Zapisz si─Ö na m├│j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre┼Ťciach!

ETF, po angielsku Exchange Traded Fund, to fundusz, kt├│rego jednostki mo┼╝emy kupi─ç na gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych, w podobny spos├│b jak chocia┼╝by akcje sp├│┼éek. Jest wiele odmian tego instrumentu, ale oryginalna idea ich tw├│rcy, Jacka Bogle, by┼éa taka, aby stanowi┼éy one wygodne, przyst─Öpne i tanie opakowanie dla innych klas aktyw├│w, takich jak na przyk┼éad akcji, obligacji czy towar├│w.

Przyk┼éadowo jednym ruchem mo┼╝emy kupi─ç jednostk─Ö funduszu ETF, kt├│ry odwzoruje nam dok┼éadnie sk┼éad indeksu WIG20, czyli 20 najwi─Ökszych sp├│┼éek notowanych na warszawskiej Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych. Zrobienie tego samemu na piechot─Ö by┼éoby o wiele trudniejsze ÔÇô musieliby┼Ťmy kupi─ç 20 sp├│┼éek, jedna po drugiej w odpowiednich wagach, a nast─Öpnie pilnowa─ç sk┼éadu indeksu, kt├│ry ulega regularnym zmianom. A to i tak prosty indeks ÔÇô wyobra┼║my sobie globalny indeks akcji. Kupno ETF odwzorowuj─ůcego taki indeks rozwi─ůzuje problem w kilka sekund. Bez niego by┼éoby to bardzo trudne, a dla wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w wr─Öcz niewykonalne ÔÇô nie jest prosto kupi─ç akcje setek lub tysi─Öcy sp├│┼éek z kilkudziesi─Öciu kraj├│w i gie┼éd, w r├│┼╝nych walutach, a nast─Öpnie nad tym panowa─ç.

ETF daj─ů ogromny potencja┼é w samodzielnej realizacji strategii inwestycyjnych. W tym odcinku przedstawi─Ö, jak mo┼╝na zrobi─ç pierwsze kroki, by odnale┼║─ç si─Ö w tym inwestycyjnym ┼Ťwiecie. Przekonasz si─Ö, ┼╝e to mo┼╝e by─ç naprawd─Ö bardzo proste, a przy tym bardzo skuteczne w osi─ůganiu w┼éasnych cel├│w finansowych.

W tym odcinku

  • Co to jest ETF
  • Dlaczego ETF to interesuj─ůcy instrument
  • Jak kupi─ç ETF
  • Dlaczego jest tak wiele dost─Öpnych ETF i jak odnale┼║─ç si─Ö w ich g─ůszczu
  • Na co zwraca─ç uwag─Ö przy kupnie ETF
  • Ryzyka zwi─ůzane z ETF

Polecane linki i materia┼éy uzupe┼éniaj─ůce

Pobierz aplikacj─Ö System Trader

  • Projektuj portfel w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi─Ö wed┼éug w┼éasnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie┼╝─ůce dane rynkowe z darmowych ┼║r├│de┼é
  • Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji
Pobierz

Zaproszenie do dyskusji

Serdecznie zapraszam Ci─Ö do komentowania i zadawania pyta┼ä, bezpo┼Ťrednio na tej stronie poni┼╝ej, lub na mojej stronie na FacebookÔÇÖu lub moim profilu TwitterÔÇÖowym.

Alternatywnie mo┼╝esz zada─ç pytanie g┼éosowe, nagrywaj─ůc si─Ö na SpeakPipe. Pami─Ötaj tylko, ┼╝e masz 90 sekund na nagranie ­čÖé

Bardzo zale┼╝y mi na Twoim g┼éosie, za kt├│ry ju┼╝ teraz z g├│ry bardzo dzi─Ökuj─Ö ­čÖé

 

Ôťĺ TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wst─Öp

Dzie┼ä dobry, witam Was serdecznie w 51. odcinku podcastu System Trader. Dzi┼Ť porozmawiamy sobie o ETF-ach. Co prawda nagra┼éem ju┼╝ odcinek o nich, konkretnie odcinek numer 26, ale tamten materia┼é o ETF-ach mo┼╝e by─ç nieco zbyt ci─Ö┼╝ki, zbyt trudny dla os├│b zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych, zupe┼énie zielonych. ­čÖé

Wyobra┼║my sobie osob─Ö, kt├│ra nie ma jeszcze rachunku brokerskiego, ale kt├│ra my┼Ťli o tym, aby rozpocz─ů─ç przygod─Ö z samodzielnym inwestowaniem na rynkach kapita┼éowych. My┼Ťl─Ö, ┼╝e takie osoby najwi─Öcej b─Öd─ů mog┼éy wyci─ůgn─ů─ç w┼éa┼Ťnie z tego odcinka, kt├│rego w tym momencie s┼éuchasz (lub czytasz :-)). Je┼╝eli masz nieco wi─Öcej do┼Ťwiadczenia z ETF-ami, to zach─Öcam, aby pozosta─ç ze mn─ů, poniewa┼╝ wiedzy nigdy za wiele. ­čÖé

W po┼éowie maja opublikowa┼éem swoje oprogramowanie System Trader, kt├│re ma w┼éa┼Ťnie pom├│c w tym, aby opracowa─ç sw├│j plan inwestycyjny i nast─Öpnie go wdro┼╝y─ç. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e wiele os├│b, kt├│re pobra┼éo to oprogramowanie, to s─ů osoby zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůce. Dlatego te┼╝ w┼éa┼Ťnie postanowi┼éem, ┼╝e nagram taki materia┼é, kt├│ry pomo┼╝e takim osobom postawi─ç te pierwsze kroki. Od takich teoretycznych dywagacji w stron─Ö praktycznych inwestycji, ale w oparciu o plan, kt├│ry mog─ů w┼éa┼Ťnie przygotowa─ç sobie z zastosowaniem mojego oprogramowania System Trader. Zach─Öcam, aby go pobra─ç na stronie to systemtrader.pl/ST. Co najmniej do ko┼äca tego roku to oprogramowanie b─Ödzie zupe┼énie za darmo. Naprawd─Ö gor─ůco zach─Öcam raz jeszcze do jego pobrania.

Co to jest ETF

┼╗eby nie przed┼éu┼╝a─ç, od razu postaram si─Ö odpowiedzie─ç na pytanie, co to jest ETF. Przede wszystkim jest to taki specyficzny rodzaj funduszu inwestycyjnego, kt├│rego jednostki s─ů notowane na gie┼édzie. To nie jest tak, ┼╝e musimy kupi─ç gdzie┼Ť u dystrybutora taki fundusz. Po prostu wchodzimy na gie┼éd─Ö papier├│w warto┼Ťciowych i kupujemy taki fundusz w taki sam spos├│b, jak kupujemy akcje, kontrakty terminowe czy inne instrumenty finansowe na gie┼édzie papier├│w warto┼Ťciowych.

Wyobra┼║my sobie globalny indeks akcji (np. MSCI ACWI). Tu kupno ETF-a, kt├│ry odwzoruje taki indeks, rozwi─ůzuje problem w dos┼éownie kilka sekund, bo tyle nam zajmie jego kupno. Bez takiego ETF-a by┼éoby to bardzo trudne, a dla wielu w og├│le niewykonalne, bo ci─Ö┼╝ko jest kupi─ç akcje setek czy tysi─Öcy sp├│┼éek z kilkudziesi─Öciu kraj├│w i kilkudziesi─Öciu gie┼éd w dodatku w wielu r├│┼╝nych walutach i jeszcze nad tym p├│┼║niej panowa─ç.

Poza rynkiem akcji ETF-y mog─ů by─ç te┼╝ opakowaniem dla innych klas aktyw├│w, np. dla obligacji. Mog─ů by─ç te┼╝ opakowaniem np. dla metali szlachetnych. Wyobra┼║my sobie tutaj ETF-a na z┼éoto i to takiego, kt├│ry ma pokrycie w realnym fizycznym z┼éocie. Sam kupuj─Ö takiego ETF-a z pewnego banku w Szwajcarii, ZKB, kt├│ry emituje jednostki funduszu ETF na to z┼éoto, ale w swoim skarbcu ma pokrycie na t─Ö jednostk─Ö i w┼éa┼Ťnie w fizycznym z┼éocie. To jest takie bardzo ciekawe zastosowanie ETF-a.

Inny przyk┼éad to ETF-y, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö na r├│┼╝ne instrumenty pochodne. Wyobra┼║my sobie, bo mo┼╝e to brzmi z┼éowrogo dla os├│b zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych, ETF-a, kt├│ry daje nam ekspozycj─Ö na jakie┼Ť konkretne towary, kontrakty terminowe na te towary. Mo┼╝emy sobie kupi─ç ETF-a np. na zbo┼╝e. Obecnie ETF-y r├│wnie┼╝ mog─ů by─ç opakowaniem na strategie inwestycyjne, to s─ů tzw. ETF-y smart beta. Nie b─Öd─Ö tu o tym m├│wi┼é, poniewa┼╝ aby korzysta─ç z takich rozwi─ůza┼ä po prostu musisz pozna─ç pewne podstawy. Zasada nr 1 jest taka: inwestujemy tylko w to, co rozumiemy.

Dlaczego ETF to interesuj─ůcy instrument

Z wielu powod├│w. ­čÖé Przygl─ůdnijmy si─Ö im jeden po drugim.

┼üatwo┼Ť─ç dywersyfikacji

W prosty spos├│b dzi─Öki ETF-om mo┼╝emy zbudowa─ç portfel, kt├│ry zawiera w sobie szeroki rynek

Jak ju┼╝ widzieli┼Ťmy wcze┼Ťniej w przyk┼éadzie z WIG20 i z ETF-em na globalny rynek akcji, zapewniaj─ů one w prosty spos├│b dywersyfikacj─Ö naszego portfela. W prosty spos├│b dzi─Öki ETF-om mo┼╝emy zbudowa─ç portfel, kt├│ry zawiera w sobie szeroki rynek.

A po co dywersyfikowa─ç sw├│j portfel? W detalach m├│wi─Ö o tym chocia┼╝by w odcinku numer 47, do kt├│rego ogl─ůdania bardzo gor─ůco zach─Öcam. Przedstawiam tam histori─Ö rynk├│w finansowych, si─Ögaj─ůc do roku 1900, i przedstawiam te┼╝ wnioski, jakie p┼éyn─ů ze studiowania tej historii. W skr├│cie tylko powiem: inwestowanie pasywne, chocia┼╝ nie tylko, ale w szczeg├│lno┼Ťci pasywne, wymaga bardzo szerokiej dywersyfikacji, po to, aby rozproszy─ç ryzyko inwestycyjne.

Przedstawmy to w prosty spos├│b. Wyobra┼║my sobie indeks S&P 500 tym razem, czyli 500 najwi─Ökszych sp├│┼éek ameryka┼äskich. Jest bardzo ma┼éo prawdopodobne, ┼╝e taki indeks ÔÇ×zbankrutujeÔÇŁ, ┼╝e jego wycena spadnie do zera, bo to by oznacza┼éo de facto bankructwo USA. My┼Ťl─Ö, ┼╝e gdyby si─Ö taki scenariusz zi┼Ťci┼é, to problemy z naszym portfelem inwestycyjnym by┼éyby najmniejszym problemem, jaki mamy na tym ┼Ťwiecie.

Natomiast bardzo realne jest to, ┼╝e mo┼╝e zbankrutowa─ç jaka┼Ť pojedyncza sp├│┼éka z takiego indeksu. Dlatego te┼╝, je┼╝eli kupimy ca┼éy koszyk akcji, to ma┼éo prawdopodobne jest ┼╝e ca┼ékowicie zbankrutujemy z tym portfelem. Jest to scenariusz o wiele mniej mo┼╝liwy, mniej prawdopodobny ni┼╝ to, ┼╝e zbankrutuje tylko jedna sp├│┼éka. Cho─ç i tak si─Ö zdarza┼éo – m├│wi─Ö o tym w┼éa┼Ťnie w 47. odcinku podcastu, ┼╝e bankrutowa┼éy faktycznie ca┼ée pa┼ästwa, ca┼ée rynki. S─ů przyk┼éady takich pa┼ästw jak Chiny czy Rosja, gdzie po prostu ca┼éy rynek zosta┼é zamkni─Öty i ludzie, kt├│rzy ulokowali tam swoje ┼Ťrodki, po prostu je stracili.

Historia rynk├│w finansowych, czyli dlaczego warto inwestowa─ç globalnie?

Przedstawiam argumenty, kt├│re powinny racjonalnych inwestor├│w sk┼éoni─ç do my┼Ťlenia o inwestowaniu w wymiarze globalnym.

Czytaj dalej Ôćĺ

Jeszcze tylko dodam, ┼╝e w dzisiejszym ┼Ťwiecie, kt├│ry jest bardzo mocno zglobalizowany, potrzeba inwestowania w wymiarze r├│wnie┼╝ globalnym jest bardzo, bardzo wa┼╝na. Tak, ┼╝eby nie mie─ç ekspozycji tylko na jeden region, na jeden rynek, na jedno pa┼ästwo, tylko jak najszerzej si─Ö tylko da. I w┼éa┼Ťnie ETF-y s─ů bardzo pomocne w tym, aby co┼Ť takiego osi─ůgn─ů─ç.

┼üatwo┼Ť─ç budowy prostego portfela inwestycyjnego

W┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e daj─ů tak─ů ┼éatwo┼Ť─ç budowy prostego portfela d┼éugoterminowego pasywnego, czyli co┼Ť o czym b─Öd─Ö tutaj m├│wi┼é najwi─Öcej, chocia┼╝ nie tylko, to w┼éa┼Ťnie dzi─Öki tej ┼éatwo┼Ťci s─ů dla nas takie interesuj─ůce. Wyobra┼║my sobie, ┼╝e mo┼╝emy po┼Ťwi─Öci─ç dos┼éownie 5-10 minut raz do roku, aby prowadzi─ç zbudowany portfel inwestycyjny. To nie jest ┼╝adna ┼Ťciema, naprawd─Ö tak jest. Je┼╝eli raz zbudujemy sobie portfel inwestycyjny, to wystarczy dogl─ůdn─ů─ç go przez kilka, kilkana┼Ťcie minut raz do roku, aby tylko sprawdzi─ç, czy wszystko jest tam OK, czy wagi r├│┼╝nych aktyw├│w, kt├│re sobie przyj─Öli┼Ťmy w tym portfelu, nadal s─ů zachowane. Ewentualnie trzeba je delikatnie skorygowa─ç i to wszystko. I przez wi─Ökszo┼Ť─ç czasu w ci─ůgu roku mo┼╝emy zaj─ů─ç si─Ö zupe┼énie czym┼Ť innym. Nie musimy ┼Ťl─Öcze─ç nad rynkiem, nie musimy si─Ö przejmowa─ç tym, czy dzisiaj w USA by┼é spadek minus trzy, czy mo┼╝e by┼éy wzrosty, czy cokolwiek innego.

Konkretne przyk┼éady na to, jak takie portfele mo┼╝na budowa─ç, podaj─Ö chocia┼╝by przez pryzmat swojego oprogramowania System Trader, gdzie jest szereg zbudowanych portfeli inwestycyjnych, kt├│re mo┼╝na albo zastosowa─ç, albo zmodyfikowa─ç pod w┼éasne potrzeby i r├│wnie┼╝ na kanale na YouTubie, do kt├│rego zach─Öcam zagl─ůda─ç. Pokazuj─Ö tam praktyczne wykorzystanie tej aplikacji z zastosowaniem portfeli inwestycyjnych, jakie mo┼╝emy sobie po prostu w┼éo┼╝y─ç do naszego koszyka inwestycyjnego na rynku i faktycznie pod─ů┼╝a─ç wed┼éug takiego portfela na rynku.

Je┼╝eli kto┼Ť jest zielony, to na samym pocz─ůtku b─Ödzie musia┼é po┼Ťwi─Öci─ç czas, aby pozna─ç te podstawy. Chocia┼╝by ┼╝eby m├│c otworzy─ç konto brokerskie, o czym b─Öd─Ö m├│wi┼é za chwil─Ö, ┼╝eby m├│c z┼éo┼╝y─ç zlecenie kupna/sprzeda┼╝y ETF.

Je┼Ťli z g├│ry odrzucicie pr├│by pobijania rynku, to proces nauki mo┼╝e by─ç bardzo mocno skr├│cony. Nie chodzi o to, ┼╝e ja mam co┼Ť przeciwko temu, ┼╝e kto┼Ť pr├│buje pobija─ç rynek, bo sam przez lata co┼Ť takiego robi┼éem i staram si─Ö to nadal robi─ç. Nie ukrywam jednak, ┼╝e teraz buduj─Ö cz─Ö┼Ť─ç portfela zupe┼énie pasywn─ů. Kr├│tko: pasywne inwestowanie jest od strony czysto technicznej najprostsze. W┼éa┼Ťciwie bym powiedzia┼é, ┼╝e jest chyba najbardziej polecane dla os├│b zupe┼énie pocz─ůtkuj─ůcych i os├│b, kt├│re nie chc─ů po┼Ťwi─Öca─ç wiele czasu na inwestowanie.

┼╗eby┼Ťmy si─Ö dobrze zrozumieli: nie szukamy tu ┼╝adnych magicznych rozwi─ůza┼ä. W inwestowaniu pasywnym staramy si─Ö wk┼éada─ç do portfela kilka klas aktyw├│w np. akcje, obligacje, z┼éoto, nieruchomo┼Ťci, o kt├│rych wiemy, ┼╝e historycznie dawa┼éy zarobi─ç lepiej ni┼╝ got├│wka. Zreszt─ů, je┼╝eli chodzi o to por├│wnanie inwestowanie aktywne versus pasywne: w aktywnym staramy si─Ö reagowa─ç na zmiany rynkowe i stosowa─ç tzw. timing rynkowy, czyli staramy si─Ö ustali─ç, czy jest np. trend wzrostowy, czy spadkowy i w zale┼╝no┼Ťci od tego mie─ç wi─Öcej lub mniej akcji w portfelu, etc. W inwestowaniu pasywnym zupe┼énie nie staramy si─Ö robi─ç takich rzeczy. Po prostu mamy na sztywno ustalony portfel, kt├│rego sk┼éad w czasie jest zawsze taki sam.

Je┼╝eli chodzi o r├│┼╝nice pomi─Ödzy tymi dwoma podej┼Ťciami aktywne versus pasywne, to w ostatnim odcinku podcastu numer 50 m├│wi─Ö na ten temat znacznie wi─Öcej – zach─Öcam do jego wys┼éuchania. Natomiast dla os├│b bardziej zaawansowanych, czy os├│b, kt├│re chc─ů wi─Öcej: oczywi┼Ťcie mo┼╝na te┼╝ wykorzysta─ç ETF-y, jak ju┼╝ powiedzia┼éem, do inwestowania aktywnego. Przyk┼éad taki poda┼éem u siebie na stronie w bardzo obszernym artykule, kt├│ry prezentuje tzw. strategi─Ö GEM, czyli Global Equities Momentum. Tam ju┼╝ mamy pr├│b─Ö timingu rynkowego. To jest dla os├│b, kt├│re chc─ů wi─Öcej. To nie jest nic z┼éego, ┼╝eby te┼╝ nie by┼éo, ┼╝e to jest jakie┼Ť szarlata┼ästwo, tam jest wykorzystana konkretna anomalia rynkowa, kt├│ra jest te┼╝ dobrze rozpoznana przez ┼Ťwiat uniwersytecki. Wymaga to nieco wi─Öcej zaanga┼╝owania ze strony inwestora. Je┼╝eli kto┼Ť tego w┼éa┼Ťnie chce unikn─ů─ç, to mo┼╝e jak najbardziej, przynajmniej na pocz─ůtku, zupe┼énie ograniczy─ç si─Ö do inwestowania pasywnego i to jest jak najbardziej OK.

Niskie koszty

ETF-y s─ů te┼╝ bardzo interesuj─ůce z jeszcze innego powodu, a mianowicie s─ů wr─Öcz s┼éynne z tego, ┼╝e cechuj─ů je niskie koszty zarz─ůdzania. Przyk┼éadowo, je┼Ťli chcemy inwestowa─ç przez fundusz inwestycyjny, czyli korzystaj─ůc z takiego klasycznego aktywnego funduszu inwestycyjnego TFI, w Polsce op┼éata mo┼╝e wynie┼Ť─ç nawet 4 proc. za taki fundusz akcyjny! Docelowo to ma by─ç maksymalnie 2 proc, ale generalnie op┼éaty za zarz─ůdzanie s─ů tego rz─Ödu wielko┼Ťci. Czyli je┼╝eli chcemy zainwestowa─ç na rynku 100 tysi─Öcy z┼éotych, to w skali roku by─ç mo┼╝e b─Ödziemy musieli ponie┼Ť─ç koszt 2, 3, 4 tysi─Öcy z┼éotych! Tylko za to, ┼╝e kto┼Ť z drugiej strony stara si─Ö wzi─ů─ç od nas te pieni─ůdze i ulokowa─ç je – wed┼éug tych os├│b – w najlepszy mo┼╝liwy spos├│b. Tylko ┼╝e niestety ponosimy te┼╝ przy okazji tak ogromne koszty, ┼╝e od 2 do 4 procent naszego portfela idzie w┼éa┼Ťnie na pokrycie koszt├│w zarz─ůdzania.

To jest zreszt─ů chyba jeden z g┼é├│wnych powod├│w, dlaczego te fundusze aktywnie zarz─ůdzane, te klasyczne fundusze inwestycyjne maj─ů problem dowozi─ç wyniki r├│wne indeksom, jak chocia┼╝by WIG 20 czy S&P 500.

ETF-y kosztuj─ů znacznie mniej i cz─Östo jest to nawet koszt poni┼╝ej 0,1 proc. Og├│lnie rzecz bior─ůc, ETF-y s─ů ta┼äsze od funduszy w Polsce o kilkana┼Ťcie, kilkadziesi─ůt, a nawet w ekstremalnych sytuacjach kilkaset razy (vide np. koszt ETF o symbolu VOO, kt├│rego wysoko┼Ť─ç to 0.03%) ! To jest po prostu miazga totalna, warto sobie to uzmys┼éowi─ç. Wynika to z tego, ┼╝e przy ETF-ie nikt nie musi tam ÔÇ×dobiera─çÔÇŁ sp├│┼éek do portfela, bo zwykle portfele tych ETF-├│w opieraj─ů si─Ö o indeksy, czyli na┼Ťladuj─ů jaki┼Ť konkretny segment rynku bez pr├│b pobijania tego rynku.

O ile nie mo┼╝emy kontrolowa─ç rynku, o tyle mo┼╝emy kontrolowa─ç koszty ponoszone podczas inwestowania.

W d┼éugim okresie koszty, jakie ponosimy przy inwestycji, s─ů bardzo istotne. Ma to ogromny wp┼éyw na ko┼äcowy wynik naszego portfela. Warto sobie u┼Ťwiadomi─ç jedn─ů rzecz: nikt nie zna przysz┼éo┼Ťci i nikt nie b─Ödzie w stanie powiedzie─ç, czy za rok b─Ödzie hossa czy bessa na rynku itd. O ile jednak nie mo┼╝emy kontrolowa─ç rynku, o tyle mo┼╝emy kontrolowa─ç koszty. I w┼éa┼Ťnie przez kontrolowanie koszt├│w, przez ┼Ťcinanie tych koszt├│w inwestycyjnych do minimum, to dzi─Öki temu mo┼╝emy wypracowywa─ç nasz─ů przewag─Ö inwestycyjn─ů. Po latach ten procent sk┼éadany daje o sobie zna─ç i naprawd─Ö to jest bardzo, bardzo kluczowe.

UWAGA M├│wi┼éem, ┼╝e ETF-y s─ů tanie, natomiast koszt, jaki pobiera ETF za zarz─ůdzanie, to nie jest jedyny koszt jaki ponosimy. Warto jeszcze wspomnie─ç o tym, ┼╝e musimy tego ETF-a kupi─ç, a p├│┼║niej ewentualnie go sprzeda─ç. I tutaj s─ů koszty transakcyjne, a wi─Öc kwestie prowizji brokerskicha, kwestie tzw. po┼Ťlizg├│w cenowych. To te┼╝ nale┼╝y uwzgl─Ödni─ç. Je┼╝eli m├│wimy o inwestowaniu naprawd─Ö d┼éugoterminowym, pasywnym, to te koszty transakcyjne s─ů wr─Öcz do pomini─Öcia. To jest dobra wiadomo┼Ť─ç. ­čÖé

Mo┼╝liwo┼Ť─ç wykorzystania w ramach kont emerytalnych IKE/IKZE ÔÇô i to nie tylko tych z GPW!

Kolejna zaleta ETF-├│w jest taka, ┼╝e mo┼╝emy wykorzystywa─ç je r├│wnie┼╝ w ramach kont emerytalnych, czyli kont IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) i IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego). W przypadku IKE, IKZE nie musimy si─Ö ogranicza─ç do tych ETF-├│w, kt├│re s─ů notowane na warszawskiej gie┼édzie. S─ů ju┼╝ w Polsce brokerzy, kt├│rzy umo┼╝liwiaj─ů otwieranie kont IKE, IKZE i daj─ů dost─Öp do zagranicznych gie┼éd, w tym do ETF-├│w, kt├│re s─ů notowane na zagranicznych gie┼édach. Wprawdzie tylko w obr─Öbie Europy, ale o tym b─Öd─Ö jeszcze m├│wi┼é nieco p├│┼║niej.

Inwestowanie w zagraniczne ETF z Polski (r├│wnie┼╝ w ramach IKE/IKZE)

Dzi┼Ť bez problemu mo┼╝na otworzy─ç konto maklerskie w niemal dowolnym miejscu na ┼Ťwiecie i cieszy─ç si─Ö dost─Öpem do rynk├│w zagranicznych kupuj─ůc na przyk┼éad akcje czy coraz bardziej powszechne fundusze ETF. R├│wnie┼╝ coraz wi─Öcej biur maklerskich w Polsce oferuje mo┼╝liwo┼Ť─ç inwestowania na zagranicznych parkietach, a od pewnego czasu nawet w ramach kont emerytalnych IKE/IKZE.

Czytaj dalej Ôćĺ

I to jest co┼Ť, co mo┼╝e by─ç bardzo interesuj─ůce. Je┼╝eli kto┼Ť chce samodzielnie inwestowa─ç w ramach IKE/IKZE, to zamiast analizowa─ç poszczeg├│lne sp├│┼éki albo dawa─ç si─Ö – m├│wi─ůc zupe┼énie wprost – ┼éupi─ç funduszom inwestycyjnym, w prosty spos├│b mo┼╝e sam zbudowa─ç prosty portfel inwestycyjny, kt├│ry wcale nie b─Ödzie gorszy od tego, co oferuj─ů fundusze, bo b─Ödzie po prostu ta┼äszy. Mo┼╝emy wykorzysta─ç do tego chocia┼╝by ETF-y na WIG20, mWIG40. Nie p┼éacimy wtedy ani grama podatku, bo m├│wimy o koncie emerytalnym. Podatek mo┼╝e si─Ö pojawi─ç przy inwestowaniu nawet w ramach konta IKE, IKZE, je┼╝eli inwestujemy w zagraniczne ETF-y (lub akcje). Chodzi tutaj o tzw. podatek u ┼║r├│d┼éa, o czym powiem p├│┼║niej nieco wi─Öcej.

Jak żona słynnego inwestora inwestowała lepiej niż on sam?

Te koszty tak ÔÇ×chodz─ůÔÇŁ za nami w tym odcinku, ale to dlatego, ┼╝e to jest bardzo wa┼╝ny punkt inwestowania. Tu przypomnia┼éa mi si─Ö taka anegdota, kt├│r─ů opowiedzia┼é u mnie podczas wywiadu Gary Antonacci, czyli autor m.in. tej strategii GEM, o kt├│rej wspomina┼éem.

Gary powiedzia┼é, ┼╝e w latach 70., gdy jako m┼éody ch┼éopak pracowa┼é w banku inwestycyjnym Smith&Barney do ich banku przyjecha┼é bardzo uznany inwestor. Inwestor mia┼é im opowiedzie─ç o tym, jak inwestuje na rynku akcji odnosz─ůc sukcesy. Tymczasem, ku ich zaskoczeniu, powiedzia┼é: ÔÇ×Wiecie co, tak naprawd─Ö to ja wam dzi┼Ť opowiem o tym, jak inwestuje moja ┼╝ona.ÔÇŁ Ludzie zdziwieni: ÔÇ×Dlaczego b─Ödziesz m├│wi┼é o ┼╝onie? Nikt nawet nie s┼éysza┼é o twojej ┼╝onie jako s┼éynnej inwestorce. Chcieliby┼Ťmy pozna─ç twoje metody inwestycyjne.ÔÇŁ A on na to: ÔÇ×Wiecie co, moja ┼╝ona jest jeszcze lepszym inwestorem ni┼╝ jaÔÇŁ. Wszyscy bardzo zaskoczeni, bo nikt nawet nie s┼éysza┼é o niej, ┼╝e jest takim ┼Ťwietnym inwestorem. A on powiedzia┼é: ÔÇ×OK. Powiem wam, jak ona inwestuje i to b─Ödzie co┼Ť, co pewnie bardzo mocno was zaskoczy.ÔÇŁ

I zacz─ů┼é swoj─ů opowie┼Ť─ç o tym, jak jego ┼╝ona inwestuje: ÔÇ×S┼éuchajcie, moja ┼╝ona jest wielk─ů patriotk─ů, a wi─Öc kupuje na dzie┼ä dobry wszystkie sp├│┼éki, kt├│re maj─ů w swojej nazwie s┼éowo „America”. Kupuje wi─Öc do portfela takie sp├│┼éki jak American Express, American Airlines, Bank of America. Kupuje te┼╝ wszystkie sp├│┼éki, kt├│re maj─ů w nazwie s┼éowo General, np. General Motors, General Electric. W efekcie tak naprawd─Ö moja ┼╝ona ma ekspozycj─Ö na bardzo szeroki zakres sp├│┼éek z S&P500, cho─ç tak naprawd─Ö kompletnie nie analizuje ┼╝adnej z tych sp├│┼éek, po prostu kupuje je niemal┼╝e jak leci i nic z nimi nie robi.ÔÇŁ

Wszyscy zdziwieni, w tym Gary. Jak to jest mo┼╝liwe, ┼╝e kto┼Ť stosuj─ůc tak─ů strategi─Ö mo┼╝e by─ç lepszym inwestorem od kogo┼Ť, kto jest znanym inwestorem? Po spotkaniu przemy┼Ťleli to wszystko, przeliczyli i popatrzyli na to, jak wygl─ůdaj─ů indeksy, jakie s─ů koszty inwestowania (o wiele wy┼╝sze w├│wczas ni┼╝ obecnie), je┼╝eli kto┼Ť robi to w spos├│b aktywny. I okaza┼éo si─Ö, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť zainwestuje w prosty indeks, to ma ca┼ékiem spore szanse na to, ┼╝e pobije wi─Ökszo┼Ť─ç aktywnych inwestor├│w tylko dlatego, ┼╝e w┼éa┼Ťnie mo┼╝e ┼Ťci─ů─ç koszty inwestowania do minimum. I tak w┼éa┼Ťnie w latach 70. w USA rodzi┼éa si─Ö idea inwestowania indeksowego. Tak rodzi┼éa si─Ö w┼éa┼Ťnie w tamtym czasie idea samych ETF-├│w i w tamtym czasie r├│wnie┼╝ Jack Bogle opracowywa┼é t─Ö koncepcj─Ö.

I to jest co┼Ť pi─Öknego, ┼╝e mo┼╝na pos┼éucha─ç takiego cz┼éowieka jak Gary Antonacci, kt├│ry bra┼é niejako udzia┼é w rodzeniu si─Ö tej koncepcji inwestowania pasywnego czy rodzenia si─Ö koncepcji samych ETF-├│w. Mnie nawet nie by┼éo w├│wczas na ┼Ťwiecie. ­čÖé

Jak kupi─ç ETF?

Skoro ju┼╝ wiemy, jakie te ETF-y s─ů fajne i dlaczego s─ů takie fajne, to powiedzmy sobie teraz pokr├│tce, jak kupi─ç takiego ETF-a.

Przede wszystkim musimy posiada─ç konto brokerskie w Polsce lub za granic─ů, czyli musimy mie─ç dost─Öp do gie┼édy papier├│w warto┼Ťciowych, do gie┼édy, na kt├│rej ETF-y mo┼╝na kupi─ç lub sprzeda─ç. Je┼Ťli mamy konto brokerskie w Polsce i tylko z dost─Öpem do gie┼édy w Warszawie, no to mamy te┼╝ si┼é─ů rzeczy dost─Öp tylko do tych ETF-├│w, kt├│re s─ů tam notowane, czyli do bardzo niewielu. De facto, je┼╝eli chodzi o inwestowanie pasywne, to mamy dost─Öp do czterech indeks├│w: WIG20, mWIG40, czyli polska gie┼éda, S&P500, czyli rynek ameryka┼äski i DAX, czyli rynek niemiecki. Dlatego te┼╝ warto mie─ç te┼╝ dost─Öp do gie┼éd zagranicznych, nawet je┼╝eli robimy to przez polskiego brokera. Na szcz─Ö┼Ťcie s─ů ju┼╝ dzisiaj tacy brokerzy jak np. Dom Maklerski BO┼Ü czy mBank.

Zalet─ů polskiego brokera jest na pewno to, ┼╝e mo┼╝e nam przys┼éa─ç rozliczonego PIT-a, czyli kwestia podatk├│w mo┼╝e nam tutaj odpa┼Ť─ç, bo po prostu zrobi to za nas broker. Kwestia druga – dzi─Öki polskiemu brokerowi mo┼╝emy te┼╝ otworzy─ç konto IKE/IKZE. Je┼╝eliby┼Ťmy otworzyli sobie konto u zagranicznego brokera, no to po pierwsze nie otworzymy tam konta emerytalnego IKE/IKZE a po drugie kwestie podatkowe musimy rozliczy─ç ju┼╝ samodzielnie.

Je┼╝eli chodzi o dost─Öp do gie┼éd zagranicznych, jeszcze taka uwaga, je┼╝eli chodzi o ETF-y. Ot├│┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b, nawet je┼╝eli ma otwarte konto u brokera, kt├│ry daje dost─Öp do gie┼éd zagranicznych, b─Ödzie mog┼éa kupi─ç tylko i wy┼é─ůcznie te ETF-y, kt├│re s─ů notowane na gie┼édach w Europie. To wynika z pewnych regulacji Unii Europejskiej, nie b─Öd─Ö tutaj wchodzi┼é w szczeg├│┼éy, nie jest to istotne.

Oczywi┼Ťcie s─ů pewne wyj─ůtki. S─ů brokerzy, kt├│rzy operuj─ů w Europie, kt├│rzy nie podlegaj─ů pod polski KNF i daj─ů dost─Öp do ETF-├│w, kt├│re s─ů notowane poza gie┼édami w Europie. Wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b takiego dost─Öpu nie b─Ödzie mia┼éa. Na pewno nie b─Ödziemy mie─ç dost─Öpu do ETF-├│w notowanych poza Europ─ů, je┼╝eli mamy konto IKE/IKZE. Ja osobi┼Ťcie mam dost─Öp do takich ETF-├│w, kt├│re s─ů notowane poza Europ─ů, ale to jest bardzo specyficzny przypadek, bo mam konto z tzw. statusem inwestora profesjonalnego. Tak jak powiedzia┼éem, w praktyce dla wi─Ökszo┼Ťci os├│b jest to nie do osi─ůgni─Öcia.

Jak składać zlecenie?

Je┼╝eli chodzi o samo kupno czy sprzeda┼╝ ETF-a, to odbywa si─Ö to dok┼éadnie tak samo, jakby┼Ťmy kupowali czy sprzedawali akcje. Sam proces jest bardzo prosty. Je┼Ťli b─Ödzie potrzeba, mog─Ö nawet nagra─ç taki kr├│tki film na YouTubie, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e ka┼╝dy broker pokazuje czy udost─Öpnia materia┼éy, kt├│re t┼éumacz─ů dok┼éadniej, jak to robi─ç.

Warto jednak zwr├│ci─ç uwag─Ö na kilka aspekt├│w. Po pierwsze sk┼éadaj─ůc zlecenie musicie wybiera─ç zlecenie z tzw. limitem, czyli musicie wskaza─ç maksymaln─ů cen─Ö, jak─ů chcecie zap┼éaci─ç za kupowanego ETF-a, lub minimaln─ů cen─Ö, za jak─ů jeste┼Ťcie sk┼éonni sprzeda─ç takiego ETF-a. M├│wi─Ö o tym dlatego, ┼╝e jest te┼╝ mo┼╝liwo┼Ť─ç z┼éo┼╝enia zlecenia tzw. market, czyli po ka┼╝dej cenie. De facto m├│wicie co┼Ť takiego: ÔÇ×Chc─Ö kupi─ç 100 ETF-├│w na indeks X po ka┼╝dej cenieÔÇŁ albo ÔÇ×sprzeda─ç po ka┼╝dej cenieÔÇŁ. Takie zlecenie pewnie si─Ö szybko zrealizuje, natomiast nie mamy gwarancji po jakiej cenie. Je┼╝eli rynek pod spodem jest ma┼éo p┼éynny, no to si─Ö mo┼╝e okaza─ç ┼╝e nas, kolokwialnie m├│wi─ůc, troch─Ö przewiezie. Po prostu b─Ödzie to koszt dodatkowy, jaki poniesiemy na transakcji kupna – sprzeda┼╝y takiego ETF-a. Tak wi─Öc stosujcie tylko i wy┼é─ůcznie zlecenia z limitem.

Wygl─ůda to tak, je┼╝eli chodzi o kupno ETF-├│w, ┼╝e ka┼╝dy ETF ma okre┼Ťlony unikalny symbol, kt├│ry go jednoznacznie identyfikuje. Wpisujecie sobie na takiej platformie symbol ETF-a. Musicie si─Ö tylko upewni─ç, ┼╝e wasz broker daje dost─Öp do tego konkretnego ETF-a, o czym te┼╝ za chwil─Ö powiem nieco wi─Öcej. Nast─Öpnie oczywi┼Ťcie wpisujecie cen─Ö, po jakiej chcecie go kupi─ç czy te┼╝ sprzeda─ç.

Jeszcze jedna kwestia: to oczywi┼Ťcie mo┼╝e si─Ö odbywa─ç tylko w godzinach sesji gie┼édowej. ETF-y, w odr├│┼╝nieniu od funduszy klasycznych, s─ů wyceniane na gie┼édzie w czasie rzeczywistym, wi─Öc b─Ödziecie widzieli w czasie rzeczywistym r├│wnie┼╝ jak te ich wyceny si─Ö zmieniaj─ů. Tak ┼╝e jak wykupicie sobie ETF-a tu i teraz, za┼é├│┼╝my, ┼╝e hipotetyczna cena wynosi 100, to dos┼éownie 5 minut p├│┼║niej mo┼╝ecie zobaczy─ç, ┼╝e on kosztuje 101 albo 99.

Pomimo ┼╝e widzicie co┼Ť takiego, ┼╝e si─Ö to dzieje, to nie starajcie si─Ö tutaj szuka─ç jakich┼Ť okazji. M├│wi─ůc wprost: nie dzia┼éajcie spekulacyjnie, je┼Ťli serio nie jeste┼Ťcie do tego przygotowani. Wi─Ökszo┼Ť─ç z was, uwierzcie mi na s┼éowo, wyjdzie o niebo lepiej stosuj─ůc konkretny d┼éugoterminowy plan inwestycyjny. Cho─çby najprostszy, nawet taki, jakie opisuj─Ö u siebie na stronie czy na YouTubie, czy jak portfele inwestycyjne w oprogramowaniu System Trader.

Dlaczego jest tak wiele ETF na rynku? I dlaczego nie musisz by─ç tym przera┼╝ony? ­čÖé

Przy pierwszym kontakcie z ETF-ami pojawia si─Ö bardzo cz─Östo jeden du┼╝y k┼éopot dla inwestora – mianowicie tych ETF-├│w jest bardzo, bardzo du┼╝o. Mo┼╝na si─Ö przerazi─ç na pierwszy rzut oka, bo lista ETF-├│w u naszego brokera mo┼╝e liczy─ç dziesi─ůtki czy setki pozycji. Ja u swojego brokera mam ich wr─Öcz tysi─ůce. Pobiera┼éem niedawno z Yahoo Finance list─Ö ETF-├│w, kt├│re s─ů dost─Öpne w ich bazie, je┼╝eli chodzi o notowania. By┼éo to ponad 6 tysi─Öcy ticker├│w!

To mo┼╝e brzmie─ç naprawd─Ö przera┼╝aj─ůco. Dlatego te┼╝ teraz b─Öd─Ö stara┼é si─Ö wyt┼éumaczy─ç, sk─ůd to si─Ö bierze i dlaczego nie warto si─Ö tym przejmowa─ç, bo tak naprawd─Ö w naszym portfelu wystarczy ograniczy─ç si─Ö do kilku, kilkunastu (to ju┼╝ absolutne maksimum) ETF-├│w.

Wiele klas aktyw├│w

Po pierwsze ETF-├│w jest tak bardzo du┼╝o, bo mamy wiele r├│┼╝nych klas aktyw├│w. Mamy ETF-y na akcje – na gie┼éd─Ö polsk─ů, mog─ů by─ç europejskie, mog─ů by─ç na gie┼éd─Ö ameryka┼äsk─ů, mog─ů by─ç globalne. Mog─ů by─ç ETF-y, kt├│re daj─ů ekspozycj─Ö tylko na jaki┼Ť okre┼Ťlony sektor gospodarki itd., itd. To oczywi┼Ťcie powoduje, ┼╝e tych ETF-├│w akcji robi si─Ö bardzo du┼╝o.

Mamy te┼╝ ETF-y na inne klasy aktyw├│w, np. ETF-y na obligacje. Tutaj zapraszam do sporego artyku┼éu, kt├│ry umie┼Ťci┼éem u siebie na blogu, kt├│ry przybli┼╝a w┼éa┼Ťnie specyfik─Ö tego typu ETF-├│w. Podlinkuj─Ö do ten artyku┼é strony tego odcinka.

Mamy te┼╝ ETF-y na metale szlachetne, a wi─Öc na z┼éoto, srebro, platyn─Ö. Takie ETF-y mog─ů by─ç w te┼╝ z ekspozycj─ů fizyczn─ů. Kupujemy sobie taki ETF na z┼éoto i mamy pewno┼Ť─ç, ┼╝e wystawca tego ETF-a ma pokrycie dla tej jednostki w realnym kruszcu.

Możemy sobie też kupić ETF-y na towary. Mamy też ETF-y, o których już wspominałem, tzw. smart beta, czyli de facto opakowanie na konkretne strategie inwestycyjne.

Jeden indeks, dziesi─ůtki ETF

Ta wielo┼Ť─ç klas aktyw├│w generuje du┼╝─ů liczb─Ö ETF-├│w. To jeszcze nie wszystko, poniewa┼╝ jeden ETF mo┼╝e, ┼╝e tak powiem, wyst─Öpowa─ç w wielu wcieleniach, w wielu mutacjach. Przyk┼éadowo taki ETF chocia┼╝by na indeks S&P500, czyli 500 najwi─Ökszych sp├│┼éek ameryka┼äskich, mo┼╝e wyst─Öpowa─ç i wyst─Öpuje w ogromnej liczbie wersji czy odmian.

Po pierwsze taki ETF mo┼╝e by─ç dostarczany przez wiele r├│┼╝nych firm, czyli po prostu firmy, kt├│re wystawiaj─ů czy generuj─ů te jednostki ETF-├│w. To jest po prostu biznes i ka┼╝dy w tej bran┼╝y stara si─Ö przyci─ůgn─ů─ç do siebie jak najwi─Öcej kapita┼éu, w r├│┼╝ny spos├│b. Natomiast generalnie to, ┼╝e jest indeks na S&P500, to nie oznacza, ┼╝e jest tylko jeden ETF na S&P500. Jest wiele firm, kt├│re to realizuj─ů.

Ten sam ETF mo┼╝e by─ç notowany na kilku gie┼édach r├│wnocze┼Ťnie. I to si─Ö zdarza, chocia┼╝by w┼éa┼Ťnie dla rzeczonego ETF-a na S&P500. Ten sam ETF, od tego samego wystawcy mo┼╝e pojawia─ç si─Ö na gie┼édach w Amsterdamie, we Frankfurcie, w Londynie, Warszawie, Pary┼╝u, Mediolanie.

Dodatkowo mo┼╝e si─Ö pojawia─ç w wielu r├│┼╝nych walutach. ┼╗eby jeszcze bardziej skomplikowa─ç, to mo┼╝e by─ç wersja ETF-a z zabezpieczeniem przed ryzykiem walutowym i bez takiego zabezpieczenia.

Poza tym, jak mamy takiego ETF-a na S&P500, czyli ETF-a, kt├│ry ma pod spodem akcje sp├│┼éek, to taki ETF ma dywidendy. Sp├│┼éki (lub obligacje) wyp┼éacaj─ů dywidendy inwestorowi, kt├│rym jest w tym momencie wystawca takiego ETF-a. Wystawca mo┼╝e zrobi─ç dwie rzeczy: mo┼╝e tak─ů dywidend─Ö akumulowa─ç, czyli reinwestowa─ç w ramach jednostki funduszu, podnosz─ůc jego cen─Ö. A mo┼╝e te┼╝ tak─ů dywidend─Ö wyp┼éaci─ç w got├│wce na rachunek brokerski inwestora ko┼äcowego.

Mamy te┼╝ r├│┼╝ne metody replikacji: replikacj─Ö fizyczn─ů, oraz replikacj─Ö syntetyczn─ů. O tym powiem nieco wi─Öcej za chwil─Ö. Warto sobie zda─ç spraw─Ö, ┼╝e to jest kolejny element, kt├│ry powoduje mnogo┼Ť─ç ETF-├│w dost─Öpnych na rynku.

Na koniec jeszcze uwaga techniczna, jak kto┼Ť b─Ödzie stara┼é si─Ö chocia┼╝by szuka─ç danych o konkretnym ETF-ie, kt├│ry jest dost─Öpny u jego brokera. Ot├│┼╝ sam papier warto┼Ťciowy jest identyfikowany przez tzw. kod ISIN, czyli International Securities Identification Number. Natomiast numer ISIN, kt├│ry cz─Östo jest podawany przy nazwie ETF-a przez broker├│w, nie jest zawsze wystarczaj─ůcy do tego, aby jednoznacznie zidentyfikowa─ç konkretny ETF, poniewa┼╝ mo┼╝e on wyst─Öpowa─ç w kilku r├│┼╝nych odmianach, o kt├│rych wcze┼Ťniej wspomina┼éem, z r├│┼╝nymi walutami, na r├│┼╝nych gie┼édach. Dlatego te┼╝ obok numeru ISIN musimy jeszcze zna─ç albo konkretny ticker, albo konkretn─ů gie┼éd─Ö, konkretn─ů walut─Ö. Przez konkretny ticker mam na my┼Ťli tzw. ticker z oznaczeniem literek RIC, czyli Reuters Instrument Code. Dopiero taki Reuters Instrument Code jednoznacznie identyfikuje nie tylko konkretny ETF, ale identyfikuje r├│wnie┼╝ konkretn─ů gie┼éd─Ö i konkretn─ů walut─Ö.

Jak si─Ö odnale┼║─ç w g─ůszczu ETF? ÔÇô praktyczny poradnik

Jak ju┼╝ wiemy, ┼╝e tych ETF-├│w jest tak du┼╝o i wiemy, z czego to wynika, to jak si─Ö odnale┼║─ç w ich g─ůszczu? Przede wszystkim to, ┼╝e jest 6 tysi─Öcy ETF-├│w, kt├│rych list─Ö pobra┼éem z Yahoo, nie oznacza ┼╝e musimy sprawdza─ç jeden po drugim i wszystkie przestudiowa─ç. Absolutnie nie. Ot├│┼╝ ja w og├│le jestem zwolennikiem tego, aby do inwestowania podej┼Ť─ç w takiej kolejno┼Ťci: najpierw opracowa─ç strategi─Ö, plan dzia┼éania, a dopiero p├│┼║niej dobiera─ç do tego konkretne instrumenty.

W przypadku ETF-├│w to wygl─ůda w ten spos├│b, ┼╝e najpierw budujemy konkretn─ů strategi─Ö, konkretny portfel inwestycyjny – w og├│le w oderwaniu od ETF-├│w. Po prostu wiemy, ┼╝e w portfelu chcemy mie─ç np. takie i takie akcje z takiego i takiego indeksu albo jeszcze jakie┼Ť inne klasy aktyw├│w, np. z┼éoto itd. Dopiero je┼╝eli z takiego czy te┼╝ innego powodu stwierdzili┼Ťmy, ┼╝e ten portfel to jest portfel, kt├│ry nam odpowiada, z kt├│rym chcemy faktycznie si─Ö zwi─ůza─ç na lata, wtedy dopiero mo┼╝emy przej┼Ť─ç do drugiego etapu. Co wi─Öcej, odrobili┼Ťmy zadanie domowe, co mo┼╝na w prosty spos├│b zrobi─ç w┼éa┼Ťnie w moim oprogramowaniu System Trader, gdzie wszystko jest policzalne, gdzie rz─ůdz─ů twarde liczby, fakty, a nie teoria. Na ko┼äcu przyst─Öpujemy do realizacji czy wdro┼╝enia wybranej strategii na rynku, dobieraj─ůc do tego najlepsze instrumenty, jakie mamy pod r─Ök─ů.

M├│wi─Ö o tym, poniewa┼╝ zwykle pocz─ůtkuj─ůcy, je┼╝eli widz─ů mn├│stwo ETF-├│w u siebie na platformie, to wczytuj─ů si─Ö w te ETF-y i staraj─ů si─Ö dobiera─ç co┼Ť wed┼éug ich opis├│w, nie opracowuj─ůc tak naprawd─Ö ┼╝adnej strategii. To jest z┼ée, moim zdaniem absolutnie z┼ée podej┼Ťcie, bo to jest wr─Öcz co┼Ť, co bardziej przypomina spekulacj─Ö. Tego nie powinni┼Ťmy robi─ç dla w┼éasnego dobra. Tutaj chyba jako jedyny w Polsce pokazuj─Ö co┼Ť unikatowego, a mianowicie takie podej┼Ťcie do inwestowania w rzetelny spos├│b, gdzie rz─ůdz─ů fakty, liczby, statystyka, a nie tylko teorie o tym, ┼╝e jest ETF do kupienia, no to kupujmy. ­čÖé

Powinni┼Ťmy najpierw opracowa─ç konkretn─ů strategi─Ö. Odwrotne podej┼Ťcie to jest po prostu chaos. Nie ma te┼╝ sensu bieganie za takimi ÔÇ×hot ETF-amiÔÇŁ, bo przeczytali┼Ťmy, us┼éyszeli┼Ťmy ┼╝e jest co┼Ť fajnego do kupienia, np. ETF na uran i kupujemy, chocia┼╝ nie wiemy tak naprawd─Ö nic na ten temat. To jest kompletnie odjechana idea – przynajmniej ja tego kompletnie nie rozumiem

WSKAZ├ôWKA Opracowanie portfela w oderwaniu od konkretnych ETF ma t─Ö zalet─Ö, ┼╝e mo┼╝emy przeprowadzi─ç testy si─Ögaj─ůce znacznie dalej wstecz ni┼╝ liczy sobie historia ETF. Wi─Ökszo┼Ť─ç ETF ma histori─Ö notowa┼ä za mniej ni┼╝ 20 lat. Tymczasem rynki, kt├│re odwzorowuj─ů mo┼╝na testowa─ç za okres o wiele d┼éu┼╝szy (w oprogramowaniu System Trader nawet od 1900 roku). To z kolei pozwala sprawdzi─ç portfel w wielu r├│┼╝nych sytuacjach rynkowych, co jest bardzo kluczowe.

┼╗e ja tego nie rozumiem, to nie jest problem. Obawiam si─Ö, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi, kt├│rzy b─Öd─ů starali si─Ö kupowa─ç tylko emocjami, sercem, po prostu finalnie dobrze na tym nie wyjd─ů. Oczywi┼Ťcie mog─ů mie─ç zwyk┼ée szcz─Ö┼Ťcie, ┼╝e na tym zarobi─ů, ale to nie jest spos├│b na inwestowanie d┼éugoterminowe. Naprawd─Ö musimy wypracowa─ç konkretn─ů strategi─Ö, konkretny portfel i p├│┼║niej za nim pod─ů┼╝a─ç.

Dla wielu os├│b pasywny portfel b─Ödzie jednym z najlepszych podej┼Ť─ç, jakie mo┼╝na sobie wyobrazi─ç. A przede wszystkim wtedy odpada problem, ┼╝e mamy 6 tys. ETF-├│w i jak wybra─ç dobrego ETF-a do naszego portfela. Wystarczy nam dobra─ç dos┼éownie kilka, w czym pomocny mo┼╝e by─ç portal justETF, na kt├│rym znajdziemy ETF notowane na gie┼édach europejskich.

Na co zwraca─ç uwag─Ö przy doborze ETF ?

To, ┼╝e mamy dost─Öp do europejskich ETF-├│w, nie oznacza, ┼╝e nie mo┼╝emy inwestowa─ç na rynku ameryka┼äskim, czy innym poza Europ─ů. Mo┼╝emy, jak najbardziej, o czym te┼╝ b─Öd─Ö za chwil─Ö jeszcze m├│wi┼é przy kwestiach podatkowych.

UWAGA Je┼╝eli mo┼╝emy inwestowa─ç w ETF, kt├│re s─ů notowane na gie┼édach ameryka┼äskich, to wtedy bardzo polecam portal ETF.com.

Udost─Öpni┼éem niedawno taki film na YouTubie, w kt├│rym t┼éumacz─Ö, na co zwraca─ç uwag─Ö, jak ju┼╝ wybieramy konkretne ETF-y do portfela. To znaczy, je┼╝eli ju┼╝ mamy opracowany portfel, strategi─Ö i chcemy faktycznie zainwestowa─ç, to tam omawiam, na co powinni┼Ťmy konkretnie zwr├│ci─ç uwag─Ö. Zach─Öcam do obejrzenia tego filmiku, natomiast tutaj pokr├│tce opowiem, na co faktycznie w praktyce powinni┼Ťmy zwraca─ç uwag─Ö.

Dost─Öpno┼Ť─ç ETF u naszego brokera

Przede wszystkim, je┼╝eli ju┼╝ mamy konkretn─ů strategi─Ö, z kt├│r─ů chcemy faktycznie si─Ö zwi─ůza─ç na lata, to musimy najpierw spojrze─ç, jakie ETF-y s─ů dost─Öpne u naszego brokera. To, ┼╝e ETF-├│w jest bardzo du┼╝o, to nie oznacza ┼╝e wszystkie s─ů tam dost─Öpne. Mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e konkretny ETF jest np. dost─Öpny na ten indeks, kt├│ry nas interesuje, ale niestety w niechcianej walucie, np. w funcie brytyjskim. Za┼é├│┼╝my, ┼╝e my chcieli┼Ťmy inwestowa─ç w dolarze – to mo┼╝e by─ç k┼éopot. Dlatego musimy najpierw spojrze─ç na list─Ö dost─Öpnych ETF-├│w u naszego brokera. Jak ju┼╝ wiemy, ┼╝e ten konkretny ETF jest dost─Öpny, to warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na takie kwestie jak koszty zarz─ůdzania, bo jedne s─ů dro┼╝sze, a drugie ta┼äsze. Generalnie im taniej, tym lepiej.

UWAGA Je┼Ťli u naszego brokera nie ma ETF na indeks, kt├│ry nas interesuje, to mo┼╝na pr├│bowa─ç go odwzorowa─ç przy pomocy kilku innych ETF. Wystarczy spogl─ůdn─ů─ç co jest w interesuj─ůcym nas indeksie oraz w jakich wagach, a nast─Öpnie sprawdzi─ç czy jego ÔÇ×sk┼éadoweÔÇŁ maj─ů odpowiedniki w ETF dost─Öpnych na naszej platformie.

Wielko┼Ť─ç i p┼éynno┼Ť─ç ETF

Powinni┼Ťmy te┼╝ zwraca─ç uwag─Ö na kwestie p┼éynno┼Ťci i wielko┼Ťci ETF-├│wa. Generalnie im wi─Ökszy ETF, tzn. im wi─Ökszym zarz─ůdza kapita┼éem, tym generalnie lepiej. To oznacza, ┼╝e z jakiego┼Ť powodu przyci─ůga wi─Öcej klient├│w i jest mniejsze prawdopodobie┼ästwo, ┼╝e taki ETF chocia┼╝by zostanie zamkni─Öty w przysz┼éo┼Ťci. Oczywi┼Ťcie nie oznacza┼éoby to, ┼╝e stracimy pieni─ůdze, tylko ┼╝e po prostu ten ETF by nam zosta┼éy spieni─Ö┼╝ony i musieliby┼Ťmy szuka─ç sobie jakiego┼Ť innego ETF-a.

Co do p┼éynno┼Ťci – trzeba tutaj zwr├│ci─ç uwag─Ö na pewien niuans. Je┼╝eli chodzi o ETF-y, kluczow─ů rzecz─ů jest to jak p┼éynny jest rynek pod spodem. To, ┼╝e ETF zgromadzi┼é pod sob─ů ogromne miliardy dolar├│w, nie oznacza, ┼╝e on b─Ödzie bardzo p┼éynny, je┼╝eli rynek pod spodem jest ma┼éo p┼éynny. Mo┼╝emy sobie to wyobrazi─ç, zreszt─ů takie sytuacje mia┼éy miejsce w┼éa┼Ťnie w przypadku COVID-19. W marcu/kwietniu by┼éy ogromne spadki i nagle si─Ö okaza┼éo ┼╝e ETF-y, kt├│re maj─ů bardzo du┼╝o kapita┼éu pod sob─ů na obligacje „odklejaj─ů” si─Ö od rynku, bo nagle zacz─Ö┼éy spada─ç. To jest temat tak naprawd─Ö na oddzielny odcinek, kt├│ry by t┼éumaczy┼é, dlaczego w┼éa┼Ťnie tak si─Ö dzia┼éo, bo to jest do┼Ť─ç interesuj─ůce.

Tak naprawd─Ö wszystko by┼éo OK wed┼éug mnie. Chodzi o to, ┼╝e zwykle tymi obligacjami si─Ö bardzo aktywnie nie handluje, a tu nagle wiele os├│b chcia┼éo sprzeda─ç te papiery na rynku, na kt├│rym de facto tej p┼éynno┼Ťci nie ma. To spowodowa┼éo oczywi┼Ťcie, ┼╝e ceny zacz─Ö┼éy mocno spada─ç (wyobra┼║my sobie, ┼╝e chcesz sprzeda─ç sw├│j dom w 5 minut i jak─ů cen─Ö za niego otrzymasz). Dlatego te┼╝ wielko┼Ť─ç kapita┼éu, jaka jest zgromadzona przy ETF-ie, absolutnie nie m├│wi nam jednoznacznie o p┼éynno┼Ťci samego ETF-a.

Waluta

Na co jeszcze trzeba zwraca─ç uwag─Ö przy wyborze ETF-a? Na pewno na walut─Ö. Tutaj jest kwestia, czy chcemy zabezpieczenia przed ryzykiem walutowym, czy nie, cho─ç z punktu widzenia kogo┼Ť z Polski to ryzyko walutowe b─Ödzie zwykle obecne. Ja osobi┼Ťcie preferuj─Ö kupowa─ç ETF-y w dolarze, dlatego ┼╝e je┼╝eli inwestuj─Ö globalnie, to po prostu jest to taka domy┼Ťlna waluta. Nigdy nie stosuj─Ö zabezpieczenia walutowego. Mam te┼╝ jednak kilka ETF-├│w, g┼é├│wnie obligacyjnych na walut─Ö euro.

Nigdy nie stosuj─Ö zabezpieczenia, co najmniej z dw├│ch powod├│w. Po pierwsze uwa┼╝am, ┼╝e warto mie─ç te┼╝ dywersyfikacj─Ö walutow─ů. Mam pewien maj─ůtek zgromadzony w Polsce, w polskim z┼éotym. Mam te┼╝ konto IKE/IKZE, w kt├│rym r├│wnie┼╝ inwestuj─Ö w polskim z┼éotym i tylko w polskie akcje i obligacje. Mam te┼╝ cz─Ö┼Ť─ç portfela i ona jest przewa┼╝aj─ůca, z ekspozycj─ů na rynki zagraniczne. Tutaj wi─Ökszo┼Ť─ç to jest dolar oraz euro. Gdybym chcia┼é stosowa─ç zabezpieczenia, to po pierwsze jest to problematyczne – w tym momencie takich ETF-├│w nawet nie mamy. A nawet gdyby by┼éy, to ja osobi┼Ťcie bym z nich nie korzysta┼é, bo nie jest to dla mnie interesuj─ůce.

Po drugie wyobra┼║my sobie takiego nawet ETF-a na S&P500, kt├│ry jest dost─Öpny na polskiej gie┼édzie. Jest to, co prawda, ETF syntetyczny, czyli nie ma pod spodem realnie akcji, tylko ma po prostu jakie┼Ť tam swapy itd., o czym za chwil─Ö jeszcze powiem. Natomiast dzi─Öki temu ┼╝e on nie ma zabezpieczenia walutowego i dzi─Öki temu, ┼╝e z┼éot├│wka os┼éabi┼éa si─Ö wzgl─Ödem dolara, to ten ETF przez ostatnie kilka lat potrafi┼é zarobi─ç jeszcze wi─Öcej ni┼╝ sam indeks S&P500. Oczywi┼Ťcie mo┼╝e to te┼╝ dzia┼éa─ç w drug─ů stron─Ö.

Do czego pij─Ö? ┼Üwiadomie podejmuj─Ö ryzyko walutowe i de facto nie postrzegam go jako ryzyka, tylko jako dywersyfikacj─Ö walutow─ů.

Jeszcze jedna kwestia: zabezpieczenie walutowe po prostu kosztuje i wedle wielu opracowa┼ä naukowych, jak si─Ö inwestuje naprawd─Ö d┼éugoterminowo, to zabezpieczenie nie daje nic poza ponoszeniem ci─ůg┼éego kosztu.

Kwesti─Ö zabezpieczenia nale┼╝y jednak rozpatrywa─ç indywidualnie. Je┼Ťli mia┼éoby si─Ö okaza─ç, ┼╝e planujemy wi─Ökszy wydatek, to wtedy mo┼╝emy trafi─ç na moment niekorzystnego kursu walutowego.

Replikacja

Wspomnia┼éem ju┼╝ o replikacji ETF-├│w. Mamy generalnie dwa rodzaje replikacji – fizyczn─ů i syntetyczn─ů. Chodzi o to, ┼╝e je┼╝eli mamy np. ETF-a na z┼éoto, to replikacja fizyczna polega na tym, ┼╝e fizycznie mamy pod tym ETF-em z┼éoto (a nie np. kontrakty terminowe na z┼éoto) i to jest dobra wiadomo┼Ť─ç. Je┼╝eli mamy ETF-a na S&P500, to fizyczna replikacja oznacza, ┼╝e mamy pod spodem r├│wnie┼╝ akcje i to te┼╝ jest dobra wiadomo┼Ť─ç.

S─ů te┼╝ ETF-y, kt├│re z r├│┼╝nych powod├│w s─ů tzw. ETF-ami syntetycznymi, czyli ETF-ami, kt├│re de facto nie maj─ů w portfelu tego, co replikuj─ů. Czyli je┼╝eli replikuj─ů indeks X, to wcale pod spodem nie maj─ů element├│w, kt├│re wchodz─ů w ten indeks. Tylko na bazie do┼Ť─ç wybuja┼éej – powiedzmy – in┼╝ynierii finansowej robi─ů takie szachy-machy, ┼╝e na wyj┼Ťciu mamy replikacj─Ö tego indeksu. I to nie jest zbyt dobra wiadomo┼Ť─ç, poniewa┼╝ w tych operacjach uczestnicz─ů jeszcze inni, ┼╝e tak powiem, ÔÇ×graczeÔÇŁ, a wi─Öc wi─Öksze ryzyko problem├│w, ┼╝e na kt├│rym┼Ť odcinku p├│jdzie co┼Ť nie OK. Dlatego te┼╝, je┼╝eli mamy do wyboru dwa ETF-y, z replikacj─ů fizyczn─ů i syntetyczn─ů, zdecydowanie lepiej wybiera─ç ETF-a z replikacj─ů fizyczn─ů.

Akumuluj─ůce czy dystrybuuj─ůce?

Sprawa kolejna to dywidendy, tutaj mamy dwie opcje. Mo┼╝emy mie─ç dywidend─Ö, kt├│ra jest reinwestowana w ramach funduszu ETF. To podnosi wycen─Ö jednostek tego funduszu, o czym ju┼╝ wspomina┼éem. ETF mo┼╝e nam te┼╝ t─Ö dywidend─Ö wyp┼éaci─ç. Je┼╝eli chodzi o wyp┼éacanie dywidendy, to takie ETF-y s─ů nazywane dystrybuuj─ůcymi. Je┼╝eli chodzi o zachowanie tej dywidendy, reinwestowanie, s─ů to tzw. ETF akumuluj─ůce.

Osobi┼Ťcie wol─Ö te akumuluj─ůce, poniewa┼╝ tutaj po pierwsze nie musz─Ö sam si─Ö zajmowa─ç reinwestowaniem, a po drugie to nie jest got├│wka, kt├│r─ů chc─Ö wyp┼éaci─ç i ┼╝y─ç z niej. To jest got├│wka, kt├│r─ů chc─Ö tak naprawd─Ö reinwestowa─ç, wi─Öc nie musz─Ö te┼╝ ponosi─ç transakcyjnych koszt├│w reinwestowania, tylko po prostu robi si─Ö to z automatu.

Poza tym, je┼Ťli nie otrzymujemy got├│wki na konto, to nie powstanie te┼╝ obowi─ůzek podatkowy u fiskusa w Polsce (podatek mo┼╝e si─Ö pojawi─ç natomiast u ┼║r├│d┼éa, czyli rynku na kt├│rym inwestuje fundusz ETF). Wi─Öcej o tym p├│┼║niej.

Podatki

Musimy zwr├│ci─ç te┼╝ uwag─Ö na kwesti─Ö podatkow─ů. Prze┼Ťlizgn─Ö si─Ö po tym temacie, bo jest tu zbyt wiele aspekt├│w, wymaga┼éoby to de facto osobnego odcinka. 

UWAGA Dla jasno┼Ťci ÔÇô nie jestem doradc─ů podatkowym, co wi─Öcej nie lubi─Ö tematyki podatkowej, cho─ç oczywi┼Ťcie nale┼╝y zda─ç sobie spraw─Ö, ┼╝e to kolejny obszar, gdzie mo┼╝na optymalizowa─ç sw├│j portfel inwestycyjny. Osobi┼Ťcie inwestuj─Ö za granic─ů w wi─Ökszo┼Ťci korzystaj─ůc z ETF notowanych w USA poprzez swoj─ů sp├│┼ék─Ö. Nie jestem te┼╝ obecnie rezydentem podatkowym w Polsce (cho─ç posiadam konto IKE i IKZE, ale inwestuj─Ö tam w 100% na polskim rynku).

Pos┼éu┼╝─Ö si─Ö tu przyk┼éadem, ograniczaj─ůc si─Ö do ETF notowanego na gie┼édzie w Europie (UCITS), czyli przypadek typowy dla wi─Ökszo┼Ťci inwestor├│w w Polsce. Wyobra┼║my sobie, ┼╝e mamy ETF-a na S&P500, czyli na indeks S&P500, a wystawc─ů tego ETF-a jest firma z Irlandii, cho─ç sam ETF mo┼╝e by─ç oczywi┼Ťcie notowany na gie┼édach np. w Londynie, w Pary┼╝u, w Warszawie. Wa┼╝ne jest pochodzenie wystawcy tego ETF-a, bo to jest jak gdyby inwestor, kt├│ry realnie musi kupi─ç akcje z tego indeksu, aby takiego ETF-a zbudowa─ç.

I teraz tak: sp├│┼éki, kt├│re p┼éac─ů dywidend─Ö, przesy┼éaj─ů got├│wk─Ö na konto brokerskie wystawcy ETF-a, w tym przypadku do Irlandii. Wp┼éywa tam zwykle kwota stanowi─ůca 85 proc. dywidendy. Jeszcze zanim te pieni─ůdze opuszcz─ů USA, zostanie pobrany 15-procentowy tzw. podatek u ┼║r├│d┼éa, w┼éa┼Ťnie na poczet tych dywidend. Dostawca ETF-a b─Ödzie m├│g┼é nam wyp┼éaci─ç lub reinwestowa─ç dywidend─Ö ju┼╝ pomniejszon─ů o 15-procentowy podatek. Co gorsza, w Polsce i tak b─Ödzie do zap┼éaty 19%, je┼Ťli inwestujemy na opodatkowanym koncie, bo dywidende otrzymujemy w tym przypadku od wystawcy ETF w Irlandii (i to on p┼éaci┼é podatek, a nie my), a nie z USA bezpo┼Ťrednio. Samo dop┼éacenie podatku do 19% nie wystarczy.

Og├│lna zasada jest taka, ┼╝e obowi─ůzuj─ů umowy podatkowe pomi─Ödzy krajem inwestora (wystawcy ETF-a), a krajem pochodzenia dywidendy. Je┼Ťli mamy ETF-a z Irlandii na akcje z ca┼éego ┼Ťwiata, to ka┼╝da dywidenda, jaka wp┼éywa do takiego ETF-a, mo┼╝e by─ç pomniejszona o podatek w kwocie, jaka obowi─ůzuje pomi─Ödzy Irlandi─ů a krajem pochodzenia dywidendy. Mog─ů by─ç to r├│┼╝ne stawki.

Oczywi┼Ťcie je┼╝eli mamy ETF-a na S&P500, to jest to prostsze, bo tutaj tylko wchodzi w gr─Ö umowa podatkowa pomi─Ödzy Irlandi─ů a USA. Ale je┼╝eli ETF jest na wiele r├│┼╝nych kraj├│w, to wchodz─ů tutaj umowy podatkowe pomi─Ödzy Irlandi─ů a tym konkretnym krajem, z kt├│rego wyp┼éacana jest dywidenda. Tak ┼╝e mo┼╝e to by─ç do┼Ť─ç mocno zagmatwane.

Nieco inaczej to wygl─ůda, gdy inwestujemy bezpo┼Ťrednio na danym rynku, dajmy na to w USA – kupujemy ETF notowany na gie┼édzie w USA (wi─Ökszo┼Ť─ç inwestor├│w nie ma i tak do nich dost─Öpu), lub akcje notowane w USA. Wtedy znaczenie ma umowa o unikaniu podw├│jnego opodatkowania (je┼Ťli istnieje) pomi─Ödzy Polsk─ů (je┼Ťli mamy rezydencje podatkow─ů w Polsce), a danym krajem, w kt├│rym inwestujemy.

Je┼Ťli mamy polsk─ů rezydencj─Ö podatkow─ů, to na kontach IKE i IKZE nic nie dop┼éacamy do wyp┼éaconej za granic─ů dywidendy. Z kolei na opodatkowanych kontach, czyli poza IKE/IKZE, je┼╝eli mamy zagraniczn─ů dywidend─Ö, to musimy co do zasady dop┼éaci─ç podatek, aby by┼é on w kwocie 19 proc. w stosunku do kwoty jaka wynika z umowy o unikaniu podw├│jnego opodatkowania pomi─Ödzy USA i Polsk─ů (15%, czyli dop┼éata wynosi zawsze 4%).

Jaki wniosek mo┼╝na z tego wszystkiego wyci─ůgn─ů─ç? Ot├│┼╝ pro┼Ťciej to wygl─ůda z ETF-ami akumuluj─ůcymi dywidend─Ö. Je┼╝eli mamy takiego ETF-a, kt├│ry akumuluje dywidend─Ö, to tutaj takiego k┼éopotu nie ma, bo nie trzeba rozlicza─ç podatku u ┼║r├│d┼éa z dywidend w Polsce. Podatek w Polsce p┼éacimy tylko przy sprzeda┼╝y ETF-a (je┼Ťli inwestujemy na koncie opodatkowanym).

Ryzyka zwi─ůzane z inwestowaniem w ETF

Na koniec tego odcinka chcia┼éem jeszcze powiedzie─ç o takich cz─Östo pojawiaj─ůcych si─Ö w─ůtpliwo┼Ťciach w odniesieniu do ETF-├│w, czyli ryzyk zwi─ůzanych z inwestowaniem w ETF-y.

Ryzyko walutowe

Pierwsze ryzyko to jest co┼Ť, o czym ju┼╝ m├│wili┼Ťmy – tzw. ryzyko walutowe, czyli inwestujemy np. z Polski, kupujemy ETF-y w dolarze. Tak jak powiedzia┼éem, takie ryzyko postrzegam w tej sytuacji jako naszego sprzymierze┼äca. Oczywi┼Ťcie zak┼éadaj─ůc, ┼╝e to nie s─ů pieni─ůdze, kt├│re inwestuj─Ö, kt├│rych potrzebuj─Ö tu i teraz.

Generalnie nie boj─Ö si─Ö takiego ryzyka walutowego, ale to nie jest te┼╝ tak, ┼╝e wszystkie pieni─ůdze, kt├│re potrzebuj─Ö na ┼╝ycie tu i teraz, s─ů w tej walucie, w kt├│rej inwestuj─Ö. To tak na marginesie.

Ryzyko rynkowe

Ryzyko rynkowe to jest ryzyko zwi─ůzane tak naprawd─Ö nie bezpo┼Ťrednio tylko z ETF-em. Mo┼╝emy sobie wyobrazi─ç sytuacj─Ö z marca 2020 roku, czyli wirusa COVID-19 i szybki spadek na rynku akcji. Jak rozwi─ůza─ç ten problem, jak rozwi─ůza─ç to ryzyko? Po prostu musimy mie─ç konkretn─ů strategi─Ö i plan dzia┼éania.

Ryzyko „egzotyczne”

Kolejne ryzyko jest, powiedzia┼ébym, egzotyczne. ETF-y mog─ů dzi┼Ť wyst─Öpowa─ç naprawd─Ö w wielu r├│┼╝nych formatach. Je┼╝eli czego┼Ť nie rozumiemy, a jest du┼╝o r├│┼╝nych wymy┼Ťlnych ETF-├│w, to po prostu tego nie dotykajmy.

Dla przyk┼éadu s─ů ETF-y lewarowane, gdzie lewar dwukrotny wcale nie oznacza, ┼╝e je┼╝eli np. w ci─ůgu roku indeks wzr├│s┼é o 50 proc., to my zarobimy 100 proc., dlatego ┼╝e lewar na tym ETF-ie jest dwa razy. To te┼╝ jest ciekawy temat, ale je┼╝eli nie wiesz o co chodzi, po prostu nie dotykajmy tego. Ja tego nie b─Öd─Ö ju┼╝ celowo rozwija┼é, bo te┼╝ nie ma czasu. To, ┼╝e co┼Ť brzmi, jakby by┼éo proste, to nie znaczy, ┼╝e takie proste musi by─ç.

Inny przyk┼éad to jest chocia┼╝by ETF na rop─Ö. ┼Üci┼Ťle rzecz ujmuj─ůc technicznie, to nawet nie jest ETF, ale przyjmijmy, ┼╝e to jest, powiedzmy, co┼Ť, co jest postrzegane przez wielu jako ETF. Wcale taki ETF, jak ju┼╝ si─Ö wielu dowiedzia┼éo, nie musi na┼Ťladowa─ç ceny ropy, tak jakby si─Ö mog┼éo wydawa─ç, bo kupuje kto┼Ť ETF-a na rop─Ö.

Ryzyko podatkowe

Ryzyko podatkowe, o kt├│rym wspomina┼éem wcze┼Ťniej, czyli inwestowanie w ETF-y z ekspozycj─ů na rynki zagraniczne, mo┼╝e oznacza─ç potrzeb─Ö zap┼éacenia chocia┼╝by tego podatku u ┼║r├│d┼éa. Nawet je┼Ťli inwestujemy na koncie, kt├│re jest zwolnione z podatku Belki, czyli np. IKE/IKZE.

Ryzyko kontrahenta

Ryzyko kontrahent – counterparty risk. Tutaj z kolei mamy w┼éa┼Ťnie ten przypadek, jak chocia┼╝by w przypadku syntetycznej replikacji, o kt├│rej m├│wi┼éem, albo w przypadku upadku banku, kt├│ry wystawia takiego nawet nie ETF-a, a ETN-a. Tutaj mo┼╝na faktycznie nawet straci─ç pieni─ůdze.

Taka sytuacja mia┼éa miejsce w 2008 roku, kiedy upad┼é bank Lehman Brothers. Ten bank by┼é wystawc─ů ETN-├│w i ludzie, kt├│rzy w nie inwestowali, stracili pieni─ůdze. Dlatego te┼╝ trzeba czyta─ç prospekty, trzeba wiedzie─ç, je┼╝eli kupujemy takiego ETF-a, kto stoi za takim ETN-em, czyli Exchange-Traded Notes. Ale to jest tylko tak na marginesie. Dla os├│b powiedzmy pocz─ůtkuj─ůcych, kt├│re b─Öd─ů ogranicza┼éy si─Ö do prostych, takich plain vanilla ETF-├│w, jest to mniej istotne.

Ryzyko zamkni─Öcia funduszu

Kwestia ryzyka zamkni─Öcia funduszu, o tym te┼╝ wspomina┼éem. Generalnie im wi─Ökszy fundusz, tym mniejsze ryzyko, ┼╝e taki fundusz zostanie zamkni─Öty. Zdarzaj─ů si─Ö takie sytuacje, ┼╝e ETF-y s─ů zamykane, taka niemi┼éa niespodzianka, wtedy mog─ů si─Ö pojawi─ç ewentualne obowi─ůzki podatkowe. Cena rozliczenia takiego ETF-a, czyli to, co otrzymamy w zamian za te jednostki, mo┼╝e by─ç daleka od idea┼éu.

Ryzyko ┼éapania „super-okazji”

Wreszcie ostatnia rzecz, jak─ů sobie wynotowa┼éem – ryzyko pod tytu┼éem ÔÇ×superokazje inwestycyjneÔÇŁ, bo ÔÇ×pisali o tym w gazecieÔÇŁ. Mamy po prostu pod─ů┼╝a─ç za konkretn─ů strategi─ů, planem inwestycyjnym, a nie za emocjami, tylko dlatego ┼╝e kto┼Ť napisa┼é ┼╝e np. uran ma rosn─ů─ç. Mo┼╝e b─Ödzie r├│s┼é, mo┼╝e nie, ale to ju┼╝ jest tak naprawd─Ö spekulacja. Nie chc─Ö, ┼╝eby to ┼║le zabrzmia┼éo, ┼╝e ja kogo┼Ť tutaj b─Öd─Ö krytykowa┼é, ┼╝e chce to robi─ç. Natomiast miejmy ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, co naprawd─Ö robimy: inwestujemy, czy spekulujemy?

Mo┼╝emy mie─ç cz─Ö┼Ť─ç portfela po prostu czysto spekulacyjn─ů, to te┼╝ jest OK. Ja sam te┼╝ mam tak─ů cz─Ö┼Ť─ç portfela, gdzie czasami dzia┼éam, zw┼éaszcza je┼╝eli chodzi o rynek kontrakt├│w terminowych w Polsce. Wchodz─Ö tam okazjonalnie, tylko w konkretnych momentach. Ale nie jest to jaka┼Ť strategia, jak─ů zwykle stosuj─Ö, czyli bardzo mocno skwantyfikowana, tylko strategia opieraj─ůca si─Ö bardziej na moim do┼Ťwiadczeniu.

Zakończenie

Je┼╝eli chodzi o wprowadzenie w ┼Ťwiat ETF-├│w, to na dzi┼Ť ju┼╝ tyle. Zach─Öcam te┼╝ do pobrania mojego autorskiego oprogramowania System Trader. Co najmniej do ko┼äca tego roku (2020) b─Ödzie to oprogramowanie zupe┼énie darmowe. Do niczego to nie zobowi─ůzuje, p├│┼║niej po prostu najwy┼╝ej kto┼Ť nie b─Ödzie z niego korzysta┼é.

Pobierz aplikacj─Ö System Trader

  • Projektuj portfel w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi─Ö wed┼éug w┼éasnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie┼╝─ůce dane rynkowe z darmowych ┼║r├│de┼é
  • Inwestuj wed┼éug planu, nie emocji
Pobierz

Planuj─Ö, aby to oprogramowanie skomercjalizowa─ç, aby p├│┼║niej m├│c, m├│wi─ůc zupe┼énie wprost, na nim r├│wnie┼╝ zarabia─ç, poniewa┼╝ bardzo mocno anga┼╝uj─Ö si─Ö w jego rozw├│j przez ju┼╝ ponad p├│┼étora roku. Bardzo du┼╝o czasu i wysi┼éku, zaanga┼╝owania w┼éo┼╝y┼éem w jego stworzenie. Z miesi─ůca na miesi─ůc to oprogramowanie b─Ödzie coraz lepsze. Nawet je┼╝eli dzi┼Ť widzicie jakie┼Ť b┼é─Ödy, to b─ůd┼║cie spokojni, te b┼é─Ödy s─ů ju┼╝ usuni─Öte. Oczywi┼Ťcie mog─ů si─Ö pojawi─ç nowe b┼é─Ödy, poniewa┼╝ aplikacja si─Ö rozwija ca┼éy czas. ­čÖé Kto dzia┼éa w IT doskonale rozumie ten b├│l. ­čÖé

Co znajdziesz w tym oprogramowaniu? Kilkana┼Ťcie gotowych do przetestowania portfeli inwestycyjnych – tutaj mam na my┼Ťli inwestowanie pasywne. S─ů to portfele oparte o pomys┼éy wielu znanych inwestor├│w, np. Raya Dalio, Warrena Buffetta, Harry’ego Browne. S─ů te┼╝ strategie aktywne, zarazem dla ETF-├│w, mam tu na my┼Ťli strategi─Ö GEM oraz dla rynku akcji strategi─Ö opart─ů te┼╝ na anomalii momentum. Wraz z kolejnymi wersjami b─Öd─ů si─Ö pojawia┼éy nowe strategie.

W kilka sekund dzi─Öki temu oprogramowaniu mo┼╝emy zobaczy─ç, jak zachowywa┼éy si─Ö te strategie czy portfele w ostatnich 50, 100 czy nawet 120 latach. To jest bardzo wa┼╝ne, niech przemawiaj─ů liczby i fakty, a nie tylko jaka┼Ť teoria o tym, ┼╝e warto zainwestowa─ç w z┼éoto, bo tak pisali w gazecie. Swoj─ů drog─ů warto te┼╝ zobaczy─ç, jak cena z┼éota kszta┼étowa┼éa si─Ö historycznie i wyci─ůgn─ů─ç swoje wnioski.

Mo┼╝na te┼╝ pobiera─ç w┼éasne dane do tego oprogramowania, aktualne dane z notowaniami, czy to ETF, czy akcji. Po prostu po to, aby m├│c taki plan, tak─ů strategi─Ö wdro┼╝y─ç na realnym rynku. Mamy konkretne, praktyczne i policzalne przyk┼éady zastosowania portfeli inwestycyjnych na realnym rynku. Nie jest to pisanie storytellingu o inwestowaniu.

Otwar┼éem te┼╝ grup─Ö na Facebooku, gdzie skupiam u┼╝ytkownik├│w oprogramowania System Trader. Zach─Öcam, je┼╝eli kto┼Ť jest zainteresowany samym oprogramowaniem, do do┼é─ůczenia do tej grupy. W ten spos├│b b─Ödziecie te┼╝ mogli uzyska─ç pomoc przy korzystaniu z tej aplikacji. Za oko┼éo 3-4 tygodnie, na pocz─ůtku lub w pierwszej po┼éowie lipca powinna si─Ö pojawi─ç druga wersja beta tego oprogramowania.

Pozdrawiam,
Jacek

  1. Cze┼Ť─ç,
    na pocz─ůtku dzi─Öki wielkie za wiedz─Ö kt├│r─ů przekazujesz, wiele si─Ö nauczy┼éem. Musz─Ö te┼╝ przyzna─ç, ┼╝e prowadzisz jeden z najlepszych podcast├│w w Polsce!
    Mam do Ciebie pytanie – je┼Ťli mam do wyboru ETF w wersji wyp┼éacaj─ůcej i reinwestuj─ůcej dywidend─Ö, kt├│ry lepiej wybra─ç?
    Dzi─Öki!

    • Hej Krzysztof,

      Dzi─Öki za komentarz! ­čÖé Rozpisz─Ö si─Ö, bo by─ç mo┼╝e w podca┼Ťcie to nie wybrzmia┼éo jednoznacznie…

      Osobi┼Ťcie zdecydowanie preferuj─Ö ETF, kt├│ry reinwestuje dywidendy. Z kilku powod├│w:

      1/ Wyp┼éacona got├│wka nie le┼╝y na koncie, tylko jest natychmiast reinwestowana, a my nie ponosimy dodatkowych koszt├│w transakcyjnych. Jest to szczeg├│lnie wygodne, gdy kto┼Ť jest typowym inwestorem d┼éugoterminowym ÔÇô mo┼╝e on wtedy zagl─ůda─ç na rachunek nawet przyk┼éadowo raz do roku, przy okazji rebalansowania portfela czy wp┼éaty/wyp┼éaty got├│wki. W mi─Ödzyczasie ma pewno┼Ť─ç, ┼╝e ca┼éy kapita┼é pracuje na rachunku brokerskim.

      2/ Je┼Ťli inwestujemy w ramach konta opodatkowanego (a wi─Öc poza IKE/IKZE), przy reinwestycji dywidendy odraczamy moment obowi─ůzku podatkowego w Polsce (ewentualnego podatku u ┼║r├│d┼éa i tak nie unikniemy) ÔÇô pojawi si─Ö on dopiero w momencie sprzeda┼╝y ETF, gdy mamy zysk. Co wi─Öcej, gdy w przysz┼éo┼Ťci sprzedamy ETF ze strat─ů, nie b─Ödzie ┼╝adnego podatku, podczas gdy w sytuacji ETF dystrybuuj─ůcego strata powi─Ökszona by┼éaby jeszcze o zap┼éacony w przesz┼éo┼Ťci podatek.

      3/ Je┼Ťli inwestujemy w ETF zagraniczne, ┼éatwiejsze jest te┼╝ rozliczenie podatkowe ÔÇô dotyczy─ç b─Ödzie ono tylko zysk├│w ze zbycia ETF, bez potrzeby liczenia podatku od otrzymanych dywidend.

      Podsumowuj─ůc: w przypadku kont opodatkowanych korzy┼Ťci wynikaj─ůce z ETF akumuluj─ůcego dywidendy s─ů bardzo du┼╝e. W przypadku kont nieopodatkowanych (IKE/IKZE), korzy┼Ťci s─ů mniejsze, ale nadal wyst─Öpuj─ů i w mojej ocenie warto je bra─ç pod uwag─Ö.

      Koszty podatkowe czy transakcyjne mog─ů wydawa─ç si─Ö ma┼ée tu i teraz. W perspektywie lat jednak akumuluj─ů si─Ö. Rynk├│w nie mo┼╝emy kontrolowa─ç, ale koszty tak ÔÇô warto zatem to robi─ç, bo to gwarantowana przewaga inwestycyjna.

      Dodam, ┼╝e nie przemawia do mnie argument o cash-flow (cho─ç wiem, ┼╝e mog─Ö by─ç w mniejszo┼Ťci), czy mniejszym ryzyku inwestycyjnym, bo cz─Ö┼Ť─ç kapita┼éu l─ůduje w got├│wce. Inwestuj─ůc na rynku zak┼éadam, ┼╝e wiem co robi─Ö ÔÇô zale┼╝y mi, by ten kapita┼é pracowa┼é efektywnie, a nie zalega┼é w postaci got├│wki na koncie maklerskim. Je┼Ťli b─Öd─Ö potrzebowa┼é got├│wk─Ö, zawsze mog─Ö spieni─Ö┼╝y─ç cz─Ö┼Ť─ç portfela ÔÇô ale to ja decyduj─Ö kiedy.

      ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Hej,

        ┼Üwietna robota, ale musz─Ö dopyta─ç, bo dopiero zaczynam raczkowa─ç w kwestii inwestowania. Co je┼Ťli planuj─Ö za powiedzmy 5-10 lat sobie te dywidendy wyp┼éaca─ç? Czy warto teraz kupowa─ç ETF reinwestuj─ůcy, a p├│┼║niej go sprzeda─ç i kupi─ç wyp┼éacaj─ůcy dywidendy, czy mo┼╝e jednak od razu wyp┼éacaj─ůcy dywidendy?

        • Cze┼Ť─ç Marek,

          Je┼Ťli za 5 czy 10 lat b─Ödziesz chcia┼é sprzeda─ç ETF reinwestuj─ůcy dywidendy, mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e masz spory podatek do zap┼éacenia (od zysk├│w kapita┼éowych). Ja bym od razu kupi┼é wersj─Ö wyp┼éacaj─ůc─ů dywidendy je┼Ťli wiesz, ┼╝e pr─Ödzej czy p├│┼║niej b─Ödziesz chcia┼é je otrzymywa─ç w formie got├│wki.

          • Hej Marek,

            Dzi─Öki za komentarz!

            Mam zdanie odr─Öbne w tym zakresie ni┼╝ Konrad. ­čÖé

            Wychodz─Ö z za┼éo┼╝enia (podobnie jak Buffett), ┼╝e wol─Ö sam decydowa─ç o momencie wyp┼éaty got├│wki ÔÇô w mi─Ödzyczasie mo┼╝e pracowa─ç wi─Ökszy kapita┼é, bo nie p┼éac─Ö podatku ÔÇ×BelkiÔÇŁ od dywidend w Polsce, ani nie ponosz─Ö koszt├│w reinwestycji (prowizje maklerskie, po┼Ťlizgi cenowe, spready). Jak powiedzia┼é Buffett ÔÇô wyp┼éaci┼é ze swojej sp├│┼éki dywidend─Ö tylko raz w latach 60. XX wieku i to pewnie dlatego, ┼╝e w tym czasie by┼é chyba w ┼éazience jak zapada┼éa ta decyzja. ­čśë

            Niech przem├│wi─ů liczby: mamy 100 000 kapita┼éu i ka┼╝dego roku 3% dywidendy, a nast─Öpnie inwestujemy 10 lat i reinwestujemy dywidende (zak┼éadam dla uproszczenia, ┼╝e otrzymujemy tylko dywidendy, a kurs inwestycji stoi w miejscu). Przy p┼éaceniu podatku 19% ka┼╝dego roku od dywidendy, po 10 latach mamy 124 000 kapita┼éu. Bez p┼éacenia podatku od dywidendy mamy 134 000. Jasnym jest, ┼╝e w drugim przypadku zap┼éacimy wi─Öcej podatku, ale netto wci─ů┼╝ zarobimy wi─Öcej ponad 5000.

            Dywidenda w formie got├│wki to wr─Öcz fetysz po┼Ťr├│d inwestor├│w indywidualnych, o czym m├│wi┼é u mnie w wywiadzie m.in. Meb Faber (ta moda do Polski przychodzi w┼éa┼Ťnie z USA). To te┼╝ pow├│d, dla kt├│rego ludzie ch─Ötniej kupuj─ů takie ETF (w USA nie ma nawet akumuluj─ůcych ETF). Zdaj─Ö sobie spraw─Ö, ┼╝e jestem w mniejszo┼Ťci z tak─ů opini─ů, ale to w pewien spos├│b wr─Öcz fascynuj─ůcy fenomen nieracjonalno┼Ťci bior─ůc pod uwag─Ö czyst─ů matematyk─Ö i obowi─ůzuj─ůce obecnie prawo podatkowe.

            Co do argumentu, ┼╝e zap┼éacisz wi─Ökszy podatek w przysz┼éo┼Ťci. Tak, poniewa┼╝ przez ca┼éy czas pracowa┼é wi─Ökszy dla Ciebie kapita┼é, bo nie p┼éaci┼ée┼Ť na bie┼╝─ůco podatku Belki od dywidend. Ale to zaleta, a nie wada ÔÇô mog┼ée┼Ť wypracowa─ç wi─Ökszy zysk! Odroczenie podatku, czyli zatrzymanie kapita┼éu przy sobie dzia┼éa na nasz─ů korzy┼Ť─ç. ­čÖé

            Sprawa kolejna ÔÇô je┼Ťli sprzedasz ETF akumuluj─ůcy ze strat─ů, nie ma ┼╝adnego podatku. Tymczasem w przypadku ETF dystrybuuj─ůcego dywidend─Ö podatek od niej zap┼éacisz nawet je┼Ťli inwestycja b─Ödzie na stracie.

            ÔÇ×Dywidend─ÖÔÇŁ zatem mo┼╝na sobie w przysz┼éo┼Ťci organizowa─ç samemu, przy okazji wspieraj─ůc np. rebalansowanie ÔÇô czyli przywracanie wag w portfelu.

            Pozdrawiam serdecznie,
            Jacek

            PS. O ile matematycznie akumuluj─ůcy ETF b─Ödzie wypada┼é lepiej, tak rozumiem argument behawioralny — je┼Ťli kto┼Ť lepiej czuje si─Ö z got├│wk─ů i to mu pomaga w lepszym inwestowaniu, OK. ­čÖé

          • Dzi─Ökuj─Ö bardzo za odpowied┼║ zar├│wno tobie Konradzie jak i Jackowi. Dwa r├│┼╝ne podej┼Ťcia i dwie opcje. Musz─Ö wybra─ç najlepsz─ů opcj─Ö dla siebie ­čÖé

          • Marek, s┼éuszne podej┼Ťcie. ­čÖé Na koniec dnia inwestowanie to nie tylko liczby, ale i emocje i psychologia.

            Na IKE/IKZE faktycznie akumuluj─ůce ETF maj─ů mniejszy sens ni┼╝ na kontach opodatkowanych (cho─ç nadal on jest wg. mnie). I warto tej formu┼éy kont emerytalnych korzysta─ç, bo to darmowy obiad podatkowy.

            Natomiast w sumie w Polsce to jest „luka” prawna, bo jak obserwuj─Ö w innych krajach podatek od dywidendy jest do zap┼éaty w danym roku podatkowym (np. Szwajcaria) nawet w przypadku ETF akumuluj─ůcych. Wi─Öc jak ETF zrobi─ů si─Ö zbyt popularne… ­čśë

            Pozdrawiam,
            Jacek

          • @Jacek
            Ta „luka” jest w wi─Ökszo┼Ťci europejskich kraj├│w, wi─Öc luk─ů bym tego nie nazywa┼é. Tak samo jak u nas jest m.in. w Portugalii, Belgii, Hiszpanii, we W┼éoszech, we Francji czy w S┼éowenii. W Irlandii jest inny system, w Niemczech jeszcze inny, w UK te┼╝ inny, w Holandii r├│wnie┼╝ inny.

  2. Cze┼Ť─ç Jacku,

    Je┼╝eli chodzi o kwesti─Ö podatkow─ů nakre┼Ťlon─ů w ostatniej 12 minucie podcastu to mimio i┼╝ jestem rezydentem podatkowym Austrii to wiem ┼╝e nale┼╝y zawsze bra─ç stawk─Ö podatkow─ů uj─Öt─ů w um├│wie o unikaniu podw├│jnego opodatkowania zwykle jest to 15% i w powy┼╝ej wyminionym przypadku naawet je┼Ťli USA pobior─ů nam 30% my z powy┼╝szej umowy mo┼╝emy tylko przyzna─ç sobie 15% i z tego powodu musimy jeszcze 4% do Polskiego fiskusa dop┼éaci─ç.

    Wiem jeszcze r├│wnie┼╝ ┼╝e ka┼╝dy kraj posiada dodatkowe wnioski kt├│re mo┼╝na wype┼éni─ç i wys┼éa─ç do urz─Öd├│w skarbowych w danych krajach, ┼╝e mamy nadp┼éacony podatek u nich tyle ┼╝e do tego potrzebne jest jeszcze wsparcie od strony urz─Ödu skarbowego z naszego kraju. W tej sytuacji nale┼╝y jednak wzi─ů─ç pod uwag─Ö to czy wysi┼éek i czas w to w┼éo┼╝ony si─Ö op┼éaci. Wszystko zale┼╝y ile jeste┼Ťmy w stanie odzyska─ç spowrotem.

    Wiem jeszcze ┼╝e w zale┼╝no┼Ťci od kraju mo┼╝na ten nadp┼éacony podatek odzyska─ç od 2 do 5 lat wstecz.

    Pozdrawiam

    • Hej Adrian,

      Dzi─Öki za dodatkowe info. ­čÖé

      Niestety masz racj─Ö — zap┼éacenie 30% (w przypadku akcji, bo do ETF i tak nie ma dost─Öpu w USA) niestety nadal oznacza dop┼éat─Ö tych 4% w Polsce. To oznacza, ┼╝e polskie domy maklerskie do ameryka┼äskich akcji po prostu si─Ö nie kalkuluj─ů — u broker├│w zagranicznych mo┼╝na ten podatek w USA obni┼╝y─ç do 15%).

      Co do tej nadp┼éaty — masz na my┼Ťli na przyk┼éad przypadek, gdy kto┼Ť w USA zap┼éaci┼é 30% zamiast 15%?

      Pozdrawiam,
      Jacek

  3. Tak, niekt├│re zagraniczne urz─Ödy skarbowe np. irlandki daje mo┼╝liwo┼Ť─ç ubiegania si─Ö o nadp┼éacony podatek od ┼║r├│d┼éa.

    W tym przypadku w Irlandii podatek od dywidendy (od źródła) wynosi 25%.
    Z um├│w o unikaniu podw├│jnego opodatkowania mo┼╝emy 15% sobie uzna─ç. Do polskiego fiskusa dop┼éacamy 4% od dywidendy brutto a t─ů nadp┼éat─Ö w tym wypadku

    25% – 15% = 10%

    Mo┼╝emy stara─ç si─Ö odzyska─ç.

    Pozdrawiam

  4. Dzien dobry
    Prosilabym o podanie kilku wskazowek odnosnie tego zdania ” najpierw opracuj strategie, plan dzialania a pozniej dobierz do tego konkretne instrumenty”. Strategia dla mamy z oszczednosciami bedzie inna niz dla corki, ktora ma tylko wyksztalcenie i prace?. Wiem ze to temat rzeka ale moze sa jakies podstawowe zasady.

    • Cze┼Ť─ç Halina,

      Dzi─Ökuj─Ö za komentarz! ­čÖé

      Planuje do dwóch tygodni bardzo obszerny artykuł w tym temacie, tak by wszystko było jasne.

      Je┼Ťli masz 15 minut, polecam ogl─ůdn─ů─ç m├│j film na YouTube, gdzie pokazuj─Ö „sk┼éadowe” portfeli, z kt├│rych mo┼╝na komponowa─ç swoje w┼éasne.

      M├│wi─ůc kr├│tko — b─Ödziesz mog┼éa sama sobie „zaprojektowa─ç” portfel wg. w┼éasnych preferencji co do zysku i ryzyka. ­čÖé

      Je┼Ťli kto┼Ť chce wi─Öcej jest mo┼╝liwo┼Ť─ç dobrania te┼╝ portfeli aktywnych. Raz na tydzie┼ä minimum b─Öd─Ö stara┼é si─Ö wrzuca─ç w formie podcastu/bloga/YouTube nowe materia┼éy.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  5. Jacku,

    Posiadam konto IKZE w mbanku chcia┼ébym zacz─ů─ç inwestowa─ç w zagraniczne ETF. Czy dobrze rozumiem ┼╝e kupuj─ůc akcje/ ETF na londy┼äskiej gie┼édzie nie ponios─Ö ┼╝adnych podatk├│w u ┼║r├│d┼éa ( od zysk├│w kapita┼éowych i od wyp┼éaconych dywidend)

    https://www.mdm.pl/ui-pub/site/oferta_indywidualna/rynki_zagraniczne/szczegoly_zlecen_na_rynkach_zagranicznych

    „Opodatkowanie dochod├│w kapita┼éowych

    Uzyskane dochody z inwestycji na rynkach zagranicznych opodatkowane s─ů analogicznie jak dla dochod├│w gie┼édowych uzyskanych na gie┼édzie polskiej.

    Dywidendy sp├│┼éek nabytych na rynkach zagranicznych s─ů opodatkowane u ┼║r├│d┼éa wg. odpowiedniej, podstawowej stawki podatkowej dla danego rynku / kraju rejestracji instrumentu bazowego (np. USA – 30%, Niemcy – 26,375%, Wielka Brytania – 0%).”

    • Cze┼Ť─ç Arku,

      Inaczej sprawa ma si─Ö z ETF, a inaczej z akcjami.

      W przypadku ETF nie ma znaczenia, gdzie jest on notowany, tylko gdzie zarejestrowana jest firma wystawiaj─ůca ten papier do obrotu. Zatem je┼Ťli ETF jest notowany na LSE, ale kraj wystawcy (domicile) to Irlandia, to od dywidend mo┼╝e by─ç potr─ůcony podatek u ┼║r├│d┼éa (p┼éaci go wystawca ETF, nie Ty).

      Przyk┼éadowo we┼║my ETF na S&P 500, notowany na LSE, a wystawca jest z Irlandii ÔÇô zanim wystawca otrzyma dywidend─Ö na swoje konto, pobrany b─Ödzie w USA podatek u ┼║r├│d┼éa 15%. Ty otrzymasz 85% dywidendy (albo tyle b─Ödzie reinwestowane w przypadku ETF akumuluj─ůcego). Natomiast jako, ┼╝e ┼Ťmigasz na koncie IKZE, to ju┼╝ w Polsce nie p┼éacisz nic.

      W przypadku inwestowania w akcje sp├│┼éek notowanych na LSE dywidendy otrzymasz w kwocie brutto, a wi─Öc 100%, czyli tak jak napisa┼ée┼Ť (ale ju┼╝ USA 30%, itd.). Tak wi─Öc tu dobrze kombinujesz. ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Bardzo dzi─Ökuj─Ö za odpowied┼║.

        My┼Ťla┼éem ┼╝e b─Öd─Ö tak sprytny i inwestuj─ůc przez IKZE w ETF akumulacyjne notowane w Londynie uda mi si─Ö omin─ů─ç wszystkie podatki, ale niestety wi─Ökszo┼Ť─ç wystawc├│w jest z Irlandii wi─Öc nawet te parasole nie uchroni─ů mnie przed 15% opodatkowaniem :/

        Gratuluje ┼Ťwietnego bloga pozdrawiam,
        Arek

        • Dzi─Öki, Arek!

          Tu dodam jeden niuans: w przypadku inwestowania w obligacje, np. w USA, podatku u ┼║r├│d┼éa nie b─Ödzie — zatem w ramach IKE/IKZE mo┼╝na w takie instrumenty inwestowa─ç bez podatku. ­čÖé

          Pozdrawiam,
          Jacek

  6. Cze┼Ť─ç Jacku,
    kolejny wy┼Ťmienity artyku┼é, dzi─Ökuj─Ö od siebie i polecam innym ­čÖé

    chcia┼ébym dopyta─ç o jeden szczeg├│┼é – stwierdzi┼ée┼Ť mimochodem, ┼╝e kupujesz ETF ZKB. Nie potrafi─Ö rozgry┼║─ç, dlaczego wybra┼ée┼Ť akurat ten – s─ů dost─Öpne przecie┼╝ zar├│wno ta┼äsze, jak i wi─Öksze fundusze, r├│wnie┼╝ na gie┼édach europejskich (np. OGLD lub SGLN). Jakie kryterium zawa┼╝y┼éo w Twoim wypadku?
    Zwr├│ci┼éem uwag─Ö jedynie na to, ┼╝e w/w przeze mnie s─ů ETC’ami, no i ten „Tw├│j” jest notowany we franku.
    Pozdrawiam!

  7. Cze┼Ť─ç,

    Zacz─ů┼éem interesowa─ç si─Ö inwestycjami i od jakiego┼Ť czasu nurtuje mnie pytanie. Czy analizowanie zwrot├│w z rynku akcji na podstawie 100-120 lat nie jest uproszczeniem? Dostajemy jedn─ů cyfr─Ö tj. np. 9,5% ale to nic nie oznacza bo nikt nie ma takiego horyzontu inwestycyjnego.

    Wydaje mi si─Ö, ┼╝e patrzenie na tak d┼éugi okres sporo daje jak por├│wnujemy aktywa ze sob─ů ew. jak zachowuj─ů si─Ö przy niskiej/wysokiej inflacji, PKB, stopach itp. Niemniej je┼╝eli chodzi o oczekiwania to czy nie lepiej patrze─ç na rozk┼éad CAGR np. w zale┼╝no┼Ťci od horyzontu inwestycyjnego np. 20 letni krocz─ůcy CAGR 1900-1920, 1901-1921 itp.? Wtedy widzimy, ┼╝e w zale┼╝no┼Ťci od okresu CAGR za 20 lat m├│g┼é wynosi─ç pomi─Ödzy 3%-14% i to bardziej pokazuje oczekiwany przedzia┼é zwrotu i ryzyko (policzy┼éem na szybko w oparciu o S&P 500 ale nie wiem czy mam dobre dane)? Pewnie jak skoryguje si─Ö o inflacj─Ö to rozrzut b─Ödzie mniejszy.

    Ps. Bardzo fajne podcasty ­čÖé

    Pozdrawiam, Maciek

    • Hej Ma─çku!

      Dzi─Öki za komentarz i dobre s┼éowo. ­čÖé

      My┼Ťl─Ö, ┼╝e warto sprawdza─ç okres tak d┼éugi jak nawet 100-120 lat, poniewa┼╝ wtedy mo┼╝emy uwzgl─Ödni─ç ekstrema typu I i II Wojna ┼Üwiatowa. Od lat 40. XX wieku mo┼╝emy uwzgl─Ödni─ç okres rosn─ůcych st├│p procentowych, etc. Spogl─ůdanie np. na rynek akcji tylko za ostatnie 20 lat, a do tego na USA mo┼╝e by─ç mocno myl─ůce.

      Natomiast to o czym piszesz, aby przygl─ůda─ç si─Ö te┼╝ okresom bardziej przyziemnym inwestorowi ma oczywi┼Ťcie sens. W kolejnej wersji po wakacjach obok rocznych st├│p zwrotu b─Öd─Ö te┼╝ pokazywa┼é w zestawieniu krocz─ůce stopy zwrotu za 2, 3, 5, 10, 15, 20 lat.
      Korekta o inflacj─Ö to w og├│le mocny gamechanger, kt├│rego z do┼Ťwiadczenia jak obserwuj─Ö niewielu bierze pod uwag─Ö.

      ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  8. Odno┼Ťnie zalet reinwestowania – punkt 2), o kt├│rym pisa┼ée┼Ť. Czy jednak nie jest tak, ┼╝e wchodz─ůc w ETF, kt├│ry wyp┼éaca dywidend─Ö, w razie p├│┼║niejszej sprzeda┼╝y ETF-u ze strat─ů zyskujemy ┼Ťrodki, kt├│re fizycznie otrzymali┼Ťmy ? W przypadku akumulacji i straty tracimy faktycznie i kapita┼é i dop┼éacan─ů dywidend─Ö. Wi─Öc mo┼╝e w scenariuszu zak┼éadaj─ůcym strat─Ö lepiej zap┼éaci─ç podatek i otrzyma─ç fizycznie got├│wk─Ö ni┼╝ straci─ç w jakim┼Ť zakresie i kwot─Ö wp┼éacon─ů na ETF i dop┼éat─Ö wynikaj─ůc─ů z reinwestowanej dywidendy ?
    Pozdrawiam

    • Hej Darku,

      Dzi─Öki za komentarz. ­čÖé

      Dla mnie to jest tylko i wy┼é─ůcznie ksi─Ögowanie mentalne. A ju┼╝ nie spogl─ůdanie na cen─Ö sp├│┼éki/ETF, tylko patrzenie na dywidend─Ö to wr─Öcz b┼é─ůd i oszukiwanie samych siebie. Je┼Ťli mia┼éby┼Ť sp├│┼ék─Ö, kt├│ra zbankrutuje do 0, OK — strata jest mniejsza o wyp┼éacone dywidendy. W przypadku ETF na akcje to nierealny scenariusz.

      Je┼Ťli potrzebujesz tej got├│wki — te┼╝ OK.

      Je┼Ťli wp┼éywaj─ůca got├│wka sprawi, ┼╝e lepiej si─Ö poczujesz — te┼╝ OK.

      ­čÖé

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

  9. Kolejny artyku┼é warty polecenia dla os├│b pocz─ůtkuj─ůcych ale te┼╝ ┼Ťrednio-zaawansowanych aby powt├│rzy─ç i uporz─ůdkowa─ç fakty ­čÖé

    Ciekawostka w zakresie historii a mianowicie Jacka Boogle.
    Jack Boogle by┼é tw├│rc─ů pasywnego funduszu oraz pasywnego inwestowani, jednak┼╝e odrzuci┼é on ide─Ö ETF do┼Ť─ç jednoznacznie.
    Autorem pierwszego ameryka┼äskiego ETF jest Nathan Most i zwr├│ci┼é si─Ö z propozycj─ů stworzenia takiego produktu do Vanguarda jednak Jack Boogle odrzuci┼é t─ů propozycj─Ö.

    Bogle rejected Most and turned down the chance to list the first US ETF. As he explains in his Little Book of Common Sense Investing:

    „The late Nathan Most, a fine man, initially offered to partner with Vanguard, using our S&P 500 Index fund as the trading vehicle. Since I see trading as a loser’s game for investors and a winner’s game for brokers, I declined his offer. But we parted friends.”

    Źródło: https://www.etfstream.com/features/jack-bogle-never-liked-etfs-heres-why/

    W skr├│cie Boogle nie by┼é zwolennikiem tradingu. Uwa┼╝a┼é to za gr─Ö o sumie ujemnej dla Inwestora oraz dodatkowo dostrzega┼é psychologiczny aspekt du┼╝ej pokusy zwi─ůzany z ci─ůg┼éymi notowaniami.

    Co ciekawe s─ů ┼║r├│d┼éa, kt├│re wskazuj─ů, ┼╝e ETF powsta┼é jako rozwi─ůzanie systemowe aby ograniczy─ç krachy.

    „ETFs were created as a response to the US stock market crash on October 19, 1987, commonly referred to as ÔÇťBlack Monday.ÔÇŁ The US Securities and Exchange CommissionÔÇÖs (SECÔÇÖs) Division of Market Regulation, in its post-mortem report analyzing the market events of October 19, 1987, found that the systematic selling of stock-index futures by institutional investors had exacerbated the market selloff, and suggested examining whether market basket trading could help stabilize markets in the future. Specifically, the report suggested that consolidating stock basket trading to a single post ÔÇťcould provide an additional layer of liquidity to the system and cushion somewhat the individual stocks from the intraday volatility caused by program activity.ÔÇŁ In collaboration with State Street Global Advisors, the American Stock Exchange harnessed this idea, which culminated in the launch of the first US-listed ETF in 1993.”

    Źródło: https://www.ssga.com/library-content/pdfs/etf/spdr-amid-the-covid19-crisis.pdf

    Nie mam natomiast wiedzy, kto stoi za pierwszym ETF-em z Kanady (rok 1990). Pewnie był to wysiłek dużej grupy osób bez wskazania konkretnego lidera jak w przypadku SPDR (N. Most) czy pasywnego funduszu (J.Boogle)

    Pozdrawiam!

Napisz sw├│j komentarz

Zaprojektuj sw├│j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt├│re w prosty spos├│b pozwoli Ci dobra─ç strategi─Ö inwestycyjn─ů, spe┼éniaj─ůc─ů Twoje potrzeby i wymagania.