Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach! ­čôž

Niemal p├│┼é wieku temu zrodzi┼éa si─Ö idea inwestowania indeksowego, czyli strategii polegaj─ůcej na pod─ů┼╝aniu za ca┼éym rynkiem bez pr├│by jego pokonywania. Inwestor po prostu kupuje fundusz replikuj─ůcy okre┼Ťlony indeks, nie staraj─ůc si─Ö w aktywny spos├│b poszukiwa─ç pojedynczych sp├│┼éek w nadziei na pokonanie rynku. Jest to ┼Ťwiadoma rezygnacja z mo┼╝liwo┼Ťci uzyskania wyniku ponadprzeci─Ötnego. Pocz─ůtkowo wydawa┼éo si─Ö to wr─Öcz absurdalne, bo kto chce by─ç przeci─Ötnym inwestorem? ­čÖé Paradoks polega na tym, ┼╝e uwzgl─Ödniaj─ůc koszty i podatki inwestor taki mo┼╝e w ten spos├│b mie─ç lepsze wyniki od aktywnego inwestora, staraj─ůcego si─Ö ten rynek pobi─ç. M├│wi─ůc jeszcze inaczej: w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w pr├│ba pobijania rynku przez inwestora ko┼äczy si─Ö na tym, ┼╝e to on zostaje przez niego pobity.

Pomys┼é pasywnego inwestowania indeksowego sta┼é si─Ö jeszcze bardziej popularny wraz z nastaniem 30 lat temu ery funduszy ETF, czyli tanich funduszy notowanych na gie┼édzie. Ich rosn─ůca popularno┼Ť─ç powoduje jednak, ┼╝e coraz cz─Ö┼Ťciej pada pytanie: co si─Ö stanie, gdy wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w porzuci aktywne inwestowanie i zacznie pod─ů┼╝a─ç za pasywnymi strategiami? Czy jest to mo┼╝liwe? Czy rynek jaki znamy od zawsze za┼éamie si─Ö, przestanie funkcjonowa─ç? Czy grozi nam globalny krach spowodowany tym, ┼╝e inwestorzy coraz cz─Ö┼Ťciej inwestuj─ů poprzez fundusze ETF?

W tym odcinku

  • Inwestowanie aktywne kontra inwestowanie pasywne
  • Czy rynek mo┼╝na regularnie pobija─ç?
  • Czy rynek jest efektywny?
  • Dlaczego zostanie przeci─Ötnym inwestorem (pasywnym) nie powinno by─ç powodem do wstydu?
  • Dlaczego powsta┼éa idea inwestowania indeksowego (pasywnego)?
  • Co si─Ö stanie je┼Ťli wszyscy uczestnicy rynku zaczn─ů inwestowa─ç pasywnie?
  • Czy realne jest, ┼╝e wszyscy (wi─Ökszo┼Ť─ç) inwestor├│w b─Ödzie inwestowa─ç pasywnie?
  • Na czym polega tak zwany paradoks Grossmana-Stiglitza?
  • Udzia┼é funduszy pasywnych na rynku
  • Jak poprawnie spogl─ůda─ç na wp┼éyw funduszy pasywnych na rynek, czyli dlaczego kapita┼é w nich zgromadzony to nie wszystko?
  • Czy kupno ka┼╝dej jednostek ETF jest to┼╝same z inwestowaniem pasywnym?
  • Czy jest sens inwestowa─ç pasywnie?
  • Jak podej┼Ť─ç do inwestowania pasywnego?

Polecane materiały

Kup #ST w wiosennym okienku sprzeda┼╝owym! ­čśÄ

Nast─Öpna mo┼╝liwo┼Ť─ç kupna #ST b─Ödzie dopiero we wrze┼Ťniu 2021 (orientacyjnie), a ceny b─Öd─ů wy┼╝sze.


  • Oferta wa┼╝na do 29 kwietnia 2021, godzina 22:00. Kolejne okienko sprzeda┼╝owe za p├│┼é roku (orientacyjnie wrzesie┼ä), ceny b─Öd─ů wy┼╝sze.
  • Kilkadziesi─ůt gotowc├│w inwestycyjnych. S─ů w nich portfele pasywne oparte na ETF jak i strategia dla sp├│┼éek dobieranych indywidualnie. Do tego mo┼╝liwo┼Ť─ç budowania i testowania w┼éasnych portfeli inwestycyjnych.
  • Dane historyczne indeks├│w (akcje, obligacje, towary, nieruchomo┼Ťci) si─Ögaj─ůce do roku 1900 — ponad 120 lat! To absolutny unikat i nigdzie tego w tej cenie nie znajdziesz!
  • Dane z ponad 70 gie┼éd na ┼Ťwiecie. S─ů to notowania bie┼╝─ůce jak i historyczne (do 40 lat wstecz) dla rynku akcji, ETF, kontrakt├│w terminowych, walut, kryptowalut. Koszt samych danych to oko┼éo 4000 PLN rocznie — wielokrotno┼Ť─ç ceny #ST!
  • Katalog funduszy ETF. Pe┼éna baza ponad 2600 ETF├│w po polsku z list─ů dost─Öpno┼Ťci u broker├│w w Polsce!
  • Wsparcie techniczne. Kupuj─ůc subskrypcj─Ö #ST otrzymujesz bezpo┼Ťredni dost─Öp do mnie na dedykowanej skrzynce mailowej.
  • Brak ryzyka — oferuj─Ö 30-dniow─ů gwarancj─Ö satysfakcji! Wystarczy jeden mail na jacek@systemtrader.pl i zwracam Ci kas─Ö.
M├│j flagowy produkt — oprogramowanie System Trader (ST)
 

TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wst─Öp

Dzie┼ä dobry. Witam Was serdecznie w 63. odcinku podcastu System Trader. Dzi┼Ť bardzo wa┼╝ny temat. Cz─Östo w Internecie pojawia si─Ö takie stwierdzenie, ┼╝e fundusze ETF mog─ů za┼éama─ç rynek, spowodowa─ç wielki krach na rynku. Czy faktycznie tak mo┼╝e by─ç? To jest temat, z kt├│rym dzisiaj postaram si─Ö zmierzy─ç.

Fundusze ETF s─ů ju┼╝ tak popularne, ┼╝e coraz cz─Ö┼Ťciej m├│wi si─Ö o tym, jak mog─ů one za┼éama─ç rynek. Czy to jest prawda? Zanim postaram si─Ö odpowiedzie─ç na to pytanie, zr├│bmy takie wprowadzenie do tematu, aby┼Ťmy si─Ö dobrze rozumieli, by nawet pocz─ůtkuj─ůcy s┼éuchacze mieli mo┼╝liwo┼Ť─ç zrozumie─ç ten odcinek. To megawa┼╝ny odcinek, kt├│ry pomo┼╝e nam sta─ç si─Ö bardziej ┼Ťwiadomymi inwestorami.

Czym w og├│le jest aktywne i pasywne inwestowanie? Cho─ç z pozoru wydaje si─Ö to oczywiste, to jak widz─Ö, cz─Östo dochodzi do przek┼éama┼ä, dlatego wyja┼Ťnimy sobie te podstawy.

Inwestowanie pasywne

Czym jest inwestowanie pasywne? Wyobra┼║my sobie, ┼╝e inwestujemy w akcje na ameryka┼äskiej gie┼édzie i interesuj─ů nas sp├│┼éki z indeksu S&P 500, czyli 500 najwi─Ökszych sp├│┼éek w USA. Przy okazji taka ma┼éa dygresja ÔÇô ten indeks pokrywa 80 proc. rynku akcji w Stanach Zjednoczonych i zarazem oko┼éo 45 proc. ┼Ťwiatowego rynku akcji, bior─ůc pod uwag─Ö kapitalizacj─Ö. M├│wi─ůc jeszcze pro┼Ťciej, indeks S&P 500, a w zasadzie sp├│┼éki wchodz─ůce w jego sk┼éad stanowi─ů oko┼éo 45 proc. warto┼Ťci wszystkich firm na ┼Ťwiecie notowanych na gie┼édach.

Co robi inwestor pasywny? Zamiast wybiera─ç pojedyncze sp├│┼éki z tego indeksu, w nadziei, ┼╝e uda mu si─Ö ustrzeli─ç te najlepsze, tych gwiazdor├│w, kupuje ca┼éy indeks jak leci, 500 sp├│┼éek, ale ÔÇô uwaga – z takimi wagami, jakie s─ů w tym indeksie. Jest to indeks wa┼╝ony kapitalizacj─ů, czyli najwi─Öksze sp├│┼éki wa┼╝─ů najwi─Öcej, jak np. Apple. Im mniejsza sp├│┼éka, tym ma mniejszy udzia┼é w indeksie. Co jest kluczowe to to, ┼╝e pasywny inwestor nie robi tego ÔÇ×na piechot─ÖÔÇŁ, samodzielnie, sk┼éadaj─ůc zlecenie na zakup akcji 500 sp├│┼éek. Robi to przy pomocy funduszu, czy to indeksowego, czy ETF, kt├│ry bardzo dok┼éadnie replikuje taki indeks.

Co si─Ö dzieje dalej? Mamy tu do czynienia z magi─ů inwestowania indeksowego. Inwestor w zasadzie nie robi niczego. Trzyma te sp├│┼éki w portfelu i tyle. Za┼é├│┼╝my, ┼╝e po roku indeks S&P 500 ro┼Ťnie o 10 proc. Mniej wi─Öcej o tyle samo ro┼Ťnie te┼╝ warto┼Ť─ç portfela inwestora, kt├│ry zainwestowa┼é we wszystkie sp├│┼éki tego indeksu. W rzeczywisto┼Ťci po roku nawet w tak pasywnym portfelu by┼éyby dokonywane zmiany, poniewa┼╝ cztery razy do roku sk┼éad indeksu S&P 500 podlega rewizji ÔÇô jedne sp├│┼éki wchodz─ů, inne wypadaj─ů. Generalnie dotyczy to zwykle mniej ni┼╝ 5 proc. wszystkich 500 sp├│┼éek z portfela indeksu rocznie.

W praktyce koszt, jaki ponosi inwestor pasywny w takim indeksowym portfelu, jest niewielki. Dla przyk┼éadu ETF na indeks S&P 500 firmy Vanguard, ten notowany na gie┼édach ameryka┼äskich, o symbolu VOO, kosztuje ÔÇô uwaga – 0,03 proc. w skali roku. Czyli inwestor, kt├│ry ma portfel o warto┼Ťci 100 tys. dolar├│w ponosi koszt w wysoko┼Ťci zaledwie 30 dolar├│w rocznie ÔÇô wr─Öcz za darmo. Co jest pi─Ökne w takim ETF-ie to to, ┼╝e kupuj─ůc jego jednostk─Ö mamy w niej od razu 500 sp├│┼éek. Gdyby┼Ťcie mieli to robi─ç na piechot─Ö, by┼éby to istny kosmos. Podsumowuj─ůc ÔÇô inwestor kupuj─ůcy fundusz replikuj─ůcy indeks S&P 500 ma wynik bardzo podobny do tego indeksu.

Rick Ferri ÔÇô Dlaczego wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w powinna inwestowa─ç pasywnie?

Rick Ferri, go┼Ť─ç dzisiejszego odcinka, to osoba doskonale znana w bran┼╝y inwestycyjnej od lat. Jest emerytowanym oficerem ameryka┼äskiej piechoty morskiej i pilotem my┼Ťliwc├│w. Pracowa┼é r├│wnie┼╝ jako makler oraz zarz─ůdzaj─ůcy w firmie inwestycyjnej oraz zdoby┼é tytu┼é CFA, czyli mi─Ödzynarodowego doradcy inwestycyjnego. Obecnie zajmuje si─Ö g┼é├│wnie konsultingiem w obr─Öbie taniego inwestowania w indeksy. Rick jest te┼╝ autorem […]

Czytaj dalej Ôćĺ

Jeszcze jedna uwaga. Sw├│j przyk┼éad opar┼éem na funduszach ETF, ale nale┼╝y te┼╝ wspomnie─ç o funduszach indeksowych. Tak naprawd─Ö to w┼éa┼Ťnie od nich wszystko si─Ö zacz─Ö┼éo, jeszcze w po┼éowie lat 70. XX wieku. Pierwszy ETF powsta┼é dopiero z pocz─ůtkiem lat 90. ubieg┼éego wieku. R├│┼╝nica pomi─Ödzy nimi polega na tym, ┼╝e fundusz indeksowy przypomina klasyczny fundusz inwestycyjny, tylko ┼╝e nie stara si─Ö pobija─ç rynku, a jego jednostki nie s─ů dost─Öpne na gie┼édzie, jak w przypadku ETF-├│w. To w┼éa┼Ťciwie wszystko.

Fundusz indeksowy przypomina klasyczny fundusz inwestycyjny, tylko ┼╝e nie stara si─Ö pobija─ç rynku, a jego jednostki nie s─ů dost─Öpne na gie┼édzie, jak w przypadku ETF-├│w.

Podsumowuj─ůc: mamy inwestora pasywnego, kt├│ry kupuje sobie po prostu jednostki funduszu, kt├│ry replikuje np. S&P 500 i to ca┼éa robota, ca┼éa filozofia.

Inwestowanie aktywne

Jak wygl─ůda aktywne inwestowanie? Co w przypadku inwestora, kt├│ry aktywnie dobiera┼é do portfela sp├│┼éki z indeksu S&P 500? Zamiast inwestowa─ç we wszystko jak leci i wrzuci─ç do portfela wszystkie 500 sp├│┼éek, wybra┼éby tylko kilkana┼Ťcie lub kilkadziesi─ůt. Je┼Ťli indeks po roku osi─ůgn─ů┼éby wynik plus 10 proc., to jeden taki inwestor aktywny m├│g┼éby osi─ůgn─ů─ç wynik na poziomie plus 15 proc., inny plus 20 proc. Znajd─ů si─Ö te┼╝ tacy, kt├│rzy odnotuj─ů strat─Ö ÔÇô minus 10 proc., minus 5 proc., generalnie mniej ni┼╝ ca┼éy indeks.

Aktywny inwestor musi te┼╝ zwykle ponie┼Ť─ç znacz─ůco wy┼╝sze koszty ni┼╝ wspomniany fundusz ETF replikuj─ůcy indeks S&P 500. Co gorsza, by─ç mo┼╝e po drodze b─Ödzie zmuszony zap┼éaci─ç podatki od zrealizowanych zysk├│w, bo dokonuje wi─Ökszej liczby zmian w portfelu, wi─Ökszej liczby transakcji. M.in. koszty transakcyjne i podatki powoduj─ů, ┼╝e pobijanie rynku jest zwyczajnie ci─Ö┼╝kie, co dobitnie pokazuj─ů wszelkie statystyki. Jedna z nich m├│wi wr─Öcz, ┼╝e najwi─Öksze stopy zwrotu na rachunkach maklerskich generuj─ů konta os├│bÔÇŽ zmar┼éych! Je┼Ťli kto┼Ť nie zagl─ůda do rachunku i nie przeprowadza wielu transakcji, to automatycznie ponosi ni┼╝sze koszty i p┼éaci ni┼╝sze podatki, wi─Öc ┼éatwiej mu o dobry wynik inwestycyjny.

Aby aktywny inwestor m├│g┼é pobi─ç indeks, z kt├│rego dobiera pojedyncze sp├│┼éki, musi zazwyczaj konkurowa─ç z innymi aktywnymi inwestorami, kt├│rzy podobnie jak on staraj─ů si─Ö robi─ç analizy sp├│┼éek w nadziei, ┼╝e znajd─ů te, kt├│re wygeneruj─ů wi─Öksz─ů stop─Ö zwrotu ni┼╝ indeks. Im wi─Öcej mamy na rynku takich inwestor├│w i im bardziej s─ů oni dobrzy w swoim fachu, tym trudniej jest pobi─ç rynek. M├│wimy tutaj o tym, ┼╝e rynek jest bardziej efektywny, czyli lepiej lub dok┼éadniej wycenia aktywa. To jest bardzo wa┼╝ne okre┼Ťlenie, do kt├│rego b─Ödziemy wraca─ç ÔÇô efektywno┼Ť─ç rynku.

Koszt zwi─ůzany z inwestowaniem, jaki ponosi aktywny inwestor, jest zwykle wielokrotno┼Ťci─ů koszt├│w inwestora pasywnego. Taki inwestor, jak pami─Ötamy, kupowa┼é sobie fundusz i nie robi┼é niczego. Zatem taki aktywny inwestor musi najpierw ÔÇ×zarobi─çÔÇŁ na pokrycie koszt├│w transakcyjnych i podatk├│w, a p├│┼║niej jeszcze by─ç na tyle dobry, by z tego, co pozosta┼éo, wygenerowa─ç wynik powy┼╝ej ┼Ťredniej rynkowej, powy┼╝ej indeksu. W przeciwnym razie nie mia┼éoby to sensu i lepiej by┼éoby kupi─ç indeks jak inwestor pasywny.

Dla jasno┼Ťci, nie twierdz─Ö, ┼╝e nie ma aktywnych inwestor├│w pobijaj─ůcych rynek. Uwa┼╝am, ┼╝e jest to trudniejsze ni┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç s─ůdzi. Co wi─Öcej, nie uwa┼╝am, ┼╝e rynki s─ů w pe┼éni efektywne i nie ma najmniejszej nawet szansy na ich pobicie. Oczywi┼Ťcie, ┼╝e rynki nie s─ů efektywne i nigdy takie nie b─Öd─ů. Mog─ů by─ç bardzo blisko tego modelowego poziomu efektywno┼Ťci, ale nigdy nie b─Öd─ů idealne. Niekt├│rzy jednak bywaj─ů bardziej papiescy od papie┼╝a, czyli od profesora Eugena Famy, laureata Nagrody Nobla i tw├│rcy tzw. hipotezy rynku efektywnego. Podkre┼Ťl─Ö, nawet on nazwa┼é to hipotez─ů, a nie prawem, regu┼é─ů.

Oczywi┼Ťcie, ┼╝e rynki nie s─ů efektywne i nigdy takie nie b─Öd─ů. Mog─ů by─ç bardzo blisko tego modelowego poziomu efektywno┼Ťci, ale nigdy nie b─Öd─ů idealnie efektywne.

Bycie aktywnym inwestorem nie jest jednak takie proste, jak mog┼éoby si─Ö wydawa─ç. Dla przyk┼éadu ┼éatwo ulec iluzji wynik├│w inwestycyjnych z kr├│tkiego okresu. Tutaj gra toczy si─Ö tak naprawd─Ö o to, czy b─Ödziemy w stanie pobija─ç ten indeks w d┼éugim okresie. Dla otrze┼║wienia zwr├│─çmy uwag─Ö, ┼╝e gdyby 14 lat temu zainwestowa─ç w sp├│┼ék─Ö Berkshire Hathaway najlepszego aktywnego inwestora na ┼Ťwiecie, czyli Warrena Buffetta, to dzisiaj mieliby┼Ťmy gorszy wynik ni┼╝ ETF-a na indeks S&P 500. Czyli 14 lat temu, gdyby┼Ťmy stali przed wyborem, co kupi─ç, sp├│┼ék─Ö Berkshire Hathaway najlepszego aktywnego inwestora na ┼Ťwiecie czy prosty fundusz S&P 500, a to w┼éa┼Ťnie z niego Buffett dobiera sp├│┼éki, to okaza┼éoby si─Ö, ┼╝e po tym okresie S&P 500 dowozi wy┼╝szy wynik ni┼╝ sp├│┼éka Warrena Buffetta. Nieznacznie, ale jednak gorszy. Dla jasno┼Ťci, od 1965 do ko┼äca 2020 roku Buffett pobi┼é indeks S&P 500 oko┼éo dwukrotnie. Natomiast nawet on za ostatnie 14 lat nie jest w stanie pobi─ç S&P 500. M├│wi─Ö o tym dlatego, ┼╝eby zrozumie─ç i poczu─ç, ┼╝e aktywne inwestowanie jest naprawd─Ö trudne. To, ┼╝e si─Ö uda jeden rok, dwa lub nawet pi─Ö─ç lat, to super. Pytanie, czy b─Ödziemy w stanie to robi─ç przez kolejne 20, 30 lat.

O inwestowaniu i najlepszym inwestorze wszechczas├│w, Warrenie Buffecie, opowiada Tomasz Jaroszek

Piguła wiedzy o inwestowaniu na rynkach kapitałowych oraz o tym, czego nauczyć może nas najlepszy inwestor w historii - Warren Buffett

Czytaj dalej Ôćĺ

Jeszcze jedna sprawa ÔÇô czas. Inwestor pasywny, jak ju┼╝ wiemy, kupuje indeks w postaci funduszu i w┼éa┼Ťciwie mo┼╝e zapomnie─ç o portfelu, zajmuj─ůc si─Ö czym┼Ť innym, nie musi niczego analizowa─ç. Ma przy tym niemal gwarancj─Ö, ┼╝e jego wynik b─Ödzie taki jak ┼Ťrednia rynku lub bardzo bliski tego, co dowozi indeks. Natomiast aktywny inwestor, w zale┼╝no┼Ťci od strategii, jak─ů realizuje, musi jednak po┼Ťwi─Öca─ç portfelowi wi─Öcej uwagi. Czasami to ÔÇ×wi─ÖcejÔÇŁ mo┼╝e oznacza─ç bardzo, bardzo du┼╝o godzin, sp─Ödzonych nawet tygodniowo. Czasami to mo┼╝e b─Ödzie tylko kilka godzin w miesi─ůcu, ale jednak b─Ödzie to wi─Öcej czasu ni┼╝ w przypadku inwestora pasywnego.

I ostatnie ÔÇô aktywny inwestor nie ma gwarancji, ┼╝e jego wynik b─Ödzie lepszy od indeksu, a ponosi ryzyko, ┼╝e jego wynik mo┼╝e by─ç od tego indeksu gorszy.

Aktywny inwestor nie ma gwarancji, ┼╝e jego wynik b─Ödzie lepszy od indeksu, a ponosi ryzyko, ┼╝e jego wynik mo┼╝e by─ç od tego indeksu gorszy.

Sedno problemu, czyli dlaczego zrodziła się idea pasywnego inwestowania?

OK. Sorry za ten d┼éugi wst─Öp, ale chcia┼éem, ┼╝eby by┼éa jasno┼Ť─ç co do tego, o czym b─Ödzie mowa w tym odcinku, zw┼éaszcza, ┼╝e wiele os├│b robi taki skr├│t my┼Ťlowy i m├│wi, ┼╝e ETF to jest w┼éa┼Ťciwie w ka┼╝dym przypadku to┼╝same z inwestowaniem pasywnym. A tak absolutnie nie jest. Mo┼╝e tak by─ç, ale w wielu przypadkach tylko fakt, ┼╝e kto┼Ť inwestuje w ETF-y nie oznacza, ┼╝e ten inwestor jest inwestorem pasywnym. Za chwil─Ö dojdziemy do tego jeszcze.

Na czym wi─Öc polega sedno problemu? Po co w og├│le powsta┼éy fundusze indeksowe i te ETF-y? Ot├│┼╝ fundusze inwestycyjne, ale takie aktywnie zarz─ůdzane, kt├│re staraj─ů si─Ö dobiera─ç najlepsze sp├│┼éki do portfela, one notorycznie nie dowo┼╝─ů wynik├│w. Dla przyk┼éadu, spo┼Ťr├│d wszystkich aktywnie zarz─ůdzanych funduszy, kt├│re s─ů dost─Öpne w Europie, a┼╝ 97,85 proc., czyli niemal 98 proc. aktywnie zarz─ůdzanych funduszy, z tak─ů globaln─ů ekspozycj─ů na rynek akcji, wypada po 10 latach gorzej ni┼╝ prosty indeks S&P 500 Global 1200. To jest taki indeks, kt├│ry stara si─Ö replikowa─ç globalny rynek akcji i niemal 98 proc. aktywnie zarz─ůdzanych funduszy w Europie, kt├│re staraj─ů si─Ö wybiera─ç sp├│┼éki z tego indeksu, po prostu przegrywaj─ů z tym prostym indeksem. To s─ů dane pochodz─ůce z raportu SPIVA 2020.

Dlaczego tak si─Ö dzieje? Czy dlatego w┼éa┼Ťnie, ┼╝e te rynki s─ů tak efektywne? Wed┼éug mnie rynki idealnie efektywne nie s─ů, ale zwykle s─ů na tyle efektywne, tak dobrze efektywne, ┼╝e po prostu to regularne pobijanie rynku jest trudne. W teorii wycena sp├│┼éek na rynku odzwierciedla wszystkie dost─Öpne informacje, czyli w teorii nie mo┼╝na wykorzysta─ç ┼╝adnych informacji, by na tym zarobi─ç, bo wszystko jest ju┼╝ w cenach. Oczywi┼Ťcie to jest tylko teoria. Natomiast gdyby p├│j┼Ť─ç za ni─ů, to jedyna mo┼╝liwo┼Ť─ç, ┼╝eby m├│c zarobi─ç na rynku, to jest przewidzie─ç, co stanie w przysz┼éo┼Ťci, a to jest jeszcze bardziej skomplikowane ni┼╝ pr├│ba analizy wyceny sp├│┼éki.

Co si─Ö stanie je┼Ťli wszyscy zaczn─ů inwestowa─ç pasywnie?

Zostawmy t─Ö teori─Ö i spr├│bujmy sobie odpowiedzie─ç na pytanie, co si─Ö stanie, jak wszyscy zaczn─ů inwestowa─ç w indeksy, czyli pasywnie, bez pr├│b pobijania rynku. Ot├│┼╝ je┼Ťli wszyscy inwestowaliby pasywnie w indeksy, to rynek sta┼éby si─Ö ÔÇô uwaga ÔÇô nieefektywny. Po prostu nie wycenia┼éby poprawnie aktyw├│w, nie wycenia┼éby poprawnie sp├│┼éek, kt├│re znajduj─ů si─Ö na gie┼édzie.

Aby rynek d─ů┼╝y┼é do efektywno┼Ťci, musz─ů na nim istnie─ç inwestorzy aktywnie dobieraj─ůcy sp├│┼éki do portfela. Dlatego te┼╝ w┼éa┼Ťnie aktywni inwestorzy s─ů potrzebni na rynku, bo spe┼éniaj─ů po┼╝yteczn─ů rol─Ö. Dlatego te┼╝, je┼╝eli s─ů dogmatyczni czy skrajni inwestorzy pasywni, kt├│rzy „na┼Ťmiewaj─ů” si─Ö z tych inwestor├│w aktywnych, bo ci maj─ů s┼éabe wyniki, to trzeba uwa┼╝a─ç z takimi opiniami. Dzi─Öki tym aktywnym inwestorom rynek mo┼╝e d─ů┼╝y─ç do efektywno┼Ťci, a dzi─Öki temu na rynku mog─ů te┼╝ istnie─ç na rynku inwestorzy pasywni.

Aby rynek d─ů┼╝y┼é do efektywno┼Ťci, musz─ů na nim istnie─ç inwestorzy aktywnie dobieraj─ůcy sp├│┼éki do portfela. Dlatego te┼╝ w┼éa┼Ťnie aktywni inwestorzy s─ů potrzebni na rynku, bo spe┼éniaj─ů po┼╝yteczn─ů rol─Ö.

W og├│le ca┼éa ta sytuacja jest zawarta w tzw. paradoksie Grossmana ÔÇô Stiglitza. Mamy tutaj dw├│ch pan├│w: Sanforda GrossmanaÔÇô on jest ameryka┼äskim ekonomist─ů i r├│wnie┼╝ mened┼╝erem jednego z funduszy hedgingowychi i profesora Josepha Stiglitza, r├│wnie┼╝ ameryka┼äskiego ekonomist─Ö, laureata Nagrody Nobla z 2001 roku, pracowa┼é r├│wnie┼╝ jako ekonomista Banku ┼Üwiatowego. Ci panowie w 1980 roku opublikowali artyku┼é pt. On the Impossibility of Informationally Efficient Markets, w kt├│rym argumentowali, ┼╝e rynek idealnie efektywny jest po prostu nierealny. Z prostej przyczyny: je┼Ťli rynek idealnie wycenia┼éby aktywa na podstawie posiadanych informacji, to niemo┼╝liwe by┼éoby zarobienie pieni─Ödzy na zdobywaniu informacji o tym rynku. Nie by┼éoby te┼╝ sensu handlowa─ç na rynku, co w efekcie spowodowa┼éoby, ┼╝e rynek by si─Ö zawali┼é, czyli po prostu sta┼éby si─Ö nieefektywny. Zawsze na rynku musz─ů by─ç jakie┼Ť nieefektywno┼Ťci, ┼╝eby by┼éy osoby, kt├│re b─Öd─ů mia┼éy powody, ┼╝eby szuka─ç tych nieefektywno┼Ťci, ┼╝eby na nich zarobi─ç.

Je┼Ťli rynek idealnie wycenia┼éby aktywa na podstawie posiadanych informacji, to niemo┼╝liwe by┼éoby zarobienie pieni─Ödzy na zdobywaniu informacji o tym rynku. W efekcie rynek sta┼éby si─Ö nieefektywny.

Kolejna konkluzja z tego paradoksu jest taka, ┼╝e aby rynek by┼é efektywny, aby d─ů┼╝y┼é do efektywno┼Ťci, to musi by─ç na nim wystarczaj─ůco du┼╝o aktywnych inwestor├│w, staraj─ůcych si─Ö go po prostu pobi─ç. Z definicji, ┼╝eby rynek by┼é efektywny, nie mog─ů wszyscy inwestowa─ç pasywnie. Dla jasno┼Ťci ÔÇô gdyby zbyt wiele os├│b chcia┼éo pasywnie inwestowa─ç, no to mo┼╝e to w pewnym momencie stworzy─ç szans─Ö dla aktywnych inwestor├│w, bo wtedy rynek by┼éby efektywny. Wtedy ci swoim dzia┼éaniem podnosz─ů swoim dzia┼éaniem poziom jego efektywno┼Ťci ÔÇô to jest takie k├│┼éko, kt├│re si─Ö domyka. Oczywi┼Ťcie do g┼éosu dochodz─ů z┼éowieszcze doniesienia o rzekomo wielkim krachu, kt├│ry b─Ödzie spowodowany w┼éa┼Ťnie popularyzacj─ů funduszy ETF. Jest to jednak nadinterpretacja, z prostego powodu: musia┼éoby tu by─ç spe┼énione za┼éo┼╝enie, ┼╝e w tym momencie nie b─Ödzie na rynku aktywnych inwestor├│w.

W krachach gie┼édowych aktywnie zarz─ůdzane fundusze r├│wnie┼╝ nap─Ödzaj─ů spadki. To nie jest tak, ┼╝e przy krachu tylko ETF-y b─Öd─ů nap─Ödza─ç spadki. Wszyscy, kt├│rzy uciekaj─ů z rynku wyprzedaj─ůc np. akcje, b─Öd─ů nap─Ödza─ç spadki. Nawiasem m├│wi─ůc pasywny inwestor b─Ödzie kupowa┼é raczej akcje na spadaj─ůcym rynku robi─ůc tak zwany rebalancing portfela – czyli b─Ödzie uzupe┼énia┼é cz─Ö┼Ť─ç akcyjn─ů, sprzedaj─ůc na przyk┼éad obligacje, aby wyr├│wna─ç wagi. To nie nap─Ödza spadk├│w. Natomiast za┼éo┼╝enie, ┼╝e wszyscy b─Öd─ů inwestowa─ç pasywnie, jest po prostu nierealne, bo zawsze b─Öd─ů si─Ö znajdowa─ç osoby, kt├│re b─Öd─ů szuka┼éy dodatkowego profitu, dodatkowego zarobku powy┼╝ej ┼Ťredniej rynkowej.

Udział funduszy pasywnych w obrocie giełdowym

Jak ju┼╝ m├│wimy o tym, ┼╝e rzekomo inwestorzy pasywni zaczynaj─ů dominowa─ç na rynku, to zobaczmy, jak to wygl─ůda faktycznie w danych, jakie s─ů konkretne liczby. Ot├│┼╝ udzia┼é funduszy indeksowych w USA, czyli tam, gdzie ten rynek jest najbardziej rozbudowany, tam 17 proc. sp├│┼éek notowanych na gie┼édach jest ulokowana w funduszach indeksowych. Dla por├│wnania, w 2002 roku by┼éo to nieco ponad 3 proc., czyli ewidentnie na przestrzeni niespe┼éna dw├│ch dekad przyrost udzia┼éu funduszy indeksowych jest znacz─ůcy. W og├│le oko┼éo po┼éowa kapita┼éu zarz─ůdzanego przez fundusze w USA, czyli wszystkie fundusze, to fundusze indeksowe. My┼Ťl─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie ta ostatnia liczba budzi tu najwi─Ökszy niepok├│j. Je┼╝eli si─Ö okazuje, ┼╝e po┼éowa kapita┼éu we wszystkich funduszach inwestycyjnych w USA to w┼éa┼Ťnie fundusze indeksowe, to niekt├│rym zapala si─Ö ju┼╝ lampka ostrzegawcza. Ale dobrze, jeszcze si─Ö do tego odnios─Ö.

Globalnie oko┼éo 7 proc. kapita┼éu na ┼Ťwiecie jest ulokowane w strategiach indeksowych, czyli w funduszach indeksowych, czy w ETFA-ach, kt├│re replikuj─ů jakie┼Ť konkretne indeksy. Powt├│rz─Ö raz jeszcze: 7 proc. kapita┼éu na ┼Ťwiecie jest ulokowane w strategiach indeksowych. Czy to du┼╝o?

Po pierwsze to nie jest tak, jak si─Ö m├│wi, ┼╝e nawet po┼éowa kapita┼éu to strategie pasywne. Jak widzimy, globalnie jest to 7 proc. Po drugie trzeba zrozumie─ç, co ustala ceny na rynku. Ot├│┼╝, kr├│tko: poda┼╝ musi spotka─ç si─Ö z popytem, musi doj┼Ť─ç do transakcji na rynku, a to dzieje si─Ö poprzez handel, poprzez trading. Ci, kt├│rzy si─Ö tak boj─ů s┼éowa trading, musz─ů zrozumie─ç, ┼╝e nawet w przypadku inwestowania pasywnego miejsce na trading r├│wnie┼╝ musi si─Ö znale┼║─ç. To w┼éa┼Ťnie w tradingu ┼Ťcieraj─ů si─Ö te si┼éy rynkowe, byki z nied┼║wiedziami, czyli podnosz─ů lub obni┼╝aj─ů ceny. I tak w┼éa┼Ťnie jest ustalana na rynku cena. Ka┼╝da strona transakcji ma swoj─ů ÔÇ×racj─ÖÔÇŁ.

Generalnie rynek ustala cen─Ö, kt├│ra w danym momencie ma najlepiej odpowiada─ç rzeczywisto┼Ťci, informacjom, jakie s─ů dost─Öpne. To jest najwa┼╝niejsze w moim wywodzie ÔÇô to nie wielko┼Ť─ç kapita┼éu ustala ceny na rynku, ale trading. Gdyby faktycznie na rynku by┼éy tylko fundusze indeksowe, to by┼éby problem. Jak ju┼╝ wiemy, zabrak┼éoby tego ÔÇ×price discoveryÔÇŁ, tego czynnika, kt├│ry stara si─Ö poszukiwa─ç ceny na rynku.

To nie ilo┼Ť─ç kapita┼éu ulokowanego w funduszach ustala ceny na rynku, ale trading. Fundusze pasywne generuj─ů niewielki obr├│t na gie┼édzie.

Warto jednak zrozumie─ç, jak dzia┼éa rynek ETF-├│w. Na tym rynku mamy de facto dwa rynki: rynek primary i secondary. Na tym pierwszym realnie s─ů tworzone i umarzane jednostki ETF-├│w, czyli realnie s─ů kupowane i sprzedawane akcje albo inne klasy aktyw├│w, bo mog─ů by─ç ETF-y na obligacje lub jeszcze co┼Ť innego. I tam faktycznie dochodzi do tego price discovery, w momencie, kiedy s─ů tworzone lub umarzane jednostki ETF-├│w, to faktycznie ma wp┼éyw na wyceny rynkowe.

Wi─Ökszo┼Ť─ç handlu ETF-├│w odbywa si─Ö na secondary market, na tym rynku powy┼╝ej tego podstawowego. Jest to zwyk┼éa, prosta wymiana istniej─ůcych ju┼╝ jednostek ETF-├│w pomi─Ödzy inwestorami na gie┼édzie. Je┼╝eli my kupujemy sobie jednostk─Ö ETF-a na gie┼édzie albo sprzedajemy, to najprawdopodobniej nie dotykamy prawdziwego rynku pod spodem. Faktycznie pod spodem w tym momencie prawdopodobnie nie musz─ů by─ç kupowane albo sprzedawane ┼╝adne akcje, obligacje itd., tylko po prostu mo┼╝emy sobie kupi─ç/sprzeda─ç jednostk─Ö ETF z innym inwestorem, kt├│ry r├│wnie┼╝ w te ETF-y inwestuje.

Vanguard w publikacji z 2018 roku Setting the record straight: Truth about indexing podaje, ┼╝e tylko wolumen ETF-├│w w wysoko┼Ťci zaledwie 6 proc. dotyka rynku pierwotnego. Czyli w 94 proc. przypadk├│w, kiedy na rynku s─ů kupowane/sprzedawane ETF-y, nie dotyka nawet tego rynku pierwotnego. Albo jeszcze inaczej: na ka┼╝dego dolara zainwestowanego w ETF przeci─Ötnie zaledwie 6 cent├│w dotyka realnego rynku pod spodem. Niewielki kawa┼éek kapita┼éu ulokowanego w ETF bierze udzia┼é w handlu na rynku pierwotnym, ustalaj─ůc wyceny akcji czy te┼╝ innych klas aktyw├│w. Dlatego te┼╝ spogl─ůdanie tylko i wy┼é─ůcznie na to, ile jest kapita┼éu w ETF-ach, jako prognostyk tego, ┼╝e na rynku jest k┼éopot, bo zaczynaj─ů przewa┼╝a─ç inwestorzy pasywni, jest po prostu mocno przesadzone i nie ma uzasadnienia w danych, o kt├│rych przed chwil─ů powiedzia┼éem.

Id┼║my dalej. Vanguard w tym samym opracowaniu podaje, ┼╝e trading generowany przez strategie pasywne czy te┼╝ indeksowe, to zaledwie 5 proc. ca┼éego wolumenu w USA. Na rynku, na kt├│rym mamy najwi─Öcej inwestor├│w pasywnych, najwi─Öcej pasywnych funduszy, to tam, je┼╝eli we┼║miemy sobie ca┼éy wolumen tradingu na gie┼édach ameryka┼äskich zaledwie 5 proc. generuj─ů fundusze pasywne, m.in. ETF-y. A to w┼éa┼Ťnie tam, jak powiedzia┼éem, ten rodzaj strategii jest najbardziej popularny. Je┼╝eli tam 95 proc. ÔÇ×ruchuÔÇŁ na gie┼édzie jest generowana przez strategie aktywne, to w innych krajach, gdzie te fundusze pasywne s─ů jeszcze mniej popularne, b─Ödzie ten udzia┼é jeszcze mniejszy. Kr├│tko: ruch na gie┼édzie jest zdominowany przez aktywnych inwestor├│w i to tak mocno zdominowany.

Obrót na giełdach jest zdominowany przez aktywnych inwestorów.

Ale nawet gdyby udzia┼é w handlu generowany przez strategie pasywne by┼é coraz wi─Ökszy. to w pewnym momencie stworzy to po prostu okazj─Ö dla aktywnych inwestor├│w i tu zn├│w k┼éania si─Ö ponownie paradoks, o kt├│rym wspomina┼éem, czyli paradoks Grossmana – Stiglitza. A z niego wynika, ┼╝e je┼Ťli teoretycznie by┼éby idealnie efektywny, no to nie da┼éoby si─Ö na nim zarobi─ç w spos├│b aktywny – ka┼╝dy by┼éby po prostu inwestorem pasywnym. To z kolei doprowadzi┼éoby do zaburze┼ä na rynku i b┼é─Öd├│w w wycenach, kt├│re mog┼éyby by─ç wykorzystane przez aktywnych inwestor├│w. By┼éaby to szansa na zarobek powy┼╝ej tego, co daje prosty indeks – i tak k├│┼éko si─Ö zamyka. Ja wiem, ┼╝e to brzmi jak jaki┼Ť totalny matrix, ale z paradoksu Grossmana – Stiglitza wynika, ┼╝e rynek nie mo┼╝e by─ç idealnie efektywny, bo sta┼éby si─Ö nieefektywny. Wiem, ┼╝e to brzmi kuriozalnie, ale jak si─Ö tak g┼é─Öbiej nad tym zastanowi─ç, to ma to sens.

Ko┼äcz─ůc, jeszcze jedna uwaga: profesorowie Eugene Fama i Kenneth French w 2005 roku w publikacji pod tytu┼éem Disagreement, Tastes, and Asset Prices wbili kolejny ÔÇ×gw├│┼║d┼║ÔÇŁ w t─Ö ca┼é─ů teori─Ö o krachu gie┼édowym spowodowanym przez fundusze ETF. Ot├│┼╝ je┼Ťli mamy na rynku – tak to sobie nazwijmy ÔÇô ÔÇ×s┼éabychÔÇŁ inwestor├│w, ale aktywnych inwestor├│w, kt├│rzy staraj─ů si─Ö aktywnie inwestowa─ç, ale nie wychodzi im to i generalnie wychodz─ů zwykle poni┼╝ej ┼Ťredniej rynkowej, je┼╝eli tacy inwestorzy przenosz─ů sw├│j kapita┼é do strategii indeksowych, do tych pasywnych, to tak naprawd─Ö de facto podnosz─ů efektywno┼Ť─ç rynku. M├│wi─ůc kr├│tko, je┼Ťli inwestorzy bez umiej─Ötno┼Ťci przenios─ů si─Ö na strategie pasywne, to jest to tylko i wy┼é─ůcznie z korzy┼Ťci─ů dla rynku – w tym sensie, ┼╝e rynek b─Ödzie wycenia┼é lepiej aktywa, kt├│re si─Ö na nim znajduj─ů. Je┼╝eli wielu inwestor├│w amator├│w tak zrobi, no to tylko si─Ö cieszy─ç.

Je┼Ťli inwestorzy bez umiej─Ötno┼Ťci przenios─ů si─Ö na strategie pasywne, to jest to tylko i wy┼é─ůcznie z korzy┼Ťci─ů dla rynku – w tym sensie, ┼╝e rynek b─Ödzie wycenia┼é lepiej aktywa, kt├│re si─Ö na nim znajduj─ů

A poza tym koszty r├│wnie┼╝ maj─ů znaczenie, tak jak powiedzieli┼Ťmy. Dlatego im koszty s─ů ni┼╝sze, tym te┼╝ koszty odkrycia tych istotnych informacji s─ů mniejsze i rynek mo┼╝e by─ç bardziej efektywny, czyli tutaj z kolei trzeba wiedzie─ç, ┼╝e je┼╝eli koszty s─ů wysokie, no to rynek faktycznie mo┼╝e by─ç bardziej nieefektywny, ale ┼╝eby odnale┼║─ç t─Ö nieefektywno┼Ť─ç trzeba ponie┼Ť─ç wi─Ökszy koszt. Czy chcemy to robi─ç? To ju┼╝ jest jak gdyby kwestia konkretnego inwestora, natomiast tutaj wystarczy zapami─Öta─ç tylko tyle, ┼╝e im wy┼╝sze koszty transakcyjne na gie┼édzie, tym ten konkretny rynek mo┼╝e by─ç mniej efektywny. Z tego te┼╝ mo┼╝na wysnu─ç wniosek, ┼╝e np. gie┼éda w USA jest bardziej efektywna od gie┼édy w Polsce, dlatego ┼╝e koszty transakcyjne w Stanach Zjednoczonych s─ů o wiele mniejsze.

Czy ETF-y zabij─ů rynek?

OK. Obiecuj─Ö teraz, ┼╝e nie b─Ödzie ju┼╝ ┼╝adnych matrix├│w w postaci paradoks├│w Grossmana-Stiglitza. Powiedzmy sobie natomiast nieco wi─Öcej o tym, czy faktycznie te ETF-y mog─ů nam za┼éama─ç rynek. A w┼éa┼Ťciwie jak wszyscy tak wrzucaj─ů ETF-y do jednego worka, to ja podam jeszcze jeden argument, dlaczego popularno┼Ť─ç ETF-├│w nie jest taka straszna: ETF-y to tylko i wy┼é─ůcznie opakowanie.

Ot├│┼╝ nie wszystkie ETF-y oznaczaj─ů inwestowanie w indeksy czy te┼╝ inwestowanie pasywne. Pomijam ju┼╝ fakt, ┼╝e ci─Ö┼╝ko sobie wyobrazi─ç, ┼╝e wszyscy b─Öd─ů chcieli inwestowa─ç pasywnie, czy nawet wi─Ökszo┼Ť─ç. Po prostu zawsze znajd─ů si─Ö osoby, kt├│re chc─ů wi─Ökszych zysk├│w i b─Öd─ů stara─ç si─Ö robi─ç to aktywnie.

Ale nawet je┼╝eli we┼║miemy te wszystkie ETF-y, jakie mamy teraz na rynku, to musimy wiedzie─ç, ┼╝e s─ů ETF-y, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö nie na takie klasyczne indeksy wa┼╝one kapitalizacj─ů, jak chocia┼╝by ETF-y na S&P 500. Mamy mn├│stwo i coraz wi─Öcej ETF├│w, kt├│re pod─ů┼╝aj─ů za zupe┼énie innymi punktami odniesienia, za innymi benchmarkami, wed┼éug innych kryteri├│w. Przyk┼éadowo mamy cho─çby ca┼é─ů mas─Ö indeks├│w wa┼╝onych tak zwanymi faktorami: value, size, momentum, quality itd. Albo wr─Öcz multifaktorami czyli mamy ETF-a, kt├│ry daje r├│wnocze┼Ťnie ekspozycj─Ö na kilka r├│┼╝nych faktor├│w.

Mamy te┼╝ ca┼é─ů chmar─Ö ETF-├│w tematycznych, mamy te┼╝ tak zwane ETF ESG, czyli s─ů tam dobierane sp├│┼éki, kt├│rym ÔÇ×le┼╝─ů na sercuÔÇŁ ┼Ťrodowisko, spo┼éecze┼ästwo czy ┼éad korporacyjny. Swoj─ů drog─ů dla mnie jest to do┼Ť─ç dyskusyjne, ale to jest temat na inn─ů okazj─Ö. Mamy te┼╝ wreszcie ETF-y, kt├│re s─ů po prostu aktywnie zarz─ůdzanymi funduszami. Tak jak mamy klasyczne fundusze inwestycyjne, tak samo obecnie coraz wi─Öcej mamy funduszy ETF, kt├│re de facto s─ů klasycznymi funduszami inwestycyjnymi, tylko opakowanymi w ETF-y. Gdzie tu wtedy m├│wi─ç o inwestowaniu pasywnym?

Dlatego te┼╝ wrzucanie wszystkich ETF-├│w do jednego worka jest po prostu pozbawione sensu. Powiedzenie tylko, ┼╝e do firmy BlackRock czy Vanguarda, czyli takich najwi─Ökszych wystawc├│w czy tw├│rc├│w funduszy ETF wp┼éyn─Ö┼éo tyle i tyle kapita┼éu bez wchodzenia w szczeg├│┼éy po prostu nie ma sensu. Nawet kupowanie ETF-a, kt├│ry na┼Ťladuje konkretny indeks, np. za┼é├│┼╝my, ┼╝e mamy inwestora, kt├│ry kupuje faktycznie ETF-a na indeks S&P 500, nawet wtedy jeszcze to nie oznacza, ┼╝e ten inwestor jest inwestorem pasywnym, bo by─ç mo┼╝e realizuje sobie jednak przy pomocy indeks├│w jak─ů┼Ť strategi─Ö aktywn─ů.

Kupno ETF-a na┼Ťladuj─ůcego konkretny indeks, np. na indeks S&P 500, nie oznacza, ┼╝e inwestor jest inwestorem pasywnym, bo by─ç mo┼╝e realizuje strategi─Ö aktywn─ů.

Pierwszy przyk┼éad z brzegu, chyba najlepiej znana strategia, kt├│r─ů opisa┼éem u siebie na blogu – strategia GEM, czyli Global Equities Momentum. Owszem, kupujemy tam ETF-y na konkretne indeksy, ale nie po to, ┼╝eby je trzyma─ç do ko┼äca ┼Ťwiata, tylko po to, ┼╝eby nimi ┼╝onglowa─ç w zale┼╝no┼Ťci od tego, co si─Ö dzieje na rynku, czyli jest to strategia aktywna, mimo ┼╝e kupujemy pasywne fundusze.

ETF w praktyce, czyli prosta strategia dla globalnego rynku akcji i obligacji

Inwestowanie mo┼╝e by─ç nie tylko proste, ale nie musi zabiera─ç te┼╝ masy czasu. Przedstawiam prost─ů strategi─Ö, kt├│ra za ostatnie 70 lat zarabia┼éa przeci─Ötnie 15% rocznie.

Czytaj dalej Ôćĺ

Czy jest sens inwestowa─ç pasywnie?

No dobrze, a czy jest w og├│le sens inwestowa─ç pasywnie? Jak wiemy, rynki idealnie efektywne nie s─ů, ale s─ů na tyle mocno efektywne, ┼╝e ich regularne pobijanie jest po prostu trudne, jest ci─Ö┼╝kie. I m├│wi─Ö to jako osoba, kt├│ra obecnie wi─Ökszo┼Ťci─ů portfela zarz─ůdza w spos├│b aktywny, ale docelowo chcia┼ébym powoli i w┼éa┼Ťciwie to si─Ö dzieje, aby co najmniej po┼éowa mojego portfela by┼éa taka absolutnie pasywna. Nie dlatego, ┼╝e dogmatycznie b─Öd─Ö tutaj twierdzi┼é, ┼╝e rynku nie da si─Ö pobi─ç, ┼╝e tego nie mo┼╝na zrobi─ç, bo by┼éaby to po prostu g┼éupota, to by┼éoby zaprzeczenie tego, jakie sam mam do┼Ťwiadczenie. co widz─Ö w danych za znacznie jeszcze d┼éu┼╝szy okres. Chc─Ö mie─ç portfel pasywny r├│wnie┼╝ u siebie, przynajmniej w cz─Ö┼Ťci portfela dlatego, ┼╝e zwyczajnie mam ogromny respekt wobec rynku. A po drugie rynek s┼éu┼╝y mi bardziej do aktywnego pomna┼╝ania moich nadwy┼╝ek finansowych, natomiast nie mam potrzeby bi─ç si─Ö z tym rynkiem ÔÇ×do upad┼éegoÔÇŁ. Wi─Öcej nawet powiem: szybciej i ┼éatwiej mog─Ö zarobi─ç po prostu jako np. programista czy przedsi─Öbiorca.

Rynki idealnie efektywne nie s─ů, ale s─ů na tyle mocno efektywne, ┼╝e ich regularne pobijanie jest po prostu trudne.

Jak zatem inwestowa─ç pasywnie? Za┼é├│┼╝my, ┼╝e kto┼Ť faktycznie chce inwestowa─ç. Je┼╝eli chce robi─ç to w spos├│b pasywny, to jak powinien zbudowa─ç taki portfel? To jest temat tak naprawd─Ö na zupe┼énie oddzielny odcinek. Sporo materia┼é├│w na ten temat nagra┼éem, chocia┼╝by w formie film├│w na YouTube czy opisa┼éem w postaci wielu artyku┼é├│w na tym blogu. Najkr├│cej odpowiadaj─ůc: wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w najlepiej wyjdzie po prostu inwestuj─ůc w globalny rynek akcji i obligacji. Czyli mamy tu absolutny brak takich aktywnych pr├│b przewidywania w stylu: ÔÇ×A mo┼╝e teraz dowa┼╝ymy Chin, a mo┼╝e teraz dowa┼╝ymy sobie Brazyli─ÖÔÇŁ itd., itd. Inwestor mo┼╝e sprowadzi─ç temat do podj─Öcia decyzji w┼éa┼Ťciwie tylko na poziomie, jaki procent w portfelu powinny stanowi─ç akcje, a jaki procent powinny stanowi─ç obligacje.

Wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w najlepiej wyjdzie inwestuj─ůc w globalny rynek akcji i obligacji.

Oczywi┼Ťcie tutaj zn├│w kto┼Ť mo┼╝e powiedzie─ç, ┼╝e obligacje teraz to jest z┼éy pomys┼é itd. Ale zn├│w to jest temat na inn─ů histori─Ö, natomiast z powod├│w czysto behawioralnych my musimy umie─ç sobie odpowiedzie─ç, ile jeste┼Ťmy w stanie znie┼Ť─ç zmienno┼Ťci w portfelu i by─ç mo┼╝e obligacje, kt├│re s─ů teraz mocno nieatrakcyjne, musz─ů si─Ö znale┼║─ç w portfelu, ┼╝eby┼Ťmy mogli z dyscyplin─ů za tym portfelem pod─ů┼╝a─ç. Zach─Öcam w tym momencie raz jeszcze do zapoznania si─Ö z moim oprogramowaniem System Trader, kt├│re mo┼╝e bardzo pom├│c w takim ┼Ťwiadomym doborze portfela do naszych potrzeb. A najlepszym ┼║r├│d┼éem informacji s─ů nie opinie na Facebooku, ale po prostu dane, a te w System Trader si─Ögaj─ů a┼╝ roku 1900. Je┼Ťli kto┼Ť powie, ┼╝e nie ma sensu cofa─ç wi─Öcej ni┼╝ kilka lat wstecz, bo ┼Ťwiat si─Ö zmieni┼é, to tym bardziej my┼Ťl─Ö, ┼╝e powinien skorzysta─ç w┼éa┼Ťnie z aplikacji System Trader i te opinie skonfrontowa─ç z danymi.

Nie wchodz─Ö ju┼╝ tutaj w detale, zmienia si─Ö przede wszystkim narracja na rynkach, ale jedno pozostaje niezmienne, czyli ludzie tworz─ůcy rynek. Nawet je┼Ťli korzystamy z komputer├│w, to nadal jeste┼Ťmy pod spodem lud┼║mi i to my tworzymy wszystko, te komputery r├│wnie┼╝. A emocje mamy takie same jak nasi dziadkowie i pradziadkowie.

Zakończenie

OK. To tyle ode mnie na dzi┼Ť. Podsumowuj─ůc: z najwa┼╝niejszych rzeczy zapami─Ötajmy to, ┼╝e na rynku s─ů zarazem pomocni i potrzebni pasywni inwestorzy, jak i aktywni. Nierealne jest natomiast za┼éo┼╝enie, ┼╝e nagle wszyscy b─Öd─ů inwestowa─ç pasywnie, bo to stworzy┼éoby okazj─Ö dla inwestor├│w aktywnych. Zawsze na rynku b─Öd─ů osoby chc─ůce ponie┼Ť─ç dodatkowe ryzyko w poszukiwaniu wi─Ökszych zysk├│w, no i tak k├│┼éko si─Ö zamyka. I rzecz ostatnia: to nie ilo┼Ť─ç kapita┼éu w funduszach indeksowych czy ETF ustala ceny na rynku, a trading czyli handel, czyli tam, gdzie spotyka si─Ö popyt z poda┼╝─ů. Tymczasem w ponad 90 proc. przypadk├│w handel na rynku ETF odbywa si─Ö na tzw. secondary market, czyli bez dotykania realnego rynku akcji czy innych klas aktyw├│w. W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w jednostki ETF w─Ödruj─ů, czy s─ů wymieniane pomi─Ödzy inwestorami, a w mniej ni┼╝ 10 proc. transakcji dochodzi do tworzenia umorzenia jednostek, skutkuj─ůc realn─ů transakcj─ů na rynku.

Je┼Ťli dotrwa┼ée┼Ť ze mn─ů do tego momentu, to naprawd─Ö serdecznie dzi─Ökuj─Ö. Mam nadziej─Ö, ┼╝e si─Ö podoba┼éo. B─Öd─Ö te┼╝ bardzo wdzi─Öczny za twoj─ů opini─Ö o tym materiale, najlepiej w Apple Podcasts, bo dzi─Öki temu po prostu ┼éatwiej dociera─ç mi do szerszej grupy odbiorc├│w, co zwyczajnie powoduje, ┼╝e m├│j wysi┼éek wk┼éadany w tworzenie podcastu ma wi─Ökszy sens.

┼╗ycz─Ö wszystkiego dobrego, pozdrawiam serdecznie. Bye-bye! ­čÖé

JACEK

  1. Z tymi kosztami to teraz tak nie do ko┼äca, koszty prowizji wygl─ůdaj─ů od kilku lat coraz lepiej ­čÖé

    • Hej Piotrku! ­čÖé

      Dzi─Öki za komentarz. Je┼Ťli m├│wimy o kosztach maklerskich — tak, kierunek jest oczywisty, cho─ç nadal do USA nam jeszcze sporo brakuje (generalnie w Europie). Dla inwestora aktywnego z jednej strony pozytyw, z drugiej strony wi─Öksza konkurencja ze strony innych inwestor├│w. ­čÖé

      Pozdrawiam serdcznie,
      Jacek

  2. Jacku, d┼éugi i ciekawy post. Odnios─Ö si─Ö tylko do pewnych reali├│w. A znam je z praktyki bo bra┼éem udzia┼é w zarz─ůdzaniu najwi─Ökszym OFE w Polsce – w praktyce to taki tankowiec – za moich czas├│w aktywa inwestowane na gie┼édzie si─Öga┼éy 6% kapitalizacji GPW. ┼ü─ůcznie OFE posiada┼éy oko┼éo 24% kapitalizacji. Je┼Ťli jednak uwzgl─Ödnimy, ┼╝e du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç akcji posiadaj─ů inwestorzy strategiczni (oko┼éo 50%) to tacy duzi inwestorzy wysysaj─ů w praktyce p┼éynno┼Ť─ç. A to ju┼╝ problem.
    Czy ETFy mog─ů przyczyni─ç si─Ö do zabicia rynku – nie s─ůdz─Ö. Im b─Öd─ů wi─Öksze tym ┼éatwiej b─Ödzie mo┼╝na przeciwko nim gra─ç. Wycena g┼é├│wnego indeksu w USA jest r├│wnie┼╝ pok┼éosiem szybkiego nap┼éywu (i tworzenia nowych jednostek ETF├│w). Ja zreszt─ů w swoich analizach pokazuj─Ö, ┼╝e z racjonalnego podej┼Ťcia do wycen tego indeksu mo┼╝na oczekiwa─ç ujemnej stopy zwrotu (┼Ťrednio) przez nast─Öpne pi─Ö─ç lat.
    Najwi─Ökszy fundusz norweski wycofa┼é si─Ö z og┼éaszania strategii inwestycyjnych w┼éa┼Ťnie by nie mo┼╝na go by┼éo ogrywa─ç.
    Przestrze┼ä na rynku jest dla r├│┼╝nych inwestor├│w cho─ç paradoksalnie tych pasywnych jest najmniej. Bo czy┼╝ nie jest aktywnym wyborem jak─ů alokacj─Ö i kt├│re ETFy wybra─ç do portfela?
    Pozdrawiam i gratuluj─Ö sukces├│w oraz wytrwa┼éo┼Ťci ­čÖé
    Grzegorz

    • Hej Grzegorz ­čÖé

      Dzi─Öki serdeczne za warto┼Ťciowy komentarz. Bardzo fajne masz do┼Ťwiadczenia. ­čÖé

      Co do ETF├│w i ÔÇ×pasywnychÔÇŁ strategii podobnie to widz─Ö. Pierwiastek uznaniowo┼Ť─ç jest wsz─Ödzie, nawet w ÔÇ×pasywnymÔÇŁ portfelu.

      Odno┼Ťnie S&P 500 ÔÇô tu te┼╝ nie b─Öd─Ö zaskoczony jak nawet nie tylko 5-lat, ale i ca┼é─ů dekad─Ö S&P 500 w pewnym momencie b─Ödzie zawodzi─ç. Teraz wydaje si─Ö od lat niezniszczalnym tankowcem, ale nie zawsze tak bywa┼éo. Nawet nie trzeba daleko si─Öga─ç ÔÇô pierwsza dekada tego wieku by┼éa mizerna dla S&P 500.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

        • Hej Manik ­čÖé

          Tylko, ┼╝e stopy procentowe (stopa wolna od ryzyka) s─ů znacz─ůco ni┼╝ej. Zobaczymy. ­čÖé

          pozdrawiam serdecznie,
          Jacek

      • Tak, Jacku, z takim biegiem wypadk├│w nale┼╝y si─Ö liczy─ç. Ale strategiczny inwestor nie b─Ödzie przecie┼╝ inwestowa┼é w S&P 500. Kiedy dla jednych zapada zmierzch inni b─Öd─ů cieszy─ç si─Ö ze wschodu s┼éo┼äca. Od pocz─ůtku roku S&P jest w g├│rze ponad 11%. Z moich 16 inwestycji tylko trzy bij─ů ten zwrot, trzy s─ů na r├│wni, a 10 odstaje. Jeden kwarta┼é, to niedu┼╝o jednak sa widoczne pewne trendy. Do ┼éask np. powr├│ci┼éo value inwesting przede wszystkim w zakresie ma┼éych i ┼Ťrednich firm. Innymi s┼éowy czas na dokonanie zmian i przemeblowa┼ä w portfelu. Osobi┼Ťcie celuj─Ö w 10% zwrotu w 2021 co przy obecnej defensywnej alokacji ca┼ékiem nas usatysfakcjonuje.

        Pozdrawiam i gratuluj─Ö sukcesu w IKE.

        • Hej Floridian,

          Dzi─Ökuj─Ö za komentarz! ­čÖé

          No tak, sugerowanie si─Ö tym, ┼╝e S&P 500 ma ┼Ťwietn─ů stop─Ö zwrotu od roku 2009 w kontek┼Ťcie, ┼╝e tak b─Ödzie w przysz┼éo┼Ťci jest z pewno┼Ťci─ů ryzykowane. Ale d┼éugoterminowy inwestor z globaln─ů ekspozycj─ů na rynek akcji nie musi si─Ö bardzo tym martwi─ç. Value ÔÇô tu te┼╝ by zaryzykowa┼é, ┼╝e po latach posuchy wr├│ci do ┼éask na d┼éu┼╝ej. Natomiast przemeblowania o kt├│rych wspominasz to ju┼╝ dla aktywnych inwestor├│w ÔÇô ryzykowna sprawa dla wi─Ökszo┼Ťci niedo┼Ťwiadczonych os├│b.

          Generalnie nastawiam si─Ö na to, ┼╝e globalnie rynki akcji na ┼Ťwiecie b─Öd─ů generowa─ç ni┼╝sze stopy zwrotu (niskie stopy procentowe).

          ­čÖé

          Pozdrawiam,
          Jacek

  3. Jacek, wielkie dzi─Öki za kolejny merytoryczny i rzeczowy artyku┼é, pozbawiony jasnowidzenia i histerii tak powszechnych na innych finansowych blogach. SystemTrader jest na ich tle jak latarnia w ciemno┼Ťciach. Ogromny szacunek i podzi─Ökowania za to co robisz!

  4. Wielkie dzi─Öki Jacku za ┼Ťwietny, dopracowany i merytoryczny podcast, jak zwykle jako┼Ť─ç jest u Ciebie na pierwszym miejscu. Chcia┼éoby si─Ö a┼╝ powiedzie─ç – szkoda, ┼╝e taki kr├│tki ten odcinek ­čśë W Polsce wygl─ůda to tak, ┼╝e Lyxor powoli si─Ö wycofuje, za to Beta robi kawa┼é ┼Ťwietnej roboty i zapowiada kolejne produkty, wi─Öc co┼Ť si─Ö rusza w tym temacie. S┼éuchaj─ůc jednak i czytaj─ůc o tym, jak rynek ETF wygl─ůda w Stanach, widz─Ö ┼╝e jeste┼Ťmy bardzo daleko za nimi i ich arcyciekawymi wynalazkami.
    Osobi┼Ťcie ostatnio preferuj─Ö i popieram ide─Ö pasywnej rewolucji, ci─ůgle jednak nie mog─Ö wyj┼Ť─ç ze zdziwienia, jak ma┼éy procent naszego spo┼éecze┼ästwa jest w jakimkolwiek stopniu obeznany z tym tematem, nie m├│wi─ůc o samym inwestowaniu w ETF-y. C├│┼╝, w telewizji ani w bankach ludzie o tym nie us┼éysz─ů… Ze zgroz─ů za to czytam, jak srodze ludzie nabieraj─ů si─Ö na facebookowe „inwestycje”. C├│┼╝, edukacja, edukacja, i jeszcze raz edukacja. to prawda ┼╝e jej braki mszcz─ů si─Ö na nas okrutnie.

    Gratuluj─Ö ┼Ťwietnej roboty Jacku!

    • Pami─Ötaj ┼╝e USA to oko┼éo 57% kapitalizacji Gie┼éd ┼Üwiatowych, a Polska to 0,1%.

      Inwestorzy profesionalni ju┼╝ od kilku lat korzystali z tych rozwi─ůza┼ä w Polsce.

      Zawsze rozwi─ůzania tego typu do retailu dotr─ů p├│┼║no, albo wcale. Jaki jest biznes ┼╝eby dawa─ç retailowi takie rozwi─ůzanie ?

      Fundusze aktywne maj─ůce np. 100 milion├│w z op┼éat─ů 2% generuj─ů 2 miliony wp┼éywu. Pasywne dadz─ů pewnie 0,1% czyli ze 100 tysi─Öcy. Kto nagle b─Ödzie pracowa┼é za 20-krotno┼Ť─ç pensji w d├│┼é?

      Takie inwestycje s─ů dost─Öpne dla os├│b z private banking czasami, lub dla os├│b co same szukaj─ů.

      Najpro┼Ťciej zobaczy─ç czemu si─Ö nie spoina bior─ůc 0,1% op┼éaty ze 100 tysi─Öcy daje to raptem 100 z┼éotych. To teraz ka┼╝dego dnia 5 os├│b pozyskaj przez 20 dni ┼╝eby mie─ç zaledwie 10 tysi─Öcy obrotu dla pracodawcy.

      Przy okazji facebookowe inwestycje reklamy prezentuj─ů czasem ciekawe klasy aktyw├│w np. whisky lokacyjne – spore wzrosty w ostatnim czasie, ci─ůg┼éy popyt, brak podatk├│w aktywo fizyczne trzymane >6 miesi─Öcy itd., udzia┼éy w projektach deweloperskich – zakup kamienicy i remont zarobki u topowego szkoleniowca dzia┼éajacego oko┼éo 15-20% rocznie brutto w zale┼╝no┼Ťci od inwestycji.

      Trzeba przeanalizowa─ç , ale np. inwestycja w nieruchomo┼Ťci projekt mo┼╝e da─ç fajny cashflow na konto po 2-3 latach. Pasywne jest do budowy portfela na 20,30 lat a nie ka┼╝dy ma ch─Ö─ç mie─ç wszystko za taki okres dopiero.

      • Hej Dominik,

        Tu problem jest powiedzia┼ébym „systemowy”. Nie ┼╝ebym broni┼é TFI, ale wi─Ökszo┼Ť─ç tych pieni─Ödzy za zarz─ůdzanie trafia do dystrybutor├│w. No a tam jest na dzie┼ä dobry konflikt interes├│w — u nas si─Ö wciska te produkty inwestycyjne, a nie dobiera do potrzeb klienta. Sporo patologii.

        Pozdrawiam ­čÖé
        Jacek

        • Taka jest strategia bo za edukacje klient nie p┼éaci.

          Za granic─ů jest op┼éata np. od godziny i doradca zawsze zarabia za po┼Ťwi─Öcony czas. Najpierw jest ankieta i rozmowa czy klient mo┼╝e wgl inwestowa─ç oraz jakie ma cele.

          W Polsce to nie dzia┼éa klient nie chce p┼éaci─ç za konsultacje. Ciekawe ile os├│b by┼éo u licencjonowanego doradcy inwestycyjnego albo wgl pomy┼Ťla┼éo o tym. Skoro nie p┼éaci to edukowanie nie zarabia tylko sprzeda┼╝.

          Zatem wybieramy dobre mar┼╝owe produkty i sprzedajemy. Potem zarobimy jeszcze drugi raz pomagaj─ůc klientowi walcz─ůc z tym syfem co sprzedawali┼Ťmy.

          ┼Üwietne przyk┼éady frankowicze i polisolokaty. Sporo os├│b najpierw to sprzedawa┼é jako super inwestycja ,a teraz pozyskuj─ů te same osoby do kancelari prawnych. ­čśë

          • No niestety jest jak piszesz. ­čÖü

            To tak jak by lekarza sponsorowała firma farmaceutyczna, a leki były dobierane do pacjenta tak, aby lekarz mógł na tym najwięcej zarobić.

            Co do frankowicz├│w i polisolokat — uwa┼╝am, ┼╝e tu Pa┼ästwo nie zadzia┼éa┼éo. Przecie┼╝ jaki┼Ť nadz├│r podobno jest. To KNF nie widzia┼é problemu, a teraz widzi? No i je┼Ťli s─ůdy m├│wi─ů, ┼╝e jest przekr─Öt — do tego na masow─ů skal─Ö, to dlaczego nikt nie siedzi? Je┼Ťli ja bym tu masowo oszuka┼é ludzi jako przedsi─Öbiorca, to ju┼╝ bym za to najpewniej ponosi┼é zas┼éu┼╝on─ů kar─Ö. ­čÖé

    • Hej Pawe┼é ­čÖé

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz i mi┼ée s┼éowo! ­čÖé

      Zgadzam si─Ö — jest bardzo wiele do zrobienia w zakresie edukacji finansowej / inwestycyjnej. Rynek powoli si─Ö cywilizuje i u nas, cho─ç wiele przed nami, a niekt├│rym jest to wr─Öcz na r─Ök─Ö — vide TFI. Ale i tam ten stolik powoli zaczyna si─Ö chwia─ç.

      Co do oszust├│w — tu niestety wypleni─ç si─Ö tego ca┼ékowicie nigdy nie uda. Niestety zawsze b─Öd─ů ch─Ötni na chodzenie skr├│tami. ­čÖü A to zwykle ┼║le si─Ö ko┼äczy.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  5. Co się matematycznie bardziej opłaca

    1. obligacje rodzinne 12-letnie

    2. Obligacje 10-letnie, ale w ramach konta IKE

    zak┼éadaj─ůc inflacje na poziomie 2,5% i horyzont czasowy oko┼éo 30 lat (sko┼äczone 60 lat)?

    • Za ma┼éo danych panie Romanie. Z oferty aktualnej ? Historycznej ? Dokupowanie co miesi─ůc czy za 1 razem ? Czy limit pozwala na to IKE oraz Rodzinne bo s─ů limty roczne i suma wyp┼éata 500+.

      Je┼╝eli aktualna to:
      10 letnie EDO 1,7% w 1 roku potem 1% ponad inflacje czyli jak pan chce 2,5% to będzie 3,5% w kojenym roku. Operacja 1.017*(1.035^9) = 1.38606660826 czyli ze 100 złotych będzie 138,60 po 10 latach.

      12 letnie ROD 2% w 1 roku potem 2% ponad inflacje czyli jak pan chce 2,5% to będzie 4,5% w kojenym roku. Operacja 1.02*(1.045^11)= 1.65531010663 czyli ze złotych będzie 165,53 po 12 latach brutto. Po opodatkowaniu 19% będzie 153.07 netto po 12 latach.

      I teraz dla symulacji kwot─Ö 138,60 zak┼éadamy ┼╝e w 11 i 12 pracuj─ů nadal na 3,5% i mamy 138,60*1,035*1,035 = 148.47 netto po 12 latach.

      (Uczciwiej by było znowu na 1,7% w 1 a od drugiego analogicznie 3,5% ale dla ułatwienia)

      153.07 > 148.47 Czyli ROD jest lepsze przy założeniach aktualnych.

      Wada ┼╝e ┼Ťrodki po 12 latach wracaj─ů i jest problem.

Napisz sw├│j komentarz

Opracuj swoj─ů strategi─Ö inwestycyjn─ů

#ST to oprogramowanie umo┼╝liwiaj─ůce w prosty spos├│b dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.