Dzi┼Ť ju┼╝ chyba ka┼╝dy s┼éysza┼é przynajmniej trzyliterowy skr├│t ETF (ang. Exchange Traded Fund), a inwestowanie z wykorzystaniem tego rodzaju wehiku┼éu jest coraz bardziej powszechne r├│wnie┼╝ w Polsce. Co prawda nad Wis┼é─ů w chwili pisania tego artyku┼éu mamy zaledwie pi─Ö─ç takich funduszy, ale kolejne s─ů ju┼╝ w przygotowaniu. Poza tym, na szcz─Ö┼Ťcie, emigracja na rynki o wiele lepiej rozwini─Öte od naszego jeszcze nigdy nie by┼éa tak prosta jak dzi┼Ť — a tam dost─Öp mamy ju┼╝ do tysi─Öcy ETF.

Chcesz zainwestowa─ç w sp├│┼éki wydobywaj─ůce z┼éoto lub rop─Ö? A mo┼╝e interesuje Ci─Ö globalny rynek akcji lub obligacji? Jeste┼Ť freakiem na punkcie gender lokuj─ůcym kas─Ö wy┼é─ůcznie w sp├│┼éki, kt├│rych zarz─ůdy zdominowane s─ů przez kobiety? — prosz─Ö bardzo — kupno ETF o wdzi─Öcznym symbolu SHE za┼éatwia spraw─Ö w kilka sekund. Obecnie w finansach rz─ůdzi mindset ÔÇťthereÔÇÖs an ETF for thatÔÇŁ i s─ů ku temu bardzo dobre powody. Nic nie wskazuje na to, by ten trend mia┼é by─ç zatrzymany.

Z perspektywy inwestora z Polski, uzyskanie dost─Öpu do szerokiej oferty ETF wi─ů┼╝e si─Ö z potrzeb─ů opuszczenia coraz bardziej zapuszczonego poletka na Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie, oraz rezygnacj─ů z rodzimej waluty. Gdy jednak ju┼╝ to zrobimy, staniemy przed obliczem ogromnych mo┼╝liwo┼Ťci inwestycyjnych. Ten potencja┼é jest tak wielki, ┼╝e dla pocz─ůtkuj─ůcego inwestora mo┼╝e wr─Öcz by─ç przekle┼ästwem. Taki inwestor mo┼╝e czu─ç si─Ö niczym buszmen wrzucony niespodziewanie do biznesowego centrum Nowego Jorku. Jak dokona─ç w┼éa┼Ťciwej selekcji ETF do naszego portfela w bezkresnym morzu alternatyw?

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko proste, ale nie musi zabiera─ç te┼╝ masy czasu. Przedstawiam prost─ů strategi─Ö, kt├│ra za ostatnie 70 lat zarabia┼éa przeci─Ötnie 15% rocznie, trac─ůc w mi─Ödzyczasie poni┼╝ej 20%.

Czytaj dalej Ôćĺ

Odpowiedzi na tak postawione pytanie jest bez liku. Ja zaproponowa┼éem pewne rozwi─ůzanie w artykule opisuj─ůcym prost─ů, ale bardzo efektywn─ů strategi─Ö inwestowania na globalnym rynku akcji i obligacji. Bardzo zach─Öcam do zapoznania si─Ö z tym artyku┼éem ÔÇô ┼Ťmiem twierdzi─ç, i dostarczam na to solidne dowody, ┼╝e to wszystko (od strony technicznej), co potrzeba do sensownego inwestowania swoich pieni─Ödzy na rynkach kapita┼éowych. Nie daj sobie wm├│wi─ç, ┼╝e inwestowanie wymaga niebywa┼éej wiedzy. Nie twierdz─Ö, ┼╝e inwestowanie jest proste, bo nie jest, ale trudno┼Ť─ç le┼╝y g┼é├│wnie w naszej g┼éowie, w braku dyscypliny, co jest przeszkod─ů w zarabianiu nawet gdyby┼Ťmy swoje pieni─ůdze powierzyli najlepszemu zarz─ůdzaj─ůcemu. To jednak temat ju┼╝ na inn─ů opowie┼Ť─ç.

UWAGA Artykuł jest obszerny i jego dokładne przeczytanie zajmie Ci co najmniej 30 minut.

ETF, czyli co to jest, dlaczego warto si─Ö tym zainteresowa─ç i na co uwa┼╝a─ç

Wprowadzenie w ┼Ťwiat funduszy ETF dla zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych.

Czytaj dalej Ôćĺ

UWAGA Nie jest to wpis sponsorowany. Nie rekomenduj─Ö ┼╝adnych produkt├│w, a je┼Ťli wspominam jakie┼Ť rozwi─ůzania, to tylko na potrzeby edukacyjne tego artyku┼éu. Nie jestem doradc─ů inwestycyjnym w rozumieniu Rozporz─ůdzenia Ministra Finans├│w z dnia 19 pa┼║dziernika 2005 roku w sprawie informacji stanowi─ůcych rekomendacje dotycz─ůce instrument├│w finansowych, ich emitent├│w lub wystawc├│w (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715).

Streszczenie

TL;DR Artyku┼é wyja┼Ťnia podstawowe mechanizmy dzia┼éania rynku obligacji oraz mo┼╝liwe sposoby inwestowania na nim. Nast─Öpnie om├│wiony jest w szczeg├│┼éach ETF obligacji jako jedna z mo┼╝liwo┼Ťci ekspozycji na ten rynek. Dowiesz si─Ö jak dzia┼éa taki ETF, czym r├│┼╝ni si─Ö od klasycznego funduszu obligacji czy obligacji zakupionych indywidualnie oraz gdzie i jak mo┼╝na kupi─ç taki instrument. Ponadto pisz─Ö jak ETF obligacji mo┼╝e stanowi─ç alternatyw─Ö dla lokat w obcych walutach, oraz o ryzyku walutowym.

Wprowadzenie


Historia ETF rozpocz─Ö┼éa si─Ö na rynku akcji jeszcze w latach 70. XX wieku w formie funduszy indeksowych, protoplasty ETF. To w┼éa┼Ťnie z my┼Ťl─ů o tym rynku powsta┼éy pierwsze tego typu fundusze replikuj─ůce, czyli na┼Ťladuj─ůce zachowania indeks├│w na rynku akcji. Idea ojca koncepcji stoj─ůcej za ETF, Johna Bogle, by┼éa prosta: zamiast szuka─ç ig┼éy w stogu siana (czytaj ÔÇô szuka─ç idealnej sp├│┼éki), co zwykle nie udaje si─Ö, lepiej kupi─ç ca┼éy st├│g (czytaj ÔÇô ca┼éy rynek). Ka┼╝dy kto pr├│bowa┼é dobiera─ç indywidualne sp├│┼éki do portfela wie, jak jest to trudnym, by nie napisa─ç wprost, karko┼éomnym zadaniem dla wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w.

W tym wpisie pochyl─Ö si─Ö nad ETF opartymi na rynku obligacji. Fundusz taki, jak nietrudno si─Ö domy┼Ťli─ç, zamiast akcji, inwestuje w┼éa┼Ťnie na rynku obligacji. Pierwszy tego typu ETF na ┼Ťwiecie pojawi┼é si─Ö zaledwie w 2002 roku (9 lat po sukcesie ETF na indeks akcji S&P 500 — SPY), ale od tego czasu rynek ten mocno si─Ö rozwin─ů┼é. Rynek obligacji jest jednak ogromny i pomimo szybkiej ekspansji ETF obligacji, skupi┼éy one pod sob─ů oko┼éo 1.5% ca┼éego rynku (dane za rok 2018), jak podaje State Street, jeden z czo┼éowych operator├│w funduszy tego typu.

W Polsce instrument ten jest bardzo ma┼éo znany, wr─Öcz egzotyczny. Tymczasem rynek obligacji, co b─Öd─Ö stara┼é si─Ö wykaza─ç w tym wpisie, ma bardzo wiele po┼╝─ůdanych cech, kt├│re umo┼╝liwiaj─ů naszym inwestycjom nie tylko ograniczy─ç ryzyko w portfelu, ale wr─Öcz poprawi─ç jego wynik, a ETF jest ┼Ťwietnym sposobem na inwestowanie w obligacje.

Ten artyku┼é nie opisuje konkretnej strategii inwestycyjnej — przybli┼╝a przede wszystkim sam instrument jakim jest ETF obligacji, skupiaj─ůc si─Ö na aspektach praktycznych, po macoszemu traktuj─ůc nieco akademickie teorie. Dlatego prosz─Ö puryst├│w o wyrozumia┼éo┼Ť─ç. ­čÖé W kolejnym artykule zaproponuj─Ö konkretny przyk┼éad zastosowania wiedzy z tego wpisu: strategi─Ö dynamicznego doboru ETF obligacji do portfela. To co? — zaczynamy!

Obligacje w pigułce

Kamil Gemra, go┼Ť─ç 36 odcinka podcastu przybli┼╝y┼é podstawy stoj─ůce za obligacjami. Gor─ůco polecam ten odcinek ka┼╝demu, zw┼éaszcza tym, kt├│rzy nie maj─ů jeszcze do┼Ťwiadczenia z obligacjami. Tu przedstawi─Ö skondensowan─ů wiedz─Ö o tym instrumencie.

Obligacja to forma po┼╝yczki udzielanej podmiotom, kt├│re potrzebuj─ů pieni─Ödzy. Mog─ů to by─ç ca┼ée pa┼ästwa (obligacje skarbowe), gminy (obligacje komunalne), czy firmy (obligacje korporacyjne). Podmioty te jednak, zamiast i┼Ť─ç przyk┼éadowo do banku po kredyt, staraj─ů si─Ö pozyska─ç inwestor├│w ch─Ötnych, oczywi┼Ťcie za op┼éat─ů, wesprze─ç ich swoim kapita┼éem. Ka┼╝da obligacja ma warto┼Ť─ç nominaln─ů (warto┼Ť─ç jednej obligacji), oraz termin wykupu w kt├│rym podmiot zobowi─ůzuje si─Ö odda─ç po┼╝yczon─ů kwot─Ö. Posiadacz obligacji, inwestor, ma zwykle co okresowo wyp┼éacane tak zwane kupony odsetkowe, cho─ç zdarzaj─ů si─Ö te┼╝ tak zwane obligacje zerokuponowe ÔÇô wtedy po┼╝yczamy komu┼Ť np. 90 PLN, a w dniu wykupu obligacji otrzymujemy kwot─Ö 100 PLN, co stanowi zysk inwestora. Obligacje mog─ů zawiera─ç szereg tak zwanych opcji, ale nie b─Ödziemy sobie tym g┼éowy zawraca─ç.

Obligacje nazywane s─ů instrumentem o sta┼éym dochodzie, poniewa┼╝ po┼╝yczaj─ůc okre┼Ťlon─ů kwot─Ö (kupuj─ůc obligacj─Ö) wiemy jakie i kiedy otrzymamy odsetki oraz kiedy zostanie zwr├│cona nam po┼╝yczona kwota. Oczywi┼Ťcie, jak w ┼╝yciu, to, ┼╝e kto┼Ť po┼╝yczy┼é od nas pieni─ůdze, nie musi znaczy─ç, ┼╝e nam je odda. To tak zwane ryzyko kredytowe, ale o tym jeszcze troch─Ö napisz─Ö w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu.

Fakt, ┼╝e kupimy obligacje za 100 PLN, z terminem wykupu na przyk┼éad za 5 lat nie znaczy, ┼╝e musimy tyle czeka─ç. Je┼Ťli uda si─Ö nam znale┼║─ç ch─Ötnego, to mo┼╝emy tak─ů obligacj─Ö mu odsprzeda─ç. Cena jak─ů ewentualnie otrzymamy to jednak cena rynkowa, a nie cena nominalna obligacji. Mo┼╝emy dosta─ç 100 PLN, ale mo┼╝e by─ç to kwota wi─Öksza, albo co gorsza mniejsza. To kluczowa sprawa do kt├│rej b─Ödziemy wielokrotnie wraca─ç.

Czy warto inwestowa─ç w obligacje?

W chwili pisania tego artyku┼éu od kilku ┼éadnych lat s┼éyszy si─Ö tu i ├│wdzie, ┼╝e mamy ba┼äk─Ö na rynku obligacji i nie jest najlepszym pomys┼éem w nie inwestowa─ç. Chodzi o to, ┼╝e przyk┼éadowo w USA od niemal 40 lat stopy procentowe spada┼éy ca┼éy czas, winduj─ůc ceny obligacji. Miejsca na spadki st├│p procentowych obecnie wiele nie ma, wi─Öc jak zaczn─ů rosn─ů─ç stopy procentowe, obligacje zaczn─ů tanie─ç. To w tak telegraficznym skr├│cie. Nie martw si─Ö je┼Ťli nie rozumiesz tego — za chwil─Ö wyja┼Ťnimy sobie ten mechanizm dok┼éadniej.

Na drugim biegunie s─ů jednak tacy, kt├│rzy obligacje postrzegaj─ů jako synonim bezpiecze┼ästwa i pewnego zysku. Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e pocz─ůtkuj─ůcy inwestor mo┼╝e czu─ç si─Ö kompletnie zagubiony, gdy s┼éyszy sprzeczne informacje. A jak jest w rzeczywisto┼Ťci? Bynajmniej nie zawsze jak na obrazku.

Je┼Ťli m├│wimy o obligacjach emitowanych przyk┼éadowo przez rz─ůd Stan├│w Zjednoczonych czy Niemiec, takie papiery uchodz─ů za jedne z najbezpieczniejszych na ┼Ťwiecie w kontek┼Ťcie ryzyka kredytowego — jest ma┼éo realne, ┼╝e nie otrzymamy po┼╝yczonego kapita┼éu z powrotem. Generalnie rzecz ujmuj─ůc o ile obligacje skarbowe s─ů wyemitowane w walucie danego kraju, to zawsze mo┼╝na, m├│wi─ůc kolokwialnie, dodrukowa─ç pieni─Ödzy, by sp┼éaci─ç d┼éug. Oczywi┼Ťcie nie bez konsekwencji na warto┼Ť─ç tej waluty, ale to inna historia. Wci─ů┼╝ mo┼╝emy jednak straci─ç na inwestycji w takie obligacje, gdy sprzedamy je przed terminem wykupu bo nikt nie zechce nam zaoferowa─ç ceny jak─ů wy┼éo┼╝yli┼Ťmy przy ich kupnie.

Z drugiej strony, je┼Ťli mamy obligacje korporacyjne firmy o s┼éabej kondycji finansowej, to ryzyko niewykupienia takiej obligacji (czytaj — ryzyko straty 100% zainwestowanego kapita┼éu) jest bardzo realne. W takiej sytuacji ryzyko inwestycji mo┼╝e by─ç o wiele wi─Öksze ni┼╝ to kt├│re wi─ů┼╝e si─Ö z inwestowaniem na rynku akcji. Wydaje si─Ö to paradoksem, ale tak w┼éa┼Ťnie jest: inwestowanie w indywidualne obligacje korporacyjne mo┼╝e by─ç skrajnie ryzykownym przedsi─Öwzi─Öciem, gro┼╝─ůcym utraty zainwestowanych ┼Ťrodk├│w. Co┼Ť wiem o tym, bo mia┼éem w─ůtpliw─ů przyjemno┼Ť─ç straci─ç (na moje szcz─Ö┼Ťcie niewielk─ů) kas─Ö na niewykupionych obligacjach korporacyjnych kilka lat temu. ­čÖé

Skupmy si─Ö przez chwil─Ö jednak na obligacjach skarbowych oraz obligacjach o najwy┼╝szym ratingu kredytowym, czyli najmniejszym ryzyku inwestycyjnym (m├│wi─ůc inaczej, jest ma┼éo prawdopodobne, ┼╝e nie otrzymamy z powrotem po┼╝yczonej got├│wki). Ot├│┼╝ takie obligacje maj─ů tendencj─Ö do odwrotnego zachowania ni┼╝ rynek akcji, zw┼éaszcza w sytuacjach kryzysowych.

Poni┼╝sza tabelka pokazuje jak historycznie zachowywa┼é si─Ö rynek 5-letnich obligacji skarbowych w USA w okresach bessy na rynku akcji pocz─ůwszy od roku 1946.

Gdy rynek akcji jest w trendzie spadkowym, to inwestorzy szukaj─ů bezpiecznej przystani dla swojego kapita┼éu, mi─Ödzy innymi na rynku obligacji skarbowych o najmniejszym ryzyku kredytowym. Spadki na rynkach akcji podyktowane s─ů zwykle s┼éab─ů kondycj─ů w realnej gospodarce, co w konsekwencji jest impulsem dla bank├│w centralnych do zmniejszania st├│p procentowych z nadziej─ů na pobudzenie koniunktury. A to z kolei jest dobrym otoczeniem dla inwestowania na rynku obligacji, poniewa┼╝ w├│wczas ten rynek ro┼Ťnie.

Zaraz zaraz — ale jak to rynek obligacji ro┼Ťnie lub spada? Przecie┼╝ to nie akcje, kt├│re mog─ů dro┼╝e─ç lub tanie─ç. Je┼Ťli komu┼Ť po┼╝yczy┼éem 100 PLN to nagle kto┼Ť b─Ödzie musia┼é mi odda─ç wi─Öcej, i to pomimo wyp┼éacenia kupon├│w odsetkowych? Albo, co gorsza, mniej? No nie, to nie tak do ko┼äcaÔÇŽ

Co kształtuje cenę obligacji?

O ile nikogo nie dziwi, ┼╝e kursy akcji na gie┼édach podlegaj─ů ci─ůg┼éym fluktuacjom — to spadaj─ů, to rosn─ů, o tyle nie do ko┼äca mo┼╝e by─ç oczywiste, dlaczego tak samo dzieje si─Ö z kursami obligacji. W ko┼äcu je┼Ťli kto┼Ť po┼╝ycza od nas przyk┼éadowo 100 PLN na 2 lata (czytaj: kupujemy obligacj─Ö za 100 PLN), to po tym okresie oddaje nam got├│wk─Ö (czytaj: wykupuje od nas obligacj─Ö), p┼éac─ůc w mi─Ödzyczasie zwykle odsetki w ustalonych odst─Öpach czasu. Dlaczego wi─Öc w mi─Ödzyczasie obligacja o nominalnej warto┼Ťci 100 PLN mo┼╝e kosztowa─ç na rynku przyk┼éadowo 95 PLN lub 105 PLN?

Wyobra┼║ sobie, ┼╝e inwestor kupuje obligacj─Ö 2-letni─ů za 100 PLN, otrzymuj─ůc ka┼╝dego roku 5% odsetek, czyli 5 PLN. Na koniec inwestycji otrzyma wi─Öc swoje 100 PLN + ┼é─ůcznie 10 PLN odsetek (2 razy po 5 PLN). Tu dodatkowo za┼é├│┼╝my, ┼╝e oprocentowanie odsetek jest sta┼ée w czasie — nie jest indeksowane przyk┼éadowo referencyjn─ů wysoko┼Ťci─ů oprocentowania WIBOR. Wi─Öc nawet je┼Ťli WIBOR wzro┼Ťnie lub spadnie, odsetki zostaj─ů w przypadku naszej obligacji na sta┼éym poziomie 5%.

Z powod├│w rynkowych (na przyk┼éad rosn─ůca inflacja, rosn─ůce stopy procentowe), podobne obligacje rok p├│┼║niej emitowane s─ů z odsetkami na poziomie 7%, czyli pozwalaj─ů zarobi─ç ju┼╝ nie 5 PLN, a 7 PLN — to wi─Öcej od tego, co wcze┼Ťniej przez nas kupiona obligacja. Poniewa┼╝ kupony odsetkowe naszej obligacji s─ů sta┼ée (zawsze 5% w skali roku), jej cena na rynku b─Ödzie mie─ç tendencj─Ö do spadania — ludzie ch─Ötniej kupi─ů obligacje p┼éac─ůce 7% ni┼╝ te ÔÇťstareÔÇŁ, p┼éac─ůce zaledwie 5% w skali roku. Zatem je┼Ťli by┼Ťmy chcieli sprzeda─ç na rynku nasz─ů obligacj─Ö przed terminem wykupu raczej nikt ze zechce nam zap┼éaci─ç za ni─ů 100 PLN — musimy ÔÇťzach─Öci─çÔÇŁ inwestor├│w do kupna naszej obligacji ni┼╝sza cen─ů. Po prostu zmieni┼éy si─Ö warunki rynkowe od momentu kupna naszej obligacji.

W du┼╝ym uproszczeniu mo┼╝na za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e nasza obligacja o cenie nominalnej 100 PLN spadnie w takim przypadku do 98 PLN ÔÇô kupuj─ůc j─ů w tej cenie z dyskontem, inwestor po roku otrzyma 5 PLN odsetek, a dodatkowe 2 PLN zarobi gdy obligacja zostanie wykupiona przez emitenta za 100 PLN. Dzi─Öki spadkowi ceny obligacji, jej rentowno┼Ť─ç wzros┼éa (inwestor zarobi┼é 7%, a nie 5%) i pozwoli┼éa zarobi─ç inwestorowi r├│wnie┼╝ 7 PLN.

Mechanizm ten analogicznie dzia┼éa i w drug─ů stron─Ö: wzrost ceny obligacji zmniejsza jej rentowno┼Ť─ç — inwestor zarabia mniej ni┼╝ wynika to z kupon├│w odsetkowych, poniewa┼╝ za obligacj─Ö musi zap┼éaci─ç wi─Öcej ni┼╝ cena nominalna. To jest przypadek z kt├│rym cz─Östo mamy do czynienia w┼éa┼Ťnie w sytuacji bessy na rynku akcji — akcje spadaj─ů, obligacje rosn─ů. Je┼Ťli wi─Öc kupimy 2-letni─ů obligacj─Ö za 100 PLN, kt├│ra p┼éaci 5% odsetek rocznie, a po roku czasu nowo emitowane obligacje b─Öd─ů p┼éaci─ç ju┼╝ tylko 3%, cena naszej obligacji w uproszczeniu wzro┼Ťnie do 102 PLN. Tyle mniej wi─Öcej mogliby┼Ťmy oczekiwa─ç od kogo┼Ť, gdyby chcia┼é j─ů od nas kupi─ç. W├│wczas inwestor p┼éac─ůc 102 PLN, przy wykupie otrzyma ju┼╝ tylko 100 PLN, ale kupon odsetkowy b─Ödzie mia┼é na poziomie 5%, a nie 3%.

PAMI─śTAJ Rosn─ůce stopy procentowe powoduj─ů, ┼╝e nowo emitowane obligacje s─ů wy┼╝ej oprocentowane ni┼╝ stare. Dlatego, aby te stare obligacje p┼éac─ůce ni┼╝sze odsetki by┼éy r├│wnie atrakcyjne, ich cena rynkowa spada.

UWAGA Zmiana ceny obligacji ma znaczenie tylko wtedy, gdy jako jej posiadacze zechcemy j─ů sprzeda─ç przed terminem wykupu. W├│wczas mo┼╝emy na tym straci─ç lub zyska─ç, poniewa┼╝ otrzyma─ç mo┼╝emy za nasz─ů obligacj─Ö inn─ů kwot─Ö, ni┼╝ jej cena nominalna. Je┼Ťli jednak b─Ödziemy trzyma─ç obligacj─Ö w portfelu do samego ko┼äca (do terminu wykupu), otrzymamy jej warto┼Ť─ç nominaln─ů (o ile nie zi┼Ťci si─Ö ryzyko kredytowe i kto┼Ť nie zwr├│ci nam wtedy ani grosza).

Innym powodem do zmiany ceny obligacji mo┼╝e by─ç kondycja finansowa podmiotu, kt├│ry takie obligacje wyemitowa┼é. Je┼Ťli przyk┼éadowo firma wyemitowa┼éa obligacje po 100 PLN, ale w mi─Ödzyczasie mocno podupad┼éa jej wiarygodno┼Ť─ç kredytowa, niekt├│rzy inwestorzy mog─ů nie chcie─ç trzyma─ç takich obligacji w portfelu do momentu ich planowanego wykupu. O ile kto┼Ť b─Ödzie chcia┼é od nich kupi─ç takie obligacje na rynku wt├│rnym (np. na gie┼édzie), o tyle raczej nie b─Ödzie chcia┼é p┼éaci─ç pe┼énej ceny, czyli zamiast 100 PLN mo┼╝e by─ç to przyk┼éadowo kwota 80 PLN. Anyway — to ju┼╝ zabawa w rosyjsk─ů ruletk─Ö, kt├│rej nie polecam. Bo je┼Ťli skusimy si─Ö na kupno obligacji za 80 PLN, licz─ůc, ┼╝e na koniec zostanie ona wykupiona za 100 PLN, ryzykujemy 100% kapita┼éu — tyle stracimy, je┼Ťli firma upadnie, albo nie wykupi obligacji.

Problem ze zbyciem obligacji, czyli tak zwane ryzyko p┼éynno┼Ťciowe, r├│wnie┼╝ mo┼╝e mie─ç negatywny wp┼éyw na wycen─Ö papier├│w. Po prostu gdy, jak to si─Ö ┼éadnie m├│wi, poda┼╝ nie krzy┼╝uje si─Ö z popytem (sic!), aby wyj┼Ť─ç z inwestycji mo┼╝emy by─ç zmuszeni do sprzedania naszej obligacji znacznie poni┼╝ej jej nominalnej warto┼Ťci. Nieszcz─Ö┼Ťcia cz─Östo chodz─ů parami i tak jest r├│wnie┼╝ w tej sytuacji, gdy┼╝ ryzyko p┼éynno┼Ťci jest zwykle powi─ůzane z ryzykiem kredytowym.

Nie zawsze jednak zmiana cen obligacji ma wp┼éyw na inwestycj─Ö inwestora. Je┼Ťli bowiem trzyma on obligacje od momentu emisji do momentu terminu wykupu, fluktuacje cen s─ů dla niego bez znaczenia. Oczywi┼Ťcie zak┼éadaj─ůc, ┼╝e nie zrealizuje si─Ö ryzyko kredytowe. W powy┼╝szym przyk┼éadzie inwestor kupi┼éby obligacje za przyk┼éadowo 100 PLN, w mi─Ödzyczasie otrzymywa┼éby odsetki, a na koniec wr├│ci┼éaby do niego pierwotna kwota ÔÇô owe 100 PLN. Nawet je┼Ťli w mi─Ödzyczasie obligacja ta na rynku by┼éa wyceniana po 95 PLN czy po 105 PLN, w takim scenariuszu jest to bez znaczenia na finalny wynik inwestycji.

Zmiana ceny obligacji ma jednak znaczenie na wycen─Ö jednostek ETF obligacji (lub funduszu obligacji), poniewa┼╝ nie ma on terminu wykupu. Je┼Ťli dzi┼Ť b─Öd─Ö chcia┼é sprzeda─ç jednostki ETF obligacji, to otrzymam tyle kapita┼éu, na ile te obligacje wycenia rynek i mo┼╝e by─ç to mniej ni┼╝ warto┼Ť─ç nominalna obligacji w portfelu danego ETF! Spokojnie — ten temat te┼╝ rozpracujemy w dalszej cz─Ö┼Ťci.

UWAGA Interesuj─ůcym produktem dla szukaj─ůcych bezpiecznych inwestycji w PLN s─ů detaliczne obligacje skarbowe, kt├│re mo┼╝na kupi─ç pod linkiem http://www.obligacjeskarbowe.pl. Jest to inwestycja teoretycznie bezpieczniejsza ni┼╝ lokata w banku, a przy okazji ma kilka interesuj─ůcych cech.
Odsetki opodatkowane s─ů dopiero w chwili ich wykupu lub wcze┼Ťniejszego wykupu, gdy chcemy je spieni─Ö┼╝y─ç na ┼╝─ůdanie. Przez lata mo┼╝na wi─Öc pomna┼╝a─ç kapita┼é bez potrzeby p┼éacenia podatku. Poza tym nie ma ryzyka stopy procentowej — zawsze otrzymamy w ka┼╝dej chwili warto┼Ť─ç nominaln─ů obligacji. Je┼Ťli kto┼Ť regularnie ┼╝ongluje lokatami bankowymi, to zdecydowanie polecam przygl─ůdn─ů─ç si─Ö temu instrumentowi.

ETF obligacji — to naprawd─Ö proste!

OK, w tym momencie ju┼╝ powiniene┼Ť wiedzie─ç o co z grubsza chodzi w obligacjach. Kupuj─ůc obligacj─Ö, po┼╝yczamy komu┼Ť kas─Ö na okre┼Ťlony czas, a w mi─Ödzyczasie otrzymujemy za to kupony odsetkowe. Obligacj─Ö albo zbywamy w dowolnym momencie na rynku wt├│rnym, albo trzymamy do z g├│ry ustalonego momentu ich wykupienia przez emitenta. Easy! To po choler─Ö mi jeszcze ETF obligacji?

UWAGA Z perspektywy inwestora z Polski, aby m├│c inwestowa─ç na rynku obligacji poprzez ETF, musimy godzi─ç si─Ö na to, ┼╝e inwestycje te nie b─Öd─ů realizowane w PLN, a przede wszystkim w jednej z wiod─ůcych walut jak USD czy EUR.

Podstawy, czyli po co powstał ETF obligacji?

Dzi┼Ť ju┼╝ nikogo nie dziwi to, ┼╝e ETF umo┼╝liwia nam w prosty spos├│b kupno koszyka akcji, kt├│ry odwzorowuje jaki┼Ť indeks gie┼édowy, na przyk┼éad WIG20 czy S&P 500. Nie ka┼╝dy mo┼╝e jednak wie, ┼╝e w ┼Ťwiecie obligacji r├│wnie┼╝ istniej─ů indeksy, kt├│re w analogiczny spos├│b mog─ů by─ç odwzorowane. Co wi─Öcej, w przypadku rynku obligacji cz─Östo to jedyny spos├│b, by w og├│le inwestor indywidualny m├│g┼é inwestowa─ç na tym rynku.

ETF umo┼╝liwia w prosty spos├│b kupowanie koszyka r├│┼╝nych obligacji, opakowanego w jednostk─Ö funduszu, kt├│ra jest w obrocie na gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych niczym akcja jakiej┼Ť sp├│┼éki. Zwykle ETF obligacji, analogicznie jak ETF dla rynku akcji, tworzone s─ů z okre┼Ťlon─ů charakterystyk─ů. Mamy zatem szereg ETF obligacji skarbowych, korporacyjnych, komunalnych, d┼éugoterminowych, ┼Ťrednioterminowych, itd., itp. To bardzo wygodne. Kupujesz sobie koszyk obligacji w identyczny spos├│b jak akcje jakiej┼Ť sp├│┼éki na gie┼édzie, a przy okazji masz zagwarantowan─ů dywersyfikacj─Ö portfela wed┼éug swoich preferencji inwestycyjnych.

Kamil Gemra, czyli o podstawach inwestowania w obligacje

Kamil Gemra przybli┼╝z szczeg├│┼éy stoj─ůce za obligacjami. Co to jest, po co to jest, jak to mo┼╝na wykorzysta─ç, ile mo┼╝na zarobi─ç, no i ile mo┼╝na straci─ç? Je┼Ťli jeste┼Ť zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcy w tematyce obligacji, a chcesz go pozna─ç, to ten odcinek jest dla Ciebie.

Czytaj dalej Ôćĺ

Ale co w tym pi─Öknego, je┼Ťli na gie┼édzie (i nie tylko tam), mo┼╝na sobie cz─Östo te┼╝ kupi─ç dowolne obligacje? Ot├│┼╝ kupno wielu r├│┼╝nych obligacji indywidualnych ÔÇťna piechot─ÖÔÇŁ, samodzielnie, mo┼╝e by─ç problematyczne z wielu powod├│w.

Po pierwsze, je┼Ťli dysponujemy niewielkim kapita┼éem (na przyk┼éad kilka tysi─Öcy PLN), to trudno zbudowa─ç zdywersyfikowany portfel obligacji. Przyk┼éadowo kupno ma┼éych pakiet├│w obligacji mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z relatywnie du┼╝ym kosztem w postaci prowizji brokerskiej, co mo┼╝e ÔÇťzabi─çÔÇŁ rentowno┼Ť─ç takiej inwestycji — jednym rozwi─ůzaniem mo┼╝e by─ç wtedy w┼éo┼╝enie wszystkich jajek do tego samego koszyka, czyli kupno obligacji od jednego emitenta.

Po drugie, nawet je┼Ťli zbudujemy samodzielnie portfel obligacji, to musimy go na bie┼╝─ůco obs┼éugiwa─ç monitoruj─ůc jego zachowanie, odpowiednio reaguj─ůc na zmiany rynkowe, czy te┼╝ szuka─ç nowych papier├│w, gdy obecne obligacje zostan─ů wykupione przez emitenta. Osobi┼Ťcie wol─Ö po┼Ťwi─Öca─ç sw├│j czas na przyjemniejsze aktywno┼Ťci. ­čÖé

Wreszcie po trzecie, nie ka┼╝da obligacja jest ┼éatwo dost─Öpna dla inwestora indywidualnego, a sprawa jeszcze bardziej si─Ö komplikuje, gdy chcemy przyk┼éadowo inwestowa─ç w obligacje emitowane poza Polsk─ů. To nie jest tak, ┼╝e ka┼╝da obligacja jest w obrocie gie┼édowym. Do tego dochodzi problem z p┼éynno┼Ťci─ů: pozbycie si─Ö obligacji przed terminem wykupu mo┼╝e by─ç trudne albo sporo kosztowa─ç — m├│wi─ůc kr├│tko ryzyko wyj┼Ťcia z inwestycji mo┼╝e by─ç znaczne.

ETF wszystkie wymienione bol─ůczki rozwi─ůzuje za nas pobieraj─ůc za to niewielka op┼éat─Ö, nierzadko poni┼╝ej (i to znacznie) 0.1% od zainwestowanego kapita┼éu w skali roku. Tak, to nie pomy┼éka: inwestuj─ůc na przyk┼éad 10 000 USD zap┼éacimy za tak─ů ÔÇťus┼éug─ÖÔÇŁ cz─Östo znacznie mniej ni┼╝ 10 USD w skali roku. Powiedz o tym swojemu doradcy finansowemu, kt├│ry oferuje Ci w┼éa┼Ťnie inwestycj─Ö ┼╝ycia w funduszu aktywnie zarz─ůdzanymÔÇŽ

O kosztach jeszcze napisz─Ö wi─Öcej w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu, poniewa┼╝ to kluczowy element inwestowania. Tymczasem zwr├│c─Ö uwag─Ö na kilka aspekt├│w jakie wynikaj─ů z faktu inwestowania w obligacje przy pomocy ETF, kt├│re s─ů kluczowe do zrozumienia.

Czym r├│┼╝ni si─Ö ETF obligacji odÔÇŽ obligacji?

Jak ju┼╝ wiesz, obligacja ma okre┼Ťlony termin wykupu, po kt├│rym otrzymujemy zwrot kasy (w mi─Ödzyczasie otrzymujemy te┼╝ zwykle kupony odsetkowe). W przypadku ETF (jak i klasycznego funduszu inwestycyjnego rynku obligacji) portfel sk┼éada si─Ö z wielu obligacji, kt├│re s─ů opakowane w jednostk─Ö funduszu. Zarz─ůdzaj─ůcy takim funduszem nie musi trzyma─ç obligacji w portfelu do ich wykupu — mo┼╝e je sprzeda─ç wcze┼Ťniej. To rodzi pewne konsekwencje, poniewa┼╝ ETF obligacji jako ca┼éo┼Ť─ç nie ma terminu wykupu. OK, jest wyj─ůtek od tej regu┼éy, ale o tym p├│┼║niej, bo odnosi si─Ö on do wci─ů┼╝ bardzo ma┼éej i specyficznej grupy ETF.

Obligacje wchodz─ůce w sk┼éad portfela ETF mog─ů mie─ç r├│┼╝ne daty wykupu. Owszem, ETF mo┼╝e skupia─ç si─Ö na przyk┼éad na obligacjach 3-letnich, ale to nie znaczy, ┼╝e wszystkie obligacje maj─ů dok┼éadnie termin wykupu w tym samym czasie. Ten 3-letni okres wykupu jest tylko pewn─ů ┼Ťredni─ů dla ca┼éego portfela danego ETF. Jedne obligacje mog─ů w danym momencie wygasa─ç, inne mog─ů by─ç sprzedawana przez zarz─ůdzaj─ůcego ETF przed terminem wykupu, a jeszcze inne w┼éa┼Ťnie mog─ů by─ç nabywane na rynku.

Zatem jednostka ETF obligacji nie zostaje wykupiona w okre┼Ťlonym czasie w przysz┼éo┼Ťci, jak ma to miejsce z obligacj─ů kupion─ů indywidualnie, nawet je┼Ťli fundusz inwestuje w obligacje 3-letnie. Tam czas niejako si─Ö zatrzyma┼é: portfel ma ┼Ťredni czas obligacji 3 lata do wykupu, ale my mo┼╝emy trzyma─ç takiego ETF w portfelu bez ogranicze┼ä w niesko┼äczono┼Ť─ç. Zarz─ůdzaj─ůcy portfelem ETF dba o to, by kapita┼é by┼é zainwestowany ci─ůgle. Sprzedaj─ůc wi─Öc ETF otrzymamy kwot─Ö za obligacje tak─ů jak wycenia j─ů w danym momencie rynek. M├│wi─ůc kr├│tko: w tym przypadku fluktuacja cen na rynku obligacji, o kt├│rej wcze┼Ťniej pisa┼éem, ma znaczenie.

PAMI─śTAJ Kupuj─ůc nawet najbezpieczniejsze obligacje skarbowe na ┼Ťwiecie o najmniejszym ryzyku kredytowym, Twoja inwestycja mo┼╝e wygenerowa─ç strat─Ö, gdy b─Ödziesz musia┼é z niej wyj┼Ť─ç przed terminem ich wykupu! Przyk┼éadowo, je┼Ťli rosn─ů─ç b─Öd─ů stopy procentowe, wycena obligacji skarbowych b─Ödzie spada─ç (je┼Ťli inwestujemy w obligacje przez ETF — wycena jednostek b─Ödzie spada─ç). Warto o tym pami─Öta─ç zw┼éaszcza w obecnych czasach, gdzie historycznie na ┼Ťwiecie mamy bardzo niskie stopy procentowe.

Zalet─ů ETF obligacji jest jego p┼éynno┼Ť─ç. Z natury instrument taki jak obligacja nie jest tak cz─Östo handlowany jak akcja. Ba, obligacje cz─Östo nie s─ů nawet dost─Öpne w obrocie gie┼édowym. Je┼Ťli wi─Öc kto┼Ť ma w portfelu indywidualne obligacje, wyj┼Ťcie z tej inwestycji mo┼╝e by─ç problematyczne i wi─ůza─ç si─Ö ze sporym kosztem, poniewa┼╝, ┼╝eby znale┼║─ç drug─ů stron─Ö transakcji, mo┼╝emy by─ç zmuszeni do sprzedania towaru taniej ni┼╝ by┼Ťmy tego oczekiwali. Rynek ETF obligacji jest o wiele bardziej p┼éynny (nawet miliony jednostek danego ETF w ci─ůgu jednego dnia), a do transakcji dochodzi nawet je┼Ťli obligacje wchodz─ůce w ich sk┼éad nie s─ů w tym czasie handlowane.

Obligacje zwykle p┼éac─ů kupony odsetkowe co kilka miesi─Öcy, na przyk┼éad co sze┼Ť─ç. Poniewa┼╝ ETF ma wiele r├│┼╝nych obligacji w portfelu, kt├│re p┼éac─ů kupony w r├│┼╝nych momentach, ETF obligacji wyp┼éaca zwykle zbiorcz─ů dywidend─Ö w postaci got├│wki ka┼╝dego miesi─ůca. Dla niekt├│rych os├│b mo┼╝e by─ç to interesuj─ůca opcja, je┼Ťli oczekuj─ů ┼Ťwie┼╝ej got├│wki w regularnych interwa┼éach czasu. Nie jest to jednak regu┼é─ů, a do tego istniej─ů ETF obligacji, kt├│re nie p┼éac─ů nigdy got├│wki od kupn├│w odsetkowych tylko reinwestuj─ů j─ů, o czym b─Öd─Ö jeszcze pisa┼é p├│┼║niej.

ETF obligacji z okre┼Ťlon─ů dat─ů wykupu

Wspomnia┼éem ju┼╝, ┼╝e w ETF obligacji mamy ryzyko stopy procentowej (podobnie jak i w funduszach obligacji aktywnie zarz─ůdzanych), poniewa┼╝ nie ma tam terminu wykupu jak w przypadku indywidualnej obligacji. Cena kupna i sprzeda┼╝y jednostki ETF zawsze b─Ödzie oszacowana przez rynek w danym momencie, a konkretnie ka┼╝da obligacja w portfelu ETF podlega rynkowej wycenie. Innymi s┼éowy, suma wycen tych indywidualnych obligacji w portfelu ETF kszta┼étuje warto┼Ť─ç jednostki funduszu. Mo┼╝e si─Ö wi─Öc zdarzy─ç tak, ┼╝e sprzedaj─ůc jednostki ETF obligacji b─Öd─ů one mniej warte ni┼╝ gdy je kupowali┼Ťmy.

Aby po cz─Ö┼Ťci temu zaradzi─ç, powsta┼éy ETF obligacji, kt├│re ÔÇťwygasaj─ůÔÇŁ (ang. Defined Maturity ETF) tak jak obligacje w z g├│ry okre┼Ťlonym dniu w przysz┼éo┼Ťci — po prostu zamiast jednostek ETF w portfelu inwestora pojawia si─Ö w ich miejsce got├│wka, a sam fundusz ÔÇťznikaÔÇŁ. M├│wi─ůc jeszcze inaczej: to taki sprytny ETF, kt├│ry zachowuje si─Ö r├│wnocze┼Ťnie jak ka┼╝dy ETF i jak obligacja kupowana indywidualnie.

Z natury rzeczy ETF obligacji z okre┼Ťlon─ů dat─ů wykupu jest w obrocie gie┼édowym, a wi─Öc mo┼╝na go kupi─ç i sprzeda─ç w ka┼╝dej chwili, natomiast obligacje wchodz─ůce w jego sk┼éad maj─ů termin wykupu przypadaj─ůcy w tym samym roku. Gdy wszystkie obligacje s─ů wykupione (ten proces trwa kilka miesi─Öcy), inwestor otrzymuje got├│wk─Ö. Je┼Ťli wi─Öc kto┼Ť nie chce ponosi─ç ryzyka stopy procentowej, zw┼éaszcza w sytuacji gdy stopy procentowe rosn─ů powoduj─ůc spadki cen obligacji, wystarczy po kupieniu ETF trzyma─ç go do ko┼äca — dok┼éadnie tak samo jak by┼Ťmy to mogli zrobi─ç z indywidualn─ů obligacj─ů. Z drugiej strony, je┼Ťli stopy procentowe spadaj─ů, obligacje mog─ů dro┼╝e─ç, a inwestor mo┼╝e zrealizowa─ç zysk, bez potrzeby czekania na dat─Ö wykupu.

W praktyce wygl─ůda to tak, ┼╝e mamy seri─Ö kilku ETF, tu o hipotetycznej nazwie ABC:

  • ABC 2023
  • ABC 2024
  • ABC 2025

Znaczy to, ┼╝e ETF ABC wygasa odpowiednio w 2023, 2024 i 2025 roku. Dzi─Öki temu, gdy wyga┼Ťnie nam przyk┼éadowo ETF ABC 2023 w 2023 roku, b─Ödziemy mogli otrzyman─ů got├│wk─Ö zainwestowa─ç na przyk┼éad w ETF ABC 2026 (wygasaj─ůcym w 2026 roku).

Podsumowuj─ůc ETF z okre┼Ťlon─ů dat─ů wykupu to interesuj─ůca konstrukcja, bo ┼é─ůczy po┼╝─ůdane cechy z kilku ┼Ťwiat├│w:

  • wygasa podobnie jak obligacja kupiona indywidualnie (a wi─Öc mo┼╝na przetrzyma─ç inwestycj─Ö do momentu wykupienia neutralizuj─ůc ryzyko stopy procentowej)
  • jest w obrocie gie┼édowym jak ka┼╝dy inny ETF czy akcja (a wi─Öc neutralizuje ryzyko p┼éynno┼Ťciowe)
  • zapewnia dywersyfikacj─Ö, bo wci─ů┼╝ jest to portfel funduszu zbudowany z wielu obligacji

Przyk┼éadem takich ETF jest Invesco BulletShares  oraz seria iShares iBonds. Niestety p├│ki co jest to wci─ů┼╝ margines rynku ETF obligacji, chocia┼╝ mo┼╝e to si─Ö zmienia─ç, poniewa┼╝ przed nami znacznie wi─Ökszy potencja┼é do wzrost├│w st├│p procentowych ni┼╝ do ich spadk├│w i cz─Ö┼Ť─ç inwestor├│w w ten spos├│b b─Ödzie mog┼éo chcie─ç eliminowa─ç ryzyko rosn─ůcych st├│p procentowych.

ETF obligacji z okre┼Ťlon─ů dat─ů wykupu pozwalaj─ů realizowa─ç strategi─Ö tak zwanego drabinkowania (ang. laddering), co┼Ť co stosowane bywa przy inwestowaniu w obligacje indywidualne. Realizacja takiej strategii jest jednak o wiele prostsza przy wykorzystaniu ETF ni┼╝ obligacji zakupionych indywidualnie.

Drabinkowanie to seria inwestycji, kt├│rych daty wykupu przypadaj─ů na przyk┼éad ka┼╝dego roku, przez kolejne 10 lat.

Wyobra┼║my sobie, ┼╝e mamy 100 000 USD, kt├│re dzielimy na 10 r├│wnych cz─Ö┼Ťci, czyli po 10 000 USD. Pierwsza cz─Ö┼Ť─ç wygasa w tym roku, druga w nast─Öpnym, i tak dalej. Dzi─Öki temu ka┼╝dego roku, gdy wykupiona zostanie cz─Ö┼Ť─ç naszej inwestycji, mamy szans─Ö na reinwestowanie tego kapita┼éu na obecnie obowi─ůzuj─ůcych warunkach rynkowych — mam tu na my┼Ťli stopy procentowe.

Taka konstrukcja portfela obligacji pomaga te┼╝ na up┼éynnieniu cz─Ö┼Ťci inwestycji, gdy potrzebna jest nam got├│wka. Chodzi o to, ┼╝e zawsze w portfelu jest cz─Ö┼Ť─ç obligacji, kt├│re maj─ů kr├│tki termin wykupu, a co za tym idzie ich wyceny rynkowe s─ů mniej podatne na wahania cen.

Czym r├│┼╝ni si─Ö ETF obligacji od aktywnie zarz─ůdzanego funduszu inwestycyjnego obligacji?

ETF obligacji i fundusze inwestycyjne obligacji maj─ů wiele cech wsp├│lnych i na pierwszy rzut oka mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e nie ma mi─Ödzy nimi wielkich r├│┼╝nic. Ich portfele sk┼éadaj─ů si─Ö z w wielu r├│┼╝nych obligacji (nierzadko setek, a nawet tysi─Öcy), co u┼éatwia inwestorowi dywersyfikacj─Ö, zw┼éaszcza gdy operujemy mniejszym kapita┼éem.

Gdyby┼Ťmy chcieli kupowa─ç pojedyncze obligacje, to by┼éoby to k┼éopotliwe lub wr─Öcz niemo┼╝liwe w wielu przypadkach, o kosztach nie wspominaj─ůc. Kolejne podobie┼ästwo polega na tym, ┼╝e fundusz inwestycyjny, podobnie jak ETF, wyp┼éaca odsetki lub mog─ů by─ç one reinwestowane, podnosz─ůc warto┼Ť─ç jednostek. ETF, podobnie te┼╝ jak i klasyczne fundusze, mog─ů by─ç w─ůsko ukierunkowane w okre┼Ťlony segment rynku: np. kr├│tkoterminowe i d┼éugoterminowe papiery skarbowe, obligacje kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö, obligacje chroni─ůce przed inflacj─ů, obligacje korporacyjne, i tak dalej.

ETF maj─ů jednak kilka przewag nad klasycznymi, aktywnie zarz─ůdzanymi funduszami inwestycyjnymi:

  • S─ů notowane na gie┼édzie, a wi─Öc mo┼╝na je kupowa─ç podczas sesji gie┼édowej w dowolnym momencie.
  • Mo┼╝na otworzy─ç na nich kr├│tk─ů pozycj─Ö, czyli m├│wi─ůc kolokwialnie „gra─ç na spadki” — daje to wi─Öcej mo┼╝liwo┼Ťci do opracowania strategii inwestycyjnych.
  • Ca┼ékowite koszty jakie ponosi inwestor ETF s─ů zwykle du┼╝o ni┼╝sze ni┼╝ w przypadku funduszy inwestycyjnych (wliczaj─ůc nawet koszty transakcyjne i spread). Te r├│┼╝nice mog─ů by─ç drastyczne, co przek┼éada si─Ö bardzo na ko┼äcowy wynik z inwestycji.

Te ni┼╝sze koszty ETF obligacji wynikaj─ů z tego, ┼╝e zwykle stara si─Ö on replikowa─ç jaki┼Ť indeks obligacji, jak na przyk┼éad Bloomberg Barclays Global Aggregate Bond Index, Bloomberg Barclays US Treasury Index czy J.P. Morgan Government Bond Index. To jest analogiczna sytuacja do tej jak─ů mamy w przypadku ETF dla rynku akcji. M├│wi─ůc ludzkim j─Özykiem, zarz─ůdzaj─ůcy funduszem ETF nie stara si─Ö pobi─ç rynku, tylko odwzorowa─ç konkretny rynek najwierniej jak to mo┼╝liwe.

Linda Bradford Raschke, czarodziejka z Wall Street

Bohaterka s┼éynnej serii ksi─ů┼╝ek J. SchwagerÔÇÖa, Czarodzieje Rynku. W tym wywiadzie Linda opowiada mi─Ödzy innymi o swoich do┼Ťwiadczeniach podczas wielkich krach├│w finansowych. Daje r├│wnie┼╝ wiele praktycznych porad dla ka┼╝dego kto chce zarabia─ç na rynkach finansowych.

Czytaj dalej Ôćĺ

Dla przyk┼éadu zarz─ůdzaj─ůcy aktywnym funduszem obligacji ma wiele obowi─ůzk├│w na g┼éowie. Przede wszystkim musi stara─ç si─Ö dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, kt├│rej wynikiem b─Öd─ů jak najlepsze wyniki — a to cholernie trudne zadanie. Przyk┼éadowo musi on podj─ů─ç decyzj─Ö jaki poziom ryzyka wybra─ç, czy maj─ů przewa┼╝a─ç obligacje kr├│tko-, czy d┼éugoterminowe, czy obligacje sprzeda─ç przed terminem wykupu, a mo┼╝e trzyma─ç je do samego ko┼äca, staraj─ůc si─Ö przewidzie─ç ruchy bank├│w centralnych co do poziomu st├│p procentowych. A to zaledwie mu┼Ťni─Öcie tego zakresu zada┼ä jakie stoj─ů przed zarz─ůdzaj─ůcym funduszem obligacji.

Chcia┼ébym zwr├│ci─ç jeszcze tu uwag─Ö na jeden aspekt zwi─ůzany z tym, ┼╝e ETF obligacji s─ů notowane na gie┼édzie. Ot├│┼╝ ich wycena w ci─ůgu dnia jest „p┼éynna”, jest tam ci─ůg┼éa walka popytu z poda┼╝─ů. Co prawda nie s─ů to zwykle fluktuacje cen o rozpi─Öto┼Ťciach znanych na rynku akcji ale dochodzi mimo wszystko do odklejania si─Ö wycen od warto┼Ťci zarz─ůdzanych przez ETF aktyw├│w netto (Net Asset Value, NAV).

M├│wi─ůc prostym j─Özykiem: mo┼╝na kupi─ç ETF taniej ni┼╝ to by wynika┼éo z „papier├│w”, ale mo┼╝na i za niego przep┼éaci─ç — pocz─ůtkuj─ůcy inwestor powinien na to uwa┼╝a─ç, zw┼éaszcza na mniej p┼éynnych ETF. S─ů mechanizmy, kt├│re maj─ů temu zapobiega─ç. Tego problemu nie ma w przypadku klasycznie zarz─ůdzanego funduszu, bo tam kupno czy sprzeda┼╝ jednostek jest zawsze po cenie NAV, kt├│ra szacowana jest na koniec dnia po zamkni─Öciu si─Ö rynk├│w finansowych.

Duration, czyli co?

Celowo pisz─Ö o tym nieco dalej, ┼╝eby nie odstraszy─ç Ci─Ö dziwnymi terminami. ­čÖé Ale spoko, to nie takie straszne jak si─Ö zaraz przekonasz.

Matematyka stoj─ůca za modelami portfeli inwestuj─ůcych w obligacje jest do┼Ť─ç zagmatwana z punktu widzenia przeci─Ötnego inwestora. Ale nie trzeba schodzi─ç do poziomu jaki zaproponowa┼é na przyk┼éad Frederick Macaulay, tw├│rca koncepcji tak zwanego czasu trwania obligacji, w skr├│cie po angielsku duration. Wystarczy rozumie─ç prawa na wy┼╝szym poziomie, bo i tak nikt na piechot─Ö w g┼éowie tego wszystkiego liczy─ç nie b─Ödzie.

Pisa┼éem ju┼╝, ┼╝e je┼Ťli kupon odsetkowy nie jest indeksowany stop─ů procentow─ů (czyli jest sta┼éy), w├│wczas cena obligacji spada, gdy stopy procentowe id─ů w g├│r─Ö, i na odwr├│t. Jest to proste do zrozumienia: je┼Ťli stopy procentowe id─ů w g├│r─Ö, a nowo emitowane obligacje p┼éac─ů wi─Öcej ni┼╝ stare, to cena tych starych b─Ödzie spada─ç, tak by ich kupno pozwoli┼éo zarobi─ç podobnie do nowo emitowanych obligacji.

Jest jednak myk polegaj─ůcy na tym, ┼╝e inaczej zmienia─ç b─Ödzie si─Ö wycena obligacji, kt├│rej czas wykupu jest za 3 lata, a jeszcze inaczej obligacji, kt├│rej czasu wykupu przypada za 10 lat. Pewnie intuicyjnie czujesz, ┼╝e obligacja 10-letnia b─Ödzie bardziej podatna na zmiany st├│p procentowych ni┼╝ 3-letnia — z prostego powodu: w okresie 10 lat mamy wi─Öcej ryzyka wynikaj─ůcego ze zmiany st├│p procentowych ni┼╝ w obligacjach, kt├│re wykupione b─Öda za 3 lata. Duration to m├│wi─ůc najpro┼Ťciej oszacowanie zmiany ceny obligacji w odpowiedzi na zmiany st├│p procentowych. ┼üadnie m├│wi si─Ö cz─Östo, ┼╝e to miara wra┼╝liwo┼Ťci na zmiany st├│p procentowych.

Mo┼╝e by─ç ona wyra┼╝ana w r├│┼╝ny spos├│b, ale na nasze praktyczne potrzeby duration oznacza─ç b─Ödzie zmian─Ö ceny obligacji, wyra┼╝on─ů w procentach, przy zmianie st├│p procentowych o 1%.

Przyk┼éadowo duration o warto┼Ťci 5 oznacza, ┼╝e je┼Ťli stopy procentowe spadn─ů/wzrosn─ů o 1%, to cena obligacji wzro┼Ťnie/spadnie o 5%. Duration to jednak tylko szacunkowe obliczenie, a nie pewnik.

Podsumowuj─ůc: je┼Ťli kto┼Ť inwestuje w papiery skarbowe, kt├│re nie s─ů indeksowane do stopy procentowej, to w├│wczas te o kr├│tszym okresie wykupu s─ů ÔÇťbezpieczniejszeÔÇŁ, poniewa┼╝ ich cena b─Ödzie mniej podatna na zmieniaj─ůce si─Ö stopy procentowe. Duration jest obosieczn─ů broni─ů: wysoki wska┼║nik tej miary jest korzystny dla wyceny obligacji przy spadaj─ůcych stopach procentowych (obligacje dro┼╝ej─ů) i niekorzystny przy rosn─ůcych stopach procentowych (obligacje taniej─ů).

W przypadku ETF obligacji duration jest u┼Ťrednion─ů warto┼Ťci─ů dla ca┼éego portfela (OK, to spore uproszczenie). I tak, przyk┼éadowo ETF o symbolu BIL, kt├│ry inwestuje w 1-3 miesi─Öczne bony rz─ůdu USA, ma obecnie warto┼Ť─ç duration na poziomie 0.08. To znaczy, ┼╝e podwy┼╝ka/obni┼╝ka st├│p procentowych o 1% obni┼╝y/podniesie wycen─Ö obligacji o oko┼éo 0.08%.

WARTO ZOBACZY─ć Jeden z moich Czytelnik├│w (dzi─Öki Artur!), podes┼éa┼é fajnego linka, kt├│ry w ┼éopatologiczny spos├│b prezentuje dzia┼éanie duration w praktyce. Polecam zerkn─ů─ç!

Wska┼║nik duration wygl─ůda zupe┼énie inaczej dla ETF o symbolu TLT opartym na d┼éugoterminowych obligacjach rz─ůdu USA z terminem wykupu 20 lat i wi─Öcej. Tam wska┼║nik duration wynosi obecnie 17.75, a wi─Öc zmiana st├│p procentowych o 1% zmieni wycen─Ö obligacji o oko┼éo 17.75%. Jest wi─Öc to ETF o wiele bardziej wra┼╝liwy na zmieniaj─ůce si─Ö stopy procentowe ni┼╝ ETF o symbolu BIL.

Kilka słów o ryzyku kredytowym raz jeszcze

Wspomina┼éem ju┼╝, ┼╝e jednym z ryzyk inwestowania w obligacje jest ryzyko kredytowe. Sprawa jest prosta: jaki┼Ť podmiot (w tym kontek┼Ťcie najcz─Ö┼Ťciej firma) emituje obligacje, kt├│rych nast─Öpnie nie wykupuje. Od strony inwestora oznacza to utrat─Ö 100% kapita┼éu pocz─ůtkowego — na otarcie ┼éez pozostaje mu czasami ┼╝y─ç z kilkoma procentami wyp┼éaconymi w formie kupon├│w odsetkowych.

Zalet─ů ETF jest to, ┼╝e kupuj─ůc jego jednostk─Ö mamy od razu zdywersyfikowany portfel, kt├│ry mo┼╝e sk┼éada─ç si─Ö nawet z tysi─Öcy obligacji od r├│┼╝nych emitent├│w. To amortyzuje skutki ewentualnych wpadek z niewykupionymi obligacjami. Nie oznacza to jednak, ┼╝e zach─Öcam do zasady ÔÇťhulaj dusza, piek┼éa nie maÔÇŁ. Nie warto kierowa─ç si─Ö bez dog┼é─Öbnego zrozumienia wynikiem ETF za ostatni rok, czy nawet kilka lat. Nale┼╝y wnikliwie czyta─ç jak wygl─ůda portfel danego ETF obligacji, bo r├│┼╝nice mog─ů by─ç ogromne. ETF obligacji oparty o portfel papier├│w nazywanych wprost ┼Ťmieciowymi ze wzgl─Ödu na niepewn─ů kondycj─Ö finansow─ů emitent├│w, a ETF oparty o kr├│tkoterminowe papiery emitowane przez rz─ůd USA to zupe┼énie inne instrumenty. W pierwszym przypadku kwestia ryzyka kredytowego gra pierwszoplanow─ů rol─Ö, w przypadku drugim marginalne.

Gdzie kupi─ç ETF obligacji i ile to kosztuje?

Akronim ETF pochodzi od angielskich s┼é├│w Exchange Traded Fund, czyli rodzaj funduszu, kt├│rego jednostki uczestnictwa s─ů dost─Öpne w obrocie na rynku gie┼édowym. Z tego za┼Ť wynika, ┼╝e musimy mie─ç konto maklerskie, aby by─ç w stanie kupowa─ç i sprzedawa─ç takie jednostki. Przy czym otwarcie konta maklerskiego w Polsce z dost─Öpem do Gie┼édy Papier├│w Warto┼Ťciowych w Warszawie nic nam nie da, gdy┼╝ tam nie ma w obrocie ani jednego ETF na obligacje — przynajmniej p├│ki co, chocia┼╝ na ich wysyp te┼╝ bym si─Ö nie nastawia┼é w najbli┼╝szych latach. Musimy zatem mie─ç doj┼Ťcie do gie┼éd zagranicznych, gdzie handluje si─Ö takimi papierami.

Niekt├│re polskie domy maklerskie oferuj─ů dost─Öp do gie┼éd zagranicznych w tym do ETF obligacji. Plusem tego rozwi─ůzania jest niew─ůtpliwie fakt ┼éatwiejszego do rozliczenia podatku, bo PIT przygotuje nam biuro maklerskie. Minusem tego rozwi─ůzania jest zwykle nieefektywno┼Ť─ç podatkowa (np. zap┼éacimy wi─Ökszy podatek od wyp┼éacanych odsetek) i delikatnie m├│wi─ůc s┼éone op┼éaty (prowizje) za kupno i sprzeda┼╝ ETF. O ile kto┼Ť nie dysponuje wi─Ökszym kapita┼éem (trudno to okre┼Ťli─ç, powiedzmy umownie minimum 10 000 USD), w├│wczas nie warto ÔÇťwychodzi─çÔÇŁ za granic─Ö, otwieraj─ůc tam konto maklerskie.

Budujemy kr├│tkoterminow─ů strategi─Ö transakcyjn─ů - praktyczny przyk┼éad

Krok po kroku prokazuj─Ö proces budowy i testowania kr├│tkoterminowej strategii transakcyjnej.

Czytaj dalej Ôćĺ

Z drugiej strony, je┼Ťli dysponujemy wi─Ökszym kapita┼éem, w├│wczas zdecydowanie polecam rozwa┼╝enie opcji otwarcia konta za granic─ů. ┼╗eby nie by─ç go┼éos┼éownym, przyk┼éadowo Interactive Brokers (nie jest to link afiliacyjny) w kt├│rym posiadam konto, pobiera op┼éat─Ö w wysoko┼Ťci 0.005 USD za ka┼╝d─ů jednostk─Ö ETF, nie mniej jednak ni┼╝ 1 USD od transakcji. Czyli kupuj─ůc hipotetyczny ETF na kwot─Ö opiewaj─ůc─ů na 20 000 USD (100 USD za jednostk─Ö, czyli 200 jednostek), zap┼éacimy prowizj─Ö brokerowi w wysoko┼Ťci 1 USD (200 jednostek * 0.005 = 1 USD).

Dodam, ┼╝e mo┼╝na kupowa─ç niekt├│re ETF zupe┼énie bez p┼éacenia prowizji maklerskiej! Bardzo szerok─ů ofert─Ö ma tu na przyk┼éad moja ulubiona firma Vanguard, kt├│ra nie tylko jest tw├│rc─ů wielu ETF (jak i samej idei takich funduszy), ale oferuje te┼╝ us┼éugi brokerskie, a za handel ich ETF nie musimy p┼éaci─ç ani grosza.

Analogiczna transakcja w jednym z dom├│w maklerskich w Polsce, kt├│ry oferuje dost─Öp do rynku zagranicznego, kosztuje 0,29% i nie mniej ni┼╝ 9.90 USD. W powy┼╝szym przyk┼éadzie nabycie tego samego pakietu ETF kosztowa┼éoby zatem nas 58 USD. Sprzedaj─ůc ten pakiet ETF zap┼éacimy podobn─ů kwot─Ö drugi raz. O ile jest to inwestycja na lata, ten koszt mo┼╝e by─ç pomijalny. Z drugiej strony redukcja koszt├│w transakcyjnych to jeden z nielicznych darmowych obiad├│w w ┼Ťwiecie inwestycji.

Wielk─ů zalet─ů ETF jest to, ┼╝e jest on dost─Öpny w obrocie gie┼édowym, ale ten z kolei wi─ů┼╝e si─Ö z ponoszeniem kosztu w postaci tak zwanego spreadu, co jest naturaln─ů rzecz─ů dla ka┼╝dego rynku. Bez wzgl─Ödu na to gdzie mamy konto maklerskie, kupuj─ůc czy sprzedaj─ůc ETF ponosimy ten koszt zawsze, co wynika z r├│┼╝nicy oferty kupna (tak zwana cena ÔÇťbidÔÇŁ, czyli najwy┼╝sza cena jak─ů oferuj─ů kupuj─ůcy) i sprzeda┼╝y (tak zwana cena ÔÇťaskÔÇŁ, czyli najni┼╝sza cena jak─ů oferuj─ů sprzedaj─ůcy) danego papieru warto┼Ťciowego na rynku. M├│wi─ůc najpro┼Ťciej, sprzedaj─ůcy stara si─Ö sprzeda─ç sw├│j towar dro┼╝ej, a kupuj─ůcy stara si─Ö zap┼éaci─ç mniej — wynikiem tych ci─ůg┼éych rynkowych negocjacji cenowych jest w┼éa┼Ťnie spread.

Z┼éa wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e na mniej p┼éynnych ETF, koszt spreadu mo┼╝e by─ç wi─Ökszy ni┼╝ owo 0.29% prowizji p┼éaconej brokerowi w Polsce. Dlatego nale┼╝y zwraca─ç na niego baczn─ů uwag─Ö.

Dobra wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e istniej─ů ETF obligacji (i nie tylko obligacji) gdzie koszt ten mo┼╝e by─ç poni┼╝ej 0.1%, a nawet i poni┼╝ej 0.01% (tylko nie m├│w tego koledze handluj─ůcemu na NewConnect)! Kolejna dobra wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e zwykle ETF obligacji kupowany jest na d┼éu┼╝ej (miesi─ůce, lata), co amortyzuje ten koszt. No a na koniec: z czasem mo┼╝na nabra─ç do┼Ťwiadczenia w sk┼éadaniu zlece┼ä, tak by dokonywa─ç transakcji po ÔÇťlepszychÔÇŁ cenach.

Nale┼╝y te┼╝ pami─Öta─ç o kosztach jakie pobiera sam wystawca jednostek ETF o kt├│rych ju┼╝ wspomina┼éem wcze┼Ťniej. W przypadku ETF obligacji koszt taki zwykle jest mocno poni┼╝ej 0.5% w skali roku.

Podsumowuj─ůc kwesti─Ö koszt├│w: zawsze nale┼╝y na nie zwraca─ç uwag─Ö, bo o ile nie jeste┼Ťmy w stanie nigdy przewidzie─ç 100% ruch├│w na rynku, o tyle mo┼╝emy kontrolowa─ç koszty jakie ponosimy zawieraj─ůc na rynku transakcje. Jest to zarazem, obok podatk├│w, najprostszy i najpewniejszy spos├│b na budowanie naszej przewagi rynkowej.

I jeszcze co┼Ť co brzmi nieco banalnie, ale jest powszechnie ignorowane: ka┼╝da zawierana przez nas transakcja powinna by─ç realizowana w oparciu o konkretn─ů strategi─Ö, o konkretny plan. C├│┼╝ z tego, ┼╝e mamy niskie prowizje, niskie spready, dost─Öp do ┼Ťwietnych ETF, je┼Ťli dryfujemy na rynku bez planu. Temu tematowi po┼Ťwi─Öcimy jeszcze sporo miejsca w kolejnym wpisie.

A na koniec kwestia dost─Öpu do ETF o czym pisa┼éem nieco wi─Öcej w tym tek┼Ťcie. Problem w tym, ┼╝e dla dobra klient├│w wprowadza si─Ö szereg regulacji. Zaraz, zaraz — jak to problem, je┼Ťli robi si─Ö to dla ich dobra? Nie jestem ekspertem w temacie, ale wskutek regulacji w Unii Europejskiej, a co gorsza ich interpretacji nad Wis┼é─ů, brokerzy podlegaj─ůcy KNF odci─Öli klientom dost─Öp do ETF, kt├│re nie spe┼éniaj─ů zapis├│w tak zwanej dyrektywy MIFID II. Jest to taki gold-plating w wydaniu KNF — tak to przynajmniej oceniam z punktu widzenia klienta, kt├│rego pozwala si─Ö oszukiwa─ç bankowi w przys┼éowiowym okienku na ka┼╝dym kroku, ale nie pozwala si─Ö mu samodzielnie inwestowa─ç w┼éasnego kapita┼éu.

Najprostsza sprawa jest z ETF, kt├│ry ma przypi─Öt─ů etykietk─Ö UCITS. Takie ETF s─ů uwa┼╝ane za ÔÇťbezpieczneÔÇŁ dla inwestora indywidualnego, a dost─Öp do nich nie jest ograniczony inwestorowi indywidualnemu z Unii Europejskiej. Akronim ten pochodzi od s┼é├│w Undertakings for Collective Investments in Transferable Securities, z czego w j─Özyku polskim zrobiono potworka w postaci Przedsi─Öbiorstwa Zbiorowego Inwestowania w Zbywalne Papiery Warto┼Ťciowe.

Generalnie UCITS to zbi├│r wymog├│w i regulacji unijnych o kt├│rych tu nie b─Öd─Ö pisa┼é w tej chwili, a kt├│re fundusze musz─ů spe┼éni─ç, by m├│c dystrybuowa─ç je w ramach Unii Europejskiej pod warunkiem uzyskania odpowiedniej zgody ze strony macierzystego regulatora. To niestety temat, gdzie zamiast inwestowaniem cz┼éowiek zajmuje si─Ö biurokracj─ů, wi─Öc temat zamykam.

Jak kupi─ç ETF (obligacji), czyli gar┼Ť─ç praktyki

Wiemy ju┼╝, ┼╝e aby m├│c handlowa─ç ETF potrzebne jest nam konto maklerskie. Platformy broker├│w r├│┼╝ni─ů si─Ö wygl─ůdem i funkcjonalno┼Ťci─ů mi─Ödzy sob─ů, ale pewne rzeczy wygl─ůdaj─ů podobnie. Trzeba wskaza─ç co, ile i po ile chcemy kupi─ç lub sprzeda─ç.

Poni┼╝ej przyk┼éadowy zrzut ekranu z platformy Interactive Brokers. W lewym g├│rnym rogu wpisany jest symbol BND, czyli ETF o nazwie Vanguard Total Bond Market, na┼Ťladuj─ůcy indeks obligacji o nazwie Bloomberg Barclays U.S. Aggregate Bond Index. Jest to jeden z wi─Ökszych ETF obligacji w USA, kt├│rego portfel sk┼éada si─Ö z ponad 8000 r├│┼╝nych obligacji o niskim ryzyku inwestycyjnym (ponad 60% to obligacje rz─ůdu USA — najmniejsze ryzyko kredytowe, pozosta┼ée papiery maj─ů rating kredytowy nie ni┼╝szy ni┼╝ Baa, a prawdopodobie┼ästwo bankructwa jest zwykle mocno poni┼╝ej 1% w przeci─ůgu 5-lat).

Wida─ç na ekranie oferty bid/ask. Kupuj─ůcy oferuj─ů kwot─Ö bid 85.08 USD (dla 302 jednostek funduszu), a sprzedaj─ůcy kwot─Ö ask 85.09 USD (dla 87 jednostek funduszu). Spread, czyli rozpi─Öto┼Ť─ç pomi─Ödzy bid/ask wynosi zaledwie 1 cent. Fundusz ten ma pod sob─ů 42 miliardy dolar├│w aktyw├│w, a dzienny wolumen obrotu przekracza 200 milion├│w dolar├│w, czyli wi─Öcej ni┼╝ nierzadko mamy na naszej ca┼éej GPW. C├│┼╝, taki mamy nadwi┼Ťla┼äski klimat. ­čśë

Gdyby┼Ťmy zechcieli kupi─ç, jak powy┼╝ej, 100 jednostek BND po cenie 85.09 USD za sztuk─Ö, po wci┼Ťni─Öciu przycisku SUBMIT (g├│rny prawy cz─Ö┼Ť─ç okienka) od razu zrealizowa┼éoby si─Ö kupno 87 jednostek, bo tyle jest wystawionych w tej cenie na sprzeda┼╝. Co z brakuj─ůcymi 13 jednostkami?

Tu zasada jest nieco inna ni┼╝ przy rynku akcji, gdzie liczba akcji danej sp├│┼éki nie zmienia si─Ö w ci─ůgu dnia — nikt nie mo┼╝e ot tak w ci─ůgu sesji „utworzy─ç” nowych akcji i wpu┼Ťci─ç ich do obrotu. W przypadku ETF liczba ÔÇťakcjiÔÇŁ, czyli jednostek mo┼╝e si─Ö zmienia─ç, i zmienia si─Ö. Je┼Ťli pojawi si─Ö przyk┼éadowo spory popyt na kupno ETF w cenie rynkowej, a nie ma ch─Ötnych na jego zaspokojenie, nowe jednostki ETF mog─ů zosta─ç utworzone ÔÇťw locieÔÇŁ. Ca┼éy mechanizm jest do┼Ť─ç skomplikowany gdyby wej┼Ť─ç w detale wi─Öc odpu┼Ťcimy sobie jego opisywanie, ┼╝eby nie zaciemnia─ç obrazu. Nie jest to jednak niezb─Ödne do zrozumienia, aby skutecznie m├│c inwestowa─ç na rynku ETF.

Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e jednostki ETF w─Ödruj─ů nie tylko pomi─Ödzy inwestorami, ale popyt i poda┼╝ jest r├│wnie┼╝ ÔÇťzaspokajanyÔÇŁ przez dodatkowego uczestnika rynku, odpowiadaj─ůcego za tworzenie i umarzanie jednostek ETF. Oczywi┼Ťcie podmiot dostarczaj─ůcy ETF na rynek (tu firma Vanguard) stara si─Ö skupi─ç pod sob─ů jak najwi─Öcej kapita┼éu, bo to jego biznes. Dla przyk┼éadu, jak ju┼╝ wspomina┼éem, BND to 42 miliardy dolar├│w w aktywach, za zarz─ůdzanie kt├│rych Vanguard kasuje rocznie 0.035%. To nie pomy┼éka: nie 3%, nie 0.3%, tylko 0.035%! Koniecznie por├│wnaj to z op┼éatami funduszy obligacji na rynku w Polsce. Je┼Ťli doradza Ci „profesjonalny” doradca, sprzedaj─ůcy cudowny produkt — zapytaj go o to i poka┼╝ mu ten tekt. A nast─Öpnie raz jeszcze zobacz jaki ma to wp┼éyw na Twoj─ů inwestycj─Ö.

Wróćmy jednak do naszej transakcji kupna ETF o symbolu BND. W powyższym przykładzie kupno 100 jednostek ETF , wartych ponad 8500 USD kosztowałoby nas w Interactive Brokers 1 USD (to minimalny koszt prowizji, każda jednostka kosztuje 0.005 USD). Dlatego w Interactive Brokers kosztowo lepiej kupować minimum 200 akcji/jednostek w każdej transakcji.

Gdy ju┼╝ mamy zakupione BND na swoim rachunku, jego warto┼Ť─ç ulega ci─ůg┼éej zmianie w czasie. Na zrzucie ekranu platformy Interactive Brokers widzimy na wykresie jak warto┼Ť─ç jednostki BND zmienia┼éa si─Ö w ostatnich miesi─ůcach. Nie ulegajmy jednak z┼éudzeniu, ┼╝e inwestowanie w obligacje tylko zarabia. Tak si─Ö sk┼éada, ┼╝e stopy procentowe w USA w tym okresie spada┼éy, co ÔÇťpomaga┼éoÔÇŁ wycenie obligacji, o czym ju┼╝ wcze┼Ťniej pisa┼éem.

To jednak nie jest pe┼ény obraz, poniewa┼╝ ETF ten wyp┼éaca ka┼╝dego miesi─ůca dywidend─Ö w postaci got├│wki. Dla zobrazowania, obecnie jest to kwota w wysoko┼Ťci oko┼éo 19 cent├│w za jednostk─Ö, czyli oko┼éo 0.2% jej warto┼Ťci. Maj─ůc 100 jednostek tego ETF, ka┼╝dego miesi─ůca na nasze konto wp┼éywa oko┼éo 19 USD pomniejszone o podatek (zwykle 15%). Tej wyp┼éacanej got├│wki na tym wykresie nie wida─ç. Pisz─Ö o tym, poniewa┼╝ je┼Ťli budujesz strategi─Ö inwestuj─ůc─ů w obligacje, powiniene┼Ť w niej uwzgl─Ödni─ç wyp┼éacane dywidendy, aby wyniki nie odbiega┼éy od rzeczywisto┼Ťci.

Poniżej tabela pobrana ze strony firmy Vanguard z wyszczególnionymi dywidendami za kilka miesięcy, płaconymi przez ETF o symbolu BND.

Warto┼Ťci wyp┼éacanych dywidend s─ů w ka┼╝dym miesi─ůcu inne, poniewa┼╝ ETF BND, jak ju┼╝ wspomina┼éem, ma w portfelu ponad 8000 r├│┼╝nych obligacji. Ka┼╝da obligacja mo┼╝e mie─ç inny termin wyp┼éaty kupon├│w odsetkowych. Te sp┼éywaj─ůc do wystawcy ETF s─ů ┼é─ůczone razem, tworz─ůc ostateczn─ů kwot─Ö dywidendy na jedn─ů jednostk─Ö ETF. Co do zasady jest to analogiczny mechanizm jak w przypadku ETF replikuj─ůcy rynek akcji, kt├│ry r├│wnie┼╝ mo┼╝e wyp┼éaca─ç dywidendy.

Na co zwraca─ç uwag─Ö przy wyborze ETF?

Wyb├│r ETF do portfela powinien by─ç podyktowany pod─ů┼╝aniem za obran─ů strategi─ů inwestycyjn─ů, a nie randk─ů w ciemno. Tym jednak zagadnieniem zajm─Ö si─Ö w kolejnym wpisie, prezentuj─ůc przyk┼éadow─ů strategi─Ö.

Gdy ju┼╝ wiemy w jakiej specyfikacji ETF chcemy naby─ç (np. jaki ma replikowa─ç indeks, w jaki typ obligacji ma inwestowa─ç), mo┼╝e okaza─ç si─Ö, ┼╝e pod r─Ök─ů b─Ödzie kilka, lub wr─Öcz kilkana┼Ťcie alternatywnych rozwi─ůza┼ä.

Za┼é├│┼╝my, ┼╝e chcemy zainwestowa─ç w ETF na┼Ťladuj─ůcy jaki┼Ť indeks (tu m├│wimy o obligacjach, ale tak samo by to wygl─ůda┼éo przy ETF na indeks akcyjny). I zwykle zaczynaj─ů si─Ö schody, bo takich ETF mo┼╝e by─ç od groma i jeszcze wi─Öcej. Na co wi─Öc zwr├│ci─ç uwag─Ö przy wyborze ETF? Poni┼╝ej wypunktowa┼éem po kr├│tce kilka aspekt├│w:

  • Dost─Öpno┼Ť─ç. R├│┼╝ni brokerzy mog─ů oferowa─ç r├│┼╝ny dost─Öp do instrument├│w. Z punktu widzenia inwestora z Polski ograniczeniem mo┼╝e by─ç fakt, ┼╝e nie b─Ödziemy mie─ç dost─Öpu (albo b─Ödzie on ograniczony) do ETF notowanych poza Uni─ů Europejsk─ů.
    Dostawca. ETF na ten sam indeks mo┼╝e by─ç oferowany przez wielu dostawc├│w. Przyk┼éadowi dostawcy to iShares firmy BlackRock, Vanguard, Amundi, Xtrackers, Invesco, Lyxor (Soci├ęt├ę G├ęn├ęrale).
  • Regulacje. Z punktu widzenia inwestora z Polski kluczowa mo┼╝e by─ç sprawa spe┼énienia przez ETF regulacji Unii Europejskiej UCITS (teoretycznie taki ETF jest te┼╝ najbezpieczniejsz). Mo┼╝e te┼╝ by─ç tak, ┼╝e ETF bez takiej etykiety b─Öd─ů dla nas niedost─Öpne.
  • Dywidendy. ETF nawet tego samego dostawcy mo┼╝e by─ç w dw├│ch odmianach: p┼éac─ůcy dywidend─Ö (distributing) lub akumuluj─ůcy, czyli reinwestuj─ůcy je w ramach jednostki funduszu (accumulating).
  • Waluta i hedging. ETF na np. indeks S&P 500, pomimo, ┼╝e odnosi si─Ö do rynku akcji w USA, mo┼╝e by─ç denominowany r├│wnie┼╝ w innych walutach ni┼╝ tylko USD. Na GPW mamy wersj─Ö w PLN. Poza tym mo┼╝na te┼╝ inwestowa─ç w innych walutach, np. EUR, GBP, AUD, CAD czy CHF. ETF mo┼╝e mie─ç te┼╝ opcj─Ö zabezpieczenia walutowego, a wi─Öc pomimo, ┼╝e mamy ETF na S&P 500 w EUR, to jego warto┼Ť─ç b─Ödzie ros┼éa/mala┼éa procentowo tak samo jak wersja w USD. W przeciwnym razie do ryzyka inwestycyjnego w sam indeks dochodzi─ç mo┼╝e jeszcze ryzyko walutowe, je┼Ťli ETF nie stosuje tego zabezpieczenia.
  • Kraj pochodzenia. Ze wzgl─Öd├│w na przyk┼éad podatkowych, mo┼╝e mie─ç dla inwestora znaczenie z jakiego kraju pochodzi dany ETF. Przyk┼éadowo ETF na S&P 500, pomimo, ┼╝e odnosi si─Ö do rynku ameryka┼äskiego, mo┼╝e pochodzi─ç z Irlandii czy Australii.
  • Rozmiar. Co do zasady, im wi─Öcej jest kapita┼éu w ramach danego ETF, tym lepiej, poniewa┼╝ jest on bardziej p┼éynny i pozwala na sprawniejsze zawieranie transakcji.
  • Replikacja. Wi─Öcej o tym m├│wi─Ö w odcinku o ETF. Chodzi tu o to, w jaki spos├│b ETF odwzorowuje okre┼Ťlony indeks: poprzez kupno aktyw├│w, kt├│re wchodz─ů w jego sk┼éad (replikacja fizyczna), czy wykorzystuj─ůc in┼╝ynieri─Ö finansow─ů (replikacja syntetyczna). Zdecydowanie polecana jest replikacja fizyczna. Czasami replikacja fizyczna jest pr├│bkowana (ang. sampling), czyli portfel ETF zamiast zawiera─ç 100% komponent├│w indeksu, zawiera pewien jego podzbi├│r. Dzieje si─Ö tak zwykle ze wzgl─Öd├│w kosztowych i p┼éynno┼Ťciowych.
  • Op┼éaty. S─ů to koszty jakie ponosimy wzgl─Ödem dostawcy ETF — im mniejsze, tym lepiej.

Gdzie szuka─ç informacji o konkretnych ETF?

UWAGA Poni┼╝sze informacje odnosz─ů si─Ö og├│lnie do ETF, nie tylko tych opartych na obligacjach.

Za┼é├│┼╝my, ┼╝e wiemy ju┼╝ jak chcemy zainwestowa─ç nasze pieni─ůdze — mamy gotow─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů. Jak teraz w morzu tysi─Öcy ETF dobra─ç do portfela te, kt├│re umo┼╝liwi─ů nam zrealizowanie naszego planu? Jak nietrudno si─Ö domy┼Ťli─ç s─ů w internecie katalogi takich funduszy, gdzie mo┼╝na filtrowa─ç to czego szukamy.

Na pocz─ůtek pewna uwaga praktyczna. Ot├│┼╝ wyszukiwarki ETF specjalizuj─ů si─Ö zwykle w funduszach notowanych na konkretnych gie┼édach (obszarach geograficznych). Mamy wi─Öc przyk┼éadowo wyszukiwarki dla ETF notowanych na gie┼édach w USA, czy wyszukiwarki ETF, kt├│rymi handluje si─Ö w Europie. Podzia┼é ten jest o tyle istotny z punktu widzenia inwestora, gdy┼╝ mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e ma on dost─Öp przyk┼éadowo tylko do ETF europejskich — nie b─Ödzie mia┼é mo┼╝liwo┼Ťci nabycia innych ETF. To pok┼éosie regulacji Unii Europejskiej. Sprawa kolejna: w poszukiwaniach ETF jeste┼Ťmy skazani najcz─Ö┼Ťciej na strony w j─Özyku angielskim.

Je┼Ťli chodzi o ETF notowane na gie┼édach w USA, najcz─Ö┼Ťciej korzystam ze strony etf.com. Poza kompletn─ů baz─ů danych mamy tam te┼╝ obszerny i ciekawy dzia┼é edukacyjny. Innym polecanym miejscem jest strona ETFdb.com, chocia┼╝ z niej akurat korzystam sporadycznie. Podawany wcze┼Ťniej przyk┼éad z ETF o symbolu BND jest w obrocie na gie┼édach w USA — dlatego znajdziemy go w obu katalogach.

Je┼Ťli chodzi o ETF notowane na gie┼édach europejskich korzystam ze strony justETF. Na tej stronie r├│wnie┼╝ jest dzia┼é edukacyjny, chocia┼╝ nie tak rozbudowany jak na etf.com. Nie znajdziesz tu wspomnianego przed chwil─ů ETF o symbolu BND, poniewa┼╝ to ameryka┼äski ETF — notowany na ameryka┼äskich gie┼édach.

Korzystam te┼╝ czasami bezpo┼Ťrednio informacji na stronie wystawcy ETF — na przyk┼éad BlackRock.

Nale┼╝y zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e ten sam ETF notowany mo┼╝e by─ç na kilku gie┼édach. Przyk┼éadowo europejski ETF iShares Core ÔéČ Corp Bond UCITS mo┼╝na odnale┼║─ç na 6 gie┼édach. Zauwa┼╝, ┼╝e poni┼╝sze zestawienie ma wsp├│lny numer ISIN, czyli unikatowy numer papieru warto┼Ťciowego w ┼Ťwiecie finansowym. Przy okazji ISIN — dwie pierwsze litery s─ů kodem ISO pa┼ästwa z kt├│rego dany papier warto┼Ťciowy pochodzi — u nas jest to Irlandia (IE). To nie przeszkadza jednak, by taki papier by┼é w obrocie na gie┼édzie na przyk┼éad w Szwajcarii czy Niemczech, a do tego odpowiednio kwotowany w CHF i EUR.

Akumulacja czy dystrybucja odsetek — co lepsze?

Obligacje nazywaj─ů si─Ö instrumentami o sta┼éym dochodzie, poniewa┼╝ z za┼éo┼╝enia wyp┼éacaj─ů (dystrybuuj─ů) zwykle kupony odsetkowe w z g├│ry okre┼Ťlonych terminach. Ca┼ékiem fajne — po┼╝yczasz komu┼Ť st├│w─Ö na 5 lat, a w mi─Ödzyczasie na przyk┼éad co p├│┼é roku dostajesz kupony odsetkowe. Je┼Ťli kupisz obligacj─Ö na rynku, zwykle kasa wp┼éywa na Twoje konto — podobnie jak ma to miejsce w przypadku wyp┼éacanych przez sp├│┼éki dywidend. Pokaza┼éem to powy┼╝ej na przyk┼éadzie ETF o symbolu BND.

Niekt├│re ETF (obligacji, ale i akcji) daj─ů inwestorowi wyb├│r co robi─ç z got├│wk─ů pochodz─ůc─ů z kupon├│w odsetkowych czy dywidend wyp┼éacanych przez sp├│┼éki: wyp┼éaci─ç j─ů na konto inwestora czy zainwestowa─ç j─ů w funduszu. Z czysto matematycznego punktu widzenia drugie rozwi─ůzanie jest optymalne, bo na koncie nie zalega wolna got├│wka, kt├│ra ÔÇťnie pracujeÔÇŁ.

W detalach jednak sprawa si─Ö nieco bardziej komplikuje z kilku powod├│w. Po pierwsze, to, ┼╝e odsetki (czy dywidenda) zosta┼éa akumulowana w jednostce ETF (czyli nie otrzymali┼Ťmy jej na konto w postaci got├│wki), nie musi oznacza─ç, ┼╝e nie zap┼éacili┼Ťmy z tego tytu┼éu podatku u ┼║r├│d┼éa. Po drugie nie ka┼╝dy ETF jest dost─Öpny w opcji z automatycznym reinwestowaniem kupon├│w odsetkowych. Nie ma zatem jednoznacznej odpowiedzi, jaki ETF wybra─ç i odpowiedzi najlepiej szuka─ç w prospekcie konkretnego funduszu, uwzgl─Ödniaj─ůc przy tym swoj─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů i sytuacj─Ö podatkow─ů.

ETF obligacji jako alternatywa dla lokaty w banku

Czasami spotykam pytania o mo┼╝liwo┼Ť─ç oszcz─Ödzania w obcych walutach na lokacie bankowej. Mo┼╝na to robi─ç w niekt├│rych bankach w Polsce, jak i w bankach zagranicznych. W tym drugim przypadku sprawa si─Ö komplikuje zwykle, je┼Ťli w owym kraju nie mieszkamy. Ba, mo┼╝e si─Ö skomplikowa─ç nawet je┼Ťli mieszkamy w danym kraju, ale nie jeste┼Ťmy tam zameldowani (obowi─ůzek meldunku w krajach UE pojawia si─Ö po 3 miesi─ůcach nieprzerwanego pobytu) — taki przypadek mia┼éem kilka lat temu w Belgii. Niestety z do┼Ťwiadczenia wiem, ┼╝e nie ma tu twardej regu┼éy i wiele mo┼╝e zale┼╝e─ç od konkretnego kraju, konkretnego banku, czy wr─Öcz konkretnej osoby z kt├│r─ů przyjdzie nam za┼éatwia─ç spraw─Ö.

Uwa┼╝am, ┼╝e ETF obligacji mo┼╝e by─ç ┼Ťwietn─ů alternatyw─ů dla lokaty — pod pewnymi warunkami jednak┼╝e. Owszem, je┼Ťli kto┼Ť wybiera┼é lokat─Ö ze wzgl─Ödu na awersj─Ö do ryzyka, to ograniczy─ç si─Ö nale┼╝y do ETF na obligacje o najmniejszym ryzyku (np. obligacje skarbowe rozwini─Ötych pa┼ästw lub wr─Öcz bony skarbowe o terminie wykupu 1-3 miesi─ůce jak BIL, czy ÔÇťeuropejskieÔÇŁ odpowiedniki w EUR). To wa┼╝ne, bowiem ETF obligacji jest wra┼╝liwy na zmiany st├│p procentowych — im obligacje w jakie inwestuje ETF maj─ů kr├│tszy termin wykupu, tym ta wra┼╝liwo┼Ť─ç jest mniejsza (mniejsze ryzyko).

Plusem takiego rozwi─ůzania jest wi─Öksza elastyczno┼Ť─ç wzgl─Ödem lokaty w banku, poniewa┼╝ ┼éatwiej kupi─ç czy sprzeda─ç ETF ni┼╝ za┼éo┼╝y─ç lub zerwa─ç lokat─Ö bankow─ů. Zerwanie lokaty mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö te┼╝ z utrat─ů naros┼éych odsetek.

Kolejna zaleta ETF to mo┼╝liwo┼Ť─ç automatycznej reinwestycji naros┼éych odsetek. Niekt├│re ETF obligacji zamiast wyp┼éaca─ç odsetki w formie got├│wki na nasze konto brokerskie, akumuluj─ů je wliczaj─ůc automatycznie w jednostki funduszu, co czym wcze┼Ťniej wspomina┼éem. Tak─ů inwestycj─Ö mo┼╝emy trzyma─ç nawet latami w portfelu i jest ona zupe┼énie ÔÇťbezobs┼éugowaÔÇŁ.

A co z wadami? O ile konto mamy za┼éo┼╝one u brokera poza Polsk─ů, to najpewniej na nas ci─ů┼╝y─ç b─Ödzie obowi─ůzek poprawnego rozliczenia podatkowego. Ten problem jednak b─Ödzie te┼╝ nas dotyczy┼é, je┼Ťli za┼éo┼╝ymy konto poza Polsk─ů, maj─ůc rezydencj─Ö podatkow─ů w Polsce.

Tom Basso, rynkowa legenda pod─ů┼╝ania za trendem

Kolejny bohater s┼éynnej serii ksi─ů┼╝ek J. SchwagerÔÇÖa, Czarodzieje Rynku, kt├│ry zgodzi┼é si─Ö udzieli─ç ekskluzywnego wywiadu dla Was w ramach mojego podcastu. ­čÖé

Czytaj dalej Ôćĺ

Ryzyko walutowe, czyli nie taki diabe┼é straszny jak go maluj─ů

Niestety nie mamy w Polsce p├│ki co dost─Öpnego ETF dla rynku obligacji. S─ů plany na uruchomienie takiego funduszu na warszawskim parkiecie, czemu bardzo kibicuj─Ö z ca┼éego serca, ale p├│ki co to melodia przysz┼éo┼Ťci. Zatem jedyna mo┼╝liwo┼Ť─ç inwestowania w ETF obligacji istnieje na rynkach zagranicznych. W naturalny spos├│b tworzy to potrzeb─Ö inwestowania w walucie innej ni┼╝ nasza rodzima z┼éot├│wka, a to w konsekwencji rodzi ryzyko walutowe dla naszych inwestycji. No w┼éa┼Ťnie, ale czy to co┼Ť tak strasznego i przera┼╝aj─ůcego? I czy to ryzyko jest zawsze ryzykiem?

Pos┼éu┼╝─Ö si─Ö tu przyk┼éadem swojego portfela inwestycyjnego. W Polsce na rynkach finansowych buduje sw├│j kapita┼é wykorzystuj─ůc do tego g┼é├│wnie konta III filaru emerytalnego: IKE i IKZE. Jest to op┼éacalne, bo korzystam z ulg podatkowych (przede wszystkim brak podatku Belki). Daje to na wst─Öpie przewag─Ö nad innymi uczestnikami rynku, kt├│rzy podatek Belki zap┼éaci─ç musz─ů. Z czasem ta przewaga ro┼Ťnie coraz bardziej, wraz z rosn─ůcym kapita┼éem — mog─ů by─ç to bardzo powa┼╝ne pieni─ůdze.

M├│j, ┼╝e tak to nazw─Ö, drugi filar w portfelu na rynkach kapita┼éowych, znacznie wi─Ökszy, stawiam poza Polsk─ů na gie┼édach ┼Ťwiatowych. Tam kapita┼é buduj─Ö g┼é├│wnie w USD i EUR. Nie spogl─ůdam na wahania kursu wzgl─Ödem PLN, poniewa┼╝ nie spekuluj─Ö na kursach walutowych w tym przypadku, a jedynie dywersyfikuj─Ö sw├│j portfel. Nie chc─Ö wr├│┼╝y─ç dla naszej z┼éot├│wki scenariuszy jak na Islandii, gdzie ichniejsza korona straci┼éa kiedy┼Ť ponad po┼éow─Ö swojej warto┼Ťci, ale mimo wszystko wol─Ö dmucha─ç na zimne i nie lokowa─ç wszystkiego w jednym koszyku, w jednej walucie. Bior─ůc pod uwag─Ö d┼éugoterminowy horyzont inwestycyjny (lata, dekady), nie mam ryzyka, ┼╝e nagle m├│j kapita┼é zostanie mocno uszczuplony przez niekorzystne kursy walutowe.

UWAGA Nawet mocno ograniczaj─ůc ┼Ťledzenie bie┼╝─ůcych wydarze┼ä (dieta niskoinformacyjna), w szczeg├│lno┼Ťci polityki, przera┼╝aj─ůcy jest festiwal populizmu jaki do mnie dociera, nasilaj─ůcy si─Ö w okresach wyborczych. Warto wtedy pami─Öta─ç, ┼╝e Polska ma w┼éasn─ů walut─Ö, kt├│ra mo┼╝e bardzo straci─ç, gdy w┼éodarze przeszar┼╝uj─ů z rozdawnictwem. Przepraszam za prowokacyjne pytanie: czy kto┼Ť maj─ůcy oszcz─Ödno┼Ťci w USD czy EUR, narzeka dzi┼Ť na ┼╝ycie w Argentynie, p┼éac─ůc lokalnym peso? ­čśë

Natomiast je┼Ťli ┼╝yjesz wy┼é─ůcznie w Polsce, a nie masz jeszcze oszcz─Ödno┼Ťci w PLN, to w├│wczas mimo wszystko rozpocz─ů┼ébym od budowania kapita┼éu w PLN, z opcj─ů budowania go w obcych walutach p├│┼║niej. Chodzi o to, by nie by─ç w sytuacji, gdzie b─Ödziemy zmuszeni do wycofania z rynku cz─Ö┼Ťci ┼Ťrodk├│w realizuj─ůc strat─Ö spowodowan─ů niekorzystnym kursem.

Istniej─ů te┼╝ mo┼╝liwo┼Ťci zabezpieczania si─Ö przed wahaniem walut, ale po pierwsze to kosztuje, a po drugie komplikuje proces inwestowania. Poza tym z do┼Ťwiadczenia wiem, ┼╝e pr├│ba samodzielnego zabezpieczania przed wahaniem walut mo┼╝e si─Ö ko┼äczy─ç na ch─Öci spekulowania na nich, co generuje niepotrzebne ryzyko. KISS ÔÇô keep it simple stupid ÔÇô nie kombinuj.

Zakończenie

Przede wszystkim serdecznie dzi─Ökuj─Ö i gratuluj─Ö, ┼╝e wytrwa┼ée┼Ť ze mn─ů do ko┼äca — b─ůd┼║ co b─ůd┼║ to ca┼ékiem poka┼║ny tekst. Mam nadziej─Ö, ┼╝e uda┼éo mi si─Ö przekaza─ç Tobie nieco wiedzy. B─Öd─Ö te┼╝ wdzi─Öczny za Twoje uwagi, czy komentarze poni┼╝ej. Tworz─Ö to dla Ciebie, dlatego bardzo wa┼╝ne dla mnie jest wiedzie─ç czego oczekujesz, bym m├│g┼é robi─ç to jak najlepiej. Je┼Ťli uwa┼╝asz, ┼╝e to warto┼Ťciowy materia┼é, prosz─Ö podziel si─Ö nim z innymi.

ETF obligacji, pomimo, ┼╝e jest ma┼éo popularny w Polsce, jest zdecydowanie wart tego, by si─Ö mu przyjrze─ç z bliska. Dzi┼Ť nie musimy ogranicza─ç si─Ö w inwestycjach do naszego lokalnego rynku i naszej lokalnej waluty. Ba, nie powinni┼Ťmy nawet! Powinni┼Ťmy pomy┼Ťle─ç o dywersyfikacji geograficznej, a inwestowanie w obcych walutach powinno by─ç postrzegane jako rozproszenie ryzyka, a nie zagro┼╝enie.

Jak zwykle, zanim cokolwiek zrobimy na rynku, powinni┼Ťmy wcze┼Ťniej dobrze rozumie─ç co robimy. Rynek ETF daje bardzo wiele mo┼╝liwo┼Ťci, ale te┼╝ i jest dla mniej do┼Ťwiadczonych inwestor├│w pokus─ů do skakania z kwiatka na kwiatek, b─Öd─ůc w efekcie pu┼éapk─ů. To, ┼╝e mamy dost─Öpne tysi─ůce ETF nie oznacza, ┼╝e musimy wszystkimi handlowa─ç. To, ┼╝e mo┼╝emy je w dowolnym momencie kupi─ç i sprzeda─ç te┼╝ nie oznacza, ┼╝e mamy nimi non stop obraca─ç. Je┼Ťli nie jeste┼Ť przekonany co do swoich zamys┼é├│w inwestycyjnych, lepiej stan─ů─ç z boku i przemy┼Ťle─ç kolejny ruch. Lepiej straci─ç okazj─Ö, ni┼╝ pieni─ůdze.

Ten wpis mia┼é przede wszystkim w przyst─Öpny, nieakademicki spos├│b przybli┼╝y─ç ide─Ö stoj─ůc─ů za ETF obligacji. W kolejnym wpisie zaprezentuj─Ö konkretn─ů i bardzo prost─ů strategi─Ö, kt├│ra dobiera do portfela ETF obligacji w ten spos├│b, by zminimalizowa─ç ryzyko stopy procentowej, a zarazem maksymalizowa─ç potencjalny zysk. Powinno to zainteresowa─ç w szczeg├│lno┼Ťci ka┼╝dego, kto inwestuje na rynku akcji, poniewa┼╝ strategia ta jest odwrotnie skorelowana do tego rynku.

­čÖé

Jacek

22 komentarzy dodaj własny

  1. Jak zwykle niesamowicie ciekawy materia┼é. Czekam na kolejn─ů cz─Ö┼Ť─ç.

    A na szybko po pierwszym przeczytaniu.

    Czy w ┼Ťwiecie gdzie jest wysoce prawdopodobne nadej┼Ťcie ujemnych st├│p procentowych op┼éaca si─Ö kupowa─ç jak najd┼éu┼╝sze obligacje z du┼╝─ů warto┼Ťci─ů duration jak TLT, w celach spekulacyjnych. Dobrze zrozumia┼éem?

    Trump mo┼╝e co┼Ť takiego wymusi─ç:
    „The Federal Reserve should get our interest rates down to ZERO, or less, and we should then start to refinance our debt. INTEREST COST COULD BE BROUGHT WAY DOWN, while at the same time substantially lengthening the term”

    • Hej Robert,

      Dzi─Öki. ­čÖé

      Nie jestem specem od makro, ale faktycznie bardzo realne s─ů obni┼╝ki st├│p procentowych. My┼Ťl─Ö, ┼╝e nie tylko w USA.

      Co do 10-letnich obligacji: je┼Ťli stopy procentowe b─Öd─ů spada─ç, b─Öd─ů bardziej wra┼╝liwe na te zmiany ni┼╝ obligacje o kr├│tszym terminie. Tak wynika z teorii…

      W kolejnej cz─Ö┼Ťci postaram si─Ö jednak pokaza─ç jak do wyboru obligacji w portfelu mo┼╝na skorzysta─ç z anomalii momentum ÔÇô analogicznie jak przy rynku akcji. Wtedy de facto mo┼╝na przesta─ç spogl─ůda─ç na to co zrobi Fed, czy inny bank centralny.

      Pozdrawiam,
      Jacek

      PS. Je┼Ťli zacz─Ö┼éyby si─Ö spadki na rynkach akcji, osobi┼Ťcie zdecydowanie wole obligacje kr├│tkoterminowe, gdy┼╝ jest w nich mniej ryzyka.

  2. Na blogu Marcina Iwucia w┼éa┼Ťnie ukaza┼é si─Ö artyku┼é o ETFach, dobrze – i jednoczesnie bardzo zwi─Ö┼║le – jest wyjasniny proces tworzenia i umarzania jednostek ETF.

  3. Bardzo dobry artyku┼é. Ten artyku┼é i jak wida─ç twoja g┼éowa s─ů wype┼énione informacjami.
    Dziękuję za taki arkykuł.
    W sumie znalaz┼éem Cie przez podcast bo na to ┼éatwiej po┼Ťwi─Öci─ç mi czas kt├│rego mam w deficycie. ­čÖé
    Jednak na pewno b─Öd─Ö wraca┼é na tw├│j─ů stron─Ö, blog.
    Gratuluj─Ö pomys┼éu i podej┼Ťcia.

    Kiedy popatrzy┼éem sobie na wykrs BND to rzeczywi┼Ťcie potrzebna jest tam nawet najprostsza strategia aby na tym zyskiwa─ç. ­čÖé
    Czekam z niecierpliwo┼Ťci─ů na kolejny artyku┼é, a mo┼╝e warto zrobi─ç podcast z kt├│rego zostanie zrobiony transkrypt w postaci aryku┼éu na stron─Ö, a mo┼╝e dodasz do tego jeszcze kana┼é youtube i w ┼éatwy spos├│b b─Ödziesz produktowa┼é tre┼Ťci na trzy r├│┼╝ne kana┼éy dystrybucji. ­čÖé

    Trzymam kciuki za kolejne artykuły.

    • Artyku┼é lepszy, bo mo┼╝na go ilustrowa─ç wykresami, tabelami.

      Podcasty s─ů dobre dla bardziej og├│lnych temat├│w.

      • A ja go wys┼éucha┼éem mimo ze nie jest podcastem i nie czuje ze co┼Ť straci┼éem :p

    • Hej Leszek,

      Dzi─Öki za dobre s┼éowo. ­čÖé

      Mam nadziej─Ö, ┼╝e jeszcze w pa┼║dzierniku, najdalej w listopadzie, zaprezentuj─Ö strategi─Ö dla ETF obligacji.

      Co do podcastu: b─Öd─Ö na bie┼╝─ůco go nagrywa┼é. Natomiast niekt├│re tre┼Ťci faktycznie ci─Ö┼╝ko przekaza─ç precyzyjnie w formie audio ÔÇô wtedy tworz─Ö artyku┼éy. Ale w podcastach b─Öd─Ö si─Ö do tych artyku┼é├│w odnosi┼é. ­čÖé Wi─Öc nawet gdyby┼Ť tylko s┼éucha┼é, to po detale mo┼╝na wr├│ci─ç na stron─Ö.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  4. Jacek,

    Dzi─Öki za fajne materia┼éy dotycz─ůce ETF├│w. S─ů z mojej perspektywy szczeg├│lnie ciekawe, bo chcia┼ébym rozpocz─ů─ç inwestowa─ç pasywnie w zagraniczne ETFy. Dostrzegam jednak kluczow─ů barier─Ö w postaci braku platformy brokerskiej do zastosowania wiedzy, kt├│r─ů si─Ö dzielisz. Wiem, ┼╝e korzystasz z Interactive Brokers, ale pocz─ůtkuj─ůcy inwestor chc─ůcy wype┼éni─ç ich ankiet─Ö dotycz─ůc─ů do┼Ťwiadczenia zgodnie z prawd─ů nie jest w stanie jej nawet uko┼äczy─ç. Szuka┼éem alternatyw, ale niestety te kt├│re s─ů dost─Öpne s─ů drogie, nie oferuj─ů dost─Öpu do rynku ameryka┼äskiego albo dzia┼éaj─ů na Cyprze (DIF, Degiro, Exante, Lynx). Czy masz jakie┼Ť sugestie w tej kwestii? My┼Ťl─Ö, ┼╝e nie tylko dla mnie by┼éaby to bardzo cenna informacja.

    Pozdrawiam,
    Maciek

    • Cze┼Ť─ç Maciek,

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz. To cenna uwaga. My┼Ťla┼éem, ┼╝e DIF pochodzi z Portugalii, a DeGiro z Holandii. Nie ┼Ťledz─Ö ofert broker├│w, wi─Öc trudno mi si─Ö teraz odnie┼Ť─ç rzeczowo do tematu.

      Czy sprawdza┼ée┼Ť ofert─Ö biur maklerskich w Polsce z opcj─ů dost─Öpu do rynk├│w zagranicznych? By─ç mo┼╝e na pocz─ůtek, pomimo wysokich koszt├│w, warto chocia┼╝ rozwa┼╝y─ç jak wygl─ůda taka opcja?

      Pozdrawiam,
      Jacek

      • Masz racj─Ö co do pochodzenia DIF i Degiro. Moja konstrukcja zdania by┼éa ma┼éo precyzyjna. Chodzi┼éo mi o to, ┼╝e ka┼╝dy z broker├│w wymienionych w nawiasie ma przynajmniej jedn─ů z wymienionych wad.

        Osobi┼Ťcie mam konto w mBanku, gdzie jest dost─Öp do ETF notowanych na gie┼édach frankfurckiej i londy┼äskiej. Tyle tylko, ┼╝e tak jak m├│wi┼ée┼Ť op┼éaty s─ů sporo wy┼╝sze i dodatkowo kwestia ryzyka walutowego. Plusem jest, ┼╝e lista oferowanych przez nich ETF wydaje si─Ö do┼Ť─ç sensowna:
        https://www.mdm.pl/ds-server/35931?ticketSource=ui-pub

        Pozdrawiam,
        Maciek

        • Je┼Ťli Tw├│j kapita┼é jest na tyle du┼╝y, ┼╝e potencjalne zyski zrekompensuj─ů Ci niedogodno┼Ť─ç zwi─ůzan─ů z rozliczeniem podatku w Polsce, to mimo wszystko szed┼ébym w stron─Ö brokera zagranicznego, jak chocia┼╝by Interactive Brokers.

          Uwa┼╝a─ç te┼╝ nale┼╝y na kwesti─Ö podatku pobieranego u ┼║r├│d┼éa od dywidend w USA. Znane s─ů przypadki, ┼╝e w biurach maklerskich w Polsce klienci opodatkowani s─ů tu na poziomie 30%, zamiast 15%.

  5. Witam.

    A co z ETF LEMB czy EMLC ktajow rozwijajacych sie, ktore sa w lokalnych walutach emitentow? Czy to moze byc jakis substytut obligacji Polskich?

    Pozdrawiam.

    • Hej Pawe┼é,

      Je┼Ťli por├│wnujesz to do obligacji detalicznych Skarbu Pa┼ästwa, o kt├│rych wspomina┼éem, to nie ÔÇô w ETF wyst─Öpuje ryzyko stopy procentowej.

      Je┼Ťli idzie o to, ┼╝e nie ma ETF z polskimi obligacjami (i tylko polskimi), to nie podejmuje si─Ö odpowiedzi, bo to ju┼╝ doradztwo inwestycyjne. ­čÖé Dodam tylko, ┼╝e w w LEMB polskie obligacje stanowi─ů jakie┼Ť p├│┼é procenta po┼Ťr├│d innych papier├│w.

      Pozdrawiam,
      Jacek

  6. Panie Jacku, te artyku┼éy s─ů pere┼ék─ů w tym ca┼éym pseudu edykacyjno-informacyjnym mot┼éochu.

  7. Hej, czy m├│g┼éby┼Ť rozwin─ů─ç: „No a na koniec: z czasem mo┼╝na nabra─ç do┼Ťwiadczenia w sk┼éadaniu zlece┼ä, tak by dokonywa─ç transakcji po ÔÇťlepszychÔÇŁ cenach.” Ewentualnie przekierowanie do innego ┼║r├│d┼éa ­čÖé

    • Chodzi o to, ┼╝eby transakcje realizowa─ç jak najbli┼╝ej tego, co wynika ze strategii. Je┼Ťli wi─Öc na przyk┼éad symulacje by┼éy dla danych po cenach zamkni─Öcia, mo┼╝na stosowa─ç zlecenia Market-On-Close (MOC). Mo┼╝na te┼╝ pr├│bowa─ç tego, co daje broker ÔÇô np. Adaptive Algo.

      Je┼Ťli rynek si─Ö z kolei otwiera, a mamy sygna┼é kupna/sprzeda┼╝y po cenie otwarcia, w miar─Ö poznania rynku mo┼╝na doj┼Ť─ç do wprawy i kupi─ç/sprzeda─ç nieco lepiej ni┼╝ cena otwarcia. Natomiast poza pewnym do┼Ťwiadczeniem, wymaga to te┼╝ niestety ┼Ťledzenia rynku.

  8. Mam pytanie odno┼Ťnie Duration.

    Czy w przypadku obligacji skarbowych Duration spada czym bli┼╝ej terminu zapadalno┼Ťci? Ryzyko spada?

    Bo w przypadku ETFu na obligacj─Ö jak rozumiem Duration jest sta┼ée, bo obligacje s─ů rolowane?

Napisz sw├│j komentarz