Zapisz si臋 na m贸j newsletter i otrzymuj powiadomienia o nowych tre艣ciach!

Otwieraj膮c bloga i zaczynaj膮c nagrywa膰 podcasty 鈥濻ystem Trader鈥 w 2018 roku tak naprawd臋 nie mia艂em w pe艂ni sprecyzowanego planu dzia艂ania. Chcia艂em na pewno podzieli膰 si臋 swoj膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem, ale te偶 nie chcia艂em tworzy膰 kolejnego miejsca, w kt贸rym b臋d膮 pisa艂 o bie偶膮cej sytuacji na rynku, komentuj膮c de facto jego szum. M贸wi膮c kr贸tko: zale偶a艂o mi od pocz膮tku, by tworzone tre艣ci by艂y ponadczasowe 鈥 by ich warto艣膰 by艂a podobna nawet wiele lat od publikacji.

Kilka miesi臋cy po uruchomieniu systemtrader.pl rozpocz膮艂em prac臋 nad w艂asnym oprogramowaniem, kt贸re mia艂o pom贸c ogarn膮膰 mi prywatne inwestycje. Nie by艂o w贸wczas planu, by zrobi膰 z tego komercyjny produkt 鈥 to by艂o raczej na zasadzie 鈥瀝obi臋, bo mog臋鈥. Z czasem jednak, pod wp艂ywem pojawiaj膮cych si臋 pyta艅 oto jak w praktyce zastosowa膰 opisywane strategie inwestycyjne, doszed艂em do wniosku, 偶e warto zrobi膰 co艣, z czego skorzysta膰 mo偶e wi臋cej os贸b. Projekt oprogramowania zacz膮艂em postrzega膰 te偶 z perspektywy biznesowej, inwestuj膮c w niego ju偶 nie tylko sw贸j czas, ale i konkretne pieni膮dze. W ten spos贸b w maju tego roku 艣wiat ujrza艂a moja pierwsza beta wersja oprogramowania System Trader.

W tym odcinku przedstawiam kulisy tworzenia tego oprogramowania oraz plany rozwoju na przysz艂o艣膰. Opowiem te偶 o nowym projekcie, kt贸ry narodzi艂 si臋 we wrze艣niu tego roku, a kt贸rego efekty tworzenia zaprezentuj臋 ju偶 na dniach. Powiem te偶, ile ju偶 wyda艂em pieni臋dzy na realizacje projektu od momentu powstania mojego bloga.

W tym odcinku

  • Geneza powstania projektu System Trader (blog, podcast, narz臋dzia)
  • Do kogo jest skierowane oprogramowanie System Trader
  • Dlaczego warto inwestowa膰 „systemowo”
  • Jakie mam plany rozwoju narz臋dzi dla inwestor贸w
  • Ile kosztowa艂 mnie projekt System Trader od pocz膮tku jego powstania

Pobierz aplikacj臋 System Trader

  • Projektuj portfel w oparciu o wbudowane strategie
  • Konfiguruj strategi臋 wed艂ug w艂asnych preferencji
  • Testuj portfel na wbudowanych danych historycznych
  • Pobierz bie偶膮ce dane rynkowe z darmowych 藕r贸de艂
  • Inwestuj wed艂ug planu, nie emocji
Pobierz
 

鉁 TRANSKRYPT PODCASTU

czyli wersja do czytania

Wprowadzenie

Dzie艅 dobry, witam Was serdecznie w 55. odcinku podcastu 鈥濻ystem Trader鈥. Dzi艣 porozmawiamy o kulisach powstawania tego projektu. Nie chodzi tylko o oprogramowanie, chocia偶 to na nim b臋dziemy skupia膰 si臋 w tym odcinku, ale w og贸le o ca艂y projekt System Trader, czyli o blogu, podca艣cie i o projektach, kt贸re dopiero si臋 wykluwaj膮 w mojej g艂owie czy te偶 trwaj膮 ju偶 nad nimi jakie艣 pierwsze prace.

Dla tych wszystkich, kt贸rzy by膰 mo偶e nie mieli jeszcze okazji mnie s艂ucha膰 czy czyta膰, tytu艂em wst臋pu zaznacz臋 takie dwa podstawowe filary, jakie przy艣wiecaj膮 mojej dzia艂alno艣ci. Pierwszym z nich jest dostarczanie kompleksowej wiedzy o rozs膮dnym podej艣ciu do inwestowania, wykorzystuj膮cym weryfikowalne, powtarzalne metody. Staram si臋 to realizowa膰 w ramach bloga i podcastu i nie maj膮 by膰 to tylko teoretyczne dywagacje, ale ma to by膰 wiedza, kt贸ra w praktyczny spos贸b b臋dzie prezentowa艂a zagadnienia zwi膮zane z inwestowaniem.

A skoro ta wiedza jest podawana w praktyczny spos贸b, to doszed艂em w pewnym momencie do wniosku, 偶e warto te偶 dostarczy膰 narz臋dzia, kt贸re jeszcze bardziej pomog膮 w tym, aby t臋 wiedz臋 w praktyce zastosowa膰 z g艂ow膮. M贸wi膮c kr贸tko 鈥 chodzi mi o dostarczenie takiego narz臋dzia, kt贸re b臋dzie pomaga艂o t臋 wiedz臋 wdro偶y膰 osobom, kt贸re chc膮 samodzielnie inwestowa膰, kt贸re by膰 mo偶e 艣wiadomie rezygnuj膮 z produkt贸w, kt贸re s膮 oferowane na rynku produkt贸w finansowych przez fundusze inwestycyjne czy przez robo-doradc贸w. Takie osoby, kt贸re w pe艂ni 艣wiadomie chc膮 inwestowa膰 swoje pieni膮dze na rynku. I do tego w艂a艣nie celu zacz膮艂em tworzy膰 oprogramowanie 鈥 do budowania, testowania i stosowania portfeli inwestycyjnych. Uwa偶am, 偶e takich narz臋dzi zbyt wiele w Polsce nie ma lub nie ma prawie wcale, przynajmniej w takim uj臋ciu, w jakim ja to robi臋, czyli w uj臋ciu d艂ugoterminowym. Mam na my艣li strategie d艂ugoterminowe.

Kompletna baza ETF

W ramach tego oprogramowania dostarczam te偶 obecnie ju偶 kompletn膮, rozbudowan膮 baz臋 funduszy ETF. Ona b臋dzie tak naprawd臋 dost臋pna za kilka dni, ale w momencie, kiedy ten podcast si臋 poka偶e, w pocz膮tkach listopada 2020 roku, ta baza b臋dzie ju偶 dost臋pna dla ka偶dego, kto sobie zainstaluje oprogramowania 鈥濻ystem Trader鈥. Docelowo w ramach tej bazy b臋d膮 te偶 autorskie metryki, kt贸re b臋d膮 mierzy膰 realny koszt, jaki kryje si臋 za takim ETF-em. Nie chodzi tutaj tylko o koszty zarz膮dzania, tylko o to, jak ten ETF realizuje to, co ma realizowa膰. W ten spos贸b b臋d臋 je te偶 rankingowa艂 tak, aby w bardziej 艣wiadomy spos贸b m贸c dobiera膰 do strategii konkretne ETF-y. Nawet je偶eli kto艣 ma ju偶 zbudowan膮 konkretn膮 strategi臋, wie, co chce zrobi膰 i musi dobra膰 konkretne ETF-y, 偶eby t臋 strategi臋 zbudowa膰, to warto skorzysta膰 z takich ETF-贸w, kt贸re umo偶liwi膮 realizacj臋 tego celu po najmniejszych kosztach.

Czy mam kompetencje i 艣rodki do realizacji projekt贸w?

To tylko taka ma艂a zajawka, do tego tematu jeszcze na pewno wr贸cimy, jak tylko b臋dzie on rozpracowany przeze mnie. Natomiast kto艣 mo偶e zapyta膰 teraz w ten spos贸b: 鈥 Jakie ja mam techniczne, finansowe i merytoryczne zaplecze do tego, 偶eby co艣 takiego robi膰? Do tego tematu wr贸c臋 jeszcze w trakcie tego odcinka, natomiast teraz w skr贸cie powiem tylko, 偶e je偶eli chodzi o kwestie techniczne, to sam z wykszta艂cenia jestem informatykiem-programist膮 i mam ju偶 ponad 15 lat do艣wiadczenia zawodowego. Je艣li chodzi o merytoryczne aspekty zagadnie艅 zwi膮zanych z inwestowaniem, to poza tym, 偶e te偶 mam do艣wiadczenie, kt贸re zbieram od 2007 roku, to staram si臋 tak mocno, jak tylko potrafi臋, posi艂kowa膰 si臋 osobami, kt贸re maj膮 o wiele wi臋cej do powiedzenia ode mnie w tej materii, kt贸re maj膮 o wiele wi臋ksze do艣wiadczenie. Staram si臋 do takich os贸b dociera膰, realizuj膮c z nimi chocia偶by wywiady w moich podcastach. Staram si臋 r贸wnie偶, aby w moim oprogramowaniu by艂y zawarte pomys艂y inwestycyjne czy konkretne techniki inwestycyjne opisane przez osoby, kt贸re maj膮 uznanie i reputacj臋 w bran偶y inwestycyjnej. To nie jest tak, 偶e ja wymy艣lam ko艂o na nowo.

Powiem te偶 wprost i zaznacz臋, 偶e staram si臋 gra膰 grubo. W tym sensie, 偶e chc臋 zrobi膰 co艣, czego w Polsce nie ma, chc臋 podnie艣膰 t臋 merytoryczn膮 poprzeczk臋 tak wysoko, jak to tylko mo偶liwe, i to w taki spos贸b, 偶eby to nie by艂y tylko puste s艂owa, ale 偶eby sz艂y za tym konkretne czyny i konkretne narz臋dzia, kt贸re potrafi膮 t臋 wiedz臋 przeku膰 w realne dzia艂anie. Staram si臋 to robi膰 — dalsz膮 ocen臋 pozostawiam oczywi艣cie Wam. 馃檪

Geneza projektu System Trader

Pozw贸lcie, 偶e teraz nieco opowiem o genezie projektu oprogramowania System Trader. To nie jest tak, 偶e wszystko by艂o 艣wietne zaplanowane od pocz膮tku i nic tylko realizowa艂em jasno obrany plan miesi膮c po miesi膮cu. Tak naprawd臋, pomimo 偶e swojego bloga i podcast uruchomi艂em w styczniu 2018 roku, to pierwsze pomys艂y o tym, aby tworzy膰 oprogramowanie, przysz艂y mi do g艂owy w lipcu 2018 roku. Kontaktowa艂em si臋 wtedy z bardzo uznanym, mo偶na wr臋cz powiedzie膰 legendarnym inwestorem ameryka艅skim Tomem Basso, tzw. trend followerem, czyli osob膮, kt贸ra korzysta ze strategii pod膮偶ania za trendem. Jest to te偶 bohater ksi膮偶ki Jacka Schwagera 鈥濩zarodzieje rynku鈥. Chcia艂em si臋 z nim wtedy um贸wi膰 na podcast.

Do tamtego momentu inwestowa艂em g艂贸wnie kr贸tkoterminowo, nawet z pewnymi sukcesami. Wiele strategii by艂o w pe艂ni zautomatyzowanych. Doszed艂em natomiast do punktu, w kt贸rym portfel zrobi艂 si臋 jak dla mnie ju偶 znacz膮cych rozmiar贸w i stwierdzi艂em, 偶e nie chc臋 ka偶dego dnia sprawdza膰, co si臋 na tych rynkach dzieje. Chcia艂em z艂apa膰 nieco oddechu, je偶eli chodzi o rynek.

I to w艂a艣nie Tom Basso i jego podej艣cie do rynku zainspirowa艂o mnie do tego, 偶eby spr贸bowa膰 czego艣 innego, czego艣 bardziej d艂ugoterminowego, je偶eli chodzi o inwestowanie. W ten spos贸b, przeprowadziwszy z nim podcast, kt贸ry zreszt膮 by艂 ca艂kiem d艂ugi, bo trwa艂 ponad dwie godziny, doszed艂em do wniosku, ze zrobi臋 projekt, kt贸ry przybli偶y mnie do realizacji podej艣cia d艂ugoterminowego, je偶eli chodzi o moje w艂asne inwestowanie.

W ten spos贸b we wrze艣niu 2018 roku zacz膮艂em pierwsze prace nad oprogramowaniem. Wtedy kodowa nazwa brzmia艂a 鈥濼urtle Scanner鈥 czyli 偶贸艂wi skaner, dlatego 偶e za go艣膰mi od pod膮偶ania za trendem ci膮gnie si臋 historia tzw. 偶贸艂wi 鈥 eksperymentu, kt贸ry zosta艂 przeprowadzony w latach 80., gdzie osoby dos艂ownie zgarni臋te z ulicy, po dwutygodniowym szkoleniu i zaprezentowaniu im konkretnej strategii pod膮偶ania za trendem, mia艂y inwestowa膰 na rynku spore pieni膮dze, liczone w milionach dolar贸w. Wi臋kszo艣膰 os贸b ten eksperyment zda艂a, tzn. zarobi艂a pieni膮dze, pomimo 偶e nie mia艂a wcze艣niej 偶adnego do艣wiadczenia z inwestowaniem.

W czerwcu 2019 roku, czyli niemal偶e rok p贸藕niej, napisa艂em bardzo obszerny artyku艂 o strategii opartej o momentum, tzw. anomali臋 momentum 鈥 鈥Strategia GEM, czyli Global Equity Momentum鈥. To by艂 chyba m贸j najbardziej poczytny tekst, kt贸ry pope艂ni艂em w swojej blogowej karierze, obecnie znajduje si臋 pod nim ponad 300 komentarzy. Cieszy艂 si臋 on wielkim powodzeniem dlatego, 偶e w jednym artykule zosta艂a zawarta ca艂a koncepcja inwestowania. Od A-Z zosta艂a opisana prosta strategia, jak mo偶na inwestowa膰 swoje pieni膮dze na rynku, po艣wi臋caj膮c na to dos艂ownie kilka minut w miesi膮cu raz na miesi膮c.

Spodoba艂o si臋 to bardzo du偶ej grupie os贸b. Czytaj膮c komentarze i pytania, kt贸re si臋 pod nimi pojawia艂y 鈥 jak to zrobi膰 w praktyce, jak to wyliczy膰, jak to zastosowa膰, stwierdzi艂em 偶e przyda艂oby si臋 tutaj narz臋dzie, kt贸re by w tym pomaga艂o. Wiedzia艂em ju偶 wtedy, czego ludzie potrzebuj膮, czego potrzebujecie 鈥 narz臋dzia, kt贸re pozwoli wam realizowa膰 tak膮 strategi臋 w praktyce.

Wtedy moje spojrzenie na ten projekt si臋 zmieni艂o. Stwierdzi艂em, 偶e trzeba tutaj my艣le膰 nie tylko o takim projekcie, kt贸ry by膰 mo偶e nigdy nie ujrzy 艣wiat艂a dziennego, tylko spogl膮da膰 na ten projekt z perspektywy kogo艣, kto chce dostarczy膰 go wr臋cz dla mas, tak 偶eby pokaza膰, 偶e inwestowanie mo偶e i powinno by膰 proste. Je艣li mamy jeszcze do tego narz臋dzie pod r臋k膮, to w og贸le co艣 pi臋knego 鈥 mo偶emy w namacalny spos贸b zobaczy膰, jak taka strategia nie tylko si臋 zachowuje, bo mamy to opisane w artykule, ale mo偶emy sami wrzuci膰 dane i zobaczy膰, jak taka strategia zachowywa艂a si臋 za ostatnie 30, 50 a nawet 100 lat.

Przesuwamy si臋 w czasie: marzec 2020 roku. Pierwszy raz publicznie zapowiada艂em wtedy, 偶e na prze艂omie kwietnia/maja zostanie zaprezentowana pierwsza wersja. Debiut mojego oprogramowania System Trader mia艂 miejsce 16 maja tego roku. Nieco p贸藕niej, 17 lipca by艂a premiera bety 2.0, a najdalej w po艂owie listopada 2020 roku planuj臋 zaprezentowa膰 bet臋 3.0 tego oprogramowania. To b臋dzie najprawdopodobniej ostatnia beta, czyli darmowa wersja testowa, og贸lnodost臋pna wersja tego oprogramowania. Mam nadziej臋, 偶e w lutym lub w marcu przysz艂ego roku b臋d臋 ju偶 m贸g艂 zaprezentowa膰 pierwsz膮 oficjaln膮 wersj臋 tego oprogramowania, nie beta, ale planuj臋 te偶, aby do marca 2021 roku to oprogramowanie by艂o w pe艂ni darmowe — przynajmniej w cho膰by ograniczonej wersji. Wszystko tu jeszcze analizuj臋, wi臋c nie wiem jak to b臋dzie wygl膮da艂o.

Czym jest oprogramowanie System Trader?

Czym w og贸le jest oprogramowanie System Trader? Dla tych os贸b, kt贸re dopiero zaczynaj膮 czyta膰 mojego bloga czy s艂ucha膰 podcastu i nie wiedz膮, o co w og贸le chodzi, wyja艣niam. Oprogramowanie System Trader ma umo偶liwia膰, wspomaga膰 budowanie portfela inwestycyjnego dos艂ownie ka偶demu, kto chce to robi膰. Nie trzeba by膰 ekspertem od inwestowania, mie膰 jakie艣 tytu艂y itd. Ka偶dy, kto ma odrobin臋 woli pracy, mo偶e sobie takie oprogramowanie uruchomi膰 i skorzysta膰 z niego, wybieraj膮c konkretn膮 strategi臋 dla siebie. Mo偶na oczywi艣cie zrobi膰 to w spos贸b prostszy, czyli wybra膰 sobie jedn膮 ze strategii, kt贸ra ju偶 znajduje si臋 na pok艂adzie tego oprogramowania i praktycznie przenie艣膰 j膮 1:1 na rynek. Je艣li kto艣 chce, to mo偶e oczywi艣cie poeksperymentowa膰, nieco zmieniaj膮c ustawienia takiej strategii i dopasowuj膮c j膮 bardziej do swoich potrzeb.

Oprogramowanie System Trader ma umo偶liwia膰, wspomaga膰 budowanie portfela inwestycyjnego dos艂ownie ka偶demu, kto chce to robi膰

To, co jest bardzo charakterystyczne dla oprogramowania System Trader to, jak sama nazwa m贸wi, system. Ta cz臋艣膰 nazwy pochodzi od angielskiego s艂owa 鈥systematic鈥 (systematyczny) 鈥 w takich strategiach, jakie znajduj膮 si臋 w tym oprogramowaniu, nie ma miejsca na nasze widzimisi臋. To jest strategia, kt贸ra opiera si臋 absolutnie na twardych faktach, nie domys艂ach, gdzie mamy jasno okre艣lone regu艂y dzia艂ania. Mo偶na to zobrazowa膰 konkretnym przyk艂adem. Mo偶e to by膰 nawet prosty portfel pasywny, w kt贸ry wk艂adamy dos艂ownie jednego lub dwa ETF-y, kt贸re by膰 mo偶e tylko raz do roku kontrolujemy, aby mia艂y odpowiednie wagi w portfelu i to wszystko. Proste.

System Trader

Dzi臋ki temu oprogramowaniu mo偶emy sprawdzi膰 strategi臋 za okres nawet 100 lat. Gdyby艣my korzystali tylko z notowa艅 ETF-贸w, to nie by艂oby to mo偶liwe, poniewa偶 ETF-y pozwoli艂yby nam sprawdzi膰 tak膮 strategi臋 za ostatnie 5, 10, maksymalnie 15 lat. Tymczasem, je偶eli m贸wimy tu o inwestowaniu d艂ugoterminowym, dzi臋ki danym zaimplementowanym do tego oprogramowania mo偶emy tak膮 strategi臋 sprawdzi膰 nawet za ca艂y wiek.

To jest oczywi艣cie przyk艂ad takiej prostej strategii pasywnej, natomiast s膮 te偶 strategie aktywne. W tym momencie dwie takie znajduj膮 si臋 na pok艂adzie tego oprogramowania. Jedna z nich to strategia GEM (Global Equity Momentum), kt贸ra cieszy艂a si臋 tak wielkim pozytywnym odzewem, je艣li chodzi o m贸j artyku艂 na blogu w zesz艂ym roku. Druga z nich to strategia aktywna dla sp贸艂ek indywidualnie dobieranych do portfela i o tym te偶 napisa艂em bardzo obszerny artyku艂 w tym roku. Ta ju偶 wymaga nieco wi臋cej uwagi z naszej strony, ale wci膮偶 wystarczy raz w miesi膮cu sk艂ad takiego portfela zaktualizowa膰 i w艂a艣ciwie przez miesi膮c mo偶na nic nie robi膰. W artykule pokazuj臋 r贸wnie偶, jak taka strategia zachowywa艂a si臋 za ostatnie 50-70 lat.

To, 偶e System Trader pozwala przetestowa膰 te strategie za naprawd臋 bardzo d艂ugi okres wielu dekad to jest jedno, ale 偶eby zastosowa膰 te strategie w praktyce potrzebujemy z kolei bie偶膮cych danych rynkowych. System Trader umo偶liwia pobieranie bie偶膮cych danych z darmowych 藕r贸de艂, takich jak Yahoo! czy portal stooq.pl. Nie s膮 to idealne 藕r贸d艂a, poniewa偶 jako艣膰 tych danych nie zawsze jest taka, jakiej by艣my mogli sobie 偶yczy膰, dlatego docelowo planuj臋 zrobi膰 co艣 innego, co rozwi膮偶e te bol膮czki ze z艂膮 jako艣ci膮 danych.

Oczywi艣cie mo偶na te偶 importowa膰 w艂asne dane, je偶eli mamy 藕r贸d艂o plik贸w tekstowych, chocia偶by w formacie MetaStock do aplikacji System Trader. Chodzi mi o to, 偶eby to by艂o proste rozwi膮zanie i 偶eby aplikacja docelowo mog艂a sobie pobiera膰 te dane z mojego 藕r贸d艂a, kt贸re b臋dzie u mnie na serwerze. Z punktu widzenia u偶ytkownika b臋dzie si臋 to sprowadza艂o do tego, 偶e je偶eli kto艣 chce inwestowa膰 na przyk艂ad na polskiej gie艂dzie w Warszawie, to wybiera sobie akcje z indeksu WIG40, importuje je do aplikacji jednym klikni臋ciem i nie musi si臋 nawet zastanawia膰, sk膮d te dane pochodz膮 i czy s膮 dobrej jako艣ci. Ale to jest powiedzmy przysz艂o艣膰, to pojawi si臋 najpewniej dopiero w lutym lub marcu 2021 roku. Na razie trzeba posi艂kowa膰 si臋 danymi z Yahoo! i ze stooq.pl.

To, co jest kluczowe, o czym ju偶 m贸wi艂em, ale jest warte podkre艣lenia 鈥 aplikacja System Trader czy ca艂a filozofia inwestowania systematic (systemowego, systematycznego), to jest inwestowanie wed艂ug planu, a nie emocji. To jest te偶 minimalizacja czasu, jaki po艣wi臋camy inwestycjom. Tutaj nie musimy zajmowa膰 si臋 tymi rynkami ka偶dego dnia, analizowa膰, czyta膰 wiadomo艣ci, wyci膮ga膰 z tego jakie艣 wnioski, pyta膰 na Facebooku 鈥濩o my艣licie o tej sp贸艂ce”? Czy ona b臋dzie rosn膮膰 czy b臋dzie spada膰? Czy to ju偶 jest szczyt, czy to jeszcze d艂uga droga na p贸艂noc dla tej sp贸艂ki?鈥 鈥 itd. To zupe艂nie nie ten klimat.

W Polsce takie inwestowanie nadal nie jest zbyt popularne albo jest zupe艂nie 藕le rozumiane, przez pryzmat r贸偶nych strategii, kt贸re kr膮偶膮 po rynku foreksowym itd. To zupe艂nie nie ten klimat. Ca艂a idea opiera si臋 na tym, 偶e, zamiast na naszych domys艂ach, nasze inwestowanie jest oparte na zbiorze twardych regu艂 i s膮 ku temu bardzo silne przes艂anki, 偶eby to w ten spos贸b w艂a艣nie robi膰.

Je偶eli chodzi o strategie, to na samym pocz膮tku skupia艂em si臋 przede wszystkim na strategiach d艂ugoterminowych, czyli takich, gdzie nie powinni艣my robi膰 niczego w portfelu cz臋艣ciej ni偶 raz w miesi膮cu. Oczywi艣cie je偶eli kto艣 chce, to mo偶e sobie robi膰 zmiany w portfelu nawet raz w tygodniu, co wci膮偶 nie jest wielk膮 prac膮, bo m贸wimy tutaj zwykle o dos艂ownie kilku minutach, je偶eli chodzi o zaanga偶owanie si臋 w to, 偶eby dogl膮da膰 naszego portfela. Nawet gdyby艣my po艣wi臋cali 10 minut w tygodniu, to nie jest to co艣 wielkiego. Mog膮 te偶 by膰 portfele takie, kt贸re wymagaj膮 z naszej strony dos艂ownie 5 minut uwagi raz w roku. To te偶 jest jak najbardziej mo偶liwe.

Ka偶dy mo偶e dopasowa膰 co艣 do siebie. Nie m贸wimy tu o 偶adnej magii, m贸wimy o realnych strategiach, kt贸re s膮 opisywane przez powa偶ne 藕r贸d艂a, na kt贸re zreszt膮 si臋 powo艂uj臋, jak tylko mog臋, czy wr臋cz zapraszaj膮c do siebie do podcastu go艣ci, kt贸rzy maj膮 olbrzymie do艣wiadczenie w tym temacie. Nie bez kozery si臋 jednak m贸wi, 偶e na Wall Street wi臋cej pieni臋dzy zarabia si臋 przez nicnierobienie, przez siedzenie na ty艂ku, ni偶 przez ci膮g艂e gmeranie w tym portfelu i wykrwawianie go poprzez ponoszenie koszt贸w transakcyjnych.

呕eby te偶 by艂a jasno艣膰, nie mam nic przeciwko temu, 偶e kto艣 jest inwestorem kr贸tkoterminowym. Nie mam takiego dogmatycznego podej艣cia, 偶e na pewno nie mo偶na kr贸tkoterminowo inwestowa膰. O ile mam pewien problem z day tradingiem, by膰 mo偶e dlatego, 偶e to nigdy nie by艂a moja brocha, bo faktycznie wi臋kszo艣膰 day trader贸w przegrywa z rynkiem i to nie jest domys艂, tylko fakty. Nie oznacza to jednak, 偶e nie mo偶na tak dzia艂a膰, bo jaki艣 margines mo偶e to robi膰 w spos贸b powtarzalny i to te偶 s膮 fakty.

Natomiast kr贸tkoterminowe podej艣cie, w kt贸rym otwieramy pozycje na kilka, maksymalnie kilkana艣cie dni, to jest tak naprawd臋 pe艂noetatowa praca. 呕eby nie by膰 go艂os艂ownym, odsy艂am do dw贸ch wywiad贸w ze 艣wietn膮 traderk膮 Lind膮 Raschke, kt贸ra ma 40 lat do艣wiadczenia na rynku i kt贸ra opowiada o plusach i minusach takiego podej艣cia. W jednym z wywiad贸w powiedzia艂a wprost, 偶e po艣wi臋ca rynkom 60 godzin tygodniowo. De facto jest to pe艂noetatowa praca.

Kr贸tkoterminowe podej艣cie, w kt贸rym otwieramy pozycje na kilka, maksymalnie kilkana艣cie dni, to jest tak naprawd臋 pe艂noetatowa praca

Pytanie, jakie si臋 nasuwa, brzmi, czy je偶eli kto艣 z nas pracuje na innym etacie lub prowadzi firm臋, to czy b臋dzie m贸g艂 jeszcze znale藕膰 ot tak 60 godzin w tygodniu, 偶eby profesjonalnie zaj膮膰 si臋 tradingiem. Podejrzewam, 偶e nie. Tutaj chodzi o to, 偶e d艂ugoterminowe podej艣cie pozwala nam zaj膮膰 si臋 偶yciem, karier膮, najcz臋艣ciej zupe艂nie niezwi膮zan膮 z rynkami. Kr贸tkoterminowe inwestowanie to jest ca艂kiem inna brocha. Dlatego te偶 zacz膮艂em kierowa膰 swoje zainteresowanie w stron臋 d艂ugoterminowego inwestowania, poniewa偶 nie chcia艂em sp臋dza膰 kilkudziesi臋ciu godzin tygodniowo z rynkami.

Do czego zmierzam? Je偶eli chodzi o moje oprogramowanie System Trader, to na pocz膮tku skupi艂em si臋 na strategiach d艂ugoterminowych. Docelowo pojawi si臋 w nim r贸wnie偶 kilka strategii kr贸tkoterminowych, nie dla day trader贸w, ale takich, kt贸re otwieraj膮 pozycje na te kilka, kilkana艣cie dni, a zarazem s膮 w pe艂ni systematyczne, systemowe, kt贸re jasn膮 m贸wi膮, kiedy co艣 kupi膰, a kiedy co艣 sprzeda膰. By膰 mo偶e kto艣 b臋dzie z tego korzysta艂, by膰 mo偶e nie. Mam spory baga偶 do艣wiadcze艅 r贸wnie偶 w tym zakresie, wi臋c my艣l臋 偶e w pewnym momencie cz臋艣膰 z nich odzwierciedl臋 w swoim oprogramowaniu.

Podsumowuj膮c, inwestowanie d艂ugoterminowe jest o wiele mniej wymagaj膮ce, o wiele mniej absorbuj膮ce i wed艂ug mnie najzwyczajniej w 艣wiecie prostsze. My艣l臋, 偶e ka偶dy z nas musi sobie odpowiedzie膰 na pytanie, w kt贸r膮 stron臋 p贸j艣膰. Zaryzykowa艂bym stwierdzenie, 偶e dla wi臋kszo艣ci os贸b, kt贸ra chce w 艣wiadomy i rozs膮dny spos贸b budowa膰 sw贸j kapita艂 nie po to, 偶eby szuka膰 na rynku drogi na skr贸ty, tylko po prostu zagania膰 swoje nadwy偶ki finansowe w bardziej efektywny spos贸b do pracy, budowa d艂ugoterminowego portfela inwestycyjnego jest jak najbardziej wskazana, a nie aktywny, kr贸tkoterminowy handel na rynku.

My艣l臋, 偶e warto te偶 spogl膮da膰 na to z perspektywy czasowej, ile czasu chcemy lub mo偶emy po艣wi臋ca膰 na rynki. Po wielu latach do艣wiadcze艅 na rynku wiem, 偶e ca艂kiem dobrze czuj臋 si臋 z tym, je偶eli mog臋 si臋 zalogowa膰 do swojego rachunku brokerskiego dos艂ownie raz w miesi膮cu i przez miesi膮c nawet nie my艣le膰 o rynkach. Nie ekscytowa膰 si臋 tym, 偶e np. dzisiaj w USA by艂 du偶y spadek, 偶e by艂y wybory prezydenckie, itd. Wow, fajnie, 偶e by艂y. I co z tego – czy serio potrafi臋 prze艂o偶y膰 ich wynik na wynik mojego portfela? Po prostu nie chc臋 tego prze偶ywa膰 ani w spos贸b pozytywny, ani negatywny. Chc臋 zaj膮膰 si臋 innymi rzeczami w 偶yciu.

Inwestowanie systemowe (quant)

Tym sposobem dojd臋 do tematu inwestowania systemowego, systematycznego. Jak ju偶 wspomnia艂em, to jest kluczowe. To nie jest m贸j wymys艂 czy te偶 pr贸ba chodzenia na skr贸ty, zamiast codziennego czytania i analizowania rynku, co si臋 stanie, jak np. wybory prezydenckie w USA wp艂yn膮 na rynek albo jak pandemia koronawirusa b臋dzie na niego oddzia艂ywa膰. Czy b臋dzie kolejna fala bessy na rynku, a by膰 mo偶e b臋dzie co艣 w drug膮 stron臋, 偶e po kr贸tkiej korekcie rynki znowu mocno odbij膮 jak w marcu czy kwietniu tego roku itd.?

Mo偶emy zwolni膰 si臋 z takich pr贸b analiz, kt贸re w wi臋kszo艣ci przypadk贸w s膮 po prostu p艂onne, bezowocne albo przeciwskuteczne. Niestety podlegamy tutaj ca艂emu katalogowi wielu b艂臋d贸w poznawczych, tzw. behawioralnych. Nie bez powodu tacy panowie jak Daniel Kahneman, Vernon Smith, Richard Thaler, Robert Shiller 鈥 osoby, kt贸re dosta艂y m.in. Nagrod臋 Nobla za wk艂ad w bran偶臋 tzw. finans贸w behawioralnych 鈥 maj膮 bardzo zbie偶ne wnioski: proces decyzyjny oparty o zbi贸r prostych i jednoznacznych regu艂 daje lepsze rezultaty od procesu decyzyjnego, kt贸ry bazuje na naszej intuicji.

Proces decyzyjny oparty o zbi贸r prostych i jednoznacznych regu艂 daje lepsze rezultaty od procesu decyzyjnego, kt贸ry bazuje na naszej intuicji

Z jednej strony brzmi to bardzo fajnie, bo oznacza, 偶e nie musimy czyta膰 tom贸w r贸偶nych opracowa艅 o tym, jak sp贸艂ka X czy Y radzi艂a sobie w danym okresie, nie musimy przegl膮da膰 sprawozda艅, analizowa膰 wykres贸w itd. Wystarczy, 偶e b臋dziemy pod膮偶a膰 za strategi膮, kt贸r膮 opisa艂em chocia偶by w artykule o strategii GEM 鈥 Global Equities Momentum 鈥 i b臋dziemy mogli ten rynek nawet pobija膰. To jest temat na odr臋bn膮 i obszern膮 dyskusj臋, ale generalnie nie trzeba po艣wi臋ca膰 wiele czasu na analiz臋.

To, co jest takie bardzo nieintuicyjne, to to, 偶e ilo艣膰 po艣wi臋conego czasu wcale nie jest skorelowana z tym, ile zarobimy. To, 偶e po艣wi臋cimy kilkana艣cie minut w roku, nie oznacza, 偶e zarobimy mniej ni偶 kto艣, kto po艣wi臋ci na ten rynek kilkana艣cie czy kilkadziesi膮t godzin w tygodniu. Zaryzykowa艂bym wr臋cz stwierdzenie, 偶e je偶eli kto艣 b臋dzie mia艂 rozs膮dn膮 i sensown膮 strategi臋 d艂ugoterminow膮 i b臋dzie na ni膮 po艣wi臋ca艂 kilka, kilkana艣cie minut w roku, to b臋dzie mia艂 d艂ugoterminowo, w okresie wielu lat, wi臋ksz膮 szans臋 na wy偶sz膮 stop臋 zwrotu od osoby, kt贸ra stara si臋 ten rynek usilnie pobija膰 ka偶dego dnia, po艣wi臋caj膮c na to kilka godzin dziennie.

Do takich wniosk贸w dochodz膮 r贸wnie偶 najt臋偶sze umys艂y na tym 艣wiecie, nie bez powod贸w. Podej艣cie systemowe, systematic, to jest co艣, co przy艣wieca艂o mojemu oprogramowaniu od samego pocz膮tku. Ma艂e zaanga偶owanie czasowe jest r贸wnie偶 czym艣, co do mnie bardzo mocno przemawia. Zak艂adam, 偶e wi臋kszo艣膰 z nas zajmuje si臋 zawodowo zupe艂nie czym艣 innym, a wolne chwile wieczorami woli po艣wi臋ci膰 rodzinie, hobby ni偶 wieczorowi przy 艣wiecach, ale bynajmniej nie z winem, tylko przy 艣wiecach na ekranie monitora, czyli wykresach 艣wiecowych.:-)

Istnieje te偶 jedna wielka zaleta podej艣cia systemowego 鈥 bardzo 艂atwo takie strategie sprawdzi膰 na danych historycznych. Nie mam oczywi艣cie na my艣li tego, by艣my starali si臋 optymalizowa膰 i szuka膰 艢wi臋tego Graala. Chodzi o to, 偶e je艣li mamy prost膮 strategi臋, nawet pasywn膮, to mo偶emy zobaczy膰, jak dzia艂a艂a za ostatnie 10, 20, 50, a nawet 100 lat i wi臋cej. Je偶eli natomiast mamy wizj臋 tego, co wydarzy si臋 na rynku, to niestety nie wiemy, na ile nasz proces decyzyjny, proces wnioskowania jest trafny. B臋dziemy musieli sp臋dzi膰 X lat na rynku, by m贸c si臋 o tym przekona膰, w mi臋dzyczasie inwestuj膮c i stawiaj膮c na to swoje w艂asne pieni膮dze. Taka lekcja mo偶e by膰 bardzo kosztowna. Jak to powiedzia艂a Linda Raschke, z kt贸r膮 robi艂em wywiad, rynki to s膮 prawdopodobnie najdro偶sze miejsca, w kt贸rych mo偶emy si臋 dowiedzie膰 czego艣 wi臋cej o sobie.

Zamykaj膮c temat inwestowania systemowego zapraszam ju偶 teraz do mojego obszernego wywiadu z Wesleyem Grayem (pojawi si臋 „na dniach”). Jest on profesorem finans贸w z USA, ale przede wszystkim praktykiem inwestowania. Ma swoj膮 firm臋 inwestycyjn膮 Alpha Architect, ma r贸wnie偶 swoje ETF-y, dost臋pne na rynku ameryka艅skim. Zanim zosta艂 profesorem finans贸w, by艂 偶o艂nierzem piechoty morskiej USA, s艂u偶y艂 m.in. w Iraku. W rozmowie ze mn膮 pokazuje, jak do艣wiadczenia marines na polu walki, gdzie nie ma mo偶liwo艣ci na wielk膮 fantazj臋, tylko trzeba dzia艂a膰 niczym robot, post臋puj膮c wed艂ug 艣ci艣le ustalonych procedur, 偶eby zwi臋kszy膰 swoj膮 szans臋 na prze偶ycie, s膮 podobne do prawide艂 rz膮dz膮cych na rynku. Oczywi艣cie na rynku nie zginiemy 鈥 w sensie, 偶e nikt nas nie zabije, ale jednak mo偶emy zgin膮膰 w sensie finansowym, tak? Dlatego warto mie膰 wypracowany zestaw procedur czy regu艂 dzia艂ania na rynku.

To jest bardzo ciekawy facet, poniewa偶 swoj膮 prac臋 doktorsk膮 pisa艂 u profesora Eugene鈥檃 Famy, czyli tw贸rcy tak zwanej hipotezy rynku efektywnego, kt贸ra m贸wi z kolei o tym, 偶e rynku za bardzo pobi膰 si臋 nie da. Zreszt膮 m.in. za t臋 teori臋 i nie tylko otrzyma艂 Nagrod臋 Nobla. Mega-, megaciekawa rozmowa z bardzo ciekawym cz艂owiekiem, kt贸ry ma ogromne do艣wiadczenie, jest praktykiem. Gor膮co zapraszam.

Wywiad powinien si臋 pojawi膰 gdzie艣 w po艂owie listopada, by膰 mo偶e w drugiej po艂owie, na pocz膮tku drugiej po艂owy listopada. Jest to rozmowa w j臋zyku angielskim, ale b臋dzie przek艂ad na j臋zyk polski. Naprawd臋 gor膮co zach臋cam, bo to jest w艂a艣nie co艣, co staram si臋 robi膰 w ramach swojego podcastu 鈥 dociera膰 do os贸b, kt贸re maj膮 absolutnie unikatow膮 wiedz臋 w temacie, co艣, czego po prostu sam nie chc臋 oferowa膰 ze swojego do艣wiadczenia. Mam do艣wiadczenie, kt贸re si臋ga 2007 roku, a tu nagle mo偶emy mie膰 osoby, kt贸re na rynku s膮 4-5 dekad, a to jest zupe艂nie inna perspektywa.

OK, je偶eli chodzi o kwestie zwi膮zane z inwestowaniem systemowym, to my艣l臋, 偶e ju偶 zamkniemy ten temat. Teraz porozmawiajmy chwil臋 o tym, jakie konkretnie osoby wp艂ywaj膮 na to, co znajduje si臋 w moim oprogramowaniu czy w podej艣ciu do inwestowania, jakie prezentuj臋 u siebie na blogu.

Kim si臋 inspirowa艂em?

Dlaczego o tym m贸wi臋? Dlatego, 偶e uwa偶am, 偶e mamy wok贸艂 bardzo du偶o szarlatan贸w, os贸b, kt贸re oferuj膮 r贸偶ne dziwne strategie, kt贸re rzekomo pozwalaj膮 zarabia膰 w tydzie艅 10-20 proc. Ludzie z takimi niezdrowymi oczekiwaniami my艣l膮 p贸藕niej, 偶e b臋d膮 w stanie co艣 takiego robi膰 w powtarzalny spos贸b. Ko艅czy si臋 jak zwykle, czyli 藕le.

Mamy wok贸艂 bardzo du偶o szarlatan贸w, os贸b, kt贸re oferuj膮 r贸偶ne dziwne strategie, kt贸re rzekomo pozwalaj膮 zarabia膰 w tydzie艅 10-20 proc.

Oczywi艣cie zawsze na tysi膮ce czy miliony pr贸buj膮cych jeden trafi i zarobi ogromn膮 fortun臋, ale to dzia艂a w ten sam spos贸b jak gra w totolotka. Wi臋kszo艣膰 w tego totolotka nie wygra niczego, tylko do艂o偶y do biznesu, ale trafi si臋 w ko艅cu na kilkana艣cie czy kilkaset tysi臋cy, czy kilka milion贸w osobnik贸w kto艣, kto w tego totolotka zarobi gruby pieni膮dz. Czy to oznacza, 偶e to jest powtarzalna metoda na zarabianie pieni臋dzy w ten spos贸b? Niestety nie. Dlatego te偶 m贸wi臋 tutaj przede wszystkim o inwestowaniu powtarzalnym, d艂ugoterminowym, rozs膮dnym, a nie szukaniu 偶adnej drogi do bogactwa na skr贸ty.

Je偶eli chodzi o merytoryczny wk艂ad w rozw贸j mojego oprogramowania, to wiele os贸b wp艂ywa na to, co si臋 u mnie dzieje. Wymieni臋 tu kilka os贸b, kilka nazwisk. Perry Kaufman to jest osoba, kt贸ra jest na rynku ponad 50 lat. Zaczyna艂 chyba jeszcze w ko艅c贸wce lat 60., gdy mnie na 艣wiecie nie by艂o. To jest dla mnie ewenement w og贸le, 偶eby facet, kt贸ry ma tyle do艣wiadczenia, m贸g艂 przyj艣膰 do mnie do podcastu i pom贸wi膰 z nami o tym, jak powinno wygl膮da膰 podej艣cie do inwestowania. Niestety ten wywiad nie jest przet艂umaczony na j臋zyk polski, ale znajduje si臋 u mnie w ramach podcastu.

Tom Basso, o kt贸rym wspomina艂em, to jest kolejna osoba, kt贸ra wywar艂a na mnie du偶y wp艂yw, je偶eli chodzi o to, jak mo偶na podej艣膰 do rynku. Zreszt膮 strategie oparte na momentum, to jest w du偶ej mierze idea wsp贸lna z tym, co przy艣wieca tzw. strategiom pod膮偶ania za trendem.

Kolejna osoba, Larry Connors, tutaj z kolei kr贸tkoterminowe strategie. Jedn膮 z takich strategii b臋d臋 chcia艂 pokaza膰 鈥 bardzo prost膮, bardzo sensown膮 strategi臋 kr贸tkoterminow膮. To jest facet, kt贸ry ma 40 lat do艣wiadczenia na rynku, zreszt膮 podobnie jak Tom Basso.

Andreas Clenow to z kolei osoba, kt贸ra pojawi艂a si臋 u mnie na pocz膮tku 2019 roku. Jest Szwedem, ale prowadzi sw贸j spory fundusz hedgingowy w Zurychu w Szwajcarii. Na bazie jego ksi膮偶ki i jego do艣wiadcze艅 zaimplementowa艂em strategi臋 momentum dla sp贸艂ek, dla rynku akcji. Ta strategia znajduje si臋 ju偶 na pok艂adzie mojego oprogramowania i mo偶na j膮 sobie przetestowa膰.

Wreszcie Gary Antonacci 鈥 osoba, kt贸ra chyba najbardziej wp艂yn臋艂a na to, jak my艣l臋 o d艂ugoterminowym inwestowaniu. To jest cz艂owiek, o kt贸rym mo偶na powiedzie膰, 偶e jest ojcem idei strategii GEM (Global Equities Momentum), kt贸ra cieszy艂a si臋 tak wielkim powodzeniem u mnie na blogu. To jest cz艂owiek, z kt贸rym mam sta艂y kontakt, z kt贸rym cz臋sto wymieniam r贸偶ne uwagi, do艣wiadczenia, od kt贸rego si臋 naprawd臋 mn贸stwo nauczy艂em. To jest te偶 facet, kt贸ry ma ju偶 niemal偶e 50 lat do艣wiadczenia rynkowego i kt贸ry specjalizuje si臋 w艂a艣nie w strategiach opartych na anomalii momentum, ale nie tylko. Inwestowa艂 z najwybitniejszymi inwestorami 艣wiata jak Paul Tudor Jones.

Swoj膮 drog膮 Gary Antonacci ze swoim ogromnym do艣wiadczeniem inwestowa艂 te偶, nie wiem czy dalej to robi, ale inwestowa艂 i to ze sporymi sukcesami, w kryptowaluty, w bitcoina (sic!). Nie chc臋 tutaj o tym m贸wi膰, 偶eby nikomu nie namiesza膰 w g艂owie, ale to, w jaki spos贸b on to robi艂, to jest co艣, co my艣l臋, 偶e mo偶e by膰 tematem zupe艂nie osobnego odcinka. Bynajmniej nie by艂o to co艣 na zasadzie gry na loterii, tylko inwestowanie by艂o sprowadzone do profesjonalnego podej艣cia do teorii gier o i tyle mo偶e w tym temacie p贸ki co.

Robert Carver to z kolei Brytyjczyk z londy艅skiego City, kt贸ry by艂 quantem, pracowa艂 dla wielkiego funduszu hedgingowego (ponad 15 miliard贸w dolar贸w zarz膮dzanego kapita艂u), ponad 20 lat do艣wiadczenia rynkowego. Z tym facetem rozmawiali艣my u mnie w podca艣cie o tym, jak mo偶na podej艣膰 do rynku w spos贸b systemowy i dlaczego to powinien by膰 spos贸b systemowy.

Kolejna osoba 鈥 Meb Faber 鈥 to jest cz艂owiek bardzo dobrze znany, je偶eli chodzi o USA. Prowadzi bardzo popularny podcast, ma swoj膮 firm臋 inwestycyjn膮, Cambria Investments, kt贸ra jest popularnym wystawc膮 ETF-贸w w USA, je偶eli chodzi o ETF-y bazuj膮ce na r贸偶nych tzw. faktorach, czyli w艂a艣nie value, momentum itp.

Rozmawiali艣my sobie o pasywnym inwestowaniu d艂ugoterminowym. Cz臋艣膰 z takich d艂ugoterminowych pasywnych strategii znajduje si臋 w moim oprogramowaniu System Trader. Poza tym, 偶e Meb Faber jest bardzo rozpoznawaln膮 osob膮, to nie bez powodu 鈥 w bardzo prosty i atrakcyjny spos贸b opowiada o nie zawsze prostych rzeczach. Ja osobi艣cie bardzo go lubi臋.

No i Wes Gray, o kt贸rym ju偶 wspomina艂em, wywiad z nim niebawem pojawi si臋 u mnie na stronie w ramach podcastu. Tu te偶 pojawiaj膮 si臋 tematy inwestowania w warto艣膰. Takie strategie inwestowania w warto艣膰 b臋d膮 r贸wnie偶 docelowo implementowane do oprogramowania System Trader; i oczywi艣cie momentum. Te dwa faktory 鈥 inwestowanie w warto艣膰, inwestowanie na bazie momentum to s膮 dwa najwi臋ksze filary inwestowania w og贸le.

Plany na przysz艂o艣膰

Porozmawiajmy teraz o moich osobistych planach, moich rozkminach, 偶e tak powiem. Czyli jak od 艣rodka wygl膮da tworzenie projektu System Trader, nie tylko oprogramowania, ale w og贸le. Wiem, 偶e z Waszej perspektywy to mo偶e wygl膮da膰 zupe艂nie inaczej ni偶 z mojej. Natomiast to nie jest tak, 偶e ja o wszystkim m贸wi臋 za ka偶dym razem, ale te偶 nie chc臋 si臋 tu w 偶aden spos贸b uskar偶a膰, natomiast nie zawsze praca d艂ugoterminowa jest czym艣 bardzo mi艂ym. Zw艂aszcza, je偶eli nie do ko艅ca wiemy, na ile to, co robimy, b臋dzie w stanie odnie艣膰 realny sukces. Ale po kolei.

Aktualnie moim celem 鈥 ju偶 o tym pisa艂em przy okazji prezentacji mojego oprogramowania w maju tego roku 鈥 jest to, aby doj艣膰 do momentu, w kt贸rym m贸g艂bym si臋 po艣wi臋ci膰 w 100 procentach mojemu projektowi System Trader, czyli blogowi, podcastowi, tworzeniu w艂asnych produkt贸w. Obecnie tak si臋 nie dzieje, poniewa偶 wci膮偶, m贸wi膮c wprost, sprzedaj臋 sw贸j czas w projektach komercyjnych. Jestem informatykiem-programist膮 i obecnie wci膮偶 ponad 30 godzin tygodniowo pracuj臋 zarobkowo. To jest co艣, co powoduje, 偶e rozwijanie projektu System Trader jest dla mnie troch臋 jak bieganie z kul膮 u nogi. Nie chc臋, 偶eby to 藕le zabrzmia艂o, ale nawet gdyby艣my za艂o偶yli tylko 30 godzin w tygodniu, to 30 godzin intensywnej pracy programisty to jest co艣, co mocno wysysa ze mnie energi臋 tw贸rcz膮 i w og贸le energi臋. Po tym wszystkim musz臋 wycisn膮膰 co najmniej drugie tyle 鈥 zwykle wi臋cej 鈥 偶eby m贸c rozwija膰 ten projekt. A to jest trudne.

Bardzo podziwiam Micha艂a Szafra艅skiego z bloga 鈥濲ak oszcz臋dza膰 pieni膮dze鈥, kt贸ry potrafi艂 jednym ci臋ciem zdecydowa膰, 偶e odchodzi z pracy, z etatu, i po艣wi臋ca si臋 tylko i wy艂膮cznie temu. Szacun 鈥 tym bardziej, 偶e jak lata temu o tym s艂ucha艂em, to ju偶 wtedy wzbudzi艂o u mnie respekt. Teraz sam jestem w podobnych butach, niby o krok od odej艣cia od etatu, ale wci膮偶 nie wiem, czy od tego etatu odejd臋, bo nie wiem, czy mam na tyle 鈥 m贸wi膮c wprost 鈥 jaj. Jestem w takiej troch臋 z艂otej klatce, a Micha艂 to potrafi艂 zrobi膰 jednorazowo, jednym ci臋ciem. Chapeau bas!

O co chodzi z t膮 z艂ot膮 klatk膮? Chodzi o to, 偶e pracuj膮c w roli programisty, mieszkaj膮c w Belgii, mog臋 zarabia膰 mniej wi臋cej te 10 i wi臋cej tysi臋cy euro miesi臋cznie. I to praktycznie bez ryzyka, bez stresu, bo ten rynek jest bardzo dobry, wi臋c nie ma obawy, 偶e nagle, z miesi膮ca na miesi膮c, tej pracy zabraknie, czy z roku na rok. To jest na pewno co艣, co daje du偶y komfort, je偶eli chodzi o mo偶liwo艣膰 zarabiania pieni臋dzy, a z drugiej strony powoduje dyskomfort, bo ci臋偶ko z tej z艂otej klatki wyskoczy膰. Nagle mam si臋 rzuci膰 na co艣, co jest zupe艂nie niewiadome. Czy to pozwoli mi zarobi膰 jakiekolwiek pieni膮dze? A je偶eli mog臋 po prostu zarobi膰 spore pieni膮dze bez wielkiego ryzyka, 艣wiadcz膮c swoje us艂ugi programistyczne?

No w艂a艣nie. To jest co艣, z czym wci膮偶 walcz臋. Nie jestem w stanie podj膮膰 decyzji o jednoznacznym odci臋ciu si臋 pracy jako programista, natomiast sytuacja bud偶etowa mojego projektu dzi臋ki temu, 偶e mam sta艂e 藕r贸d艂o dochodu, jest dobra (za chwil臋 powiem o tym wi臋cej). Pomimo tego, 偶e projekt poch艂ania spore nak艂ady, to mog臋 mie膰 ten komfort, 偶e po prostu nie ubo偶ej臋. Gdyby to mierzy膰 finansami w moim bud偶ecie domowym, to, nawet ponosz膮c pewne wydatki na ten projekt, wci膮膰 jestem w stanie m贸j bud偶et domowy czy kapita艂 osobisty podnosi膰, mimo tego, 偶e na bie偶膮co ponosz臋 koszty. A one s膮 ca艂kiem spore, je偶eli chodzi o projekt System Trader.

Od razu mo偶e przejd臋 do tego, ile taki projekt kosztuje. Mam tutaj na my艣li nie tylko projekt oprogramowania, ale w og贸le wszystko, czyli r贸wnie偶 podcast, blog 鈥 od 2018 roku do teraz, czyli przez niespe艂na trzy lata. To s膮 us艂ugi z r贸偶nych bran偶. Pomimo 偶e sam jestem programist膮, korzystam z pomocy innych programist贸w, grafika, reklamy, monta偶u podcast贸w, licencji r贸偶nego rodzaju oprogramowania, r贸偶nych serwis贸w, certyfikat贸w np. do podpisywania oprogramowania itd. Sporo si臋 tego uzbiera艂o przez te trzy lata. Robi艂em teraz podsumowanie 鈥 wysz艂o mi, 偶e wyda艂em przez ten czas oko艂o 150 tys. z艂otych. Mo偶na powiedzie膰, 偶e to nie jest a偶 tak wiele. Wynika to g艂贸wnie z faktu, 偶e wi臋kszo艣膰 rzeczy i tak robi艂em samodzielnie.

Do ko艅ca 2020 roku planuj臋 wyda膰 鈥 mam zabud偶etowane 鈥 kolejne 100 tys. z艂. Trzy lata dzia艂alno艣ci mojego bloga, podcastu zamkn臋 gdzie艣 w okolicach 250 tys. z艂, przy praktycznie zerowym dochodzie, bo ja jeszcze na tym projekcie nie zarobi艂em ani grosza p贸ki co. To jest na pewno pewien dyskomfort.

Nie uwzgl臋dniam przy tym mojego czasu, jaki wk艂adam w ten projekt. Przez trzy lata przepracowa艂em tu tak du偶o, 偶e nie licz臋, ale to s膮 tysi膮ce godzin. Godzina mojej pracy na rynku jako programisty to jest w granicach 350 z艂 鈥 bez stresu, bez ryzyka. Gdybym wi臋c przemno偶y艂 sobie, ile godzin w艂o偶y艂em w System Trader, to my艣l臋, 偶e koszt mojego projektu z pewno艣ci膮 mocno by przekroczy艂 nawet milion z艂otych. Wol臋 tego w ten spos贸b nie liczy膰. Powiedzmy, 偶e 250 tys. z艂 鈥 ten poziom bud偶etu b臋dzie do ko艅ca 2020 roku skonsumowany. W tym momencie jest to oko艂o 150 tys. z艂.

Gdybym wi臋c przemno偶y艂 sobie, ile godzin w艂o偶y艂em w System Trader, to my艣l臋, 偶e koszt mojego projektu z pewno艣ci膮 mocno by przekroczy艂 nawet milion z艂otych

Warto tu wspomnie膰, 偶e w tym momencie, kiedy bardzo du偶o pracuj臋 przy projekcie System Trader, stwierdzi艂em, 偶e bardzo ogranicz臋 swoj膮 dzia艂alno艣膰 zarobkow膮 jako programista, co te偶 powoduje, 偶e gdybym podliczy艂 utracone korzy艣ci, to by艂oby jeszcze wi臋cej do do艂o偶enia w tym bud偶ecie. Teraz nie tylko, 偶e nie zarabiam jako programista, to jeszcze po艣wi臋cam sw贸j czas, za kt贸ry mi nikt de facto nie p艂aci.

Podsumowuj膮c: licz臋 g艂贸wnie koszty, kt贸re mam zafakturowane, kt贸re ponosi moja firma. Gdybym chcia艂 uczciwie policzy膰 utracone mo偶liwo艣ci zarobienia pieni臋dzy, to koszt mojego projektu mocno by ju偶 przekroczy艂 ponad milion z艂otych. Nie chc臋 jednak tego liczy膰 w ten spos贸b. By膰 mo偶e jest to oszukiwanie samego siebie, ale to jest 艣wiadoma decyzja. Podj膮艂em si臋 takiego wyzwania i 鈥 jak to w biznesach 鈥 zobaczymy, co z tego wyjdzie.

Przechodzimy do meritum mojego wywodu. M贸wi臋: 鈥濻prawdzam!鈥. Zdecydowa艂em, 偶e na prze艂omie listopada i grudnia przeprowadz臋 przedsprzeda偶 swojego oprogramowania System Trader. Jak wspomina艂em na pocz膮tku, aplikacja nadal b臋dzie darmowa co najmniej do lutego 2021 roku. Na koniec listopada czy na pocz膮tku grudnia, w zale偶no艣ci od tego, kiedy przedsprzeda偶 zostanie uruchomiona (okienko sprzeda偶owe planuj臋 na dwa tygodnie), je偶eli kto艣 wtedy zdecyduje si臋 kupi膰 t臋 aplikacj臋, taka osoba b臋dzie mia艂a gwarancj臋 najni偶szej ceny 鈥 my艣l臋 tu o abonamencie rocznym lub dwuletnim. Kupi mo偶e nie kota w worku, bo ju偶 mo偶na mie膰 wyobra偶enie, co b臋dzie w pe艂nej wersji.

Za to, 偶e kto艣 okaza艂 zaufanie wobec mojej osoby i zap艂aci艂 niejako z g贸ry za projekt, kt贸ry wci膮偶 jest w fazie rozwoju, otrzymuj膮c finalny produkt jakie艣 trzy miesi膮ce p贸藕niej, postaram si臋 zaoferowa膰 najni偶sz膮 cen臋, jaka jest realnie mo偶liwa. Nie chc臋 wchodzi膰 w szczeg贸艂y, poniewa偶 jeszcze pewne kwestie dopinam. 呕eby uzmys艂owi膰: to b臋dzie koszt w dolnych kilkuset z艂otych rocznie, mo偶e tak dyplomatycznie to teraz ujm臋. Ostateczn膮 ofert臋 przedstawi臋 za kilka tygodni.

M贸wi膮c szczerze, stresuj臋 si臋, czy ktokolwiek kupi t臋 aplikacj臋. Dot膮d pobra艂o j膮 ponad 2 tys. os贸b i ta liczba ro艣nie ka偶dego dnia. Nie wiem jednak, ile os贸b z tej grupy b臋dzie chcia艂o wy艂o偶y膰 te dolne kilkaset z艂otych, 偶eby zap艂aci膰 za finalny produkt. Z wielu powod贸w nie jestem przekonany, czy tak b臋dzie, bo to oprogramowanie nie jest jeszcze tak proste, jak bym tego chcia艂. B臋d臋 jeszcze musia艂 pracowa膰 nad tym, 偶eby by艂o ono bardziej przyjazne dla u偶ytkownika. Kwestia druga 鈥 niekt贸re osoby mog艂y ju偶 sobie zbudowa膰 w tym oprogramowaniu to, co chcia艂y, i po prostu nie b臋d膮 ju偶 go potrzebowa艂y w przysz艂o艣ci. Jestem wi臋c ciekaw, jak b臋dzie.

Musz臋 tu powiedzie膰, 偶eby to wyra藕nie wybrzmia艂o: to nie jest tak, 偶e kto艣 kupuje tylko oprogramowanie. W ramach wykupionego abonamentu b臋d臋 si臋 stara艂 do tych os贸b dociera膰 zarezerwowanym dla nich kana艂em, realizuj膮c regularnie live鈥檡 o korzystaniu z tego oprogramowania czy w tematyce inwestowania, kt贸re za tym oprogramowaniem stoi. To nie b臋dzie tak, 偶e kto艣 kupi to oprogramowanie i zostanie zostawiony zupe艂nie sam sobie. B臋dzie te偶e mia艂 鈥 mo偶e nie bezpo艣redni dost臋p do mnie, bo tego nie mog臋 obieca膰 鈥 ale w jaki艣 spos贸b takim osobom dost臋p do mojej wiedzy zostanie zaoferowany poprzez osobny kana艂 informacji, g艂贸wnie w formie maila.

Ro艣nie r贸wnie偶 w si艂臋 spo艂eczno艣膰 os贸b, kt贸re korzystaj膮 z tego oprogramowania. Warto zatem spojrze膰 na ten projekt jako na inwestycj臋, a nie tylko na koszt, je偶eli kto艣 zamierza d艂ugoterminowo budowa膰 sw贸j portfel inwestycyjny.

Oczywi艣cie nie skupiam si臋 tylko i wy艂膮cznie na polskim rynku. W tym momencie faktycznie 95 czy nawet 99 proc. moich wysi艂k贸w jest skierowanych na rynek polski. Produkt jest sam w sobie na tyle uniwersalny, 偶e bez problemu mo偶na go oferowa膰 na 艣wiecie. B臋d臋 to robi艂 coraz cz臋艣ciej i zobaczymy te偶 czysto biznesowo, gdzie b臋d臋 m贸g艂 co艣 wi臋cej ugra膰, czy w og贸le gdziekolwiek b臋d臋 m贸g艂 co艣 ugra膰.

Mo偶e to wygl膮da tak, jakbym nie wierzy艂 w siebie. Powiem tak: ca艂kowicie, absolutnie wierz臋 w sw贸j produkt. Wiem, 偶e to, co tam umie艣ci艂em, ma najwy偶sz膮 warto艣膰 merytoryczn膮. Mog臋 to r贸wnie偶 robi膰 z etycznego punktu widzenia, bez mrugni臋cia okiem 鈥 po prostu wiem, 偶e robi臋 co艣 dobrego.

O ile jestem przekonany, 偶e produkt idzie w dobr膮 stron臋 i dostarcza ka偶demu bardzo du偶膮 warto艣膰, to nie jestem przekonany, na ile b臋d臋 w stanie przekona膰 innych do tego, 偶e faktycznie warto z niego korzysta膰. Zdaj臋 sobie te偶 spraw臋 z tego, 偶e jest wiele produkt贸w prezentowanych na rynku przez r贸偶nych szarlatan贸w, kt贸rzy obiecuj膮 r贸偶ne rzeczy. Niestety powoduje to, 偶e jestem te偶 na celowniku takich os贸b, kt贸re by膰 mo偶e obiecuj膮 gruszki na wierzbie. Musz臋 umie膰 dotrze膰 do takich os贸b i powiedzie膰 im, 偶e naprawd臋 staram si臋 robi膰 co艣 zupe艂nie innego, ni偶 wi臋kszo艣膰 szarlatan贸w obiecuje 鈥 co nie jest proste.

Podsumowuj膮c: na prze艂omie listopada 鈥 grudnia lub na pocz膮tku grudnia przez oko艂o dwa tygodnie b臋dzie zorganizowana przedsprzeda偶. Ka偶dy, kto zdecyduje si臋 wtedy kupi膰 aplikacj臋 鈥 nieco jak kota w worku, bo finalna wersja b臋dzie gdzie艣 w lutym 鈥 marcu przysz艂ego roku 鈥 b臋dzie mia艂 gwarancj臋 najni偶szej ceny. O szczeg贸艂ach b臋d臋 jeszcze informowa艂.

To jak ju偶 jeste艣my przy kupowaniu kota w worku, to przedstawi臋 jeszcze plany rozwoju mojego oprogramowania System Trader. Ka偶dy, kto je kupi, nawet w przedsprzeda偶y, ju偶 teraz ma pe艂nowarto艣ciowy produkt, z kt贸rego mo偶e korzysta膰, dlatego nie uwa偶am, 偶eby to by艂o nieuczciwe wobec kogokolwiek.

Czego osoba, kt贸ra kupi w przedsprzeda偶y, mo偶e oczekiwa膰 w lutym, w marcu? Przede wszystkim b臋d臋 si臋 skupia艂 na maksymalnym uproszczeniu u偶ytkowania, tzn. my艣l臋 o takim prostym wizardzie, kt贸ry niczym robo-doradca (je艣li kto艣 zna Finaxa) krok po kroku na bazie odpowiedzi zaplanuje konkretny portfel czy strategi臋 z testami historycznymi i wr臋cz z podpowiedziami, jakie ETF-y do realizacji takiego portfela wykorzysta膰.

Kolejna rzecz: planuj臋 wiele usprawnie艅 w takich miejscach jak np. pomoc w znalezieniu ETF-a, odpowiadaj膮cego danym historycznym, kt贸re si臋gaj膮 100 lat. Mo偶emy sobie wytestowa膰, jak rynek ameryka艅ski zachowywa艂 si臋 za ostatnie 100 lat. 100 lat temu nie by艂o ETF-贸w, wi臋c musimy umie膰 wybra膰 konkretny ETF, kt贸ry potrafi odwzorowywa膰 ten rynek w taki spos贸b, jaki odpowiada danym historycznym.

100 lat temu nie by艂o ETF-贸w, wi臋c musimy umie膰 wybra膰 konkretny ETF, kt贸ry potrafi odwzorowywa膰 ten rynek w taki spos贸b, jaki odpowiada danym historycznym

Tych ETF-贸w jest bardzo du偶o, w jaki spos贸b je dobra膰? Chc臋, 偶eby moja aplikacja te偶 w tym pomaga艂a. B臋d膮 r贸偶ne opisy, wyja艣nienia termin贸w technicznych, jak np. CAGR, czyli roczna stopa zwrotu. By艂y pytania od Was, co to oznacza, co to znaczy maksymalne obsuni臋cie. Dla bardziej do艣wiadczonych os贸b to jest nieco trywialne, ale dla zupe艂nie pocz膮tkuj膮cych os贸b niekoniecznie. Wiem po sobie, 偶e gdzie艣 w 2007 roku niekoniecznie wiedzia艂em, co to znaczy maksymalne obsuni臋cie kapita艂u. To s膮 rzeczy, kt贸re maj膮 by膰 bardzo jasno opisane w aplikacji. Chcia艂bym, 偶eby to by艂o co艣, co pozwoli nawet zupe艂nie pocz膮tkuj膮cej osobie odnale藕膰 si臋 w takim oprogramowaniu.

B臋d膮 te偶 poprawki interfejsu u偶ytkownika w wielu miejscach, 偶eby by艂 on sp贸jny, przejrzysty, 偶eby to wygl膮da艂o na co艣 dopracowanego. W tym momencie aplikacja przechodzi ca艂y czas metamorfoz臋, jest w ni膮 wk艂adane bardzo du偶o pracy. Niekt贸re rzeczy jeszcze nie wygl膮daj膮 tak, jak powinny wygl膮da膰 w finalnej aplikacji. Zdaj臋 sobie z tego spraw臋, to wszystko b臋dzie poprawiane.

Niestety, odb臋dzie si臋 to troch臋 kosztem nowych strategii. Te nowe strategie czy nowe funkcjonalno艣ci pojawi膮 si臋 na pok艂adzie tego oprogramowania, ale b臋d膮 jeszcze musia艂y poczeka膰 w kolejce. W tym momencie priorytetem jest to, 偶eby aplikacja by艂a prosta w obs艂udze dla pocz膮tkuj膮cych. Takich u偶ytkownik贸w mamy po prostu wi臋kszo艣膰, a chodzi o to, 偶eby takie osoby nie zniech臋ci艂y si臋, korzystaj膮c z tego oprogramowania. Bardziej do艣wiadczone osoby chc臋 zapewni膰, 偶e z pewno艣ci膮 b臋d膮 bardziej zaawansowane strategie czy bardziej zaawansowane techniki, tylko po prostu potrzebuj臋 na to czasu.

To, co pojawi si臋 w becie nr 3, czyli najdalej w po艂owie listopada tego roku na pok艂adzie System Trader, to jest to, o czym wspomina艂em: kompletna baza ETF-贸w, katalog ponad 2,5 tys. ETF-贸w, kt贸re s膮 notowane na europejskich gie艂dach. Docelowo r贸wnie偶 ETF-y z USA. To wszystko b臋dzie po polsku. B臋dzie mo偶na sobie wyszuka膰 dowolnego ETF-a wed艂ug r贸偶nych kryteri贸w. Je偶eli kto艣 zna portal typu justetf.com lub etf.com, to co艣 podobnego ju偶 w tym momencie b臋dzie na pok艂adzie System Trader.

Dlaczego w og贸le rozwijam ten temat? Bo ci膮gle powraca艂 w komunikacji z wami. Otrzymywa艂em i otrzymuj臋 nadal pytania o to, jakiego konkretnego ETF-a dobra膰 do portfela, 偶eby np. m贸c zreplikowa膰 indeks S&P 500. Dot膮d musia艂em odsy艂a膰 do 藕r贸de艂, zwykle w j臋zyku angielskim. Pi臋kn膮 robot臋 wykona艂 tutaj Mateusz z bloga inwestomat.eu. Chyba jako pierwszy w Polsce, cho膰 nie dam sobie za to g艂owy uci膮膰, stworzy艂 co艣 w formie katalogu, listy ETF-贸w dost臋pnych u broker贸w w Polsce. To jest co艣, co wida膰 pomaga wielu inwestorom. To nie jest tak, 偶e mamy 2500 ETF-贸w i mo偶emy w nich przebiera膰 do woli, bo s膮 te偶 pewne ograniczenia. Je偶eli kto艣 chce inwestowa膰 w ramach IKE/IKZE, to jest skazany na polskich broker贸w i mo偶e kupowa膰 tylko te ETF-y, kt贸re s膮 u nich dost臋pne. Dlatego Mateusz stworzy艂 tak膮 list臋.

Ja poszed艂em krok dalej, albo po prostu poszed艂em nieco inn膮 drog膮. Owszem, umo偶liwiam r贸wnie偶 przeszukiwanie ETF-贸w wed艂ug dost臋pno艣ci u polskich broker贸w, ale tak naprawd臋 daj臋 kompletn膮 baz臋 wszystkich ETF-贸w, jakie s膮 notowane w Europie – b臋dzie ona oczywi艣cie na bie偶膮co aktualizowana. Z mojej strony decyzja o tym by艂a do艣膰 mocno spontaniczna. Ju偶 od jakiego艣 czasu budowa艂em swoj膮 baz臋 ETF-贸w do w艂asnych, prywatnych analiz i stwierdzi艂em, 偶e warto ten temat poci膮gn膮膰 mocniej, poniewa偶 w du偶ej mierze posiadam ju偶 te klocki gotowe. Trzeba by艂o je tylko zebra膰 do kupy, opakowa膰 w bardziej przyjazn膮 form臋 i udost臋pni膰 wszystkim.

To ju偶 b臋dzie dost臋pne w aplikacji System Trader, natomiast docelowo baza ETF-贸w b臋dzie dost臋pna w formie strony internetowej. Wykupi艂em ju偶 nawet domen臋 etf.direct. Znajdzie si臋 na niej nie tylko katalog europejskich czy ameryka艅skich ETF-贸w, ale b臋d臋 tam r贸wnie偶 liczy艂 tzw. tracking difference, czyli realny koszt, jaki kryje si臋 za ETF-ami. Co prawda pojawiaj膮 si臋 ju偶 serwisy, kt贸re co艣 takiego licz膮 dla europejskich ETF-贸w, np. etf.com. Cz臋sto jednak osoby poszukuj膮 tylko najta艅szego ETF-a wed艂ug tego, co podaje jego dostawca. Ale to nie jest realny koszt, jaki kryje si臋 za posiadaniem tego ETF-a w portfelu. Nie b臋d臋 jednak w tym momencie wchodzi艂 w szczeg贸艂y.

M贸wi膮c wprost b臋d臋 chcia艂 robi膰 rankingi ETF-贸w wed艂ug realnych koszt贸w ich posiadania w portfelu. Webowa wersja mojej przegl膮darki z ETF-ami b臋dzie te偶 pewn膮 konkurencj膮 dla www.justetf.com. By膰 mo偶e nie od razu, mam te偶 nieco inn膮 wizj臋, jak to zrealizowa膰. W tym momencie mog臋 powiedzie膰, z prawdopodobie艅stwem granicz膮cym wr臋cz z pewno艣ci膮, 偶e wkr贸tce b臋d臋 m贸g艂 odsy艂a膰 ka偶dego do swojej strony z katalogiem ETF-贸w, zamiast do innych, angloj臋zycznych. Wszystko b臋dzie po polsku, opisane jasnym i przyjaznym j臋zykiem. Mam nadziej臋, 偶e w ten spos贸b pomog臋 wielu osobom odnale藕膰 si臋 w 艣wiecie ETF-贸w w Polsce. My艣l臋, 偶e b臋dzie to spore udogodnienie.

Sam temat budowy katalogu ETF-贸w jest na tyle obszerny, 偶e stworz臋 o tym osobny materia艂. To jest co艣, co warto zrobi膰 cho膰by ze wzgl臋d贸w edukacyjnych. ETF-贸w jest du偶o i to jest takie przekle艅stwo wyboru. Nie chodzi o to, aby skopiowa膰 istniej膮ce rozwi膮zania, je偶eli chodzi o katalog ETF-贸w, ale by by艂a w tym jaka艣 realna i konkretna warto艣膰 dodana. Mam pomys艂, jak to zrealizowa膰 i b臋d臋 chcia艂 t臋 ide臋, kt贸ra wci膮偶 we mnie dojrzewa, przedstawi膰 wszystkim przy okazji pierwszej prezentacji webowej. My艣l臋, 偶e przedsmak tego, co b臋dzie mo偶na tam odszuka膰, da ju偶 teraz oprogramowanie System Trader.

Odpowiedzi na powtarzaj膮ce si臋 pytania 馃檪

Na koniec chcia艂bym odpowiedzie膰 na kilka powtarzaj膮cych si臋 pyta艅. Pierwsze brzmi, czy oprogramowanie System Trader b臋dzie r贸wnie偶 dost臋pne w wersji webowej? W tym momencie takiej wersji nie b臋dzie, z prostego powodu 鈥 wi臋kszo艣膰 wysi艂ku jest wk艂adana w wersj臋 desktopow膮, ograniczon膮 p贸ki co do systemu Windows. Cho膰 z tego powodu warto my艣le膰 o wersji webowej, musz臋 jednak patrze膰 przez pryzmat biznesowy. Je偶eli b臋d臋 w stanie osi膮gn膮膰 swoje cele biznesowe przy sprzeda偶y System Trader ju偶 teraz, to 艂atwiej b臋dzie mi podejmowa膰 takie decyzje. Boj臋 si臋 jednak, 偶e moje oprogramowanie kupi jedna, dwie, trzy osoby, mo偶e nie kupi nikt. Mam skrajne wizje tego, co si臋 mo偶e wydarzy膰, ale to jest moje ryzyko. Je偶eli b臋dzie chocia偶by umiarkowany sukces sprzeda偶y wersji desktopowej oprogramowania, to wtedy 艂atwiej b臋dzie mi podejmowa膰 decyzj臋 o budowie wersji webowej.

Czy b臋dzie wersja na MacOS albo Ubuntu? Okazuje si臋, 偶e s膮 osoby, kt贸re nie korzystaj膮 z systemu Windows, ale jest to mniejszo艣膰. Sam pracuj臋 i w systemie Windows, i w MacOS, i w Ubuntu. Te dwie ostatnie wci膮偶 s膮 jednak niszowymi platformami. Ponad 90 procent stanowi膮 u偶ytkownicy Windowsa, w zwi膮zku z tym wi臋kszy sens ma wersja webowa oprogramowania. Raczej nie zdecyduj臋 si臋 stworzy膰 jego wersji na MacOS-a czy Ubuntu.

Co b臋dzie z notowaniami rynkowymi? Pytanie wynika st膮d, 偶e dane w Yahoo! czy w www.stooq.pl nie zawsze s膮 najlepszej jako艣ci. Tutaj zn贸w uk艂ony w stron臋 Artura, z kt贸rym rozmawia艂em na temat mo偶liwo艣ci udost臋pnienia lepszej jako艣ci danych dla r贸偶nych rynk贸w, czy to ETF-贸w, czy rynku akcji itd., bez korzystania z darmowych 藕r贸de艂 jak Yahoo! czy www.stooq.pl. Owszem, to nie b臋dzie darmowe 藕r贸d艂o, ale przy niewielkim koszcie mo偶e uda si臋 mie膰 dost臋p do naprawd臋 dobrej jako艣ci danych. Je偶eli taka opcja b臋dzie dost臋pna, na czym bardzo mi zale偶y, to nie pr臋dzej ni偶 w lutym, marcu przysz艂ego roku, kiedy ju偶 b臋d臋 prezentowa艂 pe艂n膮 wersj臋.

Czy je偶eli kupi臋 sobie abonament, to czy ma to sens, je艣li mam w portfelu 5000 z艂otych? Przecie偶 je偶eli skasowa艂bym kogo艣 na 500 z艂otych, to stanowi to 10 procent kapita艂u?! My艣l臋, 偶e to jest b艂臋dne podej艣cie do tematu. Je偶eli kto艣 ma w portfelu 5000 z艂otych i nie chce wyda膰 500 z艂 na zbudowanie strategii, planu dzia艂ania, nie chce po艣wi臋ci膰 swego czasu na edukacj臋, to jest to s艂abe wyt艂umaczenie. Oczywi艣cie, jest to na pocz膮tku spory koszt, 10 proc. kapita艂u, ale jak膮 mamy alternatyw臋? Mo偶emy wi臋cej zarabia膰, wi臋cej odk艂ada膰, 偶eby to by艂 mniejszy procent kapita艂u, jaki musimy zainwestowa膰 w inne narz臋dzia czy wiedz臋. Mo偶emy te偶 dzia艂a膰 po omacku, bez jakiegokolwiek planu inwestycyjnego, ale to si臋 raczej dobrze nie sko艅czy.

Cierpliwo艣ci, m贸wimy tutaj o inwestowaniu d艂ugoterminowym. Je偶eli abonament jest na rok, to nie znaczy, 偶e trzeba go kupowa膰 przez kolejnych 100 lat. Podejrzewam, 偶e je偶eli kto艣 buduje prosty portfel, to mo偶e si臋 ograniczy膰 do abonamentu na rok. Je偶eli nie b臋dzie p贸藕niej potrzebowa艂 niczego wi臋cej, to nie musi go przed艂u偶a膰.

Sugeruj臋 jednak, by takie oprogramowanie traktowa膰 jako inwestycj臋 w przysz艂o艣膰, w wiedz臋. Ze swojej strony oferuj臋 ten produkt z otwart膮 przy艂bic膮. Jestem przekonany, 偶e jest to mega艣wietne rozwi膮zanie, unikatowe na polskim rynku. Cz臋sto widzi si臋 tylko opisy tego, jak mo偶na zaprojektowa膰 sobie portfel, ale nikt nie bierze go na warsztat i nie pokazuje, jak zachowywa艂 si臋 przez ostatnie 50 czy 100 lat. W moim oprogramowaniu mo偶na takie rzeczy zrobi膰 i to jest co艣, co robi ogromn膮 r贸偶nic臋.

Ostatnie pytanie, kt贸re si臋 pojawia, co jest dla mnie z jednej strony mi艂e, a z drugiej zaskakuj膮ce 鈥 czy planuj臋 napisa膰 ksi膮偶k臋? Pojawi艂o si臋 ono po moim wywiadzie, jaki przeprowadzi艂em z Marcinem Iwuciem. Nie, nie planuj臋 pisa膰 ksi膮偶ki. P贸ki co chc臋 rozwija膰 swoje narz臋dzia, tak 偶eby to, co opisuj臋 u siebie na blogu czy m贸wi臋 w podca艣cie, mo偶na by艂o zrealizowa膰 w praktyce, maj膮c pod r臋k膮 konkretne narz臋dzia.

Je偶eli chodzi o tworzenie ksi膮偶ki, to pi臋knie okre艣li艂 to Micha艂 Szafra艅ski, kt贸rego bardzo ceni臋. On powiedzia艂, 偶e im p贸藕niej to co艣, tym b臋dzie to lepsze. Mam 艣wiadomo艣膰 tego, 偶e nie jestem alf膮 i omeg膮, 偶e wci膮偶 si臋 ucz臋 i wiem, 偶e je偶eli zrobi臋 co艣 p贸藕niej, to b臋dzie to po prostu lepsze. Tu nie chodzi o pod膮偶anie za perfekcjonizmem. Czuj臋 odpowiedzialno艣膰, jaka wi膮偶e si臋 z tym, co robi臋 鈥 je偶eli chodzi o kwesti臋 inwestowania, traktuj臋 to bardzo powa偶nie. To jest trudne, bo nie mog臋 sobie pozwoli膰, 偶eby wpu艣ci膰 ludzi w przys艂owiowe maliny przez to, 偶e moja wiedza jest niewystarczaj膮ca, albo 偶e nie艣wiadomie, ale jednak, wpakuj臋 ich na inwestycyjn膮 min臋. Nie m贸wi臋, 偶e nie mam wiary w swoj膮 wiedz臋 i do艣wiadczenie, ale mimo wszystko uwa偶am, 偶e je偶eli kiedykolwiek zdecydowa艂bym si臋 na napisanie ksi膮偶ki inwestycyjnej, to wiem, 偶e robi膮c to za dwa, trzy, pi臋膰 lat, b臋dzie ona tylko lepsza.

Zako艅czenie

Bardzo dzi臋kuj臋 za to, 偶e wytrwa艂e艣 do ko艅ca tego osobistego i nieco chaotycznego odcinka, za co przepraszam. Chcia艂em kilka rzeczy powiedzie膰 od serca, a nie w taki wyre偶yserowany spos贸b. Dzi臋kuj臋 za wszystkie niezliczone uwagi, komentarze, sugestie czy krytyk臋 mojego oprogramowania System Trader. To jest co艣, co stanowi dla mnie ogromn膮 warto艣膰. Dzi臋ki temu mog臋 to oprogramowanie ulepsza膰, robi膰 je dla was, a nie dla siebie. 呕a艂uj臋 tylko, 偶e mam mocno ograniczone moce przerobowe, bo wiele z tych pomys艂贸w i uwag b臋dzie musia艂o poczeka膰 jeszcze wiele miesi臋cy na swoj膮 realizacj臋.

Przepraszam te偶, je偶eli zbyt wolno odpowiadam na wasze wiadomo艣ci, bo przychodzi ich naprawd臋 wiele, co z jednej strony mnie cieszy, gdy偶 艣wiadczy o poruszeniu w narodzie. Niestety, czasami musz臋 do艣膰 zdawkowo odpowiada膰, dlatego 偶e chc臋 odpowiedzie膰 wszystkim. Gwarantuj臋 te偶, 偶e ka偶d膮 wiadomo艣膰 czytam, nawet je偶eli czasem czekacie na moj膮 odpowied藕 tydzie艅 lub d艂u偶ej. M贸wi臋 to z r臋k膮 na sercu. Bywa jednak tak, 偶e nie mam na tyle czasu, aby odpowiedzie膰 od razu czy te偶 w wyczerpuj膮cy spos贸b na ka偶d膮 tak膮 wiadomo艣膰.

Je偶eli nie mia艂e艣 jeszcze okazji skorzysta膰 z mojego oprogramowania, to gor膮co zach臋cam do spr贸bowania. Jest ono dost臋pne do pobrania na stronie systemtrader.pl/st. Dos艂ownie na dniach pojawi si臋 kolejna, nowa wersja. B臋dzie w niej r贸wnie偶 pe艂na baza ETF-贸w, wi臋c gor膮co zach臋cam do sprawdzenia.

Zapraszam te偶 na swoj膮 grup臋 na Facebooku, gdzie mo偶na w przyjaznej i kulturalnej atmosferze porozmawia膰 nie tylko o moim oprogramowaniu, ale r贸wnie偶 o inwestowaniu z g艂ow膮.

Je偶eli chodzi o odcinek, kt贸rego teraz s艂uchasz, to na stronie www.systemtrader.pl/055 znajduj膮 si臋 materia艂y uzupe艂niaj膮ce oraz zapis w formie tekstowej. Je偶eli szukacie informacji o rzeczach, kt贸re wspomina艂em w tym odcinku, to tam wszystko b臋dzie w jednym miejscu 艂adnie wylistowane.

Z mojej strony to wszystko, serdecznie dzi臋kuj臋 za to, 偶e wytrwa艂e艣 ze mn膮 do ko艅ca. Do us艂yszenia, bye-bye!

  1. Jacku, dzi臋ki za ten bardzo osobisty odcinek, a w艂a艣ciwie wpis na blogu, bo jak zwykle wybra艂em transkrypcj臋. 馃檪 Szczerze m贸wi膮c, zaczynam dopiero wchodzi膰 w temat inwestycji (pierwsza kasa pracuje na Finaxie (w KFN)) i planuj臋 nast臋pny krok pasywny – ETFy na IKZE oraz IKE (g艂ownie akcyjne ze wzgl臋du na ponad 30-letni膮 perspektyw臋, mo偶e z ma艂ym zbilansowaniem obligacjami lub z艂otem, ale tu mam dylemat z momentem wej艣cia ze wzgl臋du na obecny poziom S&P 500 – wiem, 偶e w perspektywie 30 lat nie ma to a偶 tak wielkiego znaczenia, ale w sumie g艂upio by艂oby rozpocz膮膰 od jakiego艣 grubego spadku) i jak wszystko dobrze p贸jdzie i nabior臋 troch臋 pewno艣ci plus nadwy偶ki b臋d膮 si臋 generowa膰 w takim tempie jak obecnie to pewnie troch臋 oswojenia si臋 z GPW (i nie tylko) poprzez XTB, a docelowo dalszy rozw贸j za po艣rednictwem IB. W tym kontek艣cie na ten moment wersja testowa ST na ten moment w zupe艂no艣ci mi wystarczy, ale my艣l臋, 偶e z czasem Twoje oprogramowanie i mi b臋dzie mog艂o si臋 przyda膰 (i sp艂aci膰, gdybym chcia艂 dzia艂a膰 np. wg GEM). Dzi臋ki i pozdrawiam.

    • Dzi臋ki Kacper za komentarz. 呕ycz臋 powodzenia w realizacji plan贸w i do zobaczenia w ramach KFN. 馃檪

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Musisz si臋 zdecydowa膰 czy inwestujesz dlugoterminowo, czy grasz kr贸tkoterminowo. Je艣li to ma by膰 dlugiterminiwa inwestycja, to musisz si臋 pogodzi膰 z mo偶liwo艣ci膮 rozpocz臋cia jej od znacznych spadk贸w i si臋 tym nie przejmowa膰. Je艣li nie jeste艣 w stanie si臋 z tym pogodzi膰, ucz si臋 gra膰 kr贸tkoterminowo. Zdecyduj si臋. Oczywi艣cie, mo偶esz mie膰 jeden portfel dlugoterminowy, drugi krotkoterminowy. Ale troch臋 bez sensu jest podej艣cie: inwestuje na dlugi termin, ale teraz to mo偶e nie wchodz臋, bo pewnie zaraz spadnie i co wtedy. Mo偶e musisz dopracowa膰 za艂o偶enia strategii?

        • Mo偶na te偶 cz臋艣膰 portfela wydzieli膰 na kr贸tkoterminowe inwestycje. Interesuj膮ce mo偶e by膰 o tyle, 偶e je艣li jest ma艂o skorelowane z d艂ugoterminow膮 cz臋艣cia, to wyg艂adza lini臋 kapita艂u. 馃檪

  2. Super 偶e piszesz otwarcie.

    Co do monetyzacji bloga:
    linki afiliacyjne – polecasz np. Interactive Brokers ale bez linka, r贸wnie偶 inne rozwi膮zania warto zadba膰 by by艂 odno艣nik zarabiaj膮cy. Skoro rozwi膮zanie jest dobre lub 艣rednie to warto zarabia膰, to standard w Polsce.

    Do oprogramowania:
    Je偶eli b臋dzie dobre to kwota rz臋du 197$ b臋dzie spokojnie do prze艂kni臋cia na rynki zagraniczne. Tam b臋dzie 艂atwo z dotarciem – kontakt z topowymi blogerami oferta reveneu share tj. 97$ za ka偶d膮 sprzeda偶 abonamentu rocznego. To przyk艂ad.
    Wtedy 1 abonament roczny = 1 godzina twojej pracy. 馃檪
    Raczej bym tak na to patrzy艂 w Polsce dopracujesz rozwi膮zanie, b臋d膮 straty nawet mo偶e ten przys艂owiowy milion.
    Ale potem b臋dziesz w stanie korzysta膰 z efekt贸w swojej pracy i zbudujesz swoj膮 wirtualn膮 nieruchomo艣膰 馃檪

    • Hej Dominik,

      Dzi臋ki za komentarz i uwagi. 馃檪

      Co do IB — mam konto firmowe tam i niestety nie mog臋 mie膰 linka afiliacyjnego. Generalnie d艂ugoterminowo nastawiam si臋 na sprzeda偶 w艂asnych produkt贸w.

      Co do oprogramowania — rozwa偶am i testuj臋 r贸偶ne opcje. Walka trwa! 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

  3. Cze艣膰 Jacku

    Przede wszystkim chcia艂em podzi臋kowa膰 Ci za to co robisz. Trafi艂em na Twojego bloga niedawno i musz臋 powiedzie膰, 偶e dostarczasz tutaj bardzo wysok膮 jako艣膰. Ciekawe, pog艂臋bione, uczciwe materia艂y – by艂em na bardzo wielu blogach inwestycyjnych i powiem Ci, 偶e na polskim rynku jeste艣 w czo艂贸wce.

    A teraz odno艣nie tego podcastu:
    Tak si臋 zastanawiam: czemu dane ze Stooq uwa偶asz za s艂abej jako艣ci? Wydaje mi si臋, 偶e akurat tam uwzgl臋dniaj膮 dywidendy, splity w odr贸偶nieniu np. od notowa艅 w mbanku, gdzie po splicie jest wielka dziura na wykresie.
    Mo偶e si臋 myl臋, ale dla mnie akurat stooq oferowa艂 dla polskiego rynku dane wysokiej jako艣ci.

    • Hej Micha艂,

      Dzi臋ki za komentarz i mi艂e s艂owa! 馃檪

      Co do Stooq — problem tam jest na dw贸ch poziomach:

      1/ Dost臋pno艣膰 — cho膰 sam tego problemu nie mia艂em, wiele os贸b mi zg艂asza艂o, 偶e przekroczy艂o dzienny limit. M贸wi膮c kr贸tko wtedy w danym dniu taka osoba z tego adresu IP ju偶 nie pobierze danych.
      2/ W przypadku akcji — nie ma historii zmiany portfeli indeks贸w. To jest OK do bie偶膮cego pod膮偶ania za strategi膮, ale ju偶 niebezpieczne przy testach za d艂u偶szy okres.
      3/ W艂a艣ciciel Stooq wprost wyrazi艂 niezadowolenie, 偶e te dane s膮 pobierane z Jego strony + zapowiedzia艂, 偶e w ka偶dej chwili mo偶e je zablokowa膰.

      Ale p贸ki co oczywi艣cie mo偶na korzysta膰 ze Stooq. 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

  4. Jacku,
    Bardzo ciekawy wpis. Monetyzacja oprogramowania to 艣wietny pomy艂 i nagroda za Twoj膮 ci臋偶k膮 prac臋. Czekam ju偶 na przedsprzeda偶.
    My, w Polsce, wci膮偶 chyba nie do ko艅ca jeste艣my przyzwyczajeni do p艂acenia takich abonament贸w i dopiero si臋 tego uczymy. Jeste艣my nastawieni na otrzymywanie tre艣ci za darmo, w imi臋 zasady „bo nam si臋 nale偶y” albo „zarabia 10k eur miesi臋cznie i jeszcze chce kasowa膰 kilka st贸w za oprogramowanie ? Niedoczekanie”
    Trzymam jednak kciuki, aby jak najwi臋cej os贸b kupi艂o abonament.

    Dla mnie osobi艣cie to zaskoczenie ile pieni臋dzy ju偶 na to po艣wi臋ci艂e艣/po艣wi臋cisz, nie m贸wi膮c ju偶 o zu偶ytym czasie przy w艂a艣ciwie normalnym etacie. Szacun 馃檪

    pozdrawiam

    • Hej Pawe艂,

      Dzi臋ki za komenatrz i mi艂e s艂owa — doceniam! 馃檪

      C贸偶, r贸偶ne s膮 oczekiwania — to ca艂kiem zrozumia艂e. Planuj臋 nagra膰 podsumowanie i om贸wienie ankiety, z kt贸rej wy艂ania si臋 wiele ciekawych rzeczy. 馃檪

      Pozdrawiam,
      Jacek

  5. Hej Jacek,
    Ja r贸wnie偶 kibicuj臋 projektowi rozpocz臋cia sprzeda偶y SystemTradera i ju偶 wiem, 偶e w zapowiadanej (sugerowanej) przez Ciebie cenie bior臋 go w ciemno w przedsprzeda偶y. Co wi臋cej, wczoraj kupi艂em Parallels 偶eby m贸c go wygodnie odpala膰 na swoim g艂贸wnym komputerze, bez potrzeby prze艂膮czania si臋 na laptopa z windowsem.
    Niestety odkrycie Twojego podcastu i bloga spowodowa艂o, 偶e mam teraz bardzo du偶o rzeczy do nadrobienia w czytaniu, s艂uchaniu i przede wszystkim my艣leniu.

    Udanego dnia,
    Konrad

    • Hej Konrad,

      Wow, mega wielkie dzi臋ki za tak mi艂e s艂owa. Serio, to bardzo pobudza do dzia艂ania i pracy! 馃檪 A co do Parallels i Windows — szacun! 馃檪 Ile Ci臋 to kosztowa艂o razem?

      Pozdrawiam serdecznie,
      Jacek

      • Licencj臋 na Windows ju偶 mam z jakiego艣 starego laptopa (by艂o 7 Pro ale 10 bez problemu to przyj臋艂a przy aktywacji) a na Parallels znalaz艂em kod daj膮cy 30% zni偶ki wi臋c ca艂o艣膰 zamkn臋艂a si臋 w 56 euro.

        To „niestety” w moim poprzednim komentarzu to oczywi艣cie z przymru偶eniem oka, zabrzmia艂o 艣miertelnie powa偶nie bez 馃檪 na ko艅cu. Ale faktem jest 偶e sporo czasu up艂ynie zanim b臋d臋 na bie偶膮co bo po przejrzeniu spisu tre艣ci wychodzi 偶e interesuje mnie zdecydowana wi臋kszo艣膰.
        Dzi臋ki za to co robisz, zw艂aszcza jak dowiedzia艂em si臋 ile Ci臋 to kosztuje czasu, energii i pieni臋dzy.

        Mi艂ego dnia!
        Konrad

        • Konrad, dzi臋ki za info — to faktycznie nie tak masakrycznie drogo si臋 uda艂o zrobi膰 ten setup. 馃檪

          Co do bloga/podcastu — mi艂ej lektury/s艂uchania. 馃檪

          Dzi臋ki za mi艂e s艂owa.

          pozdrawiam,
          Jacek

Napisz sw贸j komentarz

Zaprojektuj sw贸j portfel inwestycyjny

ST to oprogramowanie, kt贸re w prosty spos贸b pozwoli Ci dobra膰 strategi臋 inwestycyjn膮, spe艂niaj膮c膮 Twoje potrzeby i wymagania.