 nie tylko proste, ale nie musi zabiera膰 te偶 masy czasu. Przedstawiam prost膮 strategi臋, kt贸ra za ostatnie 70 lat zarabia艂a przeci臋tnie 15% rocznie, trac膮c w mi臋dzyczasie poni偶ej 20%.

Czytaj dalej 鈫

Odpowiedzi na tak postawione pytanie jest bez liku. Ja zaproponowa艂em pewne rozwi膮zanie w artykule opisuj膮cym prost膮, ale bardzo efektywn膮 strategi臋 inwestowania na globalnym rynku akcji i obligacji. Bardzo zach臋cam do zapoznania si臋 z tym artyku艂em 鈥 艣miem twierdzi膰, i dostarczam na to solidne dowody, 偶e to wszystko (od strony technicznej), co potrzeba do sensownego inwestowania swoich pieni臋dzy na rynkach kapita艂owych. Nie daj sobie wm贸wi膰, 偶e inwestowanie wymaga niebywa艂ej wiedzy. Nie twierdz臋, 偶e inwestowanie jest proste, bo nie jest, ale trudno艣膰 le偶y g艂贸wnie w naszej g艂owie, w braku dyscypliny, co jest przeszkod膮 w zarabianiu nawet gdyby艣my swoje pieni膮dze powierzyli najlepszemu zarz膮dzaj膮cemu. To jednak temat ju偶 na inn膮 opowie艣膰.

UWAGA Artyku艂 jest obszerny i jego dok艂adne przeczytanie zajmie Ci co najmniej 30 minut.

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si臋 tym zainteresowa膰 i na co uwa偶a膰

Wprowadzenie w 艣wiat funduszy ETF dla zupe艂nie pocz膮tkuj膮cych.

Czytaj dalej 鈫

UWAGA Nie jest to wpis sponsorowany. Nie rekomenduj臋 偶adnych produkt贸w, a je艣li wspominam jakie艣 rozwi膮zania, to tylko na potrzeby edukacyjne tego artyku艂u. Nie jestem doradc膮 inwestycyjnym w rozumieniu Rozporz膮dzenia Ministra Finans贸w z dnia 19 pa藕dziernika 2005 roku w sprawie informacji stanowi膮cych rekomendacje dotycz膮ce instrument贸w finansowych, ich emitent贸w lub wystawc贸w (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715).

Streszczenie

TL;DR Artyku艂 wyja艣nia podstawowe mechanizmy dzia艂ania rynku obligacji oraz mo偶liwe sposoby inwestowania na nim. Nast臋pnie om贸wiony jest w szczeg贸艂ach ETF obligacji jako jedna z mo偶liwo艣ci ekspozycji na ten rynek. Dowiesz si臋 jak dzia艂a taki ETF, czym r贸偶ni si臋 od klasycznego funduszu obligacji czy obligacji zakupionych indywidualnie oraz gdzie i jak mo偶na kupi膰 taki instrument. Ponadto pisz臋 jak ETF obligacji mo偶e stanowi膰 alternatyw臋 dla lokat w obcych walutach, oraz o ryzyku walutowym.

Wprowadzenie


Historia ETF rozpocz臋艂a si臋 na rynku akcji jeszcze w latach 70. XX wieku w formie funduszy indeksowych, protoplasty ETF. To w艂a艣nie z my艣l膮 o tym rynku powsta艂y pierwsze tego typu fundusze replikuj膮ce, czyli na艣laduj膮ce zachowania indeks贸w na rynku akcji. Idea ojca koncepcji stoj膮cej za ETF, Johna Bogle, by艂a prosta: zamiast szuka膰 ig艂y w stogu siana (czytaj 鈥 szuka膰 idealnej sp贸艂ki), co zwykle nie udaje si臋, lepiej kupi膰 ca艂y st贸g (czytaj 鈥 ca艂y rynek). Ka偶dy kto pr贸bowa艂 dobiera膰 indywidualne sp贸艂ki do portfela wie, jak jest to trudnym, by nie napisa膰 wprost, karko艂omnym zadaniem dla wi臋kszo艣ci inwestor贸w.

W tym wpisie pochyl臋 si臋 nad ETF opartymi na rynku obligacji. Fundusz taki, jak nietrudno si臋 domy艣li膰, zamiast akcji, inwestuje w艂a艣nie na rynku obligacji. Pierwszy tego typu ETF na 艣wiecie pojawi艂 si臋 zaledwie w 2002 roku (9 lat po sukcesie ETF na indeks akcji S&P 500 — SPY), ale od tego czasu rynek ten mocno si臋 rozwin膮艂. Rynek obligacji jest jednak ogromny i pomimo szybkiej ekspansji ETF obligacji, skupi艂y one pod sob膮 oko艂o 1.5% ca艂ego rynku (dane za rok 2018), jak podaje State Street, jeden z czo艂owych operator贸w funduszy tego typu.

W Polsce instrument ten jest bardzo ma艂o znany, wr臋cz egzotyczny. Tymczasem rynek obligacji, co b臋d臋 stara艂 si臋 wykaza膰 w tym wpisie, ma bardzo wiele po偶膮danych cech, kt贸re umo偶liwiaj膮 naszym inwestycjom nie tylko ograniczy膰 ryzyko w portfelu, ale wr臋cz poprawi膰 jego wynik, a ETF jest 艣wietnym sposobem na inwestowanie w obligacje.

Ten artyku艂 nie opisuje konkretnej strategii inwestycyjnej — przybli偶a przede wszystkim sam instrument jakim jest ETF obligacji, skupiaj膮c si臋 na aspektach praktycznych, po macoszemu traktuj膮c nieco akademickie teorie. Dlatego prosz臋 puryst贸w o wyrozumia艂o艣膰. 馃檪 W kolejnym artykule zaproponuj臋 konkretny przyk艂ad zastosowania wiedzy z tego wpisu: strategi臋 dynamicznego doboru ETF obligacji do portfela. To co? — zaczynamy!

Obligacje w pigu艂ce

Kamil Gemra, go艣膰 36 odcinka podcastu przybli偶y艂 podstawy stoj膮ce za obligacjami. Gor膮co polecam ten odcinek ka偶demu, zw艂aszcza tym, kt贸rzy nie maj膮 jeszcze do艣wiadczenia z obligacjami. Tu przedstawi臋 skondensowan膮 wiedz臋 o tym instrumencie.

Obligacja to forma po偶yczki udzielanej podmiotom, kt贸re potrzebuj膮 pieni臋dzy. Mog膮 to by膰 ca艂e pa艅stwa (obligacje skarbowe), gminy (obligacje komunalne), czy firmy (obligacje korporacyjne). Podmioty te jednak, zamiast i艣膰 przyk艂adowo do banku po kredyt, staraj膮 si臋 pozyska膰 inwestor贸w ch臋tnych, oczywi艣cie za op艂at膮, wesprze膰 ich swoim kapita艂em. Ka偶da obligacja ma warto艣膰 nominaln膮 (warto艣膰 jednej obligacji), oraz termin wykupu w kt贸rym podmiot zobowi膮zuje si臋 odda膰 po偶yczon膮 kwot臋. Posiadacz obligacji, inwestor, ma zwykle co okresowo wyp艂acane tak zwane kupony odsetkowe, cho膰 zdarzaj膮 si臋 te偶 tak zwane obligacje zerokuponowe 鈥 wtedy po偶yczamy komu艣 np. 90 PLN, a w dniu wykupu obligacji otrzymujemy kwot臋 100 PLN, co stanowi zysk inwestora. Obligacje mog膮 zawiera膰 szereg tak zwanych opcji, ale nie b臋dziemy sobie tym g艂owy zawraca膰.

Obligacje nazywane s膮 instrumentem o sta艂ym dochodzie, poniewa偶 po偶yczaj膮c okre艣lon膮 kwot臋 (kupuj膮c obligacj臋) wiemy jakie i kiedy otrzymamy odsetki oraz kiedy zostanie zwr贸cona nam po偶yczona kwota. Oczywi艣cie, jak w 偶yciu, to, 偶e kto艣 po偶yczy艂 od nas pieni膮dze, nie musi znaczy膰, 偶e nam je odda. To tak zwane ryzyko kredytowe, ale o tym jeszcze troch臋 napisz臋 w dalszej cz臋艣ci artyku艂u.

Fakt, 偶e kupimy obligacje za 100 PLN, z terminem wykupu na przyk艂ad za 5 lat nie znaczy, 偶e musimy tyle czeka膰. Je艣li uda si臋 nam znale藕膰 ch臋tnego, to mo偶emy tak膮 obligacj臋 mu odsprzeda膰. Cena jak膮 ewentualnie otrzymamy to jednak cena rynkowa, a nie cena nominalna obligacji. Mo偶emy dosta膰 100 PLN, ale mo偶e by膰 to kwota wi臋ksza, albo co gorsza mniejsza. To kluczowa sprawa do kt贸rej b臋dziemy wielokrotnie wraca膰.

Czy warto inwestowa膰 w obligacje?

W chwili pisania tego artyku艂u od kilku 艂adnych lat s艂yszy si臋 tu i 贸wdzie, 偶e mamy ba艅k臋 na rynku obligacji i nie jest najlepszym pomys艂em w nie inwestowa膰. Chodzi o to, 偶e przyk艂adowo w USA od niemal 40 lat stopy procentowe spada艂y ca艂y czas, winduj膮c ceny obligacji. Miejsca na spadki st贸p procentowych obecnie wiele nie ma, wi臋c jak zaczn膮 rosn膮膰 stopy procentowe, obligacje zaczn膮 tanie膰. To w tak telegraficznym skr贸cie. Nie martw si臋 je艣li nie rozumiesz tego — za chwil臋 wyja艣nimy sobie ten mechanizm dok艂adniej.

Na drugim biegunie s膮 jednak tacy, kt贸rzy obligacje postrzegaj膮 jako synonim bezpiecze艅stwa i pewnego zysku. Nic wi臋c dziwnego, 偶e pocz膮tkuj膮cy inwestor mo偶e czu膰 si臋 kompletnie zagubiony, gdy s艂yszy sprzeczne informacje. A jak jest w rzeczywisto艣ci? Bynajmniej nie zawsze jak na obrazku.

Je艣li m贸wimy o obligacjach emitowanych przyk艂adowo przez rz膮d Stan贸w Zjednoczonych czy Niemiec, takie papiery uchodz膮 za jedne z najbezpieczniejszych na 艣wiecie w kontek艣cie ryzyka kredytowego — jest ma艂o realne, 偶e nie otrzymamy po偶yczonego kapita艂u z powrotem. Generalnie rzecz ujmuj膮c o ile obligacje skarbowe s膮 wyemitowane w walucie danego kraju, to zawsze mo偶na, m贸wi膮c kolokwialnie, dodrukowa膰 pieni臋dzy, by sp艂aci膰 d艂ug. Oczywi艣cie nie bez konsekwencji na warto艣膰 tej waluty, ale to inna historia. Wci膮偶 mo偶emy jednak straci膰 na inwestycji w takie obligacje, gdy sprzedamy je przed terminem wykupu bo nikt nie zechce nam zaoferowa膰 ceny jak膮 wy艂o偶yli艣my przy ich kupnie.

Z drugiej strony, je艣li mamy obligacje korporacyjne firmy o s艂abej kondycji finansowej, to ryzyko niewykupienia takiej obligacji (czytaj — ryzyko straty 100% zainwestowanego kapita艂u) jest bardzo realne. W takiej sytuacji ryzyko inwestycji mo偶e by膰 o wiele wi臋ksze ni偶 to kt贸re wi膮偶e si臋 z inwestowaniem na rynku akcji. Wydaje si臋 to paradoksem, ale tak w艂a艣nie jest: inwestowanie w indywidualne obligacje korporacyjne mo偶e by膰 skrajnie ryzykownym przedsi臋wzi臋ciem, gro偶膮cym utraty zainwestowanych 艣rodk贸w. Co艣 wiem o tym, bo mia艂em w膮tpliw膮 przyjemno艣膰 straci膰 (na moje szcz臋艣cie niewielk膮) kas臋 na niewykupionych obligacjach korporacyjnych kilka lat temu. 馃檪

Skupmy si臋 przez chwil臋 jednak na obligacjach skarbowych oraz obligacjach o najwy偶szym ratingu kredytowym, czyli najmniejszym ryzyku inwestycyjnym (m贸wi膮c inaczej, jest ma艂o prawdopodobne, 偶e nie otrzymamy z powrotem po偶yczonej got贸wki). Ot贸偶 takie obligacje maj膮 tendencj臋 do odwrotnego zachowania ni偶 rynek akcji, zw艂aszcza w sytuacjach kryzysowych.

Poni偶sza tabelka pokazuje jak historycznie zachowywa艂 si臋 rynek 5-letnich obligacji skarbowych w USA w okresach bessy na rynku akcji pocz膮wszy od roku 1946.

Gdy rynek akcji jest w trendzie spadkowym, to inwestorzy szukaj膮 bezpiecznej przystani dla swojego kapita艂u, mi臋dzy innymi na rynku obligacji skarbowych o najmniejszym ryzyku kredytowym. Spadki na rynkach akcji podyktowane s膮 zwykle s艂ab膮 kondycj膮 w realnej gospodarce, co w konsekwencji jest impulsem dla bank贸w centralnych do zmniejszania st贸p procentowych z nadziej膮 na pobudzenie koniunktury. A to z kolei jest dobrym otoczeniem dla inwestowania na rynku obligacji, poniewa偶 w贸wczas ten rynek ro艣nie.

Zaraz zaraz — ale jak to rynek obligacji ro艣nie lub spada? Przecie偶 to nie akcje, kt贸re mog膮 dro偶e膰 lub tanie膰. Je艣li komu艣 po偶yczy艂em 100 PLN to nagle kto艣 b臋dzie musia艂 mi odda膰 wi臋cej, i to pomimo wyp艂acenia kupon贸w odsetkowych? Albo, co gorsza, mniej? No nie, to nie tak do ko艅ca鈥

Co kszta艂tuje cen臋 obligacji?

O ile nikogo nie dziwi, 偶e kursy akcji na gie艂dach podlegaj膮 ci膮g艂ym fluktuacjom — to spadaj膮, to rosn膮, o tyle nie do ko艅ca mo偶e by膰 oczywiste, dlaczego tak samo dzieje si臋 z kursami obligacji. W ko艅cu je艣li kto艣 po偶ycza od nas przyk艂adowo 100 PLN na 2 lata (czytaj: kupujemy obligacj臋 za 100 PLN), to po tym okresie oddaje nam got贸wk臋 (czytaj: wykupuje od nas obligacj臋), p艂ac膮c w mi臋dzyczasie zwykle odsetki w ustalonych odst臋pach czasu. Dlaczego wi臋c w mi臋dzyczasie obligacja o nominalnej warto艣ci 100 PLN mo偶e kosztowa膰 na rynku przyk艂adowo 95 PLN lub 105 PLN?

Wyobra藕 sobie, 偶e inwestor kupuje obligacj臋 2-letni膮 za 100 PLN, otrzymuj膮c ka偶dego roku 5% odsetek, czyli 5 PLN. Na koniec inwestycji otrzyma wi臋c swoje 100 PLN + 艂膮cznie 10 PLN odsetek (2 razy po 5 PLN). Tu dodatkowo za艂贸偶my, 偶e oprocentowanie odsetek jest sta艂e w czasie — nie jest indeksowane przyk艂adowo referencyjn膮 wysoko艣ci膮 oprocentowania WIBOR. Wi臋c nawet je艣li WIBOR wzro艣nie lub spadnie, odsetki zostaj膮 w przypadku naszej obligacji na sta艂ym poziomie 5%.

Z powod贸w rynkowych (na przyk艂ad rosn膮ca inflacja, rosn膮ce stopy procentowe), podobne obligacje rok p贸藕niej emitowane s膮 z odsetkami na poziomie 7%, czyli pozwalaj膮 zarobi膰 ju偶 nie 5 PLN, a 7 PLN — to wi臋cej od tego, co wcze艣niej przez nas kupiona obligacja. Poniewa偶 kupony odsetkowe naszej obligacji s膮 sta艂e (zawsze 5% w skali roku), jej cena na rynku b臋dzie mie膰 tendencj臋 do spadania — ludzie ch臋tniej kupi膮 obligacje p艂ac膮ce 7% ni偶 te 鈥渟tare鈥, p艂ac膮ce zaledwie 5% w skali roku. Zatem je艣li by艣my chcieli sprzeda膰 na rynku nasz膮 obligacj臋 przed terminem wykupu raczej nikt ze zechce nam zap艂aci膰 za ni膮 100 PLN — musimy 鈥渮ach臋ci膰鈥 inwestor贸w do kupna naszej obligacji ni偶sza cen膮. Po prostu zmieni艂y si臋 warunki rynkowe od momentu kupna naszej obligacji.

W du偶ym uproszczeniu mo偶na za艂o偶y膰, 偶e nasza obligacja o cenie nominalnej 100 PLN spadnie w takim przypadku do 98 PLN 鈥 kupuj膮c j膮 w tej cenie z dyskontem, inwestor po roku otrzyma 5 PLN odsetek, a dodatkowe 2 PLN zarobi gdy obligacja zostanie wykupiona przez emitenta za 100 PLN. Dzi臋ki spadkowi ceny obligacji, jej rentowno艣膰 wzros艂a (inwestor zarobi艂 7%, a nie 5%) i pozwoli艂a zarobi膰 inwestorowi r贸wnie偶 7 PLN.

Mechanizm ten analogicznie dzia艂a i w drug膮 stron臋: wzrost ceny obligacji zmniejsza jej rentowno艣膰 — inwestor zarabia mniej ni偶 wynika to z kupon贸w odsetkowych, poniewa偶 za obligacj臋 musi zap艂aci膰 wi臋cej ni偶 cena nominalna. To jest przypadek z kt贸rym cz臋sto mamy do czynienia w艂a艣nie w sytuacji bessy na rynku akcji — akcje spadaj膮, obligacje rosn膮. Je艣li wi臋c kupimy 2-letni膮 obligacj臋 za 100 PLN, kt贸ra p艂aci 5% odsetek rocznie, a po roku czasu nowo emitowane obligacje b臋d膮 p艂aci膰 ju偶 tylko 3%, cena naszej obligacji w uproszczeniu wzro艣nie do 102 PLN. Tyle mniej wi臋cej mogliby艣my oczekiwa膰 od kogo艣, gdyby chcia艂 j膮 od nas kupi膰. W贸wczas inwestor p艂ac膮c 102 PLN, przy wykupie otrzyma ju偶 tylko 100 PLN, ale kupon odsetkowy b臋dzie mia艂 na poziomie 5%, a nie 3%.

PAMI臉TAJ Rosn膮ce stopy procentowe powoduj膮, 偶e nowo emitowane obligacje s膮 wy偶ej oprocentowane ni偶 stare. Dlatego, aby te stare obligacje p艂ac膮ce ni偶sze odsetki by艂y r贸wnie atrakcyjne, ich cena rynkowa spada.

UWAGA Zmiana ceny obligacji ma znaczenie tylko wtedy, gdy jako jej posiadacze zechcemy j膮 sprzeda膰 przed terminem wykupu. W贸wczas mo偶emy na tym straci膰 lub zyska膰, poniewa偶 otrzyma膰 mo偶emy za nasz膮 obligacj臋 inn膮 kwot臋, ni偶 jej cena nominalna. Je艣li jednak b臋dziemy trzyma膰 obligacj臋 w portfelu do samego ko艅ca (do terminu wykupu), otrzymamy jej warto艣膰 nominaln膮 (o ile nie zi艣ci si臋 ryzyko kredytowe i kto艣 nie zwr贸ci nam wtedy ani grosza).

Innym powodem do zmiany ceny obligacji mo偶e by膰 kondycja finansowa podmiotu, kt贸ry takie obligacje wyemitowa艂. Je艣li przyk艂adowo firma wyemitowa艂a obligacje po 100 PLN, ale w mi臋dzyczasie mocno podupad艂a jej wiarygodno艣膰 kredytowa, niekt贸rzy inwestorzy mog膮 nie chcie膰 trzyma膰 takich obligacji w portfelu do momentu ich planowanego wykupu. O ile kto艣 b臋dzie chcia艂 od nich kupi膰 takie obligacje na rynku wt贸rnym (np. na gie艂dzie), o tyle raczej nie b臋dzie chcia艂 p艂aci膰 pe艂nej ceny, czyli zamiast 100 PLN mo偶e by膰 to przyk艂adowo kwota 80 PLN. Anyway — to ju偶 zabawa w rosyjsk膮 ruletk臋, kt贸rej nie polecam. Bo je艣li skusimy si臋 na kupno obligacji za 80 PLN, licz膮c, 偶e na koniec zostanie ona wykupiona za 100 PLN, ryzykujemy 100% kapita艂u — tyle stracimy, je艣li firma upadnie, albo nie wykupi obligacji.

Problem ze zbyciem obligacji, czyli tak zwane ryzyko p艂ynno艣ciowe, r贸wnie偶 mo偶e mie膰 negatywny wp艂yw na wycen臋 papier贸w. Po prostu gdy, jak to si臋 艂adnie m贸wi, poda偶 nie krzy偶uje si臋 z popytem (sic!), aby wyj艣膰 z inwestycji mo偶emy by膰 zmuszeni do sprzedania naszej obligacji znacznie poni偶ej jej nominalnej warto艣ci. Nieszcz臋艣cia cz臋sto chodz膮 parami i tak jest r贸wnie偶 w tej sytuacji, gdy偶 ryzyko p艂ynno艣ci jest zwykle powi膮zane z ryzykiem kredytowym.

Nie zawsze jednak zmiana cen obligacji ma wp艂yw na inwestycj臋 inwestora. Je艣li bowiem trzyma on obligacje od momentu emisji do momentu terminu wykupu, fluktuacje cen s膮 dla niego bez znaczenia. Oczywi艣cie zak艂adaj膮c, 偶e nie zrealizuje si臋 ryzyko kredytowe. W powy偶szym przyk艂adzie inwestor kupi艂by obligacje za przyk艂adowo 100 PLN, w mi臋dzyczasie otrzymywa艂by odsetki, a na koniec wr贸ci艂aby do niego pierwotna kwota 鈥 owe 100 PLN. Nawet je艣li w mi臋dzyczasie obligacja ta na rynku by艂a wyceniana po 95 PLN czy po 105 PLN, w takim scenariuszu jest to bez znaczenia na finalny wynik inwestycji.

Zmiana ceny obligacji ma jednak znaczenie na wycen臋 jednostek ETF obligacji (lub funduszu obligacji), poniewa偶 nie ma on terminu wykupu. Je艣li dzi艣 b臋d臋 chcia艂 sprzeda膰 jednostki ETF obligacji, to otrzymam tyle kapita艂u, na ile te obligacje wycenia rynek i mo偶e by膰 to mniej ni偶 warto艣膰 nominalna obligacji w portfelu danego ETF! Spokojnie — ten temat te偶 rozpracujemy w dalszej cz臋艣ci.

UWAGA Interesuj膮cym produktem dla szukaj膮cych bezpiecznych inwestycji w PLN s膮 detaliczne obligacje skarbowe, kt贸re mo偶na kupi膰 pod linkiem http://www.obligacjeskarbowe.pl. Jest to inwestycja teoretycznie bezpieczniejsza ni偶 lokata w banku, a przy okazji ma kilka interesuj膮cych cech.
Odsetki opodatkowane s膮 dopiero w chwili ich wykupu lub wcze艣niejszego wykupu, gdy chcemy je spieni臋偶y膰 na 偶膮danie. Przez lata mo偶na wi臋c pomna偶a膰 kapita艂 bez potrzeby p艂acenia podatku. Poza tym nie ma ryzyka stopy procentowej — zawsze otrzymamy w ka偶dej chwili warto艣膰 nominaln膮 obligacji. Je艣li kto艣 regularnie 偶ongluje lokatami bankowymi, to zdecydowanie polecam przygl膮dn膮膰 si臋 temu instrumentowi.

ETF obligacji — to naprawd臋 proste!

OK, w tym momencie ju偶 powiniene艣 wiedzie膰 o co z grubsza chodzi w obligacjach. Kupuj膮c obligacj臋, po偶yczamy komu艣 kas臋 na okre艣lony czas, a w mi臋dzyczasie otrzymujemy za to kupony odsetkowe. Obligacj臋 albo zbywamy w dowolnym momencie na rynku wt贸rnym, albo trzymamy do z g贸ry ustalonego momentu ich wykupienia przez emitenta. Easy! To po choler臋 mi jeszcze ETF obligacji?

UWAGA Z perspektywy inwestora z Polski, aby m贸c inwestowa膰 na rynku obligacji poprzez ETF, musimy godzi膰 si臋 na to, 偶e inwestycje te nie b臋d膮 realizowane w PLN, a przede wszystkim w jednej z wiod膮cych walut jak USD czy EUR.

Podstawy, czyli po co powsta艂 ETF obligacji?

Dzi艣 ju偶 nikogo nie dziwi to, 偶e ETF umo偶liwia nam w prosty spos贸b kupno koszyka akcji, kt贸ry odwzorowuje jaki艣 indeks gie艂dowy, na przyk艂ad WIG20 czy S&P 500. Nie ka偶dy mo偶e jednak wie, 偶e w 艣wiecie obligacji r贸wnie偶 istniej膮 indeksy, kt贸re w analogiczny spos贸b mog膮 by膰 odwzorowane. Co wi臋cej, w przypadku rynku obligacji cz臋sto to jedyny spos贸b, by w og贸le inwestor indywidualny m贸g艂 inwestowa膰 na tym rynku.

ETF umo偶liwia w prosty spos贸b kupowanie koszyka r贸偶nych obligacji, opakowanego w jednostk臋 funduszu, kt贸ra jest w obrocie na gie艂dzie papier贸w warto艣ciowych niczym akcja jakiej艣 sp贸艂ki. Zwykle ETF obligacji, analogicznie jak ETF dla rynku akcji, tworzone s膮 z okre艣lon膮 charakterystyk膮. Mamy zatem szereg ETF obligacji skarbowych, korporacyjnych, komunalnych, d艂ugoterminowych, 艣rednioterminowych, itd., itp. To bardzo wygodne. Kupujesz sobie koszyk obligacji w identyczny spos贸b jak akcje jakiej艣 sp贸艂ki na gie艂dzie, a przy okazji masz zagwarantowan膮 dywersyfikacj臋 portfela wed艂ug swoich preferencji inwestycyjnych.

Kamil Gemra, czyli o podstawach inwestowania w obligacje

Kamil Gemra przybli偶z szczeg贸艂y stoj膮ce za obligacjami. Co to jest, po co to jest, jak to mo偶na wykorzysta膰, ile mo偶na zarobi膰, no i ile mo偶na straci膰? Je艣li jeste艣 zupe艂nie pocz膮tkuj膮cy w tematyce obligacji, a chcesz go pozna膰, to ten odcinek jest dla Ciebie.

Czytaj dalej 鈫

Ale co w tym pi臋knego, je艣li na gie艂dzie (i nie tylko tam), mo偶na sobie cz臋sto te偶 kupi膰 dowolne obligacje? Ot贸偶 kupno wielu r贸偶nych obligacji indywidualnych 鈥na piechot臋鈥, samodzielnie, mo偶e by膰 problematyczne z wielu powod贸w.

Po pierwsze, je艣li dysponujemy niewielkim kapita艂em (na przyk艂ad kilka tysi臋cy PLN), to trudno zbudowa膰 zdywersyfikowany portfel obligacji. Przyk艂adowo kupno ma艂ych pakiet贸w obligacji mo偶e wi膮za膰 si臋 z relatywnie du偶ym kosztem w postaci prowizji brokerskiej, co mo偶e 鈥渮abi膰鈥 rentowno艣膰 takiej inwestycji — jednym rozwi膮zaniem mo偶e by膰 wtedy w艂o偶enie wszystkich jajek do tego samego koszyka, czyli kupno obligacji od jednego emitenta.

Po drugie, nawet je艣li zbudujemy samodzielnie portfel obligacji, to musimy go na bie偶膮co obs艂ugiwa膰 monitoruj膮c jego zachowanie, odpowiednio reaguj膮c na zmiany rynkowe, czy te偶 szuka膰 nowych papier贸w, gdy obecne obligacje zostan膮 wykupione przez emitenta. Osobi艣cie wol臋 po艣wi臋ca膰 sw贸j czas na przyjemniejsze aktywno艣ci. 馃檪

Wreszcie po trzecie, nie ka偶da obligacja jest 艂atwo dost臋pna dla inwestora indywidualnego, a sprawa jeszcze bardziej si臋 komplikuje, gdy chcemy przyk艂adowo inwestowa膰 w obligacje emitowane poza Polsk膮. To nie jest tak, 偶e ka偶da obligacja jest w obrocie gie艂dowym. Do tego dochodzi problem z p艂ynno艣ci膮: pozbycie si臋 obligacji przed terminem wykupu mo偶e by膰 trudne albo sporo kosztowa膰 — m贸wi膮c kr贸tko ryzyko wyj艣cia z inwestycji mo偶e by膰 znaczne.

ETF wszystkie wymienione bol膮czki rozwi膮zuje za nas pobieraj膮c za to niewielka op艂at臋, nierzadko poni偶ej (i to znacznie) 0.1% od zainwestowanego kapita艂u w skali roku. Tak, to nie pomy艂ka: inwestuj膮c na przyk艂ad 10 000 USD zap艂acimy za tak膮 鈥渦s艂ug臋鈥 cz臋sto znacznie mniej ni偶 10 USD w skali roku. Powiedz o tym swojemu doradcy finansowemu, kt贸ry oferuje Ci w艂a艣nie inwestycj臋 偶ycia w funduszu aktywnie zarz膮dzanym鈥

O kosztach jeszcze napisz臋 wi臋cej w dalszej cz臋艣ci artyku艂u, poniewa偶 to kluczowy element inwestowania. Tymczasem zwr贸c臋 uwag臋 na kilka aspekt贸w jakie wynikaj膮 z faktu inwestowania w obligacje przy pomocy ETF, kt贸re s膮 kluczowe do zrozumienia.

Czym r贸偶ni si臋 ETF obligacji od鈥 obligacji?

Jak ju偶 wiesz, obligacja ma okre艣lony termin wykupu, po kt贸rym otrzymujemy zwrot kasy (w mi臋dzyczasie otrzymujemy te偶 zwykle kupony odsetkowe). W przypadku ETF (jak i klasycznego funduszu inwestycyjnego rynku obligacji) portfel sk艂ada si臋 z wielu obligacji, kt贸re s膮 opakowane w jednostk臋 funduszu. Zarz膮dzaj膮cy takim funduszem nie musi trzyma膰 obligacji w portfelu do ich wykupu — mo偶e je sprzeda膰 wcze艣niej. To rodzi pewne konsekwencje, poniewa偶 ETF obligacji jako ca艂o艣膰 nie ma terminu wykupu. OK, jest wyj膮tek od tej regu艂y, ale o tym p贸藕niej, bo odnosi si臋 on do wci膮偶 bardzo ma艂ej i specyficznej grupy ETF.

Obligacje wchodz膮ce w sk艂ad portfela ETF mog膮 mie膰 r贸偶ne daty wykupu. Owszem, ETF mo偶e skupia膰 si臋 na przyk艂ad na obligacjach 3-letnich, ale to nie znaczy, 偶e wszystkie obligacje maj膮 dok艂adnie termin wykupu w tym samym czasie. Ten 3-letni okres wykupu jest tylko pewn膮 艣redni膮 dla ca艂ego portfela danego ETF. Jedne obligacje mog膮 w danym momencie wygasa膰, inne mog膮 by膰 sprzedawana przez zarz膮dzaj膮cego ETF przed terminem wykupu, a jeszcze inne w艂a艣nie mog膮 by膰 nabywane na rynku.

Zatem jednostka ETF obligacji nie zostaje wykupiona w okre艣lonym czasie w przysz艂o艣ci, jak ma to miejsce z obligacj膮 kupion膮 indywidualnie, nawet je艣li fundusz inwestuje w obligacje 3-letnie. Tam czas niejako si臋 zatrzyma艂: portfel ma 艣redni czas obligacji 3 lata do wykupu, ale my mo偶emy trzyma膰 takiego ETF w portfelu bez ogranicze艅 w niesko艅czono艣膰. Zarz膮dzaj膮cy portfelem ETF dba o to, by kapita艂 by艂 zainwestowany ci膮gle. Sprzedaj膮c wi臋c ETF otrzymamy kwot臋 za obligacje tak膮 jak wycenia j膮 w danym momencie rynek. M贸wi膮c kr贸tko: w tym przypadku fluktuacja cen na rynku obligacji, o kt贸rej wcze艣niej pisa艂em, ma znaczenie.

PAMI臉TAJ Kupuj膮c nawet najbezpieczniejsze obligacje skarbowe na 艣wiecie o najmniejszym ryzyku kredytowym, Twoja inwestycja mo偶e wygenerowa膰 strat臋, gdy b臋dziesz musia艂 z niej wyj艣膰 przed terminem ich wykupu! Przyk艂adowo, je艣li rosn膮膰 b臋d膮 stopy procentowe, wycena obligacji skarbowych b臋dzie spada膰 (je艣li inwestujemy w obligacje przez ETF — wycena jednostek b臋dzie spada膰). Warto o tym pami臋ta膰 zw艂aszcza w obecnych czasach, gdzie historycznie na 艣wiecie mamy bardzo niskie stopy procentowe.

Zalet膮 ETF obligacji jest jego p艂ynno艣膰. Z natury instrument taki jak obligacja nie jest tak cz臋sto handlowany jak akcja. Ba, obligacje cz臋sto nie s膮 nawet dost臋pne w obrocie gie艂dowym. Je艣li wi臋c kto艣 ma w portfelu indywidualne obligacje, wyj艣cie z tej inwestycji mo偶e by膰 problematyczne i wi膮za膰 si臋 ze sporym kosztem, poniewa偶, 偶eby znale藕膰 drug膮 stron臋 transakcji, mo偶emy by膰 zmuszeni do sprzedania towaru taniej ni偶 by艣my tego oczekiwali. Rynek ETF obligacji jest o wiele bardziej p艂ynny (nawet miliony jednostek danego ETF w ci膮gu jednego dnia), a do transakcji dochodzi nawet je艣li obligacje wchodz膮ce w ich sk艂ad nie s膮 w tym czasie handlowane.

Obligacje zwykle p艂ac膮 kupony odsetkowe co kilka miesi臋cy, na przyk艂ad co sze艣膰. Poniewa偶 ETF ma wiele r贸偶nych obligacji w portfelu, kt贸re p艂ac膮 kupony w r贸偶nych momentach, ETF obligacji wyp艂aca zwykle zbiorcz膮 dywidend臋 w postaci got贸wki ka偶dego miesi膮ca. Dla niekt贸rych os贸b mo偶e by膰 to interesuj膮ca opcja, je艣li oczekuj膮 艣wie偶ej got贸wki w regularnych interwa艂ach czasu. Nie jest to jednak regu艂膮, a do tego istniej膮 ETF obligacji, kt贸re nie p艂ac膮 nigdy got贸wki od kupn贸w odsetkowych tylko reinwestuj膮 j膮, o czym b臋d臋 jeszcze pisa艂 p贸藕niej.

ETF obligacji z okre艣lon膮 dat膮 wykupu

Wspomnia艂em ju偶, 偶e w ETF obligacji mamy ryzyko stopy procentowej (podobnie jak i w funduszach obligacji aktywnie zarz膮dzanych), poniewa偶 nie ma tam terminu wykupu jak w przypadku indywidualnej obligacji. Cena kupna i sprzeda偶y jednostki ETF zawsze b臋dzie oszacowana przez rynek w danym momencie, a konkretnie ka偶da obligacja w portfelu ETF podlega rynkowej wycenie. Innymi s艂owy, suma wycen tych indywidualnych obligacji w portfelu ETF kszta艂tuje warto艣膰 jednostki funduszu. Mo偶e si臋 wi臋c zdarzy膰 tak, 偶e sprzedaj膮c jednostki ETF obligacji b臋d膮 one mniej warte ni偶 gdy je kupowali艣my.

Aby po cz臋艣ci temu zaradzi膰, powsta艂y ETF obligacji, kt贸re 鈥渨ygasaj膮鈥 (ang. Defined Maturity ETF) tak jak obligacje w z g贸ry okre艣lonym dniu w przysz艂o艣ci — po prostu zamiast jednostek ETF w portfelu inwestora pojawia si臋 w ich miejsce got贸wka, a sam fundusz 鈥渮nika鈥. M贸wi膮c jeszcze inaczej: to taki sprytny ETF, kt贸ry zachowuje si臋 r贸wnocze艣nie jak ka偶dy ETF i jak obligacja kupowana indywidualnie.

Z natury rzeczy ETF obligacji z okre艣lon膮 dat膮 wykupu jest w obrocie gie艂dowym, a wi臋c mo偶na go kupi膰 i sprzeda膰 w ka偶dej chwili, natomiast obligacje wchodz膮ce w jego sk艂ad maj膮 termin wykupu przypadaj膮cy w tym samym roku. Gdy wszystkie obligacje s膮 wykupione (ten proces trwa kilka miesi臋cy), inwestor otrzymuje got贸wk臋. Je艣li wi臋c kto艣 nie chce ponosi膰 ryzyka stopy procentowej, zw艂aszcza w sytuacji gdy stopy procentowe rosn膮 powoduj膮c spadki cen obligacji, wystarczy po kupieniu ETF trzyma膰 go do ko艅ca — dok艂adnie tak samo jak by艣my to mogli zrobi膰 z indywidualn膮 obligacj膮. Z drugiej strony, je艣li stopy procentowe spadaj膮, obligacje mog膮 dro偶e膰, a inwestor mo偶e zrealizowa膰 zysk, bez potrzeby czekania na dat臋 wykupu.

W praktyce wygl膮da to tak, 偶e mamy seri臋 kilku ETF, tu o hipotetycznej nazwie ABC:

  • ABC 2023
  • ABC 2024
  • ABC 2025

Znaczy to, 偶e ETF ABC wygasa odpowiednio w 2023, 2024 i 2025 roku. Dzi臋ki temu, gdy wyga艣nie nam przyk艂adowo ETF ABC 2023 w 2023 roku, b臋dziemy mogli otrzyman膮 got贸wk臋 zainwestowa膰 na przyk艂ad w ETF ABC 2026 (wygasaj膮cym w 2026 roku).

Podsumowuj膮c ETF z okre艣lon膮 dat膮 wykupu to interesuj膮ca konstrukcja, bo 艂膮czy po偶膮dane cechy z kilku 艣wiat贸w:

  • wygasa podobnie jak obligacja kupiona indywidualnie (a wi臋c mo偶na przetrzyma膰 inwestycj臋 do momentu wykupienia neutralizuj膮c ryzyko stopy procentowej)
  • jest w obrocie gie艂dowym jak ka偶dy inny ETF czy akcja (a wi臋c neutralizuje ryzyko p艂ynno艣ciowe)
  • zapewnia dywersyfikacj臋, bo wci膮偶 jest to portfel funduszu zbudowany z wielu obligacji

Przyk艂adem takich ETF jest Invesco BulletShares  oraz seria iShares iBonds. Niestety p贸ki co jest to wci膮偶 margines rynku ETF obligacji, chocia偶 mo偶e to si臋 zmienia膰, poniewa偶 przed nami znacznie wi臋kszy potencja艂 do wzrost贸w st贸p procentowych ni偶 do ich spadk贸w i cz臋艣膰 inwestor贸w w ten spos贸b b臋dzie mog艂o chcie膰 eliminowa膰 ryzyko rosn膮cych st贸p procentowych.

ETF obligacji z okre艣lon膮 dat膮 wykupu pozwalaj膮 realizowa膰 strategi臋 tak zwanego drabinkowania (ang. laddering), co艣 co stosowane bywa przy inwestowaniu w obligacje indywidualne. Realizacja takiej strategii jest jednak o wiele prostsza przy wykorzystaniu ETF ni偶 obligacji zakupionych indywidualnie.

Drabinkowanie to seria inwestycji, kt贸rych daty wykupu przypadaj膮 na przyk艂ad ka偶dego roku, przez kolejne 10 lat.

Wyobra藕my sobie, 偶e mamy 100 000 USD, kt贸re dzielimy na 10 r贸wnych cz臋艣ci, czyli po 10 000 USD. Pierwsza cz臋艣膰 wygasa w tym roku, druga w nast臋pnym, i tak dalej. Dzi臋ki temu ka偶dego roku, gdy wykupiona zostanie cz臋艣膰 naszej inwestycji, mamy szans臋 na reinwestowanie tego kapita艂u na obecnie obowi膮zuj膮cych warunkach rynkowych — mam tu na my艣li stopy procentowe.

Taka konstrukcja portfela obligacji pomaga te偶 na up艂ynnieniu cz臋艣ci inwestycji, gdy potrzebna jest nam got贸wka. Chodzi o to, 偶e zawsze w portfelu jest cz臋艣膰 obligacji, kt贸re maj膮 kr贸tki termin wykupu, a co za tym idzie ich wyceny rynkowe s膮 mniej podatne na wahania cen.

Czym r贸偶ni si臋 ETF obligacji od aktywnie zarz膮dzanego funduszu inwestycyjnego obligacji?

ETF obligacji i fundusze inwestycyjne obligacji maj膮 wiele cech wsp贸lnych i na pierwszy rzut oka mo偶na powiedzie膰, 偶e nie ma mi臋dzy nimi wielkich r贸偶nic. Ich portfele sk艂adaj膮 si臋 z w wielu r贸偶nych obligacji (nierzadko setek, a nawet tysi臋cy), co u艂atwia inwestorowi dywersyfikacj臋, zw艂aszcza gdy operujemy mniejszym kapita艂em.

Gdyby艣my chcieli kupowa膰 pojedyncze obligacje, to by艂oby to k艂opotliwe lub wr臋cz niemo偶liwe w wielu przypadkach, o kosztach nie wspominaj膮c. Kolejne podobie艅stwo polega na tym, 偶e fundusz inwestycyjny, podobnie jak ETF, wyp艂aca odsetki lub mog膮 by膰 one reinwestowane, podnosz膮c warto艣膰 jednostek. ETF, podobnie te偶 jak i klasyczne fundusze, mog膮 by膰 w膮sko ukierunkowane w okre艣lony segment rynku: np. kr贸tkoterminowe i d艂ugoterminowe papiery skarbowe, obligacje kraj贸w rozwijaj膮cych si臋, obligacje chroni膮ce przed inflacj膮, obligacje korporacyjne, i tak dalej.

ETF maj膮 jednak kilka przewag nad klasycznymi, aktywnie zarz膮dzanymi funduszami inwestycyjnymi:

  • S膮 notowane na gie艂dzie, a wi臋c mo偶na je kupowa膰 podczas sesji gie艂dowej w dowolnym momencie.
  • Mo偶na otworzy膰 na nich kr贸tk膮 pozycj臋, czyli m贸wi膮c kolokwialnie „gra膰 na spadki” — daje to wi臋cej mo偶liwo艣ci do opracowania strategii inwestycyjnych.
  • Ca艂kowite koszty jakie ponosi inwestor ETF s膮 zwykle du偶o ni偶sze ni偶 w przypadku funduszy inwestycyjnych (wliczaj膮c nawet koszty transakcyjne i spread). Te r贸偶nice mog膮 by膰 drastyczne, co przek艂ada si臋 bardzo na ko艅cowy wynik z inwestycji.

Te ni偶sze koszty ETF obligacji wynikaj膮 z tego, 偶e zwykle stara si臋 on replikowa膰 jaki艣 indeks obligacji, jak na przyk艂ad Bloomberg Barclays Global Aggregate Bond Index, Bloomberg Barclays US Treasury Index czy J.P. Morgan Government Bond Index. To jest analogiczna sytuacja do tej jak膮 mamy w przypadku ETF dla rynku akcji. M贸wi膮c ludzkim j臋zykiem, zarz膮dzaj膮cy funduszem ETF nie stara si臋 pobi膰 rynku, tylko odwzorowa膰 konkretny rynek najwierniej jak to mo偶liwe.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s艂ynnej serii ksi膮偶ek J. Schwager鈥檃, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi臋dzy innymi o swoich do艣wiadczeniach podczas wielkich krach贸w finansowych. Daje r贸wnie偶 wiele praktycznych porad dla ka偶dego kto chce zarabia膰 na rynkach finansowych.

Czytaj dalej 鈫

Dla przyk艂adu zarz膮dzaj膮cy aktywnym funduszem obligacji ma wiele obowi膮zk贸w na g艂owie. Przede wszystkim musi stara膰 si臋 dobra膰 strategi臋 inwestycyjn膮, kt贸rej wynikiem b臋d膮 jak najlepsze wyniki — a to cholernie trudne zadanie. Przyk艂adowo musi on podj膮膰 decyzj臋 jaki poziom ryzyka wybra膰, czy maj膮 przewa偶a膰 obligacje kr贸tko-, czy d艂ugoterminowe, czy obligacje sprzeda膰 przed terminem wykupu, a mo偶e trzyma膰 je do samego ko艅ca, staraj膮c si臋 przewidzie膰 ruchy bank贸w centralnych co do poziomu st贸p procentowych. A to zaledwie mu艣ni臋cie tego zakresu zada艅 jakie stoj膮 przed zarz膮dzaj膮cym funduszem obligacji.

Chcia艂bym zwr贸ci膰 jeszcze tu uwag臋 na jeden aspekt zwi膮zany z tym, 偶e ETF obligacji s膮 notowane na gie艂dzie. Ot贸偶 ich wycena w ci膮gu dnia jest „p艂ynna”, jest tam ci膮g艂a walka popytu z poda偶膮. Co prawda nie s膮 to zwykle fluktuacje cen o rozpi臋to艣ciach znanych na rynku akcji ale dochodzi mimo wszystko do odklejania si臋 wycen od warto艣ci zarz膮dzanych przez ETF aktyw贸w netto (Net Asset Value, NAV).

M贸wi膮c prostym j臋zykiem: mo偶na kupi膰 ETF taniej ni偶 to by wynika艂o z „papier贸w”, ale mo偶na i za niego przep艂aci膰 — pocz膮tkuj膮cy inwestor powinien na to uwa偶a膰, zw艂aszcza na mniej p艂ynnych ETF. S膮 mechanizmy, kt贸re maj膮 temu zapobiega膰. Tego problemu nie ma w przypadku klasycznie zarz膮dzanego funduszu, bo tam kupno czy sprzeda偶 jednostek jest zawsze po cenie NAV, kt贸ra szacowana jest na koniec dnia po zamkni臋ciu si臋 rynk贸w finansowych.

Duration, czyli co?

Celowo pisz臋 o tym nieco dalej, 偶eby nie odstraszy膰 Ci臋 dziwnymi terminami. 馃檪 Ale spoko, to nie takie straszne jak si臋 zaraz przekonasz.

Matematyka stoj膮ca za modelami portfeli inwestuj膮cych w obligacje jest do艣膰 zagmatwana z punktu widzenia przeci臋tnego inwestora. Ale nie trzeba schodzi膰 do poziomu jaki zaproponowa艂 na przyk艂ad Frederick Macaulay, tw贸rca koncepcji tak zwanego czasu trwania obligacji, w skr贸cie po angielsku duration. Wystarczy rozumie膰 prawa na wy偶szym poziomie, bo i tak nikt na piechot臋 w g艂owie tego wszystkiego liczy膰 nie b臋dzie.

Pisa艂em ju偶, 偶e je艣li kupon odsetkowy nie jest indeksowany stop膮 procentow膮 (czyli jest sta艂y), w贸wczas cena obligacji spada, gdy stopy procentowe id膮 w g贸r臋, i na odwr贸t. Jest to proste do zrozumienia: je艣li stopy procentowe id膮 w g贸r臋, a nowo emitowane obligacje p艂ac膮 wi臋cej ni偶 stare, to cena tych starych b臋dzie spada膰, tak by ich kupno pozwoli艂o zarobi膰 podobnie do nowo emitowanych obligacji.

Jest jednak myk polegaj膮cy na tym, 偶e inaczej zmienia膰 b臋dzie si臋 wycena obligacji, kt贸rej czas wykupu jest za 3 lata, a jeszcze inaczej obligacji, kt贸rej czasu wykupu przypada za 10 lat. Pewnie intuicyjnie czujesz, 偶e obligacja 10-letnia b臋dzie bardziej podatna na zmiany st贸p procentowych ni偶 3-letnia — z prostego powodu: w okresie 10 lat mamy wi臋cej ryzyka wynikaj膮cego ze zmiany st贸p procentowych ni偶 w obligacjach, kt贸re wykupione b臋da za 3 lata. Duration to m贸wi膮c najpro艣ciej oszacowanie zmiany ceny obligacji w odpowiedzi na zmiany st贸p procentowych. 艁adnie m贸wi si臋 cz臋sto, 偶e to miara wra偶liwo艣ci na zmiany st贸p procentowych.

Mo偶e by膰 ona wyra偶ana w r贸偶ny spos贸b, ale na nasze praktyczne potrzeby duration oznacza膰 b臋dzie zmian臋 ceny obligacji, wyra偶on膮 w procentach, przy zmianie st贸p procentowych o 1%.

Przyk艂adowo duration o warto艣ci 5 oznacza, 偶e je艣li stopy procentowe spadn膮/wzrosn膮 o 1%, to cena obligacji wzro艣nie/spadnie o 5%. Duration to jednak tylko szacunkowe obliczenie, a nie pewnik.

Podsumowuj膮c: je艣li kto艣 inwestuje w papiery skarbowe, kt贸re nie s膮 indeksowane do stopy procentowej, to w贸wczas te o kr贸tszym okresie wykupu s膮 鈥渂ezpieczniejsze鈥, poniewa偶 ich cena b臋dzie mniej podatna na zmieniaj膮ce si臋 stopy procentowe. Duration jest obosieczn膮 broni膮: wysoki wska藕nik tej miary jest korzystny dla wyceny obligacji przy spadaj膮cych stopach procentowych (obligacje dro偶ej膮) i niekorzystny przy rosn膮cych stopach procentowych (obligacje taniej膮).

W przypadku ETF obligacji duration jest u艣rednion膮 warto艣ci膮 dla ca艂ego portfela (OK, to spore uproszczenie). I tak, przyk艂adowo ETF o symbolu BIL, kt贸ry inwestuje w 1-3 miesi臋czne bony rz膮du USA, ma obecnie warto艣膰 duration na poziomie 0.08. To znaczy, 偶e podwy偶ka/obni偶ka st贸p procentowych o 1% obni偶y/podniesie wycen臋 obligacji o oko艂o 0.08%.

WARTO ZOBACZY膯 Jeden z moich Czytelnik贸w (dzi臋ki Artur!), podes艂a艂 fajnego linka, kt贸ry w 艂opatologiczny spos贸b prezentuje dzia艂anie duration w praktyce. Polecam zerkn膮膰!

Wska藕nik duration wygl膮da zupe艂nie inaczej dla ETF o symbolu TLT opartym na d艂ugoterminowych obligacjach rz膮du USA z terminem wykupu 20 lat i wi臋cej. Tam wska藕nik duration wynosi obecnie 17.75, a wi臋c zmiana st贸p procentowych o 1% zmieni wycen臋 obligacji o oko艂o 17.75%. Jest wi臋c to ETF o wiele bardziej wra偶liwy na zmieniaj膮ce si臋 stopy procentowe ni偶 ETF o symbolu BIL.

Kilka s艂贸w o ryzyku kredytowym raz jeszcze

Wspomina艂em ju偶, 偶e jednym z ryzyk inwestowania w obligacje jest ryzyko kredytowe. Sprawa jest prosta: jaki艣 podmiot (w tym kontek艣cie najcz臋艣ciej firma) emituje obligacje, kt贸rych nast臋pnie nie wykupuje. Od strony inwestora oznacza to utrat臋 100% kapita艂u pocz膮tkowego — na otarcie 艂ez pozostaje mu czasami 偶y膰 z kilkoma procentami wyp艂aconymi w formie kupon贸w odsetkowych.

Zalet膮 ETF jest to, 偶e kupuj膮c jego jednostk臋 mamy od razu zdywersyfikowany portfel, kt贸ry mo偶e sk艂ada膰 si臋 nawet z tysi臋cy obligacji od r贸偶nych emitent贸w. To amortyzuje skutki ewentualnych wpadek z niewykupionymi obligacjami. Nie oznacza to jednak, 偶e zach臋cam do zasady 鈥渉ulaj dusza, piek艂a nie ma鈥. Nie warto kierowa膰 si臋 bez dog艂臋bnego zrozumienia wynikiem ETF za ostatni rok, czy nawet kilka lat. Nale偶y wnikliwie czyta膰 jak wygl膮da portfel danego ETF obligacji, bo r贸偶nice mog膮 by膰 ogromne. ETF obligacji oparty o portfel papier贸w nazywanych wprost 艣mieciowymi ze wzgl臋du na niepewn膮 kondycj臋 finansow膮 emitent贸w, a ETF oparty o kr贸tkoterminowe papiery emitowane przez rz膮d USA to zupe艂nie inne instrumenty. W pierwszym przypadku kwestia ryzyka kredytowego gra pierwszoplanow膮 rol臋, w przypadku drugim marginalne.

Gdzie kupi膰 ETF obligacji i ile to kosztuje?

Akronim ETF pochodzi od angielskich s艂贸w Exchange Traded Fund, czyli rodzaj funduszu, kt贸rego jednostki uczestnictwa s膮 dost臋pne w obrocie na rynku gie艂dowym. Z tego za艣 wynika, 偶e musimy mie膰 konto maklerskie, aby by膰 w stanie kupowa膰 i sprzedawa膰 takie jednostki. Przy czym otwarcie konta maklerskiego w Polsce z dost臋pem do Gie艂dy Papier贸w Warto艣ciowych w Warszawie nic nam nie da, gdy偶 tam nie ma w obrocie ani jednego ETF na obligacje — przynajmniej p贸ki co, chocia偶 na ich wysyp te偶 bym si臋 nie nastawia艂 w najbli偶szych latach. Musimy zatem mie膰 doj艣cie do gie艂d zagranicznych, gdzie handluje si臋 takimi papierami.

Niekt贸re polskie domy maklerskie oferuj膮 dost臋p do gie艂d zagranicznych w tym do ETF obligacji. Plusem tego rozwi膮zania jest niew膮tpliwie fakt 艂atwiejszego do rozliczenia podatku, bo PIT przygotuje nam biuro maklerskie. Minusem tego rozwi膮zania jest zwykle nieefektywno艣膰 podatkowa (np. zap艂acimy wi臋kszy podatek od wyp艂acanych odsetek) i delikatnie m贸wi膮c s艂one op艂aty (prowizje) za kupno i sprzeda偶 ETF. O ile kto艣 nie dysponuje wi臋kszym kapita艂em (trudno to okre艣li膰, powiedzmy umownie minimum 10 000 USD), w贸wczas nie warto 鈥渨ychodzi膰鈥 za granic臋, otwieraj膮c tam konto maklerskie.

Budujemy kr贸tkoterminow膮 strategi臋 transakcyjn膮 - praktyczny przyk艂ad

Krok po kroku prokazuj臋 proces budowy i testowania kr贸tkoterminowej strategii transakcyjnej.

Czytaj dalej 鈫

Z drugiej strony, je艣li dysponujemy wi臋kszym kapita艂em, w贸wczas zdecydowanie polecam rozwa偶enie opcji otwarcia konta za granic膮. 呕eby nie by膰 go艂os艂ownym, przyk艂adowo Interactive Brokers (nie jest to link afiliacyjny) w kt贸rym posiadam konto, pobiera op艂at臋 w wysoko艣ci 0.005 USD za ka偶d膮 jednostk臋 ETF, nie mniej jednak ni偶 1 USD od transakcji. Czyli kupuj膮c hipotetyczny ETF na kwot臋 opiewaj膮c膮 na 20 000 USD (100 USD za jednostk臋, czyli 200 jednostek), zap艂acimy prowizj臋 brokerowi w wysoko艣ci 1 USD (200 jednostek * 0.005 = 1 USD).

Dodam, 偶e mo偶na kupowa膰 niekt贸re ETF zupe艂nie bez p艂acenia prowizji maklerskiej! Bardzo szerok膮 ofert臋 ma tu na przyk艂ad moja ulubiona firma Vanguard, kt贸ra nie tylko jest tw贸rc膮 wielu ETF (jak i samej idei takich funduszy), ale oferuje te偶 us艂ugi brokerskie, a za handel ich ETF nie musimy p艂aci膰 ani grosza.

Analogiczna transakcja w jednym z dom贸w maklerskich w Polsce, kt贸ry oferuje dost臋p do rynku zagranicznego, kosztuje 0,29% i nie mniej ni偶 9.90 USD. W powy偶szym przyk艂adzie nabycie tego samego pakietu ETF kosztowa艂oby zatem nas 58 USD. Sprzedaj膮c ten pakiet ETF zap艂acimy podobn膮 kwot臋 drugi raz. O ile jest to inwestycja na lata, ten koszt mo偶e by膰 pomijalny. Z drugiej strony redukcja koszt贸w transakcyjnych to jeden z nielicznych darmowych obiad贸w w 艣wiecie inwestycji.

Wielk膮 zalet膮 ETF jest to, 偶e jest on dost臋pny w obrocie gie艂dowym, ale ten z kolei wi膮偶e si臋 z ponoszeniem kosztu w postaci tak zwanego spreadu, co jest naturaln膮 rzecz膮 dla ka偶dego rynku. Bez wzgl臋du na to gdzie mamy konto maklerskie, kupuj膮c czy sprzedaj膮c ETF ponosimy ten koszt zawsze, co wynika z r贸偶nicy oferty kupna (tak zwana cena 鈥bid鈥, czyli najwy偶sza cena jak膮 oferuj膮 kupuj膮cy) i sprzeda偶y (tak zwana cena 鈥ask鈥, czyli najni偶sza cena jak膮 oferuj膮 sprzedaj膮cy) danego papieru warto艣ciowego na rynku. M贸wi膮c najpro艣ciej, sprzedaj膮cy stara si臋 sprzeda膰 sw贸j towar dro偶ej, a kupuj膮cy stara si臋 zap艂aci膰 mniej — wynikiem tych ci膮g艂ych rynkowych negocjacji cenowych jest w艂a艣nie spread.

Z艂a wiadomo艣膰 jest taka, 偶e na mniej p艂ynnych ETF, koszt spreadu mo偶e by膰 wi臋kszy ni偶 owo 0.29% prowizji p艂aconej brokerowi w Polsce. Dlatego nale偶y zwraca膰 na niego baczn膮 uwag臋.

Dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e istniej膮 ETF obligacji (i nie tylko obligacji) gdzie koszt ten mo偶e by膰 poni偶ej 0.1%, a nawet i poni偶ej 0.01% (tylko nie m贸w tego koledze handluj膮cemu na NewConnect)! Kolejna dobra wiadomo艣膰 jest taka, 偶e zwykle ETF obligacji kupowany jest na d艂u偶ej (miesi膮ce, lata), co amortyzuje ten koszt. No a na koniec: z czasem mo偶na nabra膰 do艣wiadczenia w sk艂adaniu zlece艅, tak by dokonywa膰 transakcji po 鈥渓epszych鈥 cenach.

Nale偶y te偶 pami臋ta膰 o kosztach jakie pobiera sam wystawca jednostek ETF o kt贸rych ju偶 wspomina艂em wcze艣niej. W przypadku ETF obligacji koszt taki zwykle jest mocno poni偶ej 0.5% w skali roku.

Podsumowuj膮c kwesti臋 koszt贸w: zawsze nale偶y na nie zwraca膰 uwag臋, bo o ile nie jeste艣my w stanie nigdy przewidzie膰 100% ruch贸w na rynku, o tyle mo偶emy kontrolowa膰 koszty jakie ponosimy zawieraj膮c na rynku transakcje. Jest to zarazem, obok podatk贸w, najprostszy i najpewniejszy spos贸b na budowanie naszej przewagi rynkowej.

I jeszcze co艣 co brzmi nieco banalnie, ale jest powszechnie ignorowane: ka偶da zawierana przez nas transakcja powinna by膰 realizowana w oparciu o konkretn膮 strategi臋, o konkretny plan. C贸偶 z tego, 偶e mamy niskie prowizje, niskie spready, dost臋p do 艣wietnych ETF, je艣li dryfujemy na rynku bez planu. Temu tematowi po艣wi臋cimy jeszcze sporo miejsca w kolejnym wpisie.

A na koniec kwestia dost臋pu do ETF o czym pisa艂em nieco wi臋cej w tym tek艣cie. Problem w tym, 偶e dla dobra klient贸w wprowadza si臋 szereg regulacji. Zaraz, zaraz — jak to problem, je艣li robi si臋 to dla ich dobra? Nie jestem ekspertem w temacie, ale wskutek regulacji w Unii Europejskiej, a co gorsza ich interpretacji nad Wis艂膮, brokerzy podlegaj膮cy KNF odci臋li klientom dost臋p do ETF, kt贸re nie spe艂niaj膮 zapis贸w tak zwanej dyrektywy MIFID II. Jest to taki gold-plating w wydaniu KNF — tak to przynajmniej oceniam z punktu widzenia klienta, kt贸rego pozwala si臋 oszukiwa膰 bankowi w przys艂owiowym okienku na ka偶dym kroku, ale nie pozwala si臋 mu samodzielnie inwestowa膰 w艂asnego kapita艂u.

Najprostsza sprawa jest z ETF, kt贸ry ma przypi臋t膮 etykietk臋 UCITS. Takie ETF s膮 uwa偶ane za 鈥渂ezpieczne鈥 dla inwestora indywidualnego, a dost臋p do nich nie jest ograniczony inwestorowi indywidualnemu z Unii Europejskiej. Akronim ten pochodzi od s艂贸w Undertakings for Collective Investments in Transferable Securities, z czego w j臋zyku polskim zrobiono potworka w postaci Przedsi臋biorstwa Zbiorowego Inwestowania w Zbywalne Papiery Warto艣ciowe.

Generalnie UCITS to zbi贸r wymog贸w i regulacji unijnych o kt贸rych tu nie b臋d臋 pisa艂 w tej chwili, a kt贸re fundusze musz膮 spe艂ni膰, by m贸c dystrybuowa膰 je w ramach Unii Europejskiej pod warunkiem uzyskania odpowiedniej zgody ze strony macierzystego regulatora. To niestety temat, gdzie zamiast inwestowaniem cz艂owiek zajmuje si臋 biurokracj膮, wi臋c temat zamykam.

Jak kupi膰 ETF (obligacji), czyli gar艣膰 praktyki

Wiemy ju偶, 偶e aby m贸c handlowa膰 ETF potrzebne jest nam konto maklerskie. Platformy broker贸w r贸偶ni膮 si臋 wygl膮dem i funkcjonalno艣ci膮 mi臋dzy sob膮, ale pewne rzeczy wygl膮daj膮 podobnie. Trzeba wskaza膰 co, ile i po ile chcemy kupi膰 lub sprzeda膰.

Poni偶ej przyk艂adowy zrzut ekranu z platformy Interactive Brokers. W lewym g贸rnym rogu wpisany jest symbol BND, czyli ETF o nazwie Vanguard Total Bond Market, na艣laduj膮cy indeks obligacji o nazwie Bloomberg Barclays U.S. Aggregate Bond Index. Jest to jeden z wi臋kszych ETF obligacji w USA, kt贸rego portfel sk艂ada si臋 z ponad 8000 r贸偶nych obligacji o niskim ryzyku inwestycyjnym (ponad 60% to obligacje rz膮du USA — najmniejsze ryzyko kredytowe, pozosta艂e papiery maj膮 rating kredytowy nie ni偶szy ni偶 Baa, a prawdopodobie艅stwo bankructwa jest zwykle mocno poni偶ej 1% w przeci膮gu 5-lat).

Wida膰 na ekranie oferty bid/ask. Kupuj膮cy oferuj膮 kwot臋 bid 85.08 USD (dla 302 jednostek funduszu), a sprzedaj膮cy kwot臋 ask 85.09 USD (dla 87 jednostek funduszu). Spread, czyli rozpi臋to艣膰 pomi臋dzy bid/ask wynosi zaledwie 1 cent. Fundusz ten ma pod sob膮 42 miliardy dolar贸w aktyw贸w, a dzienny wolumen obrotu przekracza 200 milion贸w dolar贸w, czyli wi臋cej ni偶 nierzadko mamy na naszej ca艂ej GPW. C贸偶, taki mamy nadwi艣la艅ski klimat. 馃槈

Gdyby艣my zechcieli kupi膰, jak powy偶ej, 100 jednostek BND po cenie 85.09 USD za sztuk臋, po wci艣ni臋ciu przycisku SUBMIT (g贸rny prawy cz臋艣膰 okienka) od razu zrealizowa艂oby si臋 kupno 87 jednostek, bo tyle jest wystawionych w tej cenie na sprzeda偶. Co z brakuj膮cymi 13 jednostkami?

Tu zasada jest nieco inna ni偶 przy rynku akcji, gdzie liczba akcji danej sp贸艂ki nie zmienia si臋 w ci膮gu dnia — nikt nie mo偶e ot tak w ci膮gu sesji „utworzy膰” nowych akcji i wpu艣ci膰 ich do obrotu. W przypadku ETF liczba 鈥渁kcji鈥, czyli jednostek mo偶e si臋 zmienia膰, i zmienia si臋. Je艣li pojawi si臋 przyk艂adowo spory popyt na kupno ETF w cenie rynkowej, a nie ma ch臋tnych na jego zaspokojenie, nowe jednostki ETF mog膮 zosta膰 utworzone 鈥渨 locie鈥. Ca艂y mechanizm jest do艣膰 skomplikowany gdyby wej艣膰 w detale wi臋c odpu艣cimy sobie jego opisywanie, 偶eby nie zaciemnia膰 obrazu. Nie jest to jednak niezb臋dne do zrozumienia, aby skutecznie m贸c inwestowa膰 na rynku ETF.

Warto jednak pami臋ta膰, 偶e jednostki ETF w臋druj膮 nie tylko pomi臋dzy inwestorami, ale popyt i poda偶 jest r贸wnie偶 鈥渮aspokajany鈥 przez dodatkowego uczestnika rynku, odpowiadaj膮cego za tworzenie i umarzanie jednostek ETF. Oczywi艣cie podmiot dostarczaj膮cy ETF na rynek (tu firma Vanguard) stara si臋 skupi膰 pod sob膮 jak najwi臋cej kapita艂u, bo to jego biznes. Dla przyk艂adu, jak ju偶 wspomina艂em, BND to 42 miliardy dolar贸w w aktywach, za zarz膮dzanie kt贸rych Vanguard kasuje rocznie 0.035%. To nie pomy艂ka: nie 3%, nie 0.3%, tylko 0.035%! Koniecznie por贸wnaj to z op艂atami funduszy obligacji na rynku w Polsce. Je艣li doradza Ci „profesjonalny” doradca, sprzedaj膮cy cudowny produkt — zapytaj go o to i poka偶 mu ten tekt. A nast臋pnie raz jeszcze zobacz jaki ma to wp艂yw na Twoj膮 inwestycj臋.

Wr贸膰my jednak do naszej transakcji kupna ETF o symbolu BND. W powy偶szym przyk艂adzie kupno 100 jednostek ETF , wartych ponad 8500 USD kosztowa艂oby nas w Interactive Brokers 1 USD (to minimalny koszt prowizji, ka偶da jednostka kosztuje 0.005 USD). Dlatego w Interactive Brokers kosztowo lepiej kupowa膰 minimum 200 akcji/jednostek w ka偶dej transakcji.

Gdy ju偶 mamy zakupione BND na swoim rachunku, jego warto艣膰 ulega ci膮g艂ej zmianie w czasie. Na zrzucie ekranu platformy Interactive Brokers widzimy na wykresie jak warto艣膰 jednostki BND zmienia艂a si臋 w ostatnich miesi膮cach. Nie ulegajmy jednak z艂udzeniu, 偶e inwestowanie w obligacje tylko zarabia. Tak si臋 sk艂ada, 偶e stopy procentowe w USA w tym okresie spada艂y, co 鈥減omaga艂o鈥 wycenie obligacji, o czym ju偶 wcze艣niej pisa艂em.

To jednak nie jest pe艂ny obraz, poniewa偶 ETF ten wyp艂aca ka偶dego miesi膮ca dywidend臋 w postaci got贸wki. Dla zobrazowania, obecnie jest to kwota w wysoko艣ci oko艂o 19 cent贸w za jednostk臋, czyli oko艂o 0.2% jej warto艣ci. Maj膮c 100 jednostek tego ETF, ka偶dego miesi膮ca na nasze konto wp艂ywa oko艂o 19 USD pomniejszone o podatek (zwykle 15%). Tej wyp艂acanej got贸wki na tym wykresie nie wida膰. Pisz臋 o tym, poniewa偶 je艣li budujesz strategi臋 inwestuj膮c膮 w obligacje, powiniene艣 w niej uwzgl臋dni膰 wyp艂acane dywidendy, aby wyniki nie odbiega艂y od rzeczywisto艣ci.

Poni偶ej tabela pobrana ze strony firmy Vanguard z wyszczeg贸lnionymi dywidendami za kilka miesi臋cy, p艂aconymi przez ETF o symbolu BND.

Warto艣ci wyp艂acanych dywidend s膮 w ka偶dym miesi膮cu inne, poniewa偶 ETF BND, jak ju偶 wspomina艂em, ma w portfelu ponad 8000 r贸偶nych obligacji. Ka偶da obligacja mo偶e mie膰 inny termin wyp艂aty kupon贸w odsetkowych. Te sp艂ywaj膮c do wystawcy ETF s膮 艂膮czone razem, tworz膮c ostateczn膮 kwot臋 dywidendy na jedn膮 jednostk臋 ETF. Co do zasady jest to analogiczny mechanizm jak w przypadku ETF replikuj膮cy rynek akcji, kt贸ry r贸wnie偶 mo偶e wyp艂aca膰 dywidendy.

Na co zwraca膰 uwag臋 przy wyborze ETF?

Wyb贸r ETF do portfela powinien by膰 podyktowany pod膮偶aniem za obran膮 strategi膮 inwestycyjn膮, a nie randk膮 w ciemno. Tym jednak zagadnieniem zajm臋 si臋 w kolejnym wpisie, prezentuj膮c przyk艂adow膮 strategi臋.

Gdy ju偶 wiemy w jakiej specyfikacji ETF chcemy naby膰 (np. jaki ma replikowa膰 indeks, w jaki typ obligacji ma inwestowa膰), mo偶e okaza膰 si臋, 偶e pod r臋k膮 b臋dzie kilka, lub wr臋cz kilkana艣cie alternatywnych rozwi膮za艅.

Za艂贸偶my, 偶e chcemy zainwestowa膰 w ETF na艣laduj膮cy jaki艣 indeks (tu m贸wimy o obligacjach, ale tak samo by to wygl膮da艂o przy ETF na indeks akcyjny). I zwykle zaczynaj膮 si臋 schody, bo takich ETF mo偶e by膰 od groma i jeszcze wi臋cej. Na co wi臋c zwr贸ci膰 uwag臋 przy wyborze ETF? Poni偶ej wypunktowa艂em po kr贸tce kilka aspekt贸w:

  • Dost臋pno艣膰. R贸偶ni brokerzy mog膮 oferowa膰 r贸偶ny dost臋p do instrument贸w. Z punktu widzenia inwestora z Polski ograniczeniem mo偶e by膰 fakt, 偶e nie b臋dziemy mie膰 dost臋pu (albo b臋dzie on ograniczony) do ETF notowanych poza Uni膮 Europejsk膮.
    Dostawca. ETF na ten sam indeks mo偶e by膰 oferowany przez wielu dostawc贸w. Przyk艂adowi dostawcy to iShares firmy BlackRock, Vanguard, Amundi, Xtrackers, Invesco, Lyxor (Soci茅t茅 G茅n茅rale).
  • Regulacje. Z punktu widzenia inwestora z Polski kluczowa mo偶e by膰 sprawa spe艂nienia przez ETF regulacji Unii Europejskiej UCITS (teoretycznie taki ETF jest te偶 najbezpieczniejsz). Mo偶e te偶 by膰 tak, 偶e ETF bez takiej etykiety b臋d膮 dla nas niedost臋pne.
  • Dywidendy. ETF nawet tego samego dostawcy mo偶e by膰 w dw贸ch odmianach: p艂ac膮cy dywidend臋 (distributing) lub akumuluj膮cy, czyli reinwestuj膮cy je w ramach jednostki funduszu (accumulating).
  • Waluta i hedging. ETF na np. indeks S&P 500, pomimo, 偶e odnosi si臋 do rynku akcji w USA, mo偶e by膰 denominowany r贸wnie偶 w innych walutach ni偶 tylko USD. Na GPW mamy wersj臋 w PLN. Poza tym mo偶na te偶 inwestowa膰 w innych walutach, np. EUR, GBP, AUD, CAD czy CHF. ETF mo偶e mie膰 te偶 opcj臋 zabezpieczenia walutowego, a wi臋c pomimo, 偶e mamy ETF na S&P 500 w EUR, to jego warto艣膰 b臋dzie ros艂a/mala艂a procentowo tak samo jak wersja w USD. W przeciwnym razie do ryzyka inwestycyjnego w sam indeks dochodzi膰 mo偶e jeszcze ryzyko walutowe, je艣li ETF nie stosuje tego zabezpieczenia.
  • Kraj pochodzenia. Ze wzgl臋d贸w na przyk艂ad podatkowych, mo偶e mie膰 dla inwestora znaczenie z jakiego kraju pochodzi dany ETF. Przyk艂adowo ETF na S&P 500, pomimo, 偶e odnosi si臋 do rynku ameryka艅skiego, mo偶e pochodzi膰 z Irlandii czy Australii.
  • Rozmiar. Co do zasady, im wi臋cej jest kapita艂u w ramach danego ETF, tym lepiej, poniewa偶 jest on bardziej p艂ynny i pozwala na sprawniejsze zawieranie transakcji.
  • Replikacja. Wi臋cej o tym m贸wi臋 w odcinku o ETF. Chodzi tu o to, w jaki spos贸b ETF odwzorowuje okre艣lony indeks: poprzez kupno aktyw贸w, kt贸re wchodz膮 w jego sk艂ad (replikacja fizyczna), czy wykorzystuj膮c in偶ynieri臋 finansow膮 (replikacja syntetyczna). Zdecydowanie polecana jest replikacja fizyczna. Czasami replikacja fizyczna jest pr贸bkowana (ang. sampling), czyli portfel ETF zamiast zawiera膰 100% komponent贸w indeksu, zawiera pewien jego podzbi贸r. Dzieje si臋 tak zwykle ze wzgl臋d贸w kosztowych i p艂ynno艣ciowych.
  • Op艂aty. S膮 to koszty jakie ponosimy wzgl臋dem dostawcy ETF — im mniejsze, tym lepiej.

Gdzie szuka膰 informacji o konkretnych ETF?

UWAGA Poni偶sze informacje odnosz膮 si臋 og贸lnie do ETF, nie tylko tych opartych na obligacjach.

Za艂贸偶my, 偶e wiemy ju偶 jak chcemy zainwestowa膰 nasze pieni膮dze — mamy gotow膮 strategi臋 inwestycyjn膮. Jak teraz w morzu tysi臋cy ETF dobra膰 do portfela te, kt贸re umo偶liwi膮 nam zrealizowanie naszego planu? Jak nietrudno si臋 domy艣li膰 s膮 w internecie katalogi takich funduszy, gdzie mo偶na filtrowa膰 to czego szukamy.

Na pocz膮tek pewna uwaga praktyczna. Ot贸偶 wyszukiwarki ETF specjalizuj膮 si臋 zwykle w funduszach notowanych na konkretnych gie艂dach (obszarach geograficznych). Mamy wi臋c przyk艂adowo wyszukiwarki dla ETF notowanych na gie艂dach w USA, czy wyszukiwarki ETF, kt贸rymi handluje si臋 w Europie. Podzia艂 ten jest o tyle istotny z punktu widzenia inwestora, gdy偶 mo偶e si臋 okaza膰, 偶e ma on dost臋p przyk艂adowo tylko do ETF europejskich — nie b臋dzie mia艂 mo偶liwo艣ci nabycia innych ETF. To pok艂osie regulacji Unii Europejskiej. Sprawa kolejna: w poszukiwaniach ETF jeste艣my skazani najcz臋艣ciej na strony w j臋zyku angielskim.

Je艣li chodzi o ETF notowane na gie艂dach w USA, najcz臋艣ciej korzystam ze strony etf.com. Poza kompletn膮 baz膮 danych mamy tam te偶 obszerny i ciekawy dzia艂 edukacyjny. Innym polecanym miejscem jest strona ETFdb.com, chocia偶 z niej akurat korzystam sporadycznie. Podawany wcze艣niej przyk艂ad z ETF o symbolu BND jest w obrocie na gie艂dach w USA — dlatego znajdziemy go w obu katalogach.

Je艣li chodzi o ETF notowane na gie艂dach europejskich korzystam ze strony justETF. Na tej stronie r贸wnie偶 jest dzia艂 edukacyjny, chocia偶 nie tak rozbudowany jak na etf.com. Nie znajdziesz tu wspomnianego przed chwil膮 ETF o symbolu BND, poniewa偶 to ameryka艅ski ETF — notowany na ameryka艅skich gie艂dach.

Korzystam te偶 czasami bezpo艣rednio informacji na stronie wystawcy ETF — na przyk艂ad BlackRock.

Nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e ten sam ETF notowany mo偶e by膰 na kilku gie艂dach. Przyk艂adowo europejski ETF iShares Core 鈧 Corp Bond UCITS mo偶na odnale藕膰 na 6 gie艂dach. Zauwa偶, 偶e poni偶sze zestawienie ma wsp贸lny numer ISIN, czyli unikatowy numer papieru warto艣ciowego w 艣wiecie finansowym. Przy okazji ISIN — dwie pierwsze litery s膮 kodem ISO pa艅stwa z kt贸rego dany papier warto艣ciowy pochodzi — u nas jest to Irlandia (IE). To nie przeszkadza jednak, by taki papier by艂 w obrocie na gie艂dzie na przyk艂ad w Szwajcarii czy Niemczech, a do tego odpowiednio kwotowany w CHF i EUR.

Akumulacja czy dystrybucja odsetek — co lepsze?

Obligacje nazywaj膮 si臋 instrumentami o sta艂ym dochodzie, poniewa偶 z za艂o偶enia wyp艂acaj膮 (dystrybuuj膮) zwykle kupony odsetkowe w z g贸ry okre艣lonych terminach. Ca艂kiem fajne — po偶yczasz komu艣 st贸w臋 na 5 lat, a w mi臋dzyczasie na przyk艂ad co p贸艂 roku dostajesz kupony odsetkowe. Je艣li kupisz obligacj臋 na rynku, zwykle kasa wp艂ywa na Twoje konto — podobnie jak ma to miejsce w przypadku wyp艂acanych przez sp贸艂ki dywidend. Pokaza艂em to powy偶ej na przyk艂adzie ETF o symbolu BND.

Niekt贸re ETF (obligacji, ale i akcji) daj膮 inwestorowi wyb贸r co robi膰 z got贸wk膮 pochodz膮c膮 z kupon贸w odsetkowych czy dywidend wyp艂acanych przez sp贸艂ki: wyp艂aci膰 j膮 na konto inwestora czy zainwestowa膰 j膮 w funduszu. Z czysto matematycznego punktu widzenia drugie rozwi膮zanie jest optymalne, bo na koncie nie zalega wolna got贸wka, kt贸ra 鈥nie pracuje鈥.

W detalach jednak sprawa si臋 nieco bardziej komplikuje z kilku powod贸w. Po pierwsze, to, 偶e odsetki (czy dywidenda) zosta艂a akumulowana w jednostce ETF (czyli nie otrzymali艣my jej na konto w postaci got贸wki), nie musi oznacza膰, 偶e nie zap艂acili艣my z tego tytu艂u podatku u 藕r贸d艂a. Po drugie nie ka偶dy ETF jest dost臋pny w opcji z automatycznym reinwestowaniem kupon贸w odsetkowych. Nie ma zatem jednoznacznej odpowiedzi, jaki ETF wybra膰 i odpowiedzi najlepiej szuka膰 w prospekcie konkretnego funduszu, uwzgl臋dniaj膮c przy tym swoj膮 strategi臋 inwestycyjn膮 i sytuacj臋 podatkow膮.

ETF obligacji jako alternatywa dla lokaty w banku

Czasami spotykam pytania o mo偶liwo艣膰 oszcz臋dzania w obcych walutach na lokacie bankowej. Mo偶na to robi膰 w niekt贸rych bankach w Polsce, jak i w bankach zagranicznych. W tym drugim przypadku sprawa si臋 komplikuje zwykle, je艣li w owym kraju nie mieszkamy. Ba, mo偶e si臋 skomplikowa膰 nawet je艣li mieszkamy w danym kraju, ale nie jeste艣my tam zameldowani (obowi膮zek meldunku w krajach UE pojawia si臋 po 3 miesi膮cach nieprzerwanego pobytu) — taki przypadek mia艂em kilka lat temu w Belgii. Niestety z do艣wiadczenia wiem, 偶e nie ma tu twardej regu艂y i wiele mo偶e zale偶e膰 od konkretnego kraju, konkretnego banku, czy wr臋cz konkretnej osoby z kt贸r膮 przyjdzie nam za艂atwia膰 spraw臋.

Uwa偶am, 偶e ETF obligacji mo偶e by膰 艣wietn膮 alternatyw膮 dla lokaty — pod pewnymi warunkami jednak偶e. Owszem, je艣li kto艣 wybiera艂 lokat臋 ze wzgl臋du na awersj臋 do ryzyka, to ograniczy膰 si臋 nale偶y do ETF na obligacje o najmniejszym ryzyku (np. obligacje skarbowe rozwini臋tych pa艅stw lub wr臋cz bony skarbowe o terminie wykupu 1-3 miesi膮ce jak BIL, czy 鈥渆uropejskie鈥 odpowiedniki w EUR). To wa偶ne, bowiem ETF obligacji jest wra偶liwy na zmiany st贸p procentowych — im obligacje w jakie inwestuje ETF maj膮 kr贸tszy termin wykupu, tym ta wra偶liwo艣膰 jest mniejsza (mniejsze ryzyko).

Plusem takiego rozwi膮zania jest wi臋ksza elastyczno艣膰 wzgl臋dem lokaty w banku, poniewa偶 艂atwiej kupi膰 czy sprzeda膰 ETF ni偶 za艂o偶y膰 lub zerwa膰 lokat臋 bankow膮. Zerwanie lokaty mo偶e wi膮za膰 si臋 te偶 z utrat膮 naros艂ych odsetek.

Kolejna zaleta ETF to mo偶liwo艣膰 automatycznej reinwestycji naros艂ych odsetek. Niekt贸re ETF obligacji zamiast wyp艂aca膰 odsetki w formie got贸wki na nasze konto brokerskie, akumuluj膮 je wliczaj膮c automatycznie w jednostki funduszu, co czym wcze艣niej wspomina艂em. Tak膮 inwestycj臋 mo偶emy trzyma膰 nawet latami w portfelu i jest ona zupe艂nie 鈥渂ezobs艂ugowa鈥.

A co z wadami? O ile konto mamy za艂o偶one u brokera poza Polsk膮, to najpewniej na nas ci膮偶y膰 b臋dzie obowi膮zek poprawnego rozliczenia podatkowego. Ten problem jednak b臋dzie te偶 nas dotyczy艂, je艣li za艂o偶ymy konto poza Polsk膮, maj膮c rezydencj臋 podatkow膮 w Polsce.

Tom Basso, rynkowa legenda pod膮偶ania za trendem

Kolejny bohater s艂ynnej serii ksi膮偶ek J. Schwager鈥檃, Czarodzieje Rynku, kt贸ry zgodzi艂 si臋 udzieli膰 ekskluzywnego wywiadu dla Was w ramach mojego podcastu. 馃檪

Czytaj dalej 鈫

Ryzyko walutowe, czyli nie taki diabe艂 straszny jak go maluj膮

Niestety nie mamy w Polsce p贸ki co dost臋pnego ETF dla rynku obligacji. S膮 plany na uruchomienie takiego funduszu na warszawskim parkiecie, czemu bardzo kibicuj臋 z ca艂ego serca, ale p贸ki co to melodia przysz艂o艣ci. Zatem jedyna mo偶liwo艣膰 inwestowania w ETF obligacji istnieje na rynkach zagranicznych. W naturalny spos贸b tworzy to potrzeb臋 inwestowania w walucie innej ni偶 nasza rodzima z艂ot贸wka, a to w konsekwencji rodzi ryzyko walutowe dla naszych inwestycji. No w艂a艣nie, ale czy to co艣 tak strasznego i przera偶aj膮cego? I czy to ryzyko jest zawsze ryzykiem?

Pos艂u偶臋 si臋 tu przyk艂adem swojego portfela inwestycyjnego. W Polsce na rynkach finansowych buduje sw贸j kapita艂 wykorzystuj膮c do tego g艂贸wnie konta III filaru emerytalnego: IKE i IKZE. Jest to op艂acalne, bo korzystam z ulg podatkowych (przede wszystkim brak podatku Belki). Daje to na wst臋pie przewag臋 nad innymi uczestnikami rynku, kt贸rzy podatek Belki zap艂aci膰 musz膮. Z czasem ta przewaga ro艣nie coraz bardziej, wraz z rosn膮cym kapita艂em — mog膮 by膰 to bardzo powa偶ne pieni膮dze.

M贸j, 偶e tak to nazw臋, drugi filar w portfelu na rynkach kapita艂owych, znacznie wi臋kszy, stawiam poza Polsk膮 na gie艂dach 艣wiatowych. Tam kapita艂 buduj臋 g艂贸wnie w USD i EUR. Nie spogl膮dam na wahania kursu wzgl臋dem PLN, poniewa偶 nie spekuluj臋 na kursach walutowych w tym przypadku, a jedynie dywersyfikuj臋 sw贸j portfel. Nie chc臋 wr贸偶y膰 dla naszej z艂ot贸wki scenariuszy jak na Islandii, gdzie ichniejsza korona straci艂a kiedy艣 ponad po艂ow臋 swojej warto艣ci, ale mimo wszystko wol臋 dmucha膰 na zimne i nie lokowa膰 wszystkiego w jednym koszyku, w jednej walucie. Bior膮c pod uwag臋 d艂ugoterminowy horyzont inwestycyjny (lata, dekady), nie mam ryzyka, 偶e nagle m贸j kapita艂 zostanie mocno uszczuplony przez niekorzystne kursy walutowe.

UWAGA Nawet mocno ograniczaj膮c 艣ledzenie bie偶膮cych wydarze艅 (dieta niskoinformacyjna), w szczeg贸lno艣ci polityki, przera偶aj膮cy jest festiwal populizmu jaki do mnie dociera, nasilaj膮cy si臋 w okresach wyborczych. Warto wtedy pami臋ta膰, 偶e Polska ma w艂asn膮 walut臋, kt贸ra mo偶e bardzo straci膰, gdy w艂odarze przeszar偶uj膮 z rozdawnictwem. Przepraszam za prowokacyjne pytanie: czy kto艣 maj膮cy oszcz臋dno艣ci w USD czy EUR, narzeka dzi艣 na 偶ycie w Argentynie, p艂ac膮c lokalnym peso? 馃槈

Natomiast je艣li 偶yjesz wy艂膮cznie w Polsce, a nie masz jeszcze oszcz臋dno艣ci w PLN, to w贸wczas mimo wszystko rozpocz膮艂bym od budowania kapita艂u w PLN, z opcj膮 budowania go w obcych walutach p贸藕niej. Chodzi o to, by nie by膰 w sytuacji, gdzie b臋dziemy zmuszeni do wycofania z rynku cz臋艣ci 艣rodk贸w realizuj膮c strat臋 spowodowan膮 niekorzystnym kursem.

Istniej膮 te偶 mo偶liwo艣ci zabezpieczania si臋 przed wahaniem walut, ale po pierwsze to kosztuje, a po drugie komplikuje proces inwestowania. Poza tym z do艣wiadczenia wiem, 偶e pr贸ba samodzielnego zabezpieczania przed wahaniem walut mo偶e si臋 ko艅czy膰 na ch臋ci spekulowania na nich, co generuje niepotrzebne ryzyko. KISS 鈥 keep it simple stupid 鈥 nie kombinuj.

Zako艅czenie

Przede wszystkim serdecznie dzi臋kuj臋 i gratuluj臋, 偶e wytrwa艂e艣 ze mn膮 do ko艅ca — b膮d藕 co b膮d藕 to ca艂kiem poka藕ny tekst. Mam nadziej臋, 偶e uda艂o mi si臋 przekaza膰 Tobie nieco wiedzy. B臋d臋 te偶 wdzi臋czny za Twoje uwagi, czy komentarze poni偶ej. Tworz臋 to dla Ciebie, dlatego bardzo wa偶ne dla mnie jest wiedzie膰 czego oczekujesz, bym m贸g艂 robi膰 to jak najlepiej. Je艣li uwa偶asz, 偶e to warto艣ciowy materia艂, prosz臋 podziel si臋 nim z innymi.

ETF obligacji, pomimo, 偶e jest ma艂o popularny w Polsce, jest zdecydowanie wart tego, by si臋 mu przyjrze膰 z bliska. Dzi艣 nie musimy ogranicza膰 si臋 w inwestycjach do naszego lokalnego rynku i naszej lokalnej waluty. Ba, nie powinni艣my nawet! Powinni艣my pomy艣le膰 o dywersyfikacji geograficznej, a inwestowanie w obcych walutach powinno by膰 postrzegane jako rozproszenie ryzyka, a nie zagro偶enie.

Jak zwykle, zanim cokolwiek zrobimy na rynku, powinni艣my wcze艣niej dobrze rozumie膰 co robimy. Rynek ETF daje bardzo wiele mo偶liwo艣ci, ale te偶 i jest dla mniej do艣wiadczonych inwestor贸w pokus膮 do skakania z kwiatka na kwiatek, b臋d膮c w efekcie pu艂apk膮. To, 偶e mamy dost臋pne tysi膮ce ETF nie oznacza, 偶e musimy wszystkimi handlowa膰. To, 偶e mo偶emy je w dowolnym momencie kupi膰 i sprzeda膰 te偶 nie oznacza, 偶e mamy nimi non stop obraca膰. Je艣li nie jeste艣 przekonany co do swoich zamys艂贸w inwestycyjnych, lepiej stan膮膰 z boku i przemy艣le膰 kolejny ruch. Lepiej straci膰 okazj臋, ni偶 pieni膮dze.

Ten wpis mia艂 przede wszystkim w przyst臋pny, nieakademicki spos贸b przybli偶y膰 ide臋 stoj膮c膮 za ETF obligacji. W kolejnym wpisie zaprezentuj臋 konkretn膮 i bardzo prost膮 strategi臋, kt贸ra dobiera do portfela ETF obligacji w ten spos贸b, by zminimalizowa膰 ryzyko stopy procentowej, a zarazem maksymalizowa膰 potencjalny zysk. Powinno to zainteresowa膰 w szczeg贸lno艣ci ka偶dego, kto inwestuje na rynku akcji, poniewa偶 strategia ta jest odwrotnie skorelowana do tego rynku.

馃檪

Jacek

  1. Jak zwykle niesamowicie ciekawy materia艂. Czekam na kolejn膮 cz臋艣膰.

    A na szybko po pierwszym przeczytaniu.

    Czy w 艣wiecie gdzie jest wysoce prawdopodobne nadej艣cie ujemnych st贸p procentowych op艂aca si臋 kupowa膰 jak najd艂u偶sze obligacje z du偶膮 warto艣ci膮 duration jak TLT, w celach spekulacyjnych. Dobrze zrozumia艂em?

    Trump mo偶e co艣 takiego wymusi膰:
    „The Federal Reserve should get our interest rates down to ZERO, or less, and we should then start to refinance our debt. INTEREST COST COULD BE BROUGHT WAY DOWN, while at the same time substantially lengthening the term”

    • Hej Robert,

      Dzi臋ki. 馃檪

      Nie jestem specem od makro, ale faktycznie bardzo realne s膮 obni偶ki st贸p procentowych. My艣l臋, 偶e nie tylko w USA.

      Co do 10-letnich obligacji: je艣li stopy procentowe b臋d膮 spada膰, b臋d膮 bardziej wra偶liwe na te zmiany ni偶 obligacje o kr贸tszym terminie. Tak wynika z teorii…

      W kolejnej cz臋艣ci postaram si臋 jednak pokaza膰 jak do wyboru obligacji w portfelu mo偶na skorzysta膰 z anomalii momentum 鈥 analogicznie jak przy rynku akcji. Wtedy de facto mo偶na przesta膰 spogl膮da膰 na to co zrobi Fed, czy inny bank centralny.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      PS. Je艣li zacz臋艂yby si臋 spadki na rynkach akcji, osobi艣cie zdecydowanie wole obligacje kr贸tkoterminowe, gdy偶 jest w nich mniej ryzyka.

  2. Na blogu Marcina Iwucia w艂a艣nie ukaza艂 si臋 artyku艂 o ETFach, dobrze – i jednoczesnie bardzo zwi臋藕le – jest wyjasniny proces tworzenia i umarzania jednostek ETF.

  3. Bardzo dobry artyku艂. Ten artyku艂 i jak wida膰 twoja g艂owa s膮 wype艂nione informacjami.
    Dzi臋kuj臋 za taki arkyku艂.
    W sumie znalaz艂em Cie przez podcast bo na to 艂atwiej po艣wi臋ci膰 mi czas kt贸rego mam w deficycie. 馃檪
    Jednak na pewno b臋d臋 wraca艂 na tw贸j膮 stron臋, blog.
    Gratuluj臋 pomys艂u i podej艣cia.

    Kiedy popatrzy艂em sobie na wykrs BND to rzeczywi艣cie potrzebna jest tam nawet najprostsza strategia aby na tym zyskiwa膰. 馃檪
    Czekam z niecierpliwo艣ci膮 na kolejny artyku艂, a mo偶e warto zrobi膰 podcast z kt贸rego zostanie zrobiony transkrypt w postaci aryku艂u na stron臋, a mo偶e dodasz do tego jeszcze kana艂 youtube i w 艂atwy spos贸b b臋dziesz produktowa艂 tre艣ci na trzy r贸偶ne kana艂y dystrybucji. 馃檪

    Trzymam kciuki za kolejne artyku艂y.

    • Artyku艂 lepszy, bo mo偶na go ilustrowa膰 wykresami, tabelami.

      Podcasty s膮 dobre dla bardziej og贸lnych temat贸w.

      • A ja go wys艂ucha艂em mimo ze nie jest podcastem i nie czuje ze co艣 straci艂em :p

    • Hej Leszek,

      Dzi臋ki za dobre s艂owo. 馃檪

      Mam nadziej臋, 偶e jeszcze w pa藕dzierniku, najdalej w listopadzie, zaprezentuj臋 strategi臋 dla ETF obligacji.

      Co do podcastu: b臋d臋 na bie偶膮co go nagrywa艂. Natomiast niekt贸re tre艣ci faktycznie ci臋偶ko przekaza膰 precyzyjnie w formie audio 鈥 wtedy tworz臋 artyku艂y. Ale w podcastach b臋d臋 si臋 do tych artyku艂贸w odnosi艂. 馃檪 Wi臋c nawet gdyby艣 tylko s艂ucha艂, to po detale mo偶na wr贸ci膰 na stron臋.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  4. Jacek,

    Dzi臋ki za fajne materia艂y dotycz膮ce ETF贸w. S膮 z mojej perspektywy szczeg贸lnie ciekawe, bo chcia艂bym rozpocz膮膰 inwestowa膰 pasywnie w zagraniczne ETFy. Dostrzegam jednak kluczow膮 barier臋 w postaci braku platformy brokerskiej do zastosowania wiedzy, kt贸r膮 si臋 dzielisz. Wiem, 偶e korzystasz z Interactive Brokers, ale pocz膮tkuj膮cy inwestor chc膮cy wype艂ni膰 ich ankiet臋 dotycz膮c膮 do艣wiadczenia zgodnie z prawd膮 nie jest w stanie jej nawet uko艅czy膰. Szuka艂em alternatyw, ale niestety te kt贸re s膮 dost臋pne s膮 drogie, nie oferuj膮 dost臋pu do rynku ameryka艅skiego albo dzia艂aj膮 na Cyprze (DIF, Degiro, Exante, Lynx). Czy masz jakie艣 sugestie w tej kwestii? My艣l臋, 偶e nie tylko dla mnie by艂aby to bardzo cenna informacja.

    Pozdrawiam,
    Maciek

    • Cze艣膰 Maciek,

      Dzi臋kuj臋 za komentarz. To cenna uwaga. My艣la艂em, 偶e DIF pochodzi z Portugalii, a DeGiro z Holandii. Nie 艣ledz臋 ofert broker贸w, wi臋c trudno mi si臋 teraz odnie艣膰 rzeczowo do tematu.

      Czy sprawdza艂e艣 ofert臋 biur maklerskich w Polsce z opcj膮 dost臋pu do rynk贸w zagranicznych? By膰 mo偶e na pocz膮tek, pomimo wysokich koszt贸w, warto chocia偶 rozwa偶y膰 jak wygl膮da taka opcja?

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Masz racj臋 co do pochodzenia DIF i Degiro. Moja konstrukcja zdania by艂a ma艂o precyzyjna. Chodzi艂o mi o to, 偶e ka偶dy z broker贸w wymienionych w nawiasie ma przynajmniej jedn膮 z wymienionych wad.

        Osobi艣cie mam konto w mBanku, gdzie jest dost臋p do ETF notowanych na gie艂dach frankfurckiej i londy艅skiej. Tyle tylko, 偶e tak jak m贸wi艂e艣 op艂aty s膮 sporo wy偶sze i dodatkowo kwestia ryzyka walutowego. Plusem jest, 偶e lista oferowanych przez nich ETF wydaje si臋 do艣膰 sensowna:
        https://www.mdm.pl/ds-server/35931?ticketSource=ui-pub

        Pozdrawiam,
        Maciek

        • Je艣li Tw贸j kapita艂 jest na tyle du偶y, 偶e potencjalne zyski zrekompensuj膮 Ci niedogodno艣膰 zwi膮zan膮 z rozliczeniem podatku w Polsce, to mimo wszystko szed艂bym w stron臋 brokera zagranicznego, jak chocia偶by Interactive Brokers.

          Uwa偶a膰 te偶 nale偶y na kwesti臋 podatku pobieranego u 藕r贸d艂a od dywidend w USA. Znane s膮 przypadki, 偶e w biurach maklerskich w Polsce klienci opodatkowani s膮 tu na poziomie 30%, zamiast 15%.

  5. Witam.

    A co z ETF LEMB czy EMLC ktajow rozwijajacych sie, ktore sa w lokalnych walutach emitentow? Czy to moze byc jakis substytut obligacji Polskich?

    Pozdrawiam.

    • Hej Pawe艂,

      Je艣li por贸wnujesz to do obligacji detalicznych Skarbu Pa艅stwa, o kt贸rych wspomina艂em, to nie 鈥 w ETF wyst臋puje ryzyko stopy procentowej.

      Je艣li idzie o to, 偶e nie ma ETF z polskimi obligacjami (i tylko polskimi), to nie podejmuje si臋 odpowiedzi, bo to ju偶 doradztwo inwestycyjne. 馃檪 Dodam tylko, 偶e w w LEMB polskie obligacje stanowi膮 jakie艣 p贸艂 procenta po艣r贸d innych papier贸w.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  6. Panie Jacku, te artyku艂y s膮 pere艂k膮 w tym ca艂ym pseudu edykacyjno-informacyjnym mot艂ochu.

  7. Hej, czy m贸g艂by艣 rozwin膮膰: „No a na koniec: z czasem mo偶na nabra膰 do艣wiadczenia w sk艂adaniu zlece艅, tak by dokonywa膰 transakcji po 鈥渓epszych鈥 cenach.” Ewentualnie przekierowanie do innego 藕r贸d艂a 馃檪

    • Chodzi o to, 偶eby transakcje realizowa膰 jak najbli偶ej tego, co wynika ze strategii. Je艣li wi臋c na przyk艂ad symulacje by艂y dla danych po cenach zamkni臋cia, mo偶na stosowa膰 zlecenia Market-On-Close (MOC). Mo偶na te偶 pr贸bowa膰 tego, co daje broker 鈥 np. Adaptive Algo.

      Je艣li rynek si臋 z kolei otwiera, a mamy sygna艂 kupna/sprzeda偶y po cenie otwarcia, w miar臋 poznania rynku mo偶na doj艣膰 do wprawy i kupi膰/sprzeda膰 nieco lepiej ni偶 cena otwarcia. Natomiast poza pewnym do艣wiadczeniem, wymaga to te偶 niestety 艣ledzenia rynku.

  8. Mam pytanie odno艣nie Duration.

    Czy w przypadku obligacji skarbowych Duration spada czym bli偶ej terminu zapadalno艣ci? Ryzyko spada?

    Bo w przypadku ETFu na obligacj臋 jak rozumiem Duration jest sta艂e, bo obligacje s膮 rolowane?

  9. Chcia艂bym zdywersyfikowa膰 portfel o waluty obce, jednak nie ma sensownej opcji trzymania zagranicznych walut na kontach w Polsce, pomy艣la艂em wi臋c o ETFach gdzie wyst臋puj臋 ryzyko walutowe, tj. ETF notowany tylko w USD czy te偶 w EUR.

    Czy taki spos贸b mog臋 potraktowa膰 jako substytut posiadania walut obcych w portfelu inwestycyjnym?

    • Hej 艁ukasz,

      To co pisz臋 jest tylko moj膮 prywatn膮 opini膮. 馃檪

      Uwa偶am, 偶e co do zasady, warto mie膰 cz臋艣膰 kapita艂u w walutach obcych (np. EUR czy USD). Trzymanie tego na bardzo niskooprocentowanych kontach jest bolesne.

      Mo偶na wi臋c zainwestowa膰 takie 艣rodki w ETF 鈥 je艣li chcemy minimalizowa膰 ryzyko, to przewa偶y膰 w takim portfelu obligacje i minimalnie do艂o偶y膰 akcji (np. 10%). W takiej sytuacji mo偶e to by膰 nawet zupe艂nie statyczny portfel z cookresowym rebalancingiem, 偶eby utrzyma膰 za艂o偶one wagi w portfelu.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  10. Chcia艂bym serdecznie podzi臋kowa膰 autorowi za rewelacyjny blog i ch臋膰 dzielenia si臋 warto艣ciow膮 wiedz膮, kt贸ra cz臋sto, gdzie indziej mia艂aby swoj膮 cen臋 i to konkretn膮 (czyt. wszelkiego rodzaju „doradcy inwestycyjni”). Jestem pod ogromnym wra偶eniem klasy autora, kt贸ry nie do艣膰, 偶e za free oddaje tak cenny kontent to jeszcze na ko艅cu dzi臋kuje czytelnikowi, 偶e zechcia艂 przeczyta膰 do ko艅ca 馃檪 hehe. Po prostu klasa! Przez ostatnie miesi膮ce rozmy艣la艂em nad kwesti膮 organizacji akcyjnej cz臋艣ci swojego portfela inwestycyjnego. U Ciebie dostaj臋 wszystko na tacy i to w najdrobniejszych szczeg贸艂ach (np. mega artyku艂 o strategii GEM). Podobnie w powy偶szym artykule – mega u偶yteczna wiedza od teorii dot. konstrukcji i zasad dzia艂ania instrumentu w postaci obligacji po mas臋 super warto艣ciowych szczeg贸艂贸w i konkret贸w. To co rzuca si臋 od razu w oczy, podczas czytania Twoich artyku艂贸w to wielka umiej臋tno艣膰 dydaktyczna do przekazywania w bardzo przyst臋pny spos贸b cz臋sto zawi艂ych zagadnie艅. Nie wiem, jak to robisz, ale gdy czytam i w g艂owie pojawiaj膮 si臋 kolejne pytania to kilka zda艅 dalej odnajduj臋 na nie odpowiedzi. Od d艂u偶szego czasu czytam blogi typu tradingforaliving, T21 etc. i my艣la艂em, 偶e bardziej szczeg贸艂owo i u偶ytecznie wiedzy ju偶 si臋 nie da przekaza膰. Myli艂em si臋 – u Ciebie jest to na jeszcze wy偶szym poziomie. Po przeczytaniu od razu printuj臋 Twoje artyku艂y do pdf – tak na czarn膮 godzin臋, gdyby 5G usma偶y艂o wszystkie stacje nadawcze . 馃檪 Jeszcze raz dzi臋kuj臋 za tak cenn膮 wiedz臋 przekazywan膮 gratis oraz za czas po艣wi臋cony na jej spisanie i czekam na kolejne ciekawe artyku艂y – w chwili obecnej chyba najbardziej na zapowiadany temat dostosowania GEM poprzez UCITS-y pod IKE (kisz臋 na nim ju偶 d艂u偶szy czas coraz wi臋ksze 艣rodki w paso偶ytniczym funduszu aktywnie zarz膮dzanym i widz臋 konieczno艣膰 szybkiego przerzucenia ich na konto maklerskie).
    Gdzie tylko mo偶na b臋d臋 poleca艂 bloga, niech si臋 rozwija bo jest naprawd臋 艣wietny i u偶yteczny
    Jeszcze raz dzi臋kuj臋 i pozdrawiam!
    Jarek

    • Cze艣膰 Jarek,

      Bardzo Ci dzi臋kuj臋 za tak pozytywn膮 opini臋 (i tak obszern膮). To ogromna satysfakcja wiedzie膰, 偶e kto艣 odnajduje w moich materia艂ach warto艣膰. 馃檪

      Odno艣nie strategii GEM w ramach IKE/IKZE 鈥 pami臋tam o tym i prosz臋 niestety te偶 o cierpliwo艣膰. Chcia艂bym to zrobi膰 jeszcze w tym kwartale (nie powinno to by膰 d艂ugie opracowanie jak s膮dz臋).

      W og贸le odno艣nie IKE/IKZE planuj臋 wi臋cej wpis贸w z innymi propozycjami te偶 ni偶 GEM. 馃檪

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  11. To ja dzi臋kuj臋 za ch臋膰 dzielenia si臋 wiedz膮. Odno艣nie przysz艂ych artyku艂贸w – 艣wietnie, b臋d臋 czeka艂, bo s膮 tego warte.
    Bardzo podoba mi si臋 Twoje podej艣cie og贸lnie do dziedziny, mianowicie upraszczanie tego, co si臋 da, automatyzowanie proces贸w, zwracanie si臋 w kierunku strategii, w kt贸rych decyzje podejmuje si臋 g艂贸wnie na podstawie fakt贸w, a mniej na bardzo cz臋sto zawodnych prognozach i przypuszczeniach oraz analizie niezliczonej ilo艣ci danych. Na zdrowy rozum takie podej艣cie wydaje si臋 by膰 efektywniejsze w og贸lnym rozrachunku nie tylko dla os贸b, kt贸re chc膮 jedynie odpowiednio zabezpiecza膰 zarabiane nadwy偶ki i nigdy nie b臋d膮 zawodowymi inwestorami, ale i dla trader贸w b臋d膮cych wirtuozami AT. W dzisiejszym 艣wiecie jest tak ogromna masa informacji, kt贸re trzeba przetworzy膰, a przede wszystkim odr贸偶ni膰 je od jeszcze wi臋kszej ilo艣ci szum贸w, a tak偶e zjawisk, kt贸rych przewidzie膰 nie spos贸b (np. geopolityka oraz przer贸偶ne incydenty), 偶e inwestowanie na podstawie prognoz i szklanej kuli przestaje mie膰 zastosowanie (je偶eli w og贸le kiedykolwiek mia艂o). Przede wszystkim jednak dost臋p do prawdziwych informacji (czy te偶 narz臋dzi steruj膮cych) maj膮 tylko organizatorzy rynku (w sensie globalnym) wi臋c tzw. masa mo偶e co jedynie reagowa膰 na to, co ju偶 nast膮pi艂o i jedynie pr贸bowa膰 wskakiwa膰 do poci膮gu, kt贸ry ju偶 ruszy艂. To wszystko sprawia, 偶e strategie oparte na algorytmach to chyba najlepsza opcja na dzisiejsze czasy. Takie podej艣cie odnajduj臋 na Twoim blogu i bardzo mi si臋 to podoba. Zreszt膮 czytelnik amator i tak na nic wi臋cej nie powinien si臋 chyba porywa膰. Poza tym finanse, mimo i偶 bardzo wa偶ne to jednak nie ca艂e 偶ycie, w kt贸rym najcenniejsz膮 i nie podlegaj膮c膮 psuciu walut膮 jest czas. Mam wra偶enie, 偶e du偶o z tak og贸lnie nakre艣lonej filozofii mo偶na znale藕膰 w tym miejscu, dlatego zostaj臋 sta艂ym czytelnikiem. Oczywi艣cie by艂oby 艣wietnie, gdyby same artyku艂y i materia艂y by艂y jak najobszerniejsze bo s膮 zwyczajnie mega interesuj膮ce i praktyczne. Na nie czasu nigdy nie zabraknie.馃檪
    Korzystaj膮c z okazji chcia艂bym na koniec tego przyd艂ugawego wywodu dowiedzie膰 si臋 je艣li mo偶na, jak zapatrujesz si臋 jako osoba z do艣wiadczeniem w dziedzinie na kwesti臋 inwestycji na rynkach finansowych w obecnym punkcie czasu? Mam na my艣li przestrze艅 szersz膮 ni偶 obecny cykl koniunkturalny z przeci膮gni臋t膮 sztucznie hoss膮, mianowicie er臋 schy艂ku dolara jako waluty rezerwowej (ile to ju偶 dziesi臋cioleci), niespotykany nigdy wcze艣niej w historii poziom zad艂u偶enia gospodarki 艣wiatowej, nieograniczon膮 w艂adz臋 bank贸w centralnych, globalizacj臋, s艂abo艣膰 walut papierowych, ba艅ki na wszystkich rynkach i zwi膮zane z tym wszystkim potencjalne zmiany, czy te偶 globalny reset jak to niekt贸rzy nazywaj膮. Czy to jest jedynie czarnowidztwo, czy mo偶e jednak realne zagro偶enie w najbli偶szych latach? Je艣li realne zagro偶enie to, czy inwestycje na rynkach finansowych to w艂a艣ciwy kierunek w takich czasach? Pewnie kluczowym s艂owem jest tu jak zwykle dywersyfikacja, w ko艅cu gie艂da to nie ca艂y portfel, ale mimo wszystko temat bardzo zastanawiaj膮cy (przynajmniej dla mnie).
    Pozdrawiam
    Jarek

    • Jarku,

      Dzi臋ki za kolejny mega komentarz i dobre s艂owo.

      Niestety nie umiem odpowiedzie膰 kompetentnie na Twoje pytanie odno艣nie przysz艂o艣ci. Historycznie ludzie zawsze mieli poczucie 偶ycia w wyj膮tkowych czasach, a ka偶dy kryzys mia艂 by膰 ko艅cem 艣wiata. Kiedy艣 on pewnie nast膮pi 鈥 czy teraz? 鈥 jako optymista w膮tpi臋. A gdybym si臋 myli艂, to c贸偶 鈥 my艣l臋, 偶e nieudana inwestycja gie艂dowa b臋dzie najmniejszym problemem, gdy zawali si臋 nam obecny 艣wiat.

      Przewrotnie powiem te偶 tak 鈥 gdyby przysz艂o艣膰 by艂a taka 艣wietlana i pewna, 偶e ka偶dy bez obaw by chcia艂 inwestowa膰 na rynkach kapita艂owych, to wtedy czu艂bym niepok贸j. Bo jak liczy膰 na premi臋 za ryzyko, je艣li ryzyka by nie by艂o? 馃檪

      Dywersyfikacja jest wg. mnie wskazana zawsze. Poza tym, je艣li kto艣 bardzo obawia si臋 o mo偶liwo艣膰 wygrania z rynkiem, jeszcze nigdy nie by艂o tak prosto jak dzi艣 inwestowa膰 w szeroki rynek 鈥 bra膰 z niego to, co daje. Po to powsta艂y ETF.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  12. Dzi臋kuj臋 za zdroworozs膮dkow膮 odpowied藕. Mo偶e to rzeczywi艣cie jeszcze nie czas by portfel poszerza膰 o potencjalne przysz艂o艣ciowe aktywa w postaci zapasu konserw, 艂uku, saperki, czy te偶 pr膮dnicy. 馃檪

    Pozdrawiam
    Jarek

  13. Cze艣膰 Jacku,

    Czy mo偶esz wyt艂umaczy膰 dlaczego dzisiejsza obni偶ka st贸p procentowych o 0.5 pp nie prze艂o偶y艂a si臋 na odpowiednio du偶y wzrost obligacji?

    Przyk艂adowo TLT ma Effective Duration = 18.66
    https://www.ishares.com/us/products/239454/ishares-20-year-treasury-bond-etf

    Czyli jak dobrze rozumiem spadek st贸p powinien spowodowa膰 wzrost ceny obligacji o po艂ow臋 duration, czyli co艣 ko艂o 9%. A wzros艂y dzi艣 tylko o 2%.

    Czemu?

    • Hej Artur,

      Obawiam si臋, 偶e nie mam odpowiedzi na Twoje pytanie. 馃檪

      Jak s膮dz臋 to kwestia rynku, kt贸ry koniec ko艅c贸w wycenia obligacje. W tym roku TLT i tak poszybowa艂y ju偶 ponad 16% (w niewiele ponad 2 miesi膮ce), chocia偶 ostatnia obni偶ka st贸p z 2% na 1.75% mia艂a miejsce 30 pa藕dziernika 2019. Duration to tylko pewna aproksymacja tego, co mo偶e si臋 wydarzy膰. Czy te zmiany s膮 natychmiastowe? — c贸偶, to ju偶 kwestia reakcji rynku na dzia艂ania Fed.

      Wielu ju偶 narzeka, 偶e akcje te偶 nie powinny spada膰…, a spadaj膮. 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

  14. Hej Jacku,

    Dzi臋kuj臋 za odpowied藕. W艂a艣nie si臋 zastanawia艂em na ile zmiana st贸p/zmiana wyceny jest „automatyczna”, a na ile jednak ostatecznie decyduje rynek.

    Inna sprawa, 偶e o ci臋ciu st贸p m贸wi艂 si臋 ju偶 od kilku dni i mo偶e by艂o to ju偶 uwzgl臋dnione w cenie. Stad taka ma艂a zmiana.

    Spodziewa艂em si臋, 偶e skok b臋dzie wi臋kszy przy tak wysokim duration.

    Artur

    • Artur, zapyta艂em w iShares o TLT. Oto odpowied藕:

      Good Afternoon Jacek,

      TLT has gone up approximately 7.5% in market price this week based upon the closing price of $166.77 and beginning price of $155.30. The difference between that actual return percentage versus the 9% you mentioned below can be explained by market sentiment and investor鈥檚 reactions. TLT finished at $166.77 today from a previous close of $158.52, more than a 5% return. TLT NAV is also up approximately 11.19% in the past month.

      We hope this addresses your concern but if you have further questions about our iShares products, please contact our team at 1-800-iShares (474-2737) between the hours of 8:30AM and 6:00PM EST, Monday through Friday.

      Thank you for contacting iShares.

      馃檪

  15. Jacku – Twoje materialy s膮 po prostu rewelacyjne!

    Co prawda od takiej osoby jak ja wymagaj膮 przynajmniej 2krotnej lektury i odrobienia przez czytelnika „pracy domowej” z opisywanej tematyki – ale to i tak swietna sprawa, ze dzieki Twoim materialom jestem w stanie poszerzac swoja wiedze z zakresu inwestowania.

    Mam pytanie:
    Czym dokladnie roznia sie fundusze aktywne od pasywnych? (oprocz prowizji :).

    Przeciez taki dla przykladu taki ETF ISIN:IE00BP3QZB59 https://www.ishares.com/uk/professional/en/products/270048/ishares-msci-world-value-factor-ucits-etf?switchLocale=y&siteEntryPassthrough=true

    I tak jak rozumiem zmienia swoj sklad szukaj膮c w tym przypadku niedowartosciowanych spolek?

    Zatem czym sie rozni taka selekcja od selekcji aktywnej, skoro jest 5x tansza? Chodzi o to, ze sklad takiego ETFa jest automatycznie zmieniany okresowo (np co pol roku) przez odpowiedni algorytm – zamiast przez odpowiedniego Pana z odpowiedni膮 pensj膮?

    • Hej Marcin,

      Dzi臋ki za komentarz. 馃檪

      Wraz z popularyzacj膮 rynku ETF mamy dzi艣 wysyp tak zwanych smart beta/strategic ETF. 鈥淪mart鈥 beta ma da膰 w teorii przewag臋 nad kupnem 鈥渟tandardowego鈥 indeksu, na przyk艂ad S&P 500. Przewag臋 tak膮 mo偶e da膰 (b膮d藕 nie) konstrukcja portfela ze sp贸艂ek spe艂niaj膮cych okre艣lone warunki, na przyk艂ad co do wielko艣ci sp贸艂ki, warto艣ci (na przyk艂ad dobieraj膮c sp贸艂ki niedowarto艣ciowane) czy dynamiki wzrostu ceny akcji.

      M贸wi膮c kr贸tko ETF jest tylko opakowaniem dla aktywnej strategii, ale s膮 to zwykle strategie w pe艂ni zalgorytmizowane 鈥 nie ma tam analityk贸w staraj膮cych si臋 dobiera膰 sk艂ad portfela jak w klasycznym funduszu inwestycyjnym. Dzi臋ki temu mo偶na ci膮膰 koszty za zarz膮dzanie.

      Granica pomi臋dzy pasywnym, a aktywnym inwestowaniem nie jest tak jednoznaczna. Nawet dowolny indeks gie艂dowy ulega zmianie w czasie (sk艂ad portfela indeksu), a zmiany te mog膮 by膰 dokonywane przez ludzi.

      Pozdrawiam,
      Jacek

Napisz sw贸j komentarz

Zaprojektuj sw贸j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt贸re w prosty spos贸b pozwoli Ci dobra膰 strategi臋 inwestycyjn膮, spe艂niaj膮c膮 Twoje potrzeby i wymagania.